Boşanma Davasında Gizli Celse (Kapalı Duruşma) Talep Edilebilir mi? (TMK 184/6, HMK 28 ve AYM 2023 Kararı)

Yargılamada duruşmalar kural olarak herkese açıktır; ancak bazı hassas davalarda gizlilik talep edilebilir. Boşanma davaları, özel hayatın mahremiyetini ilgilendirdiği için bu konuda özellik gösterir. Bu rehberde kapalı duruşma talebinin koşullarını açıklıyoruz.

Duruşmaların Aleniliği İlkesi

Anayasa ve usul kanunları uyarınca yargılamada duruşmalar kural olarak açıktır (alenidir). Bu, yargılamanın şeffaflığını ve denetlenebilirliğini sağlar. Ancak bu ilkenin istisnaları bulunmaktadır; belirli durumlarda hâkim, duruşmanın bir kısmının veya tamamının gizli yapılmasına karar verebilir.

Hangi Durumlarda Kapalı Duruşma Yapılır?

Boşanma ve ayrılık davalarında hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m.184/6). Genel kural olan HMK m.28/2 ise genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde talep üzerine veya re’sen gizlilik kararı verilmesine imkân tanır; bu maddedeki “kişilerin korunmaya değer üstün menfaati” sebebi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM 26.10.2023, E.2020/73, K.2023/181 (RG 22.12.2023, S.32407)). Boşanma davalarında mahrem aile ilişkileri, cinsel hayata dair iddialar, mahrem görüntüler veya çocukların menfaati gibi hassas konular gündeme geldiğinde gizlilik talep edilebilir.

Kapalı Duruşma Nasıl Talep Edilir?

Taraflardan biri, özel hayatının korunması gerektiğini somut gerekçelerle göstererek duruşmanın gizli yapılmasını mahkemeden talep edebilir (TMK m.184/6). Talep ön sorun olarak gizli duruşmada incelenir (HMK m.28/3). Hâkim talebi haklı görürse duruşmayı taraflar ve ilgililer dışındaki kişilere kapatır. Bu karar, duruşmanın belirli bir bölümü için de verilebilir (örneğin tanık dinlenirken).

Çocukların Dinlenmesinde Gizlilik

Velayet uyuşmazlıklarında çocuğun dinlenmesi gereken durumlarda, çocuğun üstün yararı gözetilerek dinleme hâkim tarafından ya da psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanlar aracılığıyla, uygun bir ortamda ve gizlilik içinde yapılır (YHGK 21.02.2019, E.2018/2-1072, K.2019/185). Çocuğun, ebeveynlerin huzurunda baskı altında kalmadan görüşünü ifade edebilmesi için özel önlemler alınır.

Kanun Ne Diyor? Gizli Duruşmaya İlişkin Hükümler

Gizli celse talebi, Anayasa’daki aleniyet ilkesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki genel istisna ve boşanma davalarına özgü TMK m.184/6’nın birlikte okunmasını gerektirir. Aşağıdaki tablo, boşanma davasında gizliliği ve mahremiyeti ilgilendiren başlıca hükümleri gösterir.

Özel görüntülerin izinsiz paylaşılması hâlinde izlenecek yollar için özel hayatın gizliliği rehberimize, hukuka aykırı delil sınırı için hukuka aykırı deliller yazımıza bakabilirsiniz.

İki Ayrı Dayanak: TMK m.184/6 ve HMK m.28/2

Boşanma davasında gizli celse için iki ayrı kanuni dayanak vardır. TMK m.184/6, boşanma ve ayrılık davalarına özgü bir yargılama kuralıdır: hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Madde ayrıca bir sebep saymaz; kararı hâkimin takdirine bırakır. Kanunun gerekçesine göre bu bent, özel hayata saygı esası gözetilerek eklenmiştir. HMK m.28/2 ise bütün hukuk davaları için genel kuraldır ve gizliliği genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllere bağlar; talep olmasa da mahkeme re’sen karar verebilir.

