Fon Krizi Sonrası Şirket İçi İnceleme 2026: Hazine Kararlarını Kim Verdi? — Kurumsal İç Soruşturmanın Hukuki Çerçevesi (TTK m.375, m.392, m.393), Delil Koruma, Kurumsal E-posta ve KVKK (AYM 2016/13010), Çalışan Görüşmeleri, Suç Şüphesi ve Süreler (TTK m.560, İş K. m.26, TCK m.73)

Şirketin nakdi tasfiye edilen fonlarda kaldığında yönetim kurulunun önündeki ilk soru, zararın nasıl giderileceğinden önce, kararın nasıl verildiğidir: Fona yatırım kararını kim verdi, bu kişinin yetkisi var mıydı, hangi bilgiye dayanıldı ve şirketin iç kontrol düzeni bu kararı yakalayabilir miydi? Muhasebe, finans denetimi ve finansal planlama için gerekli düzenin kurulması ile yönetimle görevli kişilerin kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi, yönetim kurulunun devredilemez görevleridir (TTK m.375/1-c, e). Her yönetim kurulu üyesi şirketin bütün iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir ve inceleme yapabilir (m.392). İç inceleme bu görev ve yetkilerin somut bir dosyaya uygulanmasıdır. İnceleme, sonuçlarını kullanılabilir kılacak biçimde yürütülmelidir. Deliller baştan korunmalıdır. Çalışanların kurumsal e-postaları ancak önceden açık bilgilendirme, meşru amaç, elverişlilik ve gereklilik şartlarıyla incelenebilir (AYM, E.Ü. [GK], B. No: 2016/13010, 17.09.2020; AYM, B. No: 2018/31036, 12.01.2021). Görüşmeler iş hukukunun ve ceza muhakemesinin sınırlarına uygun yapılmalıdır. Raporun tarihi de önemlidir: Tüzel kişi işverende haklı fesih için altı iş günlük süre feshe yetkili merciin öğrenmesiyle başlar, müfettiş soruşturması ise süreyi başlatmaz (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 09.09.2019, E.2016/6122, K.2019/15301). Yöneticilere karşı tazminat istemi, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.560). Bu yazıda iç incelemenin kim tarafından başlatılacağını, karar zincirinin nasıl çıkarılacağını, delil korumayı, kurumsal e-posta ve KVKK sınırlarını, görüşmeleri, suç şüphesi ortaya çıktığında yapılacakları ve raporun kullanımını anlatıyoruz.

İç İnceleme Neden Gerekir ve Kim Başlatır?

Kısa cevap: İç inceleme kanunda ayrı bir kurum olarak düzenlenmemiştir; dayanağı yönetim kurulunun gözetim görevi ve bilgi alma hakkıdır. Yönetim kurulu, finans denetimi düzenini kurmakla ve yönetimle görevli kişilerin kurallara uyup uymadığını gözetmekle yükümlüdür (TTK m.375/1-c, e). Fona yatırım kararının zararla sonuçlanması, bu görevin somut olarak yerine getirilmesini gerektiren bir olaydır. İnceleme yapılmaması, yönetim kurulu üyelerinin özen yükümlülüğü (m.369/1) bakımından ayrıca sorgulanabilir.

İç inceleme bir suçlama değil, bir tespit sürecidir. Amaç, kararın kim tarafından, hangi yetkiyle, hangi bilgiye dayanılarak ve hangi kontrollerden geçerek verildiğini belgelerle ortaya koymaktır. Görüşümüze göre incelemenin sonucunda üç ihtimal ortaya çıkar: Karar yetkili organ tarafından, yeterli bilgiyle ve şirket menfaatine uygun verilmiş ve zarar piyasa riskinden doğmuş olabilir. Kararda yetki veya özen eksikliği bulunabilir. Ya da kişisel menfaat veya suç şüphesi doğuran olgular ortaya çıkabilir. Her ihtimalin hukuki sonucu farklıdır. Yöneticinin kişisel sorumluluğu, ispat yükü ve iş kararı savunması şirket yöneticisi olarak fona yatırım kararı verdim yazımızda, limited şirkette müdürün fona yatırımı karşısında ortakların hakları müdür veya ortak şirket nakdini fona yatırdı yazımızda anlatıldı. Bu yazı, incelemenin kendisinin nasıl yürütüleceğine odaklanır.

