Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Kaydedilmesi Suçu (TCK 135)

Telefon numaralarından sağlık bilgilerine, fotoğraflardan adres kayıtlarına kadar pek çok bilgi kişisel veridir ve hukuken korunur. Bu verilerin izinsiz kaydedilmesi suç oluşturabilir. Bu yazıda konuyu yalın biçimde açıklıyoruz.

Kişisel Veri Nedir?

Kişisel veri; belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad-soyad, kimlik numarası, telefon, adres, fotoğraf, ses, sağlık ve finansal bilgiler, hatta IP adresi gibi bilgiler bu kapsamdadır. Bir bilginin kişisel veri sayılması için, bir kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak tanımlanabilir kılması yeterlidir.

Suç Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesine göre, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişi bu suçu işler. Burada cezalandırılan, verinin hukuka aykırı biçimde “kaydedilmesi”dir. Verinin nasıl elde edildiği veya nerede saklandığından bağımsız olarak, hukuka aykırı kayıt fiili suçun temelini oluşturur.

Cezası Nedir?

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetmenin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK 135/1). Suçun temelinde, kişinin verileri üzerindeki tasarruf hakkının (bilgilerinin kendi rızası dışında kaydedilmemesi) korunması yatar.

Hassas (Özel Nitelikli) Veriler

Bazı veriler daha hassas kabul edilir ve bunların kaydedilmesi daha ağır cezalandırılır. Kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırk kökenlerine, ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendika bağlantılarına ilişkin verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi hâlinde, ceza yarı oranında artırılır (TCK 135/2). Bu veriler, kişiyi ayrımcılığa veya zarara açık hâle getirebileceğinden özel olarak korunur.

Verme, Yayma veya Ele Geçirme (TCK 136)

Kişisel verileri kaydetmenin yanı sıra, bunları hukuka aykırı olarak bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek de ayrı bir suçtur (TCK 136) ve daha ağır (iki yıldan dört yıla kadar hapis) cezalandırılır. Yani bir verinin yalnızca kaydedilmesi değil; başkasına aktarılması veya yayılması da bağımsız bir suç oluşturur.

Şikâyete Bağlı Değildir

Önemli bir özellik: kişisel verilere ilişkin suçlar (kaydetme, verme/ele geçirme, yok etmeme) şikâyete bağlı değildir. Bu yönüyle özel hayatın gizliliğini ihlal gibi şikâyete bağlı suçlardan ayrılır. Savcılık, bu suçları öğrendiğinde kendiliğinden (re’sen) soruşturur.

KVKK Boyutu

Kişisel verilerin korunması yalnızca ceza hukukuyla sınırlı değildir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), verilerin işlenmesine ilişkin idari kuralları düzenler ve ihlaller için idari para cezaları öngörür. Yani bir fiil, hem ceza hukuku (TCK 135-136) hem de idari (KVKK) boyutu olan bir ihlal oluşturabilir. Verisi izinsiz işlenen kişi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na da başvurabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kişisel verileri kaydetmenin cezası nedir?

Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmenin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK 135/1). Hassas veriler söz konusuysa ceza yarı oranında artırılır.

Hangi veriler hassas sayılır?

Siyasi/felsefi/dini görüş, ırk kökeni, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu ve sendika bağlantısı gibi veriler özel nitelikli (hassas) sayılır; bunların kaydında ceza yarı oranında artırılır (TCK 135/2).

Veriyi başkasına vermek de suç mu?

Evet. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek ayrı bir suçtur (TCK 136) ve daha ağır (iki yıldan dört yıla kadar hapis) cezalandırılır.

Bu suç şikâyete bağlı mı?

Hayır. Kişisel verilere ilişkin suçlar şikâyete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde re’sen soruşturur.

KVKK ile ceza hukuku ilişkisi nedir?

Bir fiil hem ceza hukuku (TCK 135-136) hem de idari (KVKK) boyutu taşıyabilir. KVKK ihlaller için idari para cezası öngörür; verisi izinsiz işlenen kişi Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na da başvurabilir.