Fonu Satan Bankaya İhtarname Örneği 2026: Uygunsuz Satış ve Kayıt Talebi

Size uygun olmayan bir fon satıldıysa veya fon satılırken riskler açıklanmadıysa, ihtarnamenin muhatabı fonu kuran portföy yönetim şirketi değil, katılma payını size satan banka veya aracı kurumdur. Fon payında uygunluk testi yapılmaması ancak ürünün müşterinin kendi talebiyle sunulması ve testin yapılmayacağının müşteriye bildirilmesi şartıyla mümkündür ve bildirimi kuruluş ispat eder (III-39.1 m.33/2). Genel müşteriye hem genel hem de işleme konu araca özgü risk bildirimi yapılmalıdır (m.25/1-3); yanıltıcı sözlü açıklamalar ve getiri garantisi yasaktır (m.41). Serbest fonlar yalnızca nitelikli yatırımcıya satılabilir ve satış kuruluşu bu vasfı belgelemekle yükümlüdür (III-52.1 m.25/4). Borca aykırılıkta kuruluş kusursuzluğunu ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.112); izinle yürütülen hizmetlerde hafif kusurdan sorumsuzluk kaydı hükümsüzdür (TBK m.115/3). Aşağıdaki ihtarname örneği; tazminat talebini, satış kayıtlarının istenmesini ve kayıtların korunmasını birlikte içerir ve aynı zamanda TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine gitmeden önce kuruluşa yapılması gereken başvurunun işlevini görür.

Fon size bankada mı satıldı?

Satış sırasında imzalatılan formları ve yönlendirmeyi birlikte değerlendirip ihtarnamenizi dosyanıza göre hazırlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Dört soru, dört cevap

Kime yazmalıyım? Fonu size satan banka veya aracı kuruma, genel müdürlük adresine. Fonun kurucusu uygunsuz satışın muhatabı değildir.

Formları imzaladım, yine de talepte bulunabilir miyim? Evet. Genel risk formu araca özgü bildirimin, “kendi talebimle” onayı ürünün gerçekten talebinizle sunulduğunun, nitelikli yatırımcı beyanı da vasfın belgelendiğinin yerine geçmez.

Kayıtlarımı nasıl isterim? İhtarnamede sınıflandırma, uygunluk testi, risk bildirimi, emir ve ses kayıtlarını isteyin; ayrıca KVKK m.11 kapsamında başvurabilirsiniz.

Sonra ne olur? Kuruluşun cevabından sonra TSPB Hakem Heyeti, SPK şikâyeti, tüketici arabuluculuğu ve dava yolları sırasıyla değerlendirilir; dava açılırsa Hakem Heyeti yolu kapanır.

Kapsam notu. Bu sayfadaki metin bir örnektir; satış tarihine, müşteri sınıfınıza, fon türüne ve kuruluşun kayıtlarına göre uyarlanması gerekir. Örnek metin hiçbir banka veya aracı kurum hakkında tespit ya da isnat içermez. Şirket adına fon alınmışsa profesyonel müşteri kuralları farklı olduğundan ayrı değerlendirme yapılmalıdır. Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir.

Uygunsuz Satışta Muhatap Neden Banka veya Aracı Kurumdur?

Kısa cevap: Fonun kurucusu fonu yönetir; katılma payını size satan kuruluş ise sizi tanımak, sınıflandırmak, gerekiyorsa uygunluk testi yapmak, riskleri açıklamak ve doğru bilgi vermekle yükümlüdür. Satış sırasındaki aykırılıkların muhatabı bu nedenle satış kuruluşudur.