Hukukçular Evi Ankara İç İncelemede Ne Yapar?

İç incelemenin değeri, sonuçlarının bir davada, bir ceza soruşturmasında veya bir iş uyuşmazlığında kullanılabilir olmasındadır. Hukukçular Evi Ankara, şirketlere bu süreçte aşağıdaki işlerde destek verir.

Hazine Kararlarını Kim Verdi? Karar Zincirinin Haritası

Kısa cevap: İncelemenin merkezi, fona yatırım kararının belgelerle izlenen zinciridir: kararı hangi organ aldı, yetki kime devredilmişti, talimatı kim verdi, emir hangi kanaldan iletildi ve fon hangi bilgiyle seçildi? Bu zincirin her halkası ayrı bir kaynaktan doğrulanabilir. Şirketin kendi belgeleri ile banka ve aracı kurum kayıtlarının karşılaştırılması, hafızaya dayalı anlatımlardan daha güvenilirdir.

Görüşümüze göre zincirin en zayıf halkası çoğu zaman yetki devridir. Birçok şirkette nakit yönetimi fiilen mali işler birimine bırakılmış, ancak bu devir bir iç yönergeyle yazılı hâle getirilmemiştir. Bu durum, kararı veren çalışanın yetkisinin ve yönetim kurulunun gözetim görevinin birlikte sorgulanmasına yol açar. İkinci kritik halka, fonun seçilmesinde kullanılan bilgidir. Şirketin bankaya veya aracı kuruma hangi müşteri sınıfında kayıtlı olduğu ve uygunluk değerlendirmesinin nasıl yapıldığı, satış yapan kuruluşa karşı ileri sürülebilecek taleplerin de temelidir. Aracı kurumdan kayıt istenmesi aracı kurumdan emir, ses ve ekstre kayıtlarının talebi yazımızda, satış kuruluşuna ihtarname fonu satan bankaya veya aracı kuruma ihtarname örneği yazımızda anlatıldı.

Delil Koruma: İlk 48 Saatte Yapılacaklar

Kısa cevap: İç incelemenin sonuçları, delillerin ilk günden itibaren bütünlüğü korunarak toplanmasına bağlıdır. Elektronik ortamdaki veriler de belge niteliğindedir (HMK m.199). Ticari defter ve belgeler on yıl saklanır (TTK m.82). Kayıtların kaybolma tehlikesi varsa dava açılmadan önce de delil tespiti istenebilir ve bu durumda hukuki yarar var sayılır (HMK m.400/2).

Delil korumanın bir diğer yüzü, silme davranışının kendisinin sonuç doğurmasıdır. Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen veya değiştiren kişi TCK m.281 kapsamında cezalandırılır. Kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suça ilişkin delil karartması bu hükme göre cezalandırılmaz; ancak bu davranış hem iç incelemede hem de olası bir ceza soruşturmasında kişinin aleyhine değerlendirilebilir. Görüşümüze göre kayıt koruma talimatı, incelemeye konu kişilere de açıkça bildirilmeli ve talimata aykırılık iş hukuku bakımından ayrı bir sorun olarak ele alınmalıdır. Aynı dönemde savcılık tarafından şirkette arama yapılması ihtimali de gözetilmelidir. İç incelemede alınan adli kopyalar, arama sırasında el konulan cihazlardan bağımsız olarak şirketin iş sürekliliğini sağlar. Arama günü yapılacaklar fon soruşturmasında şirket ofisinde arama yazımızda, delil tespiti delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü yazımızda ele alındı.

SPK talebi geldiyse: Delil koruma talimatı, SPK bilgi-belge talebine verilecek cevabın da ön şartıdır; belge dizini, özet değeri ve ek süre yazıları SPK bilgi-belge talebine cevap yazısı örneği yazımızda yer alıyor.