22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun, HMK m.28/2’ye yargılama ile ilgili kişilerin korunmaya değer üstün menfaatini de genel bir gizlilik sebebi olarak eklemişti. Anayasa Mahkemesi, Anayasa m.141’in kapalı duruşmayı genel ahlâk ve kamu güvenliği hâlleri ile küçüklerin yargılanmasına ilişkin özel hükümler çerçevesinde öngördüğünü, temel hakların ancak Anayasa’da gösterilen sebeplerle sınırlanabileceğini belirterek “kişilerin korunmaya değer üstün bir menfaatinin” ibaresini oy çokluğuyla, buna bağlı “yahut yargılama ile ilgili” ibaresini oy birliğiyle iptal etti (AYM 26.10.2023, E.2020/73, K.2023/181 (RG 22.12.2023, S.32407)). Bu karar HMK m.28/2’ye ilişkindir; TMK m.184/6 kararın konusu değildir ve yürürlüktedir. Bununla birlikte Anayasa m.141 aleniyeti kural olarak koyduğundan, TMK m.184/6’ya dayanan talepte de korunmak istenen bilginin niteliği ve açık duruşmanın doğuracağı zarar somut olarak açıklanmalı; cinsel hayata ilişkin iddialar, mahrem görüntüler veya çocuğa yönelik iddialar gibi genel ahlâkla bağlantılı hususlar ayrıca belirtilmelidir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de çocukların yaşayacağı yere ilişkin uyuşmazlıklarda duruşmaların kapalı yapılmasını ve kararların açıkça okunmamasını, çocuğun ve tarafların özel hayatını korumak amacıyla haklı görmüş; ilgisi olan herkesin karara ulaşabildiğini de dikkate alarak Sözleşme’nin 6. maddesinin ihlal edilmediğine karar vermiştir (AİHM, B. ve P. – Birleşik Krallık, no. 36337/97 ve 35974/97, 24.04.2001). Bu yaklaşım, aile davalarında gizliliğin meşru bir koruma aracı olduğunu gösterir.

Aleniyet Kural, Gizlilik İstisna

Yargılamada aleniyet temel bir ilkedir; gizlilik ancak kanunda sayılan sınırlı sebeplerle ve karara bağlanarak uygulanır.

İkinci satır iki dayanağı birlikte gösterir: genel kurala göre gizlilik genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde verilir (HMK m.28/2); boşanma ve ayrılık davalarında ise hâkim taraflardan birinin istemi üzerine de gizlilik kararı verebilir (TMK m.184/6). Karar takdire bağlı olduğundan “özel hayatım açığa çıkmasın” gibi soyut bir gerekçe yerine korunacak bilginin somut olarak gösterilmesi gerekir.

Altıncı ve yedinci satırlar ise korumanın gücünü gösterir; gizlilik kararı verildiğinde hâkim tarafları ve ilgilileri uyarır ve bu gizliliğe uyulmaması ceza hükümlerini gündeme getirir.

Talep Nasıl Yapılmalı?

Gizlilik talebi soyut kalırsa reddedilir; somut gerekçelendirme şarttır.

İkinci ve dördüncü satırlar kabul ihtimalini en çok artıran iki unsurdur: talebin kanuni ölçüte açıkça oturtulması ve tüm yargılama yerine yalnızca ilgili oturum veya delil için istenmesi. Sekizinci satır ise ara çözümleri gösterir; gizlilik kararı verilmese dahi hassas delillerin okunma biçimi konusunda talepte bulunulabilir.

Boşanma Dosyasında Hangi Konular Gizlilik Talebini Güçlendirir?

TMK m.184/6 hâkime geniş bir takdir alanı bırakır; bu takdiri talep lehine kullandıran şey gerekçenin gücüdür. Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan konularda talebi güçlendiren gerekçeleri ve gizlilik kararı verilmese bile başvurulabilecek ara çözümleri gösterir. Kararı mahkeme somut olaya göre verir; tablo bir değerlendirme rehberidir.