SPKn m.37/1, emirlerin alınması ve iletilmesi, emirlerin müşteri adına gerçekleştirilmesi ve yatırım danışmanlığı gibi faaliyetleri ayrı yatırım hizmetleri olarak sayar. Fon krizinde yatırımcıların büyük kısmı katılma paylarını bir banka şubesinde, mobil uygulamada veya aracı kurum aracılığıyla almıştır; bu kuruluşlar fonun dağıtıcısı olarak, fonu kuran portföy yönetim şirketinden ayrı yükümlülüklere tabidir. Fonun yönetimindeki aykırılıklar için kurucuya, satış sürecindeki aykırılıklar için satış kuruluşuna başvurulur. İki muhatap aynı ihtarnamede birleştirilirse, her kuruluş sorumluluğu diğerine havale eder. Kurucuya yönelik ihtarname için portföy yönetim şirketine ihtarname örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Uygunsuz satış iddiası, fonun değer kaybettiği her durumda gündeme gelmez. İddianın özü, yatırımcının bu fona hiç yönlendirilmemesi veya bu fona girerken taşıdığı riskler hakkında gereği gibi bilgilendirilmemesi gerektiğidir. Bu nedenle ihtarnamede, satışın hangi kurala aykırı yapıldığı somut olarak gösterilmeli; kuruluşun elindeki belgeler bilinmiyorsa, bu belgelerin istenmesi talebin ayrılmaz parçası olmalıdır.

İhtarnamede İleri Sürülebilecek Aykırılıklar

Aşağıdaki tablo, satış sürecinde en sık karşılaşılan aykırılıkları, dayandıkları kuralları ve ihtarnamede nasıl ileri sürülebileceklerini gösteriyor. Dosyanızda karşılığı olmayan başlıklar ihtarnameden çıkarılmalıdır.

Satış sürecindeki aykırılıklar ve dayanakları

Aykırılık	Kural	İhtarnamede nasıl yazılır?	İlgili belge
Uygunluk testi yapılmadan satış	Fon payında muafiyet iki şarta bağlı: müşterinin talebi ve testin yapılmayacağının bildirilmesi; ispat kuruluşta (III-39.1 m.33/2)	Ürün şube çalışanının önerisiyle sunulduysa ilk şartın gerçekleşmediği	Uygunluk testi formu, bildirim kaydı
Test sonucuyla uyumsuz ürün	Testte yaş, meslek, eğitim ve geçmiş işlemler sorulur (III-39.1 m.33/3)	Risk tercihi düşük çıkan yatırımcıya yüksek riskli fon satıldığı	Test sonucu, risk skoru
Araca özgü risk bildiriminin yapılmaması	Genel risk bildirimine ek olarak işleme konu aracın riskleri, likidite riski dâhil, açıklanır (III-39.1 m.25/1-3)	Yalnızca genel formun imzalatıldığı; işleme kapatılma ve likidite riskinin açıklanmadığı	Genel ve araca özgü risk bildirim formları
Serbest fonun nitelikli yatırımcı olmayan kişiye satışı	Satış kuruluşu nitelikli yatırımcı vasfını gösteren bilgi ve belgeleri temin eder (III-52.1 m.25/4)	Vasfın belgelenmediği, yalnızca beyan imzalatıldığı	Nitelikli yatırımcı beyanı ve dayanak belgeler, varlık dökümü
Yanıltıcı sözlü açıklama, getiri garantisi	Yanıltıcı açıklama ve garanti taahhüdü yasağı, bire bir tanıtımlarda da geçerli (III-39.1 m.41/1, 41/2, 41/6)	“Mevduattan güvenli”, “istediğiniz gün çıkarsınız” gibi ifadelerle yönlendirme	Mesajlar, e-postalar, broşürler, tanık
Danışmanlık niteliğinde yönlendirme	Banka personelinin fon önerileri, danışmanlık sayılmasa bile yatırım danışmanlığı kurallarının önemli bir kısmına tabidir (III-37.1 m.45/6)	Ürünün kişisel duruma göre önerildiği; yönlendirmenin özen borcuna aykırılığı	Görüşme notları, mesajlar
Talimatsız işlem	Çerçeve sözleşmelerde emirlerin ispatı müşteriye yüklenemez (III-39.1 m.26/5)	Talimatın varlığını kuruluşun kayıtlarıyla ispat etmesi gerektiği	Emir kayıtları, ses kayıtları

Tablodaki kuralların ayrıntılı açıklaması, müşteri sınıflandırmasındaki eşikler ve imzalanan formların hukuki değeri bana uygun olmayan fon satıldı yazımızda; serbest fonlarda nitelikli yatırımcı kuralları serbest fonlar ve nitelikli yatırımcı yazımızda; banka personelinin tavsiyesi yatırım danışmanının yanlış tavsiyesi yazımızda; talimatsız işlem ise talimatım olmadan fon alındı yazımızda anlatıldı.