Çalışanların Kurumsal E-postası ve Cihazları: Sınır Nerede?

Kısa cevap: İç incelemenin en hassas kısmı, çalışanların yazışmalarının incelenmesidir. Anayasa Mahkemesi, kurumsal e-postanın önceden açık bir bilgilendirme yapılmadan incelenmesini ve delil olarak kullanılmasını, amaca tanık dinleme veya şirket kayıtlarıyla da ulaşılabilecek bir durumda, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar vermiştir (AYM, E.Ü. [GK], B. No: 2016/13010, 17.09.2020). Başka bir kararında ise meşru menfaat, önceden bilgilendirme, elverişlilik ve gereklilik ölçütleri karşılandığı için ihlal bulunmamıştır (AYM, B. No: 2018/31036, 12.01.2021).

Kişisel verilerin işlenmesinde hukuki sebep çoğu zaman meşru menfaattir. Temel hak ve özgürlüklere zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için zorunlu olan işleme ile bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olan işleme, açık rıza aranmaksızın yapılabilir (KVKK m.5/2-e, f). İşleme, belirli, açık ve meşru amaçlarla sınırlı ve ölçülü olmalıdır (m.4/2). Adli kopya veya e-posta inceleme hizmeti yurt dışındaki bir sağlayıcı üzerinden alınacaksa, yurt dışına aktarım şartları ayrıca değerlendirilmelidir (m.9). Bu şartlara uyulmaması iki sonuç doğurabilir. Birincisi, idari para cezası (KVKK m.18) ve kişilik hakları ihlal edilen çalışanın genel hükümlere göre tazminat talebidir (KVKK m.14/3). İkincisi, delilin kullanılamamasıdır. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece bir vakıanın ispatında göz önünde tutulamaz (HMK m.189/2). Ceza yargılamasında kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6); yüklenen suç hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir (CMK m.217/2) ve kanuna aykırı delil reddolunur (CMK m.206/2-a). Görüşümüze göre bu nedenle incelemenin yöntemi, sonucu kadar önemlidir. Arama kelimeleri, tarih aralığı ve incelenen hesaplar önceden yazılı olarak belirlenmeli, kişisel yazışmalara rastlanırsa bunlar ayrılmalıdır. İşyerinde kişisel verilerin korunması işyerinde kişisel verilerin korunması yazımızda ayrıntılı olarak anlatıldı.

Çalışan ve Yönetici Görüşmeleri: İş Hukuku ve Ceza Muhakemesinin Sınırları

Kısa cevap: Görüşümüze göre görüşmeler, belgelerden sonra gelmelidir. Önce kayıtlar incelenir, sonra kişilerle konuşulur. Çalışan, işini özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmakla yükümlüdür (TBK m.396/1). Görüşümüze göre bu yükümlülük, işle ilgili sorulara cevap verilmesini beklemeyi haklı kılar; ancak baskı veya zorlama içeren yöntemlere dayanak olmaz. Ceza soruşturmasının sürdüğü dosyalarda görüşmedeki beyanların savcılığa ulaşabileceği de gözetilmelidir.

Avukat ile şirket arasındaki yazışmaların korunması iç incelemede ayrı önem taşır. Avukat, avukatlık görevi dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vuramaz; müvekkilin izni olmadan bu konularda tanıklık yapamaz ve izin verilse bile tanıklıktan çekinebilir (Avukatlık Kanunu m.36). Avukat bürolarında arama ancak mahkeme kararıyla ve özel usulle yapılabilir (CMK m.130). Şüphelinin müdafiiyle yazışmaları ise denetime tabi tutulamaz (CMK m.154/1). Bu hükümler şüpheli ile avukatı arasındaki ilişkiye özgüdür; şirketin iç inceleme belgeleri için kanunda genel bir gizlilik ayrıcalığı düzenlenmemiştir. Görüşümüze göre hukuki değerlendirme içeren belgelerin şirketin olağan dosyalarında değil, incelemeyi yürüten avukatın hukuki danışmanlık dosyasında tutulması ve hukuki değerlendirme amacıyla hazırlandıklarının açıkça belirtilmesi korumayı güçlendirir, ancak garanti etmez. Olgulara ilişkin şirket belgeleri, avukata verilmiş olmaları nedeniyle korunmuş sayılmaz. Soruşturmada ifadeye çağrılan çalışanların hakları fon soruşturmasında ifadeye çağrılan çalışan yazımızda, haklı fesih uygulaması çalışanın haklı feshi ve süreler yazımızda anlatıldı.

