Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (CMK 171): Üç Yıllık Sınır, Uzlaştırma ve Önödeme İstisnası, Dört Koşul, Beş Yıl, Kayıt Sistemi ve İtiraz

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE), Cumhuriyet savcısının yeterli şüphenin varlığına rağmen iddianame düzenlemeyip kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle ertelemesidir (CMK m.171/2). Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda uygulanabilir. Kararın verilebilmesi için dört koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasıyla mahkûm olmamış olması, soruşturmanın şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi, ertelemenin şüpheli ve toplum açısından dava açılmasından daha yararlı olması ve savcının tespit ettiği zararın tamamen giderilmesi (m.171/3). Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; işlenirse kamu davası açılır ve bu süre boyunca zamanaşımı işlemez (m.171/4). Karar, özel bir sisteme kaydedilir ve adli sicil kaydında görünmez (m.171/5; 5352 s.K. m.6/1). Örgüt suçları, kamu görevlisinin görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar, asker kişilerin askerî suçları ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uygulanmaz (m.171/6). Suçtan zarar gören ve şüpheli iki hafta içinde itiraz edebilir (m.171/2, 173/1).

CMK m.171/2: Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, Cumhuriyet savcısı, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı, yeterli şüphenin varlığına rağmen, kamu davasının açılmasının beş yıl süre ile ertelenmesine karar verebilir. Suçtan zarar gören veya şüpheli, bu karara 173 üncü madde hükümlerine göre itiraz edebilir.

KDAE Nedir? Yeterli Şüpheye Rağmen Dava Açılmaması

Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde ederse kural olarak iddianame düzenler. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, bu kurala kanunla getirilmiş bir istisnadır: yeterli şüphenin varlığına rağmen, kanundaki koşulların bulunması hâlinde savcı iddianame düzenlemek yerine kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteleyebilir (CMK m.171/2). Bu kurumun en önemli özelliği, şüphelinin mahkeme önüne hiç çıkmadan dosyasının kapanabilmesidir. Kurum, özellikle ilk kez suç şüphesiyle karşılaşan ve zararı gidermeye hazır olan kişiler için, yargılamanın yol açacağı zaman, masraf ve belirsizliği ortadan kaldıran bir çözüm sunar. KDAE bir af veya beraat değildir; suçun işlendiği yönündeki yeterli şüphe ortadan kalkmaz, yalnızca dava açılması ertelenir. Kanun “karar verebilir” ifadesini kullandığından, koşulların bulunması hâlinde de karar savcının takdirindedir; ancak bu takdir kanundaki koşullar çerçevesinde ve gerekçeli olarak kullanılmalıdır. Karar, soruşturma aşamasında verildiğinden iddianame düzenlenmez ve kovuşturma aşamasına geçilmez. Şüpheli bu nedenle sanık sıfatını kazanmaz ve hakkında mahkemece bir hüküm kurulmaz. Hakkınızdaki soruşturmanın durumunu öğrenmek için hakkımda soruşturma olduğunu nasıl öğrenirim rehberine bakabilirsiniz.

Yeterli Şüphe: KDAE ile KYOK Arasındaki Fark

KDAE ile kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK) arasındaki temel fark, yeterli şüphenin bulunup bulunmadığıdır. Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172/1). KDAE ise tam tersine, yeterli şüphenin varlığına rağmen verilebilen bir karardır (m.171/2). Bu nedenle şüpheli açısından KYOK, KDAE’den daha lehe bir sonuçtur: KYOK hâlinde beş yıllık erteleme süresi ve bu süre boyunca kasıtlı suç işlememe koşulu yoktur. Delillerin yetersiz olduğu bir dosyada savcının KYOK yerine KDAE kararı vermesi hâlinde, şüphelinin bu karara itiraz ederek KYOK verilmesini istemesi mümkündür. Buna karşılık delillerin güçlü olduğu bir dosyada KDAE, şüpheli için yargılanmadan dosyanın kapanmasını sağlayan önemli bir fırsattır. Hangi kararın lehe olduğu, dosyadaki delillerin gücüne göre değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme bir avukatla birlikte yapılmalıdır.

Hangi Suçlarda Uygulanır?