Fonu Satan Bankaya veya Aracı Kuruma İhtarname Örneği

Aşağıdaki metin, bir banka şubesinde veya aracı kurum aracılığıyla yönlendirilerek fon alan ve fonu tasfiye edilen bireysel yatırımcı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, dosyada karşılığı olmayan maddeler çıkarılmalıdır. Her husus dayandığı hükümle başlar; kuruluşun beklenen savunmaları metin içinde karşılanmıştır.

İHTARNAME

Keşideci (İhtar Eden): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: […], Adres: […]
Vekili: [Varsa Av. Ad Soyad, adres]
Muhatap (İhtar Olunan): [Banka veya aracı kurumun ticaret unvanı], MERSİS No: […], Adres: [genel müdürlük adresi]

Konu: [Fon unvanı] ([fon kodu]) katılma paylarının tarafıma mevzuata aykırı biçimde satılmasından doğan zararın tazmini, satış kayıtlarının verilmesi ve korunması talebidir.

Açıklamalar:

1- SPKn m.37/1 bakımından: [Tarih] tarihinde [şube adı / mobil uygulama / aracı kurum] aracılığıyla, kurumunuz nezdindeki [hesap no] numaralı hesabımdan [fon unvanı] ([fon kodu]) fonundan [adet] adet katılma payı alınmış, bu işlem için [tutar] TL ödenmiştir. Fon, Sermaye Piyasası Kurulunun [tarih] tarihli ve [bülten sayısı] sayılı Bültende yayımlanan kararıyla işleme kapatılmış ve tasfiyeye alınmıştır. Tasfiye kapsamında bugüne kadar [tutar] TL ödeme yapılmıştır. Katılma payları kurumunuz aracılığıyla satıldığından, satış sürecindeki yükümlülüklerin muhatabı fonun kurucusu değil kurumunuzdur.

2- III-39.1 m.33/2 bakımından: Fon, [şube çalışanının önerisiyle / vadesi dolan mevduatımın yerine sunularak] tarafıma önerilmiştir; ürünü kendi talebimle istemedim. Tarafıma uygunluk testi yapılmadığı gibi testin yapılmayacağı da bildirilmemiştir. Fon payında uygunluk testi muafiyeti bu iki şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır ve bildirimin ispatı kurumunuza aittir. Ekranda onaylatılan “kendi talebimle” ibaresi, ürünün fiilen talebim üzerine sunulduğunu göstermez. [Test yapıldıysa: Testte risk tercihim [düşük/orta] olarak belirlenmiş olmasına rağmen yüksek riskli bir fon satılmıştır; III-39.1 m.33/3 uyarınca sorulan yaş, meslek, eğitim ve geçmiş işlem bilgilerim ürünle bağdaşmamaktadır.]

3- III-39.1 m.25/1-3 bakımından: Tarafıma yalnızca genel risk bildirim formu imzalatılmış, işleme konu fona özgü riskler, özellikle fonun işleme kapatılabileceği ve payların uzun süre nakde çevrilemeyebileceği yönündeki likidite riski açıklanmamıştır. Genel formun imzalanmış olması araca özgü bildirimin yapıldığı anlamına gelmez.

4- III-52.1 m.25/4 bakımından: [Fon serbest fon ise:] Fon yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilecek bir serbest fondur. Satış tarihinde nitelikli yatırımcı vasfım bulunmamakta idi; kurumunuz bu vasfı gösteren bilgi ve belgeleri temin etmemiş, yalnızca hazır bir beyan imzalatmıştır. Beyanın imzalatılması, vasfın belgelenmesi yükümlülüğünün yerine getirildiği anlamına gelmez.