Suç Şüphesi Ortaya Çıkarsa: Bildirim, Şikâyet ve Şirketin Mağdur Sıfatı

Kısa cevap: Bir yatırım kararının zararla sonuçlanması tek başına suç değildir. Görüşümüze göre ceza hukuku, ancak kişisel menfaat, gizli komisyon, varlığın amacı dışında kullanılması veya kayıtların değiştirilmesi gibi olgular ortaya çıktığında gündeme gelir. Böyle bir olgu bulunduğunda şirketin hem mağdur olarak haklarını koruması hem de yöneticilerinin bildirim yükümlülüğünü gözetmesi gerekir.

Görüşümüze göre iç inceleme sonucunda suç şüphesi doğuran olgular belirlenirse, yönetim kurulu savcılığa başvurunun zamanlamasını ve kapsamını hukuki danışmanla birlikte belirlemelidir. Başvuru, iç inceleme raporunun tamamı yerine olgulara ve belgelere dayanan ayrı bir dilekçeyle yapılabilir. Bu yol, raporun hukuki değerlendirme içeren bölümlerinin korunmasına yardımcı olur. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre, fiilin ve failin öğrenilmesiyle başladığından, raporun yönetim kuruluna sunulduğu tarih bu süre bakımından önem kazanabilir. Fon yöneticileri veya satış yapan kuruluşların çalışanları hakkındaki şüpheler ise şirketin kendi yöneticilerinden ayrı değerlendirilmelidir. Güveni kötüye kullanma suçunun sermaye piyasasındaki nitelikli hâli aracı kurum çalışanı paramı kullandı yazımızda, yöneticinin ceza sorumluluğunda kast şartı MASAK dosyasında yönetici ve CFO yazımızda ele alındı.

İç İnceleme Raporu: İçerik, Dağıtım ve Kullanım

Kısa cevap: Rapor, olguları hukuki değerlendirmeden ayırmalıdır. Olgular belgelere bağlanır; sorumluluk değerlendirmesi ayrı bir hukuki mütalaa olarak hazırlanır. Raporun kimlere verileceği, halka açık şirketlerde kamuyu aydınlatma, sigorta bildirimi ve olası davalar bakımından baştan planlanmalıdır.

Halka açık şirketlerde incelemenin kendisi ve sonuçları içsel bilgi niteliği taşıyabilir (II-15.1 m.4, m.5). Özel Durumlar Rehberi, doğrudan ihraççı ile ilgili idari veya adli kovuşturmaların yanında, kovuşturmanın sonucunu etkileyebilecek önlemlerin alınmasını da açıklama yükümlülüğü kapsamında sayar (Rehber 5.3). Görüşümüze göre inceleme sonucunda bir yöneticinin görevden alınması bu kapsamda değerlendirilmelidir; yönetim kadrolarındaki değişiklikler ayrıca Rehber 5.2 kapsamındadır. Yönetici sorumluluk sigortası varsa sorumluluk sigortalarında sigortalının kanuni bildirim yükümlülüğü (TTK m.1475) ve poliçedeki bildirim şartları gözetilmelidir. Rapor, pay sahiplerinin genel kurulda bilgi alma hakkı ve özel denetim talebi karşısında da önem taşır. Bu haklar müdür veya ortak şirket nakdini fona yatırdı: bilgi alma ve özel denetim yazımızda anlatıldı. Halka açık şirketin fon maruziyetine ilişkin açıklama yükümlülüğü halka açık şirketin nakdi tasfiye edilen fonda yazımızda, SPK incelemesiyle eşzamanlı iç incelemede sır saklama yükümlülüğü yöneticilerimiz SPK incelemesine çağrıldı yazımızda ele alındı.

Pay sahiplerinin talepleri: İç incelemenin bulguları, genel kurulda pay sahiplerinin bilgi alma ve özel denetim taleplerine verilecek cevapların da temelidir; bu taleplerin metinleri genel kurulda bilgi alma ve özel denetim talebi dilekçesi örneği yazımızda yer alıyor.

İç İnceleme ve Satış Yapan Kuruluşa Karşı Talepler

Kısa cevap: İç inceleme yalnızca şirket içindeki sorumluluğu değil, fonu satan banka veya aracı kuruma karşı ileri sürülebilecek talepleri de besler. Şirketin müşteri sınıfı, uygunluk değerlendirmesi, risk bildirimleri ve satış sırasında yapılan açıklamalar, satış kuruluşunun kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır. Bu hususların bir kısmında ispat yükü kuruluşun kendisindedir (örneğin III-39.1 m.33/2).

İç incelemenin bu yöndeki bulguları iki ucu keskin bir araçtır. Şirketin kendi yöneticilerinin özensiz davrandığını gösteren bir tespit, satış yapan kuruluşa karşı açılacak bir davada kuruluş tarafından müterafik kusur savunması olarak kullanılabilir. Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Görüşümüze göre bu nedenle raporun olgu bölümü tarafsız ve belgeye dayalı yazılmalı; sorumluluk değerlendirmesi ayrı bir hukuki mütalaada, şirketin iç ve dış talepleri birlikte gözetilerek yapılmalıdır. Uygunluk testi ve satış kuruluşunun sorumluluğu uygunluk testi ve fon satışı yazımızda, tazminat davası fon zararı tazminat davası dilekçesi örneği yazımızda anlatıldı.

Kontrol Zafiyetleri ve Düzeltici Önlemler

İç incelemenin ileriye dönük değeri, aynı zararın tekrarlanmasını önleyecek kontrollerin kurulmasıdır. Aşağıdaki önlemler, yönetim kurulunun finans denetimi düzenini kurma görevinin somut karşılıklarıdır; hangi önlemin gerekli olduğu şirketin büyüklüğüne ve yapısına göre değişir.

Sürelere Dikkat: Raporun Tarihi Hangi Süreleri Başlatır?

Kısa cevap: İç incelemenin sonuçlandığı ve yetkili organa sunulduğu tarih, birçok sürenin başlangıcını etkileyebilir. Bu nedenle rapor tamamlanmadan önce hangi kararların alınacağı planlanmalıdır. Görüşümüze göre incelemenin makul olmayan biçimde uzatılması da, sürenin daha önce başladığı yönündeki itirazlara yol açabilir.

Bu süreler birbirinden bağımsız işler. Örneğin bir çalışanın iş sözleşmesinin feshi için altı iş günlük süre dolarken, yöneticilere karşı sorumluluk davası için iki yıllık süre (TTK m.560), çalışana karşı iş sözleşmesine dayalı tazminat talebi için ise genel zamanaşımı süresi (TBK m.400, m.146) devam ediyor olabilir. Görüşümüze göre yönetim kurulu, raporu aldığı toplantıda hangi kararları derhâl alacağını, hangilerini ek inceleme sonrasına bırakacağını karara bağlamalı ve bu kararı gerekçesiyle kayda geçirmelidir.

İç İncelemede Rol Dağılımı

Uygulamadan Senaryolar

Aşağıdaki senaryolar varsayımsaldır ve hiçbir somut dosyayı yansıtmaz. Amaç, iç incelemede sık görülen durumları mevzuatla eşleştirmektir.

İlk Otuz Gün: Uygulama Takvimi

Görev Tanımı İskeleti: Yönetim Kurulu Kararına Konulacak Başlıklar

Aşağıdaki başlıklar, iç incelemeyi başlatan yönetim kurulu kararının asgari içeriğini gösterir. Metin, şirketin yapısına ve somut olaya göre avukat tarafından uyarlanmalıdır.