Boşanma Dosyalarında Gizlilik Talebinin Pratik Değeri

Uygulamada gizlilik talebiyle korunmak istenen hususlar ve alternatif yollar.

Beşinci satır sık yaşanan bir yanılgıyı düzeltir: gizli duruşma kararı, dosyanın taraflar ve vekilleri bakımından erişimini etkilemez; gizlilik yargılamanın alenen yapılmamasına ilişkindir. Dosyaya üçüncü kişilerin erişimi ise HMK m.161 ile zaten sınırlıdır. Sekizinci satır ise asıl korumayı gösterir; dosya içeriğinin dışarıya taşınması ve kişilik haklarının ihlal edilmesi hâlinde ayrıca tazminat ile içerik kaldırma yolları işletilmelidir.

Usul ve hak rehberlerimiz: yeni iş arama izni · özel görüntülerin paylaşılması · ecrimisil · anlaşmalı boşanmada bizzat dinlenme · gizli celse talebi · polisin durdurma ve arama yetkisi

Gizli Celse Talebi Adım Adım

1. Talebi erken ve yazılı yapın. Gizlilik dava veya cevap dilekçesinde ya da ilgili duruşmadan önce sunulacak bir dilekçeyle istenebilir; duruşmada sözlü olarak da talep edilebilir. TMK m.184/6 taraflardan birinin istemini arar.
2. Dayanağı ve gerekçeyi açıkça yazın. Talep TMK m.184/6’ya dayandırılmalı; hangi beyan, tanık veya delilin açık duruşmada tartışılmasının özel hayata neden zarar vereceği, varsa genel ahlâk veya kamu güvenliği bağlantısıyla birlikte (HMK m.28/2) somut olarak açıklanmalıdır.
3. Kapsamı daraltın. Tüm yargılama yerine yalnızca belirli bir tanığın dinlenmesi veya belirli bir delilin incelenmesi için gizlilik istemek, kabul ihtimalini artırır; kanun kısmi gizliliğe açıkça izin verir.
4. Talep gizli duruşmada incelenir. Gizlilik talebi ön sorun olarak gizli duruşmada incelenip karara bağlanır; hâkim bu kararın gerekçesini esas hakkındaki kararla birlikte açıklar (HMK m.28/3).
5. Uyarının tutanağa geçtiğini kontrol edin. Gizlilik kararı verildiğinde hâkim hazır bulunanları uyarır ve gizliliğin ihlaline ilişkin ceza hükmünü ihtar ederek tutanağa geçirir (HMK m.28/4). Bu kayıt, ileride ifşa olursa suç şikâyetinin dayanağıdır (TCK m.285/3).
6. Belgeler için ayrıca talepte bulunun. Hassas belgelerin gizli saklanmasına karar verilmesi istenebilir; bu belge ve tutanakların incelenmesi hâkimin açık iznine bağlı olur (HMK m.161/2).
7. Ret hâlinde kayıt bırakın. Talebin ve reddin tutanağa geçmesi, hükümle birlikte kanun yoluna başvurulduğunda usule aykırılığın ileri sürülebilmesi için önemlidir.

Duruşmaya katılım ve vekille takip için duruşmaya katılmama rehberimize, başka şehirden SEGBİS ile katılım için SEGBİS yazımıza bakabilirsiniz.

Özetle: Gizlilik Dar, Talep Somut Olmalı

Yargılamada aleniyet kuraldır; genel kurala göre gizli duruşma ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, talep üzerine ya da resen kararlaştırılabilir (HMK m.28/2). Boşanma ve ayrılık davalarında ise hâkim taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m.184/6). Karar takdire bağlı olduğundan talebin somut gerekçeyle desteklenmesi gerekir.

Kabul ihtimalini artıran iki unsur vardır: gerekçenin somutlaştırılması — hangi delil veya beyanın gizlilik gerektirdiğinin gösterilmesi — ve talebin tüm yargılama yerine yalnızca ilgili oturum veya delil için yapılması.