5- III-39.1 m.41 ve III-37.1 m.45/6 bakımından: Satış sırasında kurumunuz çalışanı tarafından fonun [mevduattan güvenli olduğu / zarar ihtimalinin bulunmadığı / istenildiği gün çıkılabileceği] söylenmiştir. Yanıltıcı açıklamalar ve getiri garantisi bire bir tanıtımlarda da yasaktır; kişisel durumuma göre yapılan bu yönlendirme, kurumunuzun özen borcunun değerlendirilmesinde esas alınmalıdır.

6- TBK m.112, m.115/3 ve m.506 bakımından: Yukarıdaki aykırılıklar nedeniyle bu fona hiç yönlendirilmemem gerekirdi. Borca aykırılıkta kurumunuz kusursuzluğunu ispat etmedikçe zararımı gidermekle yükümlüdür. Sözleşmelerde yer alabilecek sorumsuzluk kayıtları, izinle yürütülen hizmetlerde hafif kusur bakımından dahi hükümsüzdür. Fonun değer kaybının piyasa riski olduğu savunması, uygunsuz satış iddiasını karşılamaz; iddia, riskin kendisine değil, riskin tarafıma hiç yüklenmemesi gerektiğine ilişkindir.

7- Kayıtlar bakımından: Aşağıdaki belge ve kayıtların tarafıma verilmesini talep ederim:
a) Müşteri sınıflandırma kaydım,
b) Uygunluk testi formu ve sonucu ile testin yapılmayacağına dair bildirim kaydı,
c) İmzalatılan genel ve araca özgü risk bildirim formları,
d) [Serbest fon ise] Nitelikli yatırımcı beyanı ve bu vasfın dayanağı olarak temin edilen belgeler,
e) İşleme ilişkin emir kayıtları, ses kayıtları ve elektronik onay kayıtları,
f) Satış görüşmesine ilişkin varsa görüşme notları ve kampanya yazıları.
Bu kayıtların uyuşmazlık kesinleşinceye kadar silinmemesini ve korunmasını; aksi hâlde doğacak ispat güçlüğünün kurumunuza ait olacağını ihtar ederim. Kişisel verilerime ilişkin talep hakkım (KVKK m.11) ayrıca saklıdır.

8- Zarar ve faiz bakımından: Bugün itibarıyla asgari zararım, ödediğim [tutar] TL ile tasfiye kapsamında aldığım [tutar] TL arasındaki fark olan [tutar] TL’dir. Tasfiye sürdüğünden kesin tutar tasfiye sonunda belli olacaktır. İşbu ihtarnamenin tebliğiyle temerrüde düşeceğinizi (TBK m.117/1) ve temerrüt faizinden sorumlu olacağınızı (TBK m.120) bildiririm.

Sonuç ve Talep: İşbu ihtarname, uyuşmazlığın kurumunuz nezdinde çözümü için yapılan yazılı başvuru niteliğindedir. Tebliğinden itibaren otuz gün içinde; asgari zarar tutarı olan [tutar] TL’nin [IBAN] numaralı hesabıma ödenmesini, 7. maddede sayılan kayıtların tarafıma verilmesini ve korunmasını; aksi hâlde Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti, Sermaye Piyasası Kurulu, arabuluculuk ve dava yollarına başvuracağımı; fazlaya, faize ve diğer muhataplara karşı her türlü talep ve dava hakkımın saklı olduğunu ihtar ederim.

Ekler: Alım dekontu, hesap ekstresi, varsa imzalanan formların nüshaları, mesaj ve e-posta kayıtları, tasfiye ödemesi dekontu.

Keşideci: [Ad Soyad] [İmza]
Tarih: […]

Boşluklar Nasıl Doldurulur?