1. Olay ve amaç: Şirket nakdinin [fon adı] fonlarına yatırılmasına ilişkin kararların, yetkinin, bilgi akışının ve kontrollerin incelenmesi.
2. Dönem: İncelenecek tarih aralığı.
3. Yürütücü: İncelemeyi yönetecek bağımsız üye veya komite; dış avukat ve uzmanlar.
4. Çıkar çatışması: Şirket dışı kişisel menfaati bulunan üyelerin ilgili müzakerelere katılmayacağı (TTK m.393); görüşümüze göre kararlara katılmış üyelerin de incelemenin yönetiminde yer almayacağı.
5. Yetkiler: Belge ve kayıtlara erişim, çalışanlarla görüşme (TTK m.392); üçüncü kişilerden kayıt talebi için şirketin temsili (TTK m.370-371).
6. Delil koruma: Kayıt koruma talimatı ve adli kopya yetkisi.
7. Kişisel veriler: İncelemenin KVKK ilkelerine ve çalışanlara yapılmış bilgilendirmelere uygun yürütüleceği (KVKK m.4, m.5, m.10).
8. Gizlilik: Bilginin paylaşılacağı kişiler; halka açık şirketlerde içsel bilgi listesine ilişkin değerlendirme.
9. Raporlama: Ara rapor ve nihai rapor tarihleri; hukuki mütalaanın ayrı hazırlanması.

Şirketlerin Sık Yaptığı Hatalar

• İncelemeyi kararı verenlere yaptırmak. Karara katılmış veya kişisel ilgisi bulunan yöneticinin yürüttüğü inceleme, görüşümüze göre sonuçlarının güvenilirliğini baştan zayıflatır; şirket dışı kişisel menfaati bulunan üyeler ilgili müzakerelere zaten katılamaz (TTK m.393).
• Önce konuşup sonra belge toplamak. Belgeler görülmeden yapılan görüşmeler, çelişkili anlatımlara ve delil kaybına yol açar.
• Bütün e-postaları taramak. Bilgilendirme ve ölçülülük olmadan yapılan geniş taramalar, delilin kullanılamamasına yol açabilir (HMK m.189/2; AYM 2016/13010).
• Kişisel telefonlara el koymak. Çalışanın rızası olmadan kişisel cihaz ve hesaplarının incelenmesi, ceza hukuku riskleri doğurur (TCK m.132, m.134, m.243).
• Raporu şirketin olağan dosyalarına koymak. Görüşümüze göre hukuki değerlendirme içeren belgeler avukat dosyasında tutulmalıdır; bu korumayı güçlendirir ancak mutlak güvence sağlamaz.
• Süreleri unutmak. Haklı fesih için altı iş günlük süre, olayın feshe yetkili kişi veya kurula intikal ettirildiği gün işlemeye başlar; ara raporlar da bu sonucu doğurabilir (İş K. m.26; Yargıtay 9. HD, E.2016/6122).
• Zararı peşinen kusur saymak. Zarar, piyasa riskinden de doğmuş olabilir; rapor olguları hukuki değerlendirmeden ayırmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket içi inceleme için kanunda özel bir düzenleme var mı?

Ayrı bir düzenleme yoktur. Dayanağı, yönetim kurulunun finans denetimi düzenini kurma ve yönetimle görevli kişileri gözetme görevi (TTK m.375/1-c, e) ile üyelerin bilgi alma ve inceleme hakkıdır (m.392).

İç incelemeyi kim başlatmalı?

Yönetim kurulu. Görüşümüze göre inceleme, karara katılmamış bir üyeye veya komiteye ve dış avukata verilmelidir; şirket dışı kişisel menfaati bulunan üyeler ilgili müzakereye katılamaz (TTK m.393).

Limited şirkette de iç inceleme yapılabilir mi?

Evet. Müdürlerin görev ve yetkileri de benzer bir çerçeveye sahiptir; ortakların bilgi alma ve özel denetim hakları ayrıca gündeme gelir.

Yönetim kurulu üyesi incelemede hangi belgeleri isteyebilir?

Şirketin bütün iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir ve inceleme yapabilir; toplantı dışında başkanın izniyle yöneticilerden bilgi ve gerekirse defter ve dosyalar istenebilir; ret hâlinde yönetim kuruluna, o da reddederse mahkemeye başvurulabilir (TTK m.392).

Fona yatırım kararını kimin verdiği nasıl tespit edilir?

Yönetim kurulu kararları, iç yönerge, imza sirküleri, bankaya ve aracı kuruma verilen talimatlar ve aracı kurumdaki emir kayıtları karşılaştırılarak tespit edilir (TTK m.367, m.370-371; III-45.1 m.8).

Aracı kurumdaki emir kayıtları ne kadar saklanır?

On yıl; telefon emirlerinde ses kaydı, internet emirlerinde IP ve log kayıtları tutulur (III-45.1 m.8/2, m.27/1).

Kayıtların kaybolmasından korkuyoruz; ne yapabiliriz?

Dava açılmadan önce de delil tespiti istenebilir; kaybolma ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır (HMK m.400). Şirket içinde ise yazılı kayıt koruma talimatı ve adli kopya ilk gün yapılmalıdır.

Elektronik yazışmalar delil olur mu?

Evet. Elektronik ortamdaki veriler belge niteliğindedir (HMK m.199). Bütünlüklerinin ispatı için adli kopya ve özet değerlerinin kaydı önerilir.

Çalışanın kurumsal e-postası incelenebilir mi?

Şartlarla evet: önceden açık bilgilendirme, meşru amaç, elverişlilik ve gereklilik. Bu şartlar karşılanmadan yapılan inceleme Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal sayılmıştır (AYM, E.Ü. [GK], B. No: 2016/13010, 17.09.2020).

Çalışanın kişisel telefonunu inceleyebilir miyiz?

Rızası olmadan hayır. Görüşümüze göre çalışan ilgili iş yazışmalarını gönüllü olarak verebilir; ancak zorlama yapılamaz.

İnceleme için çalışandan açık rıza almak gerekir mi?

Kural olarak hayır. Meşru menfaat veya bir hakkın tesisi, kullanılması ya da korunması için zorunlu olan işleme açık rıza aranmaksızın yapılabilir (KVKK m.5/2-e, f); ancak aydınlatma ve ölçülülük ilkelerine uyulmalıdır (m.4, m.10).

Hukuka aykırı elde edilen delil kullanılabilir mi?

Hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkemece bir vakıanın ispatında göz önünde tutulamaz (HMK m.189/2). Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular ceza yargılamasında da delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6; CMK m.206/2-a, m.217/2).

Çalışan görüşmeye katılmak zorunda mı?

Görüşümüze göre işçinin sadakat borcu (TBK m.396/1) işle ilgili sorulara cevap verilmesini beklemeyi haklı kılar; ancak zorlama yapılamaz ve kendini suçlama güvencesi saklıdır (Anayasa m.38/5).

Görüşmede avukat bulunabilir mi?

Şirket avukatı şirketi temsil eder. Görüşümüze göre bu durum çalışana başta açıkça söylenmeli ve çalışanın kendi avukatına danışma imkânı engellenmemelidir.

İş sözleşmesini feshetmeden önce savunma şart mı?

Belirsiz süreli iş sözleşmesinin davranış veya verim nedeniyle feshinden önce savunma alınmalıdır; işverenin İş K. m.25/II’ye uygun fesih hakkı saklıdır (İş K. m.19/2).

Haklı fesih için altı iş günlük süre ne zaman başlar?

Tüzel kişi işverende feshe yetkili merciin öğrendiği günden başlar; müfettiş soruşturması yapılması süreyi başlatmaz, olayın feshe yetkili kişi veya kurula intikal ettirildiği gün süre başlar (İş K. m.26; Yargıtay 9. HD, 09.09.2019, E.2016/6122, K.2019/15301).