Gizlilik kararı verildiğinde hâkim, gizli yargılama işlemlerinin sır olarak saklanması konusunda tarafları ve ilgilileri uyarır; bu gizliliğe uyulmaması ceza hükümlerini gündeme getirir. Ancak hüküm her hâlde aleni olarak bildirilir.

Sık yaşanan bir yanılgı da düzeltilmelidir: gizli duruşma kararı dosyanın taraflar ve vekilleri bakımından erişimini etkilemez; gizlilik yargılamanın alenen yapılmamasına ilişkindir. Dosya içeriğinin dışarıya taşınması ve kişilik haklarının ihlali hâlinde ayrıca tazminat ile içerik kaldırma yolları işletilmelidir.

Dosya İçeriği veya Duruşma Görüntüsü Paylaşılırsa

Gizlilik kararı verilmiş olsun ya da olmasın, boşanma dosyasındaki mahrem bilgi veya görüntülerin sosyal medyada ya da çevreye yayılması hâlinde birden fazla hukuki yol birlikte işletilebilir:

• Ceza yolu. Kapalı duruşmadaki açıklama veya görüntülerin alenen ifşası TCK m.285/3, özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin ifşası TCK m.134 kapsamında şikâyet konusu yapılabilir.
• İçeriğin kaldırılması. İnternet yayını nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilen kişinin sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini istemesini düzenleyen 5651 s.K. m.9, Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiş, iptal 10/10/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bugün içerik sağlayıcıya başvurulabilir; sonuç alınamazsa kişilik hakkı davasıyla birlikte ihtiyati tedbir istenir (TMK m.24-25; HMK m.389). Özel hayata ilişkin içerikte Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvuru yolu açıktır (5651 s.K. m.9/A).
• Kişilik hakkı davası ve tazminat. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunma isteyebilir (TMK m.24-25); manevi zarar için tazminat da istenebilir (TBK m.58).
• Boşanma dosyasına etkisi. Eşin mahrem bilgileri yayması, boşanma davasında kusur değerlendirmesinde ve manevi tazminat talebinde ayrıca ileri sürülebilir (TMK m.174/2).

Ayrıntılı başvuru yolları için özel görüntülerin izinsiz paylaşılması rehberimize bakabilirsiniz.

Örnek Olaylar

Aşağıdaki kurgusal örnekler, gizlilik talebinin nasıl kurulabileceğini gösterir. Sonuç mahkemenin somut değerlendirmesine bağlıdır.

Örnek 1: Mahrem görüntüler

Kadın eş, kocasının mahrem görüntülerini izni olmadan çevresine gösterdiğini ileri sürüyor ve görüntülerin delil olarak incelenmesi gerekiyor. Talep, görüntülerin içeriği nedeniyle genel ahlâk bakımından açık duruşmada incelenmemesi gerektiği gerekçesiyle yalnız delil inceleme oturumu için yapılır. Ayrıca görüntülerin bulunduğu belgelerin gizli saklanması istenir (HMK m.28/2, m.161/2).

Örnek 2: Yalnızca “mahalle duymasın” kaygısı

Taraflardan biri, boşanma sebeplerinin akrabalar ve komşular tarafından duyulmasından çekindiği için tüm duruşmaların kapalı yapılmasını istiyor; dosyada cinsel hayata veya çocuğa ilişkin bir iddia yok. Talep TMK m.184/6’ya dayanılarak yapılabilir; ancak gerekçe soyut kaldığından hâkimin takdirini kullanmasını sağlamak güçleşir. Hangi tanık beyanlarının veya delillerin aile ve özel hayat bakımından zarar doğuracağı somut olarak gösterilmeli, gerekirse talep bu oturumlarla sınırlandırılmalıdır.

Örnek 3: Çocuğa ilişkin istismar iddiası

Velayet uyuşmazlığında diğer ebeveynin çocuğa yönelik uygunsuz davranışları ileri sürülüyor. Bu iddianın tartışıldığı tanık oturumları için genel ahlâk ve çocuğun korunması gerekçesiyle kısmi gizlilik istenir; çocuğun görüşü ise uzman aracılığıyla, ebeveynlerin bulunmadığı bir ortamda alınır (YHGK 21.02.2019, E.2018/2-1072, K.2019/185).

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma duruşmaları herkese açık mı?

Kural olarak duruşmalar alenidir. Ancak boşanma davasında hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir (TMK m.184/6); genel ahlâk veya kamu güvenliği gerektirdiğinde mahkeme re’sen de karar verebilir (HMK m.28/2).

Kapalı duruşmayı kim talep edebilir?

Taraflardan her biri isteyebilir (TMK m.184/6); genel ahlâk veya kamu güvenliği gerektirdiğinde mahkeme re’sen de karar verebilir (HMK m.28/2). Karar hâkimin takdirinde olduğundan talebin somut gerekçeyle desteklenmesi gerekir.

Tüm duruşma mı gizli olur?

Hâkim, duruşmanın tamamının veya yalnızca hassas bir bölümünün (örneğin tanık dinlenmesinin) gizli yapılmasına karar verebilir.

Çocuk dinlenirken gizlilik sağlanır mı?

Evet. Çocuğun üstün yararı gözetilerek dinleme uygun bir ortamda ve baskıdan uzak biçimde yapılır; görüş uzman aracılığıyla da alınabilir (YHGK 21.02.2019, E.2018/2-1072, K.2019/185).

AYM’nin HMK m.28 kararından sonra boşanmada gizli duruşma istenebilir mi?

İstenebilir. AYM, HMK m.28/2’deki “kişilerin korunmaya değer üstün menfaati” sebebini iptal etmiştir (AYM 26.10.2023, E.2020/73, K.2023/181 (RG 22.12.2023, S.32407)); ancak boşanma ve ayrılık davalarına özgü TMK m.184/6, hâkimin taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebileceğini öngörür ve yürürlüktedir. Talep somut gerekçeyle desteklenmelidir.

Gizli duruşmada konuşulanları başkasına anlatmak suç mu?

Alenen ifşa edilirse suçtur. Kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.285/3). Hâkim bu konuda hazır bulunanları uyarır ve tutanağa geçirir (HMK m.28/4).

Boşanma duruşmasını telefonla kaydedebilir miyim?

Kaydetmemelisiniz. Ceza yargılamasındaki açık yasak (CMK m.183) hukuk yargılamasında doğrudan yer almasa da hâkim duruşma düzenini bozanı salondan çıkarabilir ve disiplin hapsi uygulayabilir (HMK m.151); kayıtların paylaşılması TCK m.134 ve kapalı duruşmada TCK m.285/3 kapsamında suç oluşturabilir.

Gizli duruşma kararı verilirse karar da gizli mi kalır?

Hayır. Kararların bildirilmesi alenidir (HMK m.28/1); gizlilik duruşmaya ilişkindir. Gizlilik kararının gerekçesi de esas hakkındaki kararla birlikte açıklanır (HMK m.28/3).

Üçüncü kişiler boşanma dosyamı inceleyebilir mi?

Ancak dava ile ilgili olduklarını ispatlar ve hâkim izin verirse inceleyebilir. Gizli saklanmasına karar verilen belge ve tutanakların incelenmesi ise hâkimin açık iznine bağlıdır (HMK m.161).

Tanığımın kimliğini gizleyebilir miyim?

Hukuk davasında genel bir kimlik gizleme düzenlemesi yoktur; 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu ceza muhakemesine ilişkindir. Şiddet dosyalarında korunan kişinin kimlik ve adres bilgilerinin resmî kayıtlarda gizli tutulması 6284 sayılı Kanun m.8/6 kapsamında istenebilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.