İhtarname alanları ve bilginin kaynağı

Alan	Nereden bulunur?	Dikkat edilecek nokta
Muhatabın unvanı ve adresi	Hesap sözleşmesi, kuruluşun resmî sitesi, MERSİS	Şube değil, genel müdürlük adresi; şubeye ayrıca bilgi amaçlı gönderilebilir
Satış kanalı	Dekont, mobil uygulama kayıtları	Şubede mi, uygulamada mı alındığı “kendi talebi” şartı bakımından önemlidir
Fon türü	İzahname, yatırımcı bilgi formu, TEFAS	Serbest fon değilse 4. madde çıkarılır
Yönlendirme ifadeleri	Mesajlar, e-postalar, broşürler, tanıklar	Yalnızca hatırlanan ve kanıtlanabilir ifadeler yazılır
Test ve form bilgisi	Kendi nüshalarınız; yoksa bu ihtarnameyle istenir	Bilinmeyen husus iddia değil, belge talebi olarak yazılır
Asgari zarar	Alım dekontu ve tasfiye ödemesi dekontları	Kâğıt üzerindeki en yüksek fiyat değil, gerçek para hareketi
Süre	TSPB Hakem Heyeti usulü	Kuruluşun otuz günlük cevap süresiyle uyumlu olması için otuz gün önerilir

İmzalanan Formlar Talebi Engeller mi?

Uygunsuz satış iddialarına karşı kuruluşların en sık başvurduğu savunma, müşterinin imzaladığı veya ekranda onayladığı formlardır. Bu formlar dikkate alınır; ancak her biri ancak kendi konusu bakımından bir şey ispat eder. Genel risk bildirim formu genel risklerin açıklandığını gösterebilir, araca özgü bildirimin yapıldığını göstermez. Nitelikli yatırımcı beyanı, müşterinin bir beyanda bulunduğunu gösterir; kuruluşun vasfı belgeleme yükümlülüğünü yerine getirdiğini göstermez. “Kendi talebimle” onayı bir onayın verildiğini gösterir; ürünün fiilen müşterinin talebiyle sunulduğunu kendiliğinden göstermez. Bu nedenle ihtarnamede formların varlığı inkâr edilmez; her formun neyi göstermediği açıkça yazılır.

Emekli ve ileri yaştaki yatırımcılar bakımından ayrıca dikkat edilmesi gereken bir durum vardır. Birikimini uzun yıllar mevduatta tutmuş, sermaye piyasası deneyimi olmayan bir yatırımcıya, vadesi dolan mevduatın aynı gün yüksek riskli bir fona aktarılması şeklindeki satışlar, uygunluk testinin içeriği ve “kendi talebi” şartı bakımından özellikle incelenir. Yatırımcının satış sırasında ayırt etme gücünün bulunmadığı durumlar ise ayrı hukuki sonuçlar doğurur; bu konu ayırt etme gücü olmayan yaşlıya fon satıldı yazımızda anlatıldı.

İhtarname Nasıl Gönderilir?

Bireysel yatırımcının bankaya veya aracı kuruma göndereceği ihtarname için kanunda özel bir şekil öngörülmemiştir. Ancak ihtarnamenin iki işlevi vardır: temerrüdü başlatmak ve TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine gidilmeden önce kuruluşa yazılı başvuru yapıldığını göstermek. Her iki işlev de tebliğ tarihinin ispatına bağlı olduğundan, ihtarnamenin noter aracılığıyla veya kayıtlı elektronik posta (KEP) ile gönderilmesi önerilir. Şube çalışanına elden verilen dilekçe, kargo ile gönderilen mektup veya müşteri hizmetlerine yazılan e-posta, tebliğin ispatında tartışma yaratabilir.

İhtarname, kuruluşun ticaret sicilindeki genel müdürlük adresine gönderilir. Satışın yapıldığı şubeye ayrıca bir nüsha gönderilmesi, şubenin kayıtları koruması bakımından yararlıdır; ancak muhatap şube değil, tüzel kişiliği olan banka veya aracı kurumdur. Kuruluşun müşteri şikâyet birimine veya mobil uygulamadaki başvuru kanalına ayrıca başvuru yapılabilir; bu başvuru ihtarnamenin yerine geçmez, onu destekler. Keşideci bir şirket ise tacirler arasında temerrüde düşürme amacıyla yapılacak ihbar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP ