Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi

Aracı kurum, banka veya portföy yönetim şirketi gibi bir yatırım kuruluşuna emanet ettiğiniz para ya da hisseler bir çalışan veya yönetici tarafından kendi çıkarı için satılmış, başka hesaba aktarılmış, rehin verilmiş ya da “öyle bir para yok” denerek inkâr edilmişse, bu fiil sıradan bir güveni kötüye kullanma değildir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.110/1-(a), bu davranışı güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâli sayar ve TCK m.155/2’ye göre verilecek cezanın üç yıldan az olamayacağını hükme bağlar. Yatırım kuruluşundaki kayıtları bozmak, silmek veya erişilmez kılmak ise m.110/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılan ayrı bir suçtur. Bu suçlarda soruşturma, Sermaye Piyasası Kurulunun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır (m.115/1). Yatırımcı varlıkları kurumun malvarlığından ayrı izlenir ve yatırımcının yazılı açık izni olmadan kullanılamaz (m.46/5); kurum da çalışanının bu işi yürütürken verdiği zarardan kural olarak sorumludur (TBK m.116). Bu rehber, ceza ve tazminat yolunu birlikte ve kanun maddeleri üzerinden anlatır.

Kısa Cevap

Kısa cevabın arkasında önemli bir ayrım var: Her talimatsız işlem veya her zarar m.110 kapsamına girmez. Çalışan hisselerinizi talimatınız olmadan sattığı hâlde para hâlâ hesabınızda duruyorsa, olay çoğunlukla yetkisiz işlem ve tazminat uyuşmazlığıdır. m.110 ise emanet edilen varlığın, emanet amacı dışında birinin menfaatine kullanılmasını cezalandırır. Bu nedenle ilk iş, paranın veya hisselerin nereye gittiğini belgelemektir.

SPKn m.110 Neyi Düzenliyor?

TCK m.155, zilyetliği belirli bir amaçla devredilmiş malın bu amaç dışında kullanılmasını güveni kötüye kullanma olarak tanımlar. Birinci fıkradaki basit hâl şikâyete bağlıdır ve altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür. İkinci fıkra ise suçun meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etme yetkisinin gereği olarak teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesini nitelikli hâl sayar ve bir yıldan yedi yıla kadar hapis ile üç bin güne kadar adli para cezası öngörür.

Sermaye Piyasası Kanunu bir adım daha ileri gider. m.110/1, sermaye piyasasına özgü üç fiili güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli olarak sayar ve bu durumda TCK m.155/2’ye göre verilecek cezanın üç yıldan az olamayacağını söyler. Yani yasa koyucu, yatırım kuruluşuna duyulan güvenin kötüye kullanılmasını, genel nitelikli hâlin de üzerinde bir alt sınırla korumayı tercih etmiştir. Bu yazının konusu, yatırımcıyı doğrudan ilgilendiren (a) bendidir. (b) ve (c) bentleri halka açık ortaklıklarda ve kolektif yatırım kuruluşlarında örtülü işlemlerle kâr veya malvarlığının azaltılmasına ilişkindir ve ayrıca örtülü kazanç aktarımı rehberimizde ele alınmıştır.

Suçun Unsurları: Kim, Neyi, Hangi Fiille?

Kanun metni şöyledir: Yatırım kuruluşuna, m.58 kapsamındaki fon kuruluna ve m.59 kapsamındaki teminat sorumlularına; sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle veya emanetçi sıfatıyla veya idare etmek için veya teminat olarak veya her ne nam altında olursa olsun, kayden veya fiziken tevdi veya teslim edilen sermaye piyasası araçları, nakit ve diğer her türlü kıymeti kendisinin veya başkasının menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek. Bu tanımdan dört unsur çıkar.

Teslimin muhatabı yatırım kuruluşudur. Varlığın aracı kuruma, yatırım hizmeti veren bankaya veya portföy yönetim şirketine sermaye piyasası faaliyeti sebebiyle ya da “her ne nam altında olursa olsun” tevdi edilmiş olması yeterlidir. Kaydi hisse de, hesaba yatırılan nakit de, teminat olarak verilen kıymet de bu kapsamdadır. Buna karşılık, çalışanın kurum dışında kişisel hesabına gönderilmesini istediği para, kuruma tevdi edilmiş sayılmayabilir; o durumda aşağıda anlatılan dolandırıcılık ihtimali öne çıkar.