KDAE, uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda uygulanabilir (CMK m.171/2). Bu sınır, 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanunla getirilmiştir. Uzlaştırma kapsamındaki suçlar, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile kanunda ayrıca sayılan suçlardır (m.253/1). Önödeme kapsamındaki suçlar ise, uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçlardır (TCK m.75/1). Eski metnimizde “adli para cezasını gerektiren suçların da kapsamda olduğu” belirtilmişti; yalnız adli para cezasını gerektiren suçlar önödeme kapsamında olduğundan KDAE’nin dışındadır. Bu nedenle ifade düzeltilmiştir. Hapis veya adli para cezasının seçimlik olarak öngörüldüğü ve üst sınırı üç yılı aşmayan suçlar ise, önödeme ve uzlaştırma kapsamında değilse KDAE’ye konu olabilir. Önödeme için önödeme, uzlaştırma için uzlaştırma teklifi rehberlerine bakabilirsiniz.

Dört Koşul (CMK m.171/3)

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilmesi için kanunda sayılan dört koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir (CMK m.171/3). Birinci koşul, şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezası ile mahkûm olmamış bulunmasıdır; kanunun ifadesine göre taksirli bir suçtan mahkûmiyet veya kasıtlı bir suçtan yalnızca adli para cezasına mahkûmiyet bu koşula engel değildir. İkinci koşul, yapılan soruşturmanın şüphelinin kamu davası açılmasının ertelenmesi hâlinde suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesidir. Üçüncü koşul, ertelemenin şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olmasıdır. Dördüncü koşul ise suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı ve Cumhuriyet savcısı tarafından tespit edilen zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesidir. Bu koşullardan biri eksikse KDAE kararı verilemez. Koşulların varlığının savcılığa belgelerle gösterilmesi, özellikle zararın giderildiğinin ve şüphelinin sosyal durumunun ortaya konulması, kararın verilmesini kolaylaştırır.

Zararın Giderilmesi

Zararın giderilmesi koşulu, KDAE’nin onarıcı adalet anlayışını yansıtır. Kanun, zararın Cumhuriyet savcısı tarafından tespit edilmesini ve aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesini arar (CMK m.171/3-d). Kısmi ödeme bu koşulu karşılamaz; zararın tamamı giderilmelidir. Suçun somut bir zarar doğurmadığı durumlarda bu koşulun nasıl uygulanacağı, savcının zarar tespitine bağlıdır. Şüphelinin, soruşturma sırasında zararı gidermeye hazır olduğunu bildirmesi, zararın miktarının belirlenmesini talep etmesi ve ödemeyi belgelemesi, KDAE kararının verilmesini kolaylaştırır. Zararın giderilmesinin başka kurumlar bakımından da önemli sonuçları vardır; bazı suçlarda etkin pişmanlık hükümleri de ayrıca uygulanabilir. Zararın giderilmesinin cezaya etkisi için zararı gidersem ceza azalır mı rehberine bakabilirsiniz.

KDAE Uygulanmayan Suçlar (CMK m.171/6)

7188 sayılı Kanunla eklenen hükme göre KDAE hükümleri; suç işlemek için örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle veya kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen suçlar ile asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar hakkında uygulanmaz (CMK m.171/6). Buna göre üst sınırı üç yılın altında olsa bile, örneğin bir kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen bir suç veya cinsel taciz suçu bakımından KDAE kararı verilemez. Eski metnimizde “aile içi şiddetle ilgili bazı fiillerin” de kapsam dışında olduğu belirtilmişti; kanunun istisna listesinde böyle bir bent bulunmadığından bu ifade kaldırılmıştır. Kamu görevlisine karşı işlenen suçlara örnek olarak görevi yaptırmamak için direnme suçu için görevi yaptırmamak için direnme rehberine bakabilirsiniz.

Beş Yıllık Erteleme Süresi ve Sonuçları

KDAE kararı verildiğinde kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir. Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde ise kamu davası açılır (CMK m.171/4). Kanun, erteleme süresi boyunca şüpheliye bu şart dışında bir yükümlülük öngörmemiştir. Eski metnimizde şüpheliye eğitim programına devam etme, belirli yerlere gitmeme veya bağışta bulunma gibi yükümlülükler getirilebileceği ve bu yükümlülüklere aykırılığın tek başına kamu davası açılmasına yol açacağı belirtilmişti; bu tür denetim tedbirleri hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümlerde yer alır, KDAE’yi düzenleyen maddede ise böyle bir yükümlülük bulunmamaktadır. Bu nedenle ifade düzeltilmiştir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez (m.171/4); bu kural, erteleme süresi içinde kasıtlı suç işlenmesi hâlinde açılacak davanın zamanaşımı nedeniyle düşmesini önler. Beş yıl dolup kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde, aynı fiil nedeniyle kovuşturma yapılmasının koşulları kovuşturmaya yer olmadığı kararına ilişkin genel hükümlere tabidir.

