Boşanma davalarında en çok merak edilen konulardan biri, eşin sadakatsizliğini ya da kusurunu kanıtlamak için toplanan ses kayıtları, mesajlar ve görüntülerin mahkemede kullanılıp kullanılamayacağıdır. Çoğu kişi, elindeki kaydın içeriği ne kadar çarpıcıysa davayı o kadar kolay kazanacağını düşünür. Oysa Türk hukukunda belirleyici olan, delilin ne anlattığı değil, nasıl elde edildiğidir. Hukuka aykırı yolla toplanan bir delil, içeriği ne kadar inandırıcı olursa olsun mahkemece dikkate alınmaz.
Hukuka Aykırı Delil Yasağının Dayanağı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında esas alınamaz. Bu kural, Anayasa’nın özel hayatın gizliliğini düzenleyen 20. maddesi, haberleşme özgürlüğünü güvence altına alan 22. maddesi ve kişinin maddi-manevi bütünlüğünü koruyan hükümleriyle doğrudan bağlantılıdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre hâkim, bir delilin hukuka aykırı yolla elde edildiğini tespit ettiğinde, karşı taraf itiraz etmese bile bu delili kendiliğinden değerlendirme dışı bırakmak zorundadır.
Geçersiz Sayılan Tipik Deliller
Uygulamada en sık karşılaşılan ve hukuka aykırı kabul edilen delil elde etme yöntemleri şunlardır:
- Casus yazılım ve takip programları: Eşin telefonuna ya da bilgisayarına gizlice yüklenen dinleme veya izleme programlarıyla elde edilen tüm konuşma ve mesaj kayıtları geçersizdir. Üstelik bu eylem, kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını gündeme getirebilir.
- İzinsiz girilen hesaplar: Eşin şifresini kırarak ya da rızası dışında öğrenerek sosyal medya veya mesajlaşma hesabına girmek hukuka aykırıdır. Şifrenin daha önce başka bir amaçla paylaşılmış olması, sınırsız erişim hakkı anlamına gelmez.
- Sistematik gizli kayıt: Eşin ofisine ya da evine gizli kamera yerleştirip uzun süre kayıt almak, planlı biçimde delil üretmek sayılır ve kabul edilmez.
Hangi Deliller Kullanılabilir?
Her dijital delil yasak değildir. Eşin kendi iradesiyle herkese açık biçimde paylaştığı sosyal medya gönderilerinin ekran görüntüsü alınabilir; çünkü burada gizli kalması beklenen bir alan ihlal edilmemiştir. Benzer şekilde, kişinin kendisinin taraf olduğu bir konuşmayı kaydetmesi belirli koşullarda kabul görebilir. Yargıtay’ın kabul ettiği bir diğer istisna, hukukta “ani gelişen olay” olarak adlandırılan durumdur: kişiye yönelik beklenmedik bir hakaret, tehdit ya da şiddet anında, o sırada başka türlü ispat imkânı yoksa alınan tekil kayıt hukuka uygun sayılabilir. Ancak bu istisna, süreklilik gösteren ve önceden tasarlanmış dinlemeleri kapsamaz.
Pratik Öneri: Delili Güvenceye Almak
Herkese açık bir paylaşımın daha sonra silinmesinden endişe ediliyorsa, en güvenli yol noter aracılığıyla tespit yaptırmaktır. Noter, ilgili sayfaya kendi güvenli bağlantısı üzerinden girerek içeriği zaman damgasıyla sabitler; böylece delilin hem güvenilirliği hem de hukuka uygunluğu güçlenir. Resmî kurumlardan usulüne uygun istenebilecek arama ve mesaj dökümleri gibi kayıtlar da sağlam delil niteliği taşır.
Sonuç olarak, “her ne pahasına olursa olsun ispat” anlayışı Türk hukukunda kabul görmez. Haklı olduğu hâlde hukuka aykırı delil sunan taraf, hem davasını zayıflatabilir hem de kendisi hakkında ceza soruşturması başlatılması riskiyle karşılaşabilir. Bu nedenle delillerin toplanması aşamasında doğru bir hukuki yol haritası izlemek, davanın kaderini doğrudan etkiler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