Fail, varlık üzerinde tasarruf imkânı bulunan kişidir. Kanun faili “yatırım kuruluşu çalışanı” diye sınırlamaz. Uygulamada müşteri temsilcisi, şube veya operasyon personeli, yönetici ya da hesap üzerinde fiilen işlem yapabilen herkes fail olabilir. Birden fazla kişinin katılımında iştirak hükümleri uygulanır.

Seçimlik hareketlerden biri yeterlidir. Satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek fiillerinden herhangi biri suçu oluşturur. Menfaat kendisi için olabileceği gibi başka biri için de olabilir. Varlığın sonradan yerine konulması suçu ortadan kaldırmaz; yalnızca etkin pişmanlık bakımından önem taşır.

Suç kasten işlenir. Hatalı virman, sistem arızası veya yanlış hesaba yapılan ve fark edilince düzeltilen işlem, menfaat kastı yoksa ceza hukuku alanına girmez; ancak zarar varsa kurumun hukuki sorumluluğu devam eder.

Yatırımcının Yazılı Açık İzni: SPKn m.46

m.110 cezai korumayı sağlar; bu korumanın özel hukuk ayağı ise m.46’dadır. m.46/5’e göre yatırımcıların her ne surette olursa olsun yatırım kuruluşları nezdinde bulunan nakit ve sermaye piyasası araçları, kuruluşun malvarlığından ayrı izlenir ve yatırımcının yazılı açık izni olmaksızın tevdi amacı dışında kuruluşa veya üçüncü kişilere menfaat sağlayacak şekilde kullanılamaz. m.46/6 aynı varlıkların, yatırımcının ayrıca yazılı ön izni olmaksızın rehnedilemeyeceğini, kuruluşun borçları için haczedilemeyeceğini ve iflas masasına dâhil edilemeyeceğini öngörür.

7518 sayılı Kanunla eklenen m.46/7 ve m.46/8 bu korumayı banka tarafına da taşımıştır. Yatırım kuruluşunun müşteri nakdi için bankada açtığı hesaplar, müşteriler adına münferit hesaplarda ve kuruluşun kendi nakdinden ayrı izlenir; bu hesaplar kredi teminatı olarak gösterilemez, üzerlerinde kuruluş lehine blokaj veya rehin kurulamaz. Dolayısıyla “kurumun kredisi için müşteri hesabı teminat gösterildi” gibi bir durum, hem kanuna aykırı bir işlemdir hem de şartları varsa m.110’un rehnetme hareketini oluşturabilir. Konunun kurum iflası boyutu müşteri varlıklarının korunması rehberinde ayrıca anlatılmıştır.

Sahada En Sık Karşılaşılan Durumlar

Yatırımcının anlattığı olay çoğu zaman birkaç hukuki kalıba birden uyar. Aşağıdaki tablo, en sık görülen senaryoları ve hangi hükmün öne çıktığını gösterir. Tek bir olayda birden fazla suç veya hukuki sorumluluk sebebi birlikte bulunabilir.

Dolandırıcılıktan, Yetkisiz İşlemden ve Örtülü Kazançtan Farkı

Güveni kötüye kullanmada varlık faile hukuka uygun biçimde, belirli bir amaçla teslim edilmiştir; suç, teslimden sonra amacın dışına çıkılmasıyla oluşur. Dolandırıcılıkta ise teslim, hileli davranışla elde edilir. Bu ayrım güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık farkı yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır. Sermaye piyasasında pratik ölçüt şudur: Para aracı kurumdaki yatırım hesabınıza girdiyse ve oradan çıkarıldıysa m.110 ağırlık kazanır; para daha baştan aldatılarak çalışanın veya üçüncü kişinin hesabına gönderildiyse TCK m.158 gündeme gelir. Ticari faaliyet sırasında veya banka ve bilişim sistemleri araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık TCK m.158/1’e göre üç yıldan on yıla kadar hapis gerektirir; (f) bendinde hapsin alt sınırı dört yıldır.

Talimatınız dışında gerçekleştirilen işlemlerde ispat yükü, kayıt tutma yükümlülüğü ve hesap ekstresine itiraz gibi konular için talimatım olmadan işlem yapıldı rehberimize bakabilirsiniz. Suç şüphesi taşımayan yetkisiz işlemlerde bu yol hem daha hızlı hem de daha az masraflıdır.

Kayıtların Bozulması, Silinmesi veya Erişilmez Kılınması: m.110/2

m.110/2, yatırım kuruluşu, m.58 kapsamındaki fon kurulu ve m.59 kapsamındaki teminat sorumluları bünyesinde tutulan kayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişileri iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır. Hükmün son cümlesi, belgede sahtecilik suçundan mahkûmiyete bağlanan kanuni sonuçların bu suçtan mahkûm olanlar hakkında da uygulanacağını belirtir.

Bu hüküm, m.110/1’deki fiilin izini örtmeye yönelik davranışları ayrıca yaptırıma bağlar. Emir kayıtları, telefon kayıtları, müşteri talimat formları, işlem saatleri ve iç yazışmalar bu kapsamda değerlendirilebilir. Kayıtların varlığı ve saklanması konusunda emir kayıtları rehberimizdeki açıklamalar, delil stratejisinin temelini oluşturur. Kayıt silindiği anlaşılırsa bu, m.110/1 iddiasını zayıflatmaz; tersine ayrı bir suç şüphesi olarak soruşturmaya eklenir.

Ayrıca m.112/3 uyarınca yatırım kuruluşları, TCK m.244’teki sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu bakımından banka veya kredi kurumu sayılır. Bilişim sistemine müdahale yoluyla yapılan değişikliklerde bu hüküm de dikkate alınmalıdır.

Ceza, Alt Sınır ve Pratik Sonuçları

m.110/1’de hapis cezasının alt sınırı üç yıldır ve üst sınır TCK m.155/2’deki yedi yıldır. Bu alt sınırın somut bir sonucu vardır: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ve hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51/1), kural olarak iki yıl veya daha az süreli hapis cezaları için mümkündür. Üç yıllık alt sınırdan hareket edildiğinde, indirim sebepleri uygulanmadıkça bu kurumlara ulaşmak çoğu dosyada zorlaşır.

Kanun, m.110/3’te etkin pişmanlığı yalnızca (b) ve (c) bentleri için düzenlemiştir: Örtülü işlemle kâr veya malvarlığı azaltan kişi, m.21/4’teki ödemenin yanı sıra bunun iki katını Hazineye öderse, soruşturma başlamadan önce cezaya hükmolunmaz; soruşturmada ödenirse ceza yarı, kovuşturmada hükümden önce ödenirse üçte bir oranında indirilir. (a) bendi için özel bir düzenleme yoktur. Ancak suç, TCK’daki güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli olarak tanımlandığından, TCK m.168’deki genel etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gündeme gelir: Kovuşturma başlamadan önce zararın aynen iade veya tazminle tamamen giderilmesi hâlinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilmesi hâlinde yarısına kadarı indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası aranır (m.168/4).

Soruşturma Nasıl Başlar? SPK Başvurusu ve Görevli Mahkeme

Sermaye piyasası suçlarında en çok gözden kaçan kural m.115/1’dir: Bu Kanunda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır. m.110 bu Kanunda tanımlanan bir suç olduğundan, savcılık soruşturmayı SPK’nın yazılı başvurusu olmadan yürütemez. Şikâyetin sadece savcılığa yapılması hâlinde dosya, SPK başvurusu gelene kadar ilerlemeyebilir.

Başvuru üzerine kamu davası açılırsa iddianamenin kabulüyle birlikte bir örneği Kurula tebliğ edilir ve Kurul katılan sıfatını kazanır (m.115/2). Savcı soruşturmada Kurul meslek personelinden yararlanabilir, ifadeler sırasında Kurul personeli hazır bulunabilir (m.115/3). Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı Kurul itiraza yetkilidir (m.115/4). Yargılama, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (Kanun metnindeki eski adıyla HSYK) ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m.116).

Mağdur yatırımcı bu süreçte seyirci değildir. CMK m.237/1’e göre suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir. Katılan olarak delil sunma, tanık dinletme ve kanun yoluna başvurma imkânı doğar. Ayrıntılar katılan ve mağdur hakları rehberimizde, SPK başvurusunun işleyişi ise suç duyurusu rehberimizde yer alır.

Mağdur Yatırımcı İçin Adım Adım Yol Haritası

İlk günlerde yapılan doğru hamleler, hem ceza dosyasının hem de tazminat davasının kaderini belirler. Aşağıdaki sıra, uygulamada en çok iş gören sıradır.

MKK kayıtlarına erişim e-Devlet ve MKK ile yatırım takibi, kişisel veri başvurusu KVKK m.11 başvurusu, SPK’ya başvuru yolları ise SPK şikâyet başvurusu yazılarında adım adım anlatılmıştır. Kurum ciddi bir inceleme veya soruşturma altındaysa aracı kurumum soruşturmada rehberimize de bakın.

Elkoyma ve İhtiyati Haciz: Paranın Peşine Düşmek

Ceza mahkûmiyeti tek başına paranızı geri getirmez. Bu yüzden failin malvarlığının erken aşamada korunması gerekir. CMK m.128/1, suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa şüphelinin taşınmazlarına, araçlarına, banka hesaplarına, alacaklarına, şirket paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine elkonulabileceğini düzenler. m.128/2’deki katalogda TCK m.155 güveni kötüye kullanma yer aldığından, fiilleri m.155/2 üzerinden cezalandırılan m.110/1 bakımından elkoyma talebi gündeme gelir. Elkoyma kararı için, ilgisine göre Sermaye Piyasası Kurulu gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır; rapor en geç üç ay içinde hazırlanır ve gerekirse iki ay uzatılabilir.

Özel hukuk tarafında ise vadesi gelmiş ve rehinle teminat altına alınmamış para alacağı için İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz istenebilir. Elkoyma ve ihtiyati haciz arasındaki ilişki, elkonulan malvarlığından tahsil sırası ve müsadere ile mağdura iade önceliği (TCK m.55/1 son cümle) elkonulan malvarlığından tahsil rehberimizde ayrıntılı işlenmiştir.

Aracı Kurumdan Tazminat: Kurum Çalışanının Fiilinden Sorumlu mu?

Yatırımcının asıl sorusu çoğu zaman şudur: Parayı çalışan aldı, ama ben parayı kuruma yatırdım; kimden isteyeceğim? Türk Borçlar Kanunu bu soruya açık bir cevap verir.

TBK m.116/1’e göre borçlu, borcun ifasını yanında çalışanlar gibi yardımcılarına bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür. Aracı kurum, müşterisiyle sözleşme ilişkisi içindedir ve hesabın yönetimi, emirlerin iletilmesi ve varlıkların saklanması bu sözleşmenin parçasıdır. Çalışanın müşteri varlığını bu işler sırasında kullanması, kurumun sözleşmeden doğan sorumluluğunu doğurur. m.116/2 bu sorumluluğun önceden anlaşmayla kaldırılabileceğini söylese de, m.116/3 uzmanlık gerektiren ve ancak kanun veya yetkili makamların izniyle yürütülebilen hizmetlerde bu anlaşmanın kesin olarak hükümsüz olduğunu belirtir. Yatırım hizmetleri SPK izniyle yürütüldüğünden (SPKn m.39), çerçeve sözleşmedeki “çalışanlarımızın kişisel eylemlerinden sorumlu değiliz” türünden kayıtlar kural olarak sonuç doğurmaz. Aynı mantık m.115/3’te borçlunun hafif kusurundan sorumsuzluk kaydı için de geçerlidir.

Sözleşme dışı sorumluluk açısından TBK m.66 da uygulanabilir: Adam çalıştıran, çalışanın kendisine verilen işi yaparken başkalarına verdiği zarardan sorumludur; seçme, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. İşletmede adam çalıştıran için ise çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat yükü vardır. Bu iki sorumluluk sebebi birlikte ileri sürülebilir; sözleşme sorumluluğunda kusur karinesi yatırımcının lehinedir.

Görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk, yatırımcının tüketici sayılıp sayılmamasına göre değişir. Bu ayrım yatırımcı tüketici mi rehberimizde anlatılmıştır. Kurumla doğrudan uzlaşma veya TSPB bünyesindeki Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti de değerlendirilebilecek seçeneklerdir; ancak suç şüphesi içeren dosyalarda ceza süreci ve delil güvenliği ihmal edilmemelidir. Kurumun genel sorumlulukları için aracı kurum sorumluluğu rehberimize bakabilirsiniz.

Kurum Battıysa: Yatırımcı Tazmin Merkezi

Çalışanın eylemi kurumun mali yapısını da çökertmişse devreye Yatırımcı Tazmin Merkezi girer. Kurul, yatırım kuruluşunun nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğini ya da kısa sürede getiremeyeceğini tespit ederse, tespitten itibaren üç ay içinde yatırımcıları tazmin kararı alır (m.82/1). Tazminin kapsamı, yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ve araçların teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden doğan taleplerdir (m.84/1); yatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar kapsam dışıdır (m.84/2).

Azami tutar kanunda yüz bin Türk lirası olarak belirlenmiş ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılmaktadır (m.84/5). Kurumun yöneticileri, yüzde beş veya daha fazla paya sahip ortakları ve bunların yakınları ile kurumun mali sıkıntıya düşmesinde sorumluluğu bulunanlar tazmin edilmez (m.84/4). Güncel tutar ve başvuru süresi için YTM rehberimize bakın.

Zamanaşımı Tablosu

Suçtan doğan tazminat taleplerinde TBK m.72/1’in son cümlesi belirleyicidir: Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa, bu daha uzun süre uygulanır. Dava zamanaşımı TCK m.66/1’e göre suçun kanundaki cezasının üst sınırına bakılarak belirlenir.

Fon ve yatırım uyuşmazlıklarında sürelerin birbirine göre nasıl hesaplanacağını zamanaşımı rehberimizde örneklerle anlattık. Ceza soruşturmasının sürmesi, hukuk davasındaki zamanaşımını kendiliğinden kesmez; tazminat davasını geciktirmeden açmak gerekir.

Hakkında Şikâyet Yapılan Çalışan veya Yönetici İçin

Her şikâyet haklı değildir ve her zarar bir suçun sonucu değildir. Piyasa kaybını çalışana yüklemek isteyen yatırımcılar, müşteri talimatlarının sonradan inkâr edildiği dosyalar veya kurum içi sorumluluğun tek bir kişiye yıkılmak istendiği durumlar uygulamada sık görülür. Savunmada ilk bakılacak noktalar şunlardır: Varlığın gerçekten kuruma tevdi edilip edilmediği, işlemin müşterinin sözlü veya yazılı talimatına dayanıp dayanmadığı, menfaatin kime ve nasıl sağlandığı, işlemi fiilen kimin yaptığı ve kayıtların bütünlüğü. m.115 uyarınca SPK başvurusu olmadan yürütülen bir soruşturmada muhakeme şartı eksikliği ayrıca ileri sürülmelidir. Şüpheli konumundaki kişiler için SPK suç duyurusu şüpheli rehberimiz yol gösterir.

SPK’ya İhbar ve Başvuru Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, yatırımcının SPK’ya yapacağı ihbar ve m.115 başvurusu talebi için bir örnektir. Aynı delil setiyle Cumhuriyet başsavcılığına da şikâyet dilekçesi verilmelidir. Metni kendi olayınıza göre uyarlayın; her iddiayı bir belgeyle destekleyin. Fon yöneticilerine karşı savcılık şikâyeti için ayrıca bu örneğe bakabilirsiniz.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Bu tür dosyalar, ceza hukuku ile sermaye piyasası mevzuatının ve tazminat hukukunun kesiştiği yerde durur. Hukukçular Evi Ankara olarak ilk görüşmede olayın m.110 mu, dolandırıcılık mı, yoksa yetkisiz işlem mi olduğunu belirliyor; MKK, banka ve kurum kayıtları üzerinden bir işlem zaman çizelgesi çıkarıyor; SPK başvurusu, savcılık şikâyeti ve elkoyma talebini aynı delil setiyle hazırlıyoruz. Tazminat tarafında kurumun sorumluluğunu, dava şartı arabuluculuğu ve zamanaşımını birlikte planlıyoruz. Aynı hizmeti, hakkında şikâyette bulunulan çalışan veya kurum yöneticileri için savunma olarak da veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracı kurum çalışanı hesabımdaki parayı kendi hesabına aktardı; bu hangi suç?

Yatırım kuruluşuna tevdi edilen nakit veya sermaye piyasası aracını kendisinin ya da başkasının menfaatine kullanmak SPKn m.110/1-(a) kapsamında güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâlidir; TCK m.155/2 üzerinden verilecek ceza üç yıldan az olamaz.

Bu suç şikâyete bağlı mı?

Hayır. TCK m.155/1’deki basit hâl şikâyete bağlıdır; SPKn m.110 ise m.155/2’ye bağlanmıştır ve kendiliğinden kovuşturulur. Ancak soruşturma, SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115/1).

Doğrudan savcılığa şikâyet edersem ne olur?

Şikâyetiniz kayda alınır; fakat SPK’nın yazılı başvurusu muhakeme şartı olduğu için soruşturma bu başvuru olmadan yürütülemez. Bu yüzden savcılığa ve SPK’ya aynı anda başvurmak zaman kazandırır.

Hisselerim talimatım olmadan satıldı ama para hesabımda duruyor; yine de m.110 mu?

Hayır, her talimatsız işlem suç değildir. Para veya araç kişisel menfaat için kullanılmamışsa uyuşmazlık çoğu zaman yetkisiz işlem ve tazminat konusu olur. Menfaat amacı ve varlığın hesaptan çıkması m.110’un ayırt edici unsurlarıdır.

Aracı kurum “çalışanın kişisel eylemi, biz sorumlu değiliz” diyor; doğru mu?

Genellikle hayır. Borçlu, yardımcı kişilerinin işi yürütürken verdiği zarardan sorumludur (TBK m.116/1) ve izne bağlı uzmanlık hizmetlerinde bu sorumluluğu kaldıran anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.116/3).

Çalışana ait mallara el konulabilir mi?

Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) CMK m.128/2 katalogunda yer aldığından, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa şüphelinin malvarlığına elkoyma gündeme gelebilir. Elkoyma için SPK gibi ilgili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır.

Aracı kurum battıysa param ne olur?

Kurulun tazmin kararı üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi, kuruluşun teslim ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirememesinden doğan talepleri kanuni tavana kadar karşılar (SPKn m.82, m.84). Piyasa fiyatı kaynaklı zararlar kapsam dışıdır.

Dava açmak için ne kadar sürem var?

Suçtan doğan tazminatta ceza zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır (TBK m.72/1). m.110/1 bakımından dava zamanaşımı 15 yıl, kayıtları bozma suçunda 8 yıldır (TCK m.66). Sözleşmeye dayalı istemde genel süre 10 yıldır (TBK m.146).

Çalışan parayı iade ederse ceza düşer mi?

Düşmez; ancak TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümleri cezada indirim sağlayabilir. SPKn m.110/3’teki özel etkin pişmanlık yalnızca (b) ve (c) bentlerindeki örtülü işlemler içindir.

Kayıtlar silinmişse iddiamı nasıl ispat ederim?

Yatırım kuruluşundaki kayıtları bozmak, yok etmek veya erişilmez kılmak ayrı bir suçtur (SPKn m.110/2). MKK kayıtları, banka hesap hareketleri, e-posta ve mesaj yazışmaları, emir ve ses kayıtları ile KVKK m.11 başvurusu ispatta birlikte kullanılır.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Yetkisiz işlem ve portföy eritme: ispat ve tazminat
• Müşteri varlıklarının korunması ve saklama
• Sermaye piyasası suçlarında suç duyurusu
• Sermaye piyasası suçları: SPKn m.106-116
• Sermaye piyasası suçlarında katılan ve mağdur hakları
• Güveni kötüye kullanma TCK 155 cezası ve şikâyet
• Aracı kurum hisselerimi resen sattı
• Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM)
• Yatırımcı şikâyeti: SPK, borsa ve hakem heyeti
• Hisselerin izinsiz ödünç verilmesi: V-65 m.31/2 ve SPKn m.110
• Hisselerimi aracı kurumda nasıl korurum? MKK yatırımcı blokajı (II-13.1 m.23)
• Aracı kurumun iç kontrol yükümlülükleri ve izinsiz virman (Seri V No 68)