Çocuklar İçin Özel Kurallar

Çocuk Koruma Kanunu, çocuklar bakımından KDAE’yi özel olarak düzenlemiştir. Çocuğa yüklenen suçtan dolayı Ceza Muhakemesi Kanunundaki koşulların varlığı hâlinde KDAE kararı verilebilir; ancak çocuklar açısından erteleme süresi üç yıldır (5395 s.K. m.19/1). CMK m.171/2’de belirtilen hapis cezasının üst sınırı ise on beş yaşını doldurmamış çocuklar bakımından beş yıl olarak uygulanır (m.19/2). Bununla birlikte mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-c); bu suçlarda önce uzlaştırma yoluna gidilir. Buna göre çocuklar bakımından KDAE’nin uygulama alanı, uzlaştırma kapsamı dışında kalan suçlarla sınırlıdır.

Mağdur Açısından KDAE

KDAE kararı, mağdurun zararının tamamen giderilmesini koşul olarak aradığından mağdur bakımından da önemli bir güvencedir (CMK m.171/3-d). Mağdur, zararının savcılık tarafından eksik tespit edildiğini veya giderilmediğini düşünüyorsa, KDAE kararına suçtan zarar gören sıfatıyla iki hafta içinde itiraz edebilir (m.171/2, 173/1). Savcının tespit ettiği zararın giderilmiş olması, mağdurun ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat talep etme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1). Bu durumda ceza soruşturmasında ödenen miktar, hukuk davasında talep edilecek tazminatın belirlenmesinde dikkate alınır. Mağdurun, zarar giderimine ilişkin beyanını verirken ödemenin hangi zarar kalemlerini karşıladığını açıkça belirtmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler.

Erteleme Süresinde Yeni Bir Soruşturma

Kanun, erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde ertelenen kamu davasının açılacağını öngörmüştür (CMK m.171/4). Bu nedenle erteleme süresi içinde hakkında yeni bir soruşturma başlatılan kişinin durumu dikkatle değerlendirilmelidir. Yeni soruşturmanın konusu taksirli bir suçsa, kanunun aradığı kasıtlı suç koşulu gerçekleşmez. Yeni soruşturmanın konusu kasıtlı bir suçsa, bu dosyada yapılacak savunma ve dosyanın sonucu, ertelenen dosyayı da doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle erteleme süresi içinde yeni bir soruşturma ile karşılaşan kişinin, iki dosyanın birbirine etkisini bir avukatla birlikte değerlendirmesi önemlidir. KDAE kayıtları bir soruşturmayla bağlantılı olarak savcılık tarafından istenebildiğinden (m.171/5), yeni soruşturmayı yürüten savcı önceki KDAE kararından haberdar olabilir.

Kayıt Sistemi: Adli Sicilde Görünür mü?

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir; bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, maddede belirtilen amaç için kullanılabilir (CMK m.171/5). Adli Sicil Kanunu da bu kararların ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet başsavcılığı tarafından istenmesi hâlinde verilmek üzere kaydedileceğini öngörür (5352 s.K. m.6/1). Buna göre KDAE kararı, iş başvurularında veya diğer amaçlarla alınan adli sicil kaydında görünmez. Ancak kayıt tutulur ve ileride hakkında yeni bir soruşturma başlatılırsa, savcı bu kaydı görebilir; bu durum, KDAE’nin koşullarının yeniden değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Adli sicil ve diğer kayıtların farkı için adli sicil ile GBT farkı rehberine bakabilirsiniz.

İtiraz: Hem Şüpheli Hem Suçtan Zarar Gören

Suçtan zarar gören veya şüpheli, KDAE kararına CMK m.173 hükümlerine göre itiraz edebilir (CMK m.171/2). İtiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır (m.173/1). Kovuşturmaya yer olmadığı kararından farklı olarak, KDAE kararına şüpheli de itiraz edebilir; çünkü bu karar yeterli şüphenin varlığına dayanır ve şüpheli, kendisi hakkında delil yetersizliği nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğini ileri sürebilir. Suçtan zarar gören ise dava açılması gerektiğini ileri sürerek itiraz edebilir. Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (m.173/4). Bu nedenle şüphelinin itiraz etmeden önce, itirazın kabulü hâlinde doğabilecek sonuçları dikkatle değerlendirmesi gerekir. Takipsizlik kararlarına itirazın usulü için KYOK kararına itiraz, karşı tarafın itirazı için karşı taraf itiraz edebilir mi rehberlerine bakabilirsiniz.

Etkin Pişmanlık ve Şahsi Cezasızlıkta KYOK (CMK m.171/1)

CMK m.171’in birinci fıkrası, KDAE’den farklı bir kurumu düzenler: cezayı kaldıran şahsi sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsi cezasızlık sebebinin varlığı hâlinde Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir (CMK m.171/1). Bu durumda erteleme söz konusu değildir; dosya doğrudan kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanır. Örneğin kanunda cezayı tamamen ortadan kaldıran bir etkin pişmanlık hâlinin bulunduğu suçlarda veya belirli akrabalar arasında işlenen ve kanunun cezasızlık öngördüğü hâllerde bu hüküm uygulanabilir. Bu karar da KDAE gibi savcının takdirine bırakılmıştır. Etkin pişmanlık hükümleri için etkin pişmanlık hangi suçlarda var rehberine bakabilirsiniz.

KDAE, HAGB, Önödeme ve Uzlaştırma Farkları

KDAE, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), önödeme ve uzlaştırma sıklıkla birbirine karıştırılır. KDAE soruşturma aşamasında savcı tarafından verilir ve iddianame düzenlenmez. HAGB ise kovuşturma sonunda, yargılama yapılıp hüküm kurulduktan sonra, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece verilir ve sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/5, 8). Önödeme, yalnız adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçlarda, tebliğden itibaren on gün içinde belirlenen miktarın ödenmesiyle kamu davasının açılmamasını sağlar (TCK m.75/1). Uzlaştırma ise şüpheli ile mağdurun anlaşmasına dayanır. Eski metnimizde önödemenin yalnızca “kanunda tek tek sayılan suçlar” için geçerli olduğu belirtilmişti; önödeme, TCK m.75’te belirtilen genel ölçütlere göre uygulanır. Bu nedenle ifade düzeltilmiştir. HAGB talebi için HAGB talebi dilekçesi, uzlaştırma ve önödeme için uzlaştırma ve önödeme rehberlerine bakabilirsiniz.

Birden Fazla Suç veya Şüpheli

Aynı soruşturmada birden fazla suç veya şüpheli bulunabilir. KDAE koşulları her suç ve her şüpheli bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Bir şüpheli hakkında KDAE kararı verilirken diğer şüpheli hakkında, örneğin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasıyla mahkûm olduğu için, iddianame düzenlenebilir. Aynı şekilde aynı şüpheliye isnat edilen suçlardan biri KDAE kapsamında iken diğeri üst sınır, uzlaştırma kapsamı veya istisna nedeniyle kapsam dışında kalabilir; bu durumda KDAE kararı yalnızca kapsama giren suç bakımından verilebilir. Zarar giderimi de her suç ve her mağdur bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu nedenle çok şüphelili veya çok suçlu dosyalarda KDAE talebinde, hangi suç ve hangi mağdur bakımından talepte bulunulduğu açıkça belirtilmelidir.

Şüphelinin Rızası Aranır mı?

CMK m.171, KDAE kararı verilebilmesi için şüphelinin rızasını ayrı bir koşul olarak öngörmemiştir; kanundaki dört koşul yukarıda sayılanlardan ibarettir (CMK m.171/3). Eski metnimizde KDAE için şüphelinin açık rızasının zorunlu olduğu ve şüphelinin mahkemede yargılanmak istediğini beyan etmesi hâlinde savcının iddianame düzenlemekle yükümlü olacağı belirtilmişti; bu ifadeler kanun metninde karşılığı bulunmadığından kaldırılmıştır. Şüphelinin KDAE kararına katılmaması hâlinde başvurabileceği yol, kanunun açıkça tanıdığı itiraz hakkıdır (m.171/2). Şüpheli, özellikle suçu işlemediğini ve hakkında delil yetersizliği nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi gerektiğini düşünüyorsa itiraz edebilir; ancak itirazın kabulü hâlinde iddianame düzenleneceği de dikkate alınmalıdır. Eski metinde yer alan kaynak gösterilmemiş Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihatlarına ilişkin genel ifadeler de somut karar künyesiyle doğrulanamadığından metinden çıkarılmıştır.

Pratik Öneriler

1. Suçun üst sınırını kontrol edin: Üç yılı aşıyorsa KDAE mümkün değildir.
2. Uzlaştırma ve önödeme kapsamını kontrol edin: Bu kapsamdaki suçlarda önce o kurumlar uygulanır.
3. İstisna listesine bakın: Örgüt, kamu görevlisi, askerî ve cinsel suçlarda uygulanmaz.
4. Geçmiş kayıtları değerlendirin: Kasıtlı suçtan hapis cezasıyla mahkûmiyet engeldir.
5. Zararı giderin: Savcının tespit ettiği zararın tamamı giderilmelidir.
6. Savcılığa talepte bulunun: Koşulların varlığını belgeleyerek KDAE talep edin.
7. Beş yıl boyunca dikkatli olun: Kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde dava açılır.

Örnek Durumlar

Sık Yapılan Hatalar

• KDAE’yi HAGB ile karıştırmak: KDAE soruşturmada savcı, HAGB kovuşturmada mahkeme kararıdır.
• Her üç yıllık suçta uygulanacağını sanmak: Uzlaştırma ve önödeme kapsamı ile istisnalar hariçtir.
• Zararın bir kısmını gidermek: Kanun zararın tamamen giderilmesini arar.
• Kanunda olmayan yükümlülükler beklemek: Beş yıl boyunca aranan şart kasıtlı suç işlememektir.
• Adli sicilde görüneceğini sanmak: Karar özel sisteme kaydedilir.
• İtiraz sonucunu düşünmeden itiraz etmek: İtiraz kabul edilirse iddianame düzenlenir.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi talebi, zararın giderilmesinin planlanması, KDAE kararına itiraz ve erteleme süresindeki hukuki durum için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

KDAE Talebi Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi nedir?

Savcının yeterli şüpheye rağmen davayı 5 yıl ertelemesi (CMK m.171/2).

Hangi suçlarda uygulanır?

Üst sınırı 3 yıl veya daha az hapis; uzlaştırma ve önödeme kapsamı hariç.

Şikâyete bağlı suçlarda olur mu?

Hayır; bunlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a).

Yalnız adli para cezalık suçta olur mu?

Hayır; önödeme kapsamındadır (TCK m.75/1).

Koşullar nelerdir?

Kasıtlı suçtan hapisle mahkûmiyet yok, çekinme kanaati, yararlılık, zararın tamamen giderilmesi (CMK m.171/3).

Daha önce taksirli suçtan mahkûm oldum, engel mi?

Hayır; kanun kasıtlı suçtan hapis cezasını arar.

Zararın bir kısmını ödesem yeter mi?

Hayır; tamamen giderilmeli.

Hangi suçlarda asla uygulanmaz?

Örgüt, kamu görevlisi, askerî ve cinsel dokunulmazlık suçları (CMK m.171/6).

Erteleme süresi ne kadar?

Beş yıl.

5 yıl içinde ne yapmamalıyım?

Kasıtlı bir suç işlememelisiniz (CMK m.171/4).

5 yıl dolunca ne olur?

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Yeni kasıtlı suç işlersem?

Ertelenen kamu davası açılır.

Zamanaşımı işler mi?

Hayır; erteleme süresince durur.

Adli sicilde görünür mü?

Hayır; özel sisteme kaydedilir (CMK m.171/5; 5352 m.6/1).

KDAE kararına kim itiraz eder?

Suçtan zarar gören veya şüpheli (CMK m.171/2).

İtiraz süresi nedir?

Tebliğden itibaren 2 hafta (CMK m.173/1).

Şüphelinin rızası gerekir mi?

Kanunda ayrı bir koşul olarak aranmaz; şüpheli itiraz edebilir.

Çocuklarda erteleme süresi ne kadar?

3 yıl; 15 yaşından küçüklerde üst sınır 5 yıl (5395 m.19).

KDAE mi KYOK mu daha iyi?

Delil yetersizse KYOK lehedir; KDAE yeterli şüpheye rağmen verilir.

KDAE ile HAGB farkı nedir?

KDAE soruşturmada savcı; HAGB kovuşturma sonunda mahkeme kararıdır.

Etkin pişmanlıkta ne olur?

Cezayı kaldıran etkin pişmanlıkta KYOK verilebilir (CMK m.171/1).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK, TCK ve 5352 sayılı Kanun hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.