Yönetim kurulu üyesi görevden nasıl alınır?

Gündemde ilgili madde bulunması veya haklı sebep varlığında genel kurul kararıyla her zaman görevden alınabilir; tazminat hakkı saklıdır (TTK m.364). İş sözleşmesine ilişkin kurallar yönetim kurulu üyeliği için uygulanmaz.

Yöneticilere karşı tazminat davası ne zamana kadar açılır?

Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren beş yıl; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TTK m.560).

Kötü bir yatırım kararı suç mudur?

Tek başına değildir. Görüşümüze göre kişisel menfaat, gizli komisyon, varlığın amacı dışında kullanılması veya kayıtların değiştirilmesi gibi olgular ortaya çıkarsa güveni kötüye kullanma (TCK m.155) gibi suçlar değerlendirilebilir.

İç incelemede suç tespit edersek savcılığa bildirmek zorunda mıyız?

İşlenmekte olan veya neticeleri sınırlandırılabilecek bir suçu bildirmemek suçtur (TCK m.278/1-2). Tanıklıktan çekinebilecek kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz (m.278/4). Tamamlanmış ve neticeleri artık sınırlandırılamayacak suçlar için TCK m.278 kapsamında bir bildirim yükümlülüğü öngörülmemiştir. Görüşümüze göre başvurunun zamanlaması ve kapsamı hukuki danışmanla belirlenmelidir.

Şikâyet süresi nedir?

Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73/1). Güveni kötüye kullanmanın basit hâli şikâyete bağlıdır (TCK m.155/1); nitelikli hâli (m.155/2) ise şikâyete bağlı değildir ve yöneticinin veya çalışanın görevi gereği teslim edilen şirket malvarlığı üzerindeki fiilleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

İç inceleme belgeleri savcılıkta ele geçirilebilir mi?

Şirketin olağan dosyaları aramada el konulabilir. Avukat bürolarında arama özel usule tabidir (CMK m.130) ve şüphelinin müdafiiyle yazışmaları denetlenemez (CMK m.154/1). Şirketin iç inceleme belgeleri için kanunda genel bir gizlilik ayrıcalığı yoktur; görüşümüze göre hukuki değerlendirme içeren belgelerin avukat dosyasında tutulması korumayı güçlendirir, ancak garanti etmez.

Halka açık şirket iç incelemeyi KAP’ta açıklamalı mı?

İnceleme ve sonuçları içsel bilgi niteliği taşıyabilir (II-15.1 m.5). Özel Durumlar Rehberi, kovuşturmanın sonucunu etkileyebilecek önlemlerin alınmasını da açıklama yükümlülüğü kapsamında sayar (Rehber 5.3).

Yönetici sorumluluk sigortasına ne zaman bildirim yapılmalı?

Poliçedeki bildirim şartlarına göre; gecikme teminatı etkileyebileceğinden rapor beklenmeden poliçe incelenmelidir (TTK m.1475; poliçe şartları).

İnceleme ne kadar sürmeli?

Kanunda bir süre yoktur. Görüşümüze göre ilk bulgular otuz gün içinde yönetim kuruluna sunulmalı; incelemenin makul olmayan biçimde uzatılması, sürelerin daha önce başladığı yönündeki itirazlara yol açabilir.

İlgili Rehberler

• Müdür veya ortak şirket nakdini fona yatırdı: ortakların hakları
• Şirket yöneticisi olarak fona yatırım kararı verdim: kişisel sorumluluk
• Halka açık şirketin nakdi tasfiye edilen fonda: özel durum açıklaması
• Yöneticilerimiz SPK incelemesine çağrıldı
• Bankamız kredi limitimizi kesti: sözleşmesel hak mı, hakkın kötüye kullanılması mı?
• Fon soruşturmasında şirket ofisinde arama
• İşyerinde kişisel verilerin korunması
• Uygunluk testi ve fon satışında sorumluluk
• Fon zararı tazminat davası dilekçesi örneği
• Fon zararı bilançoya yansıdı: sermaye kaybı
• Fon Krizi Gündemi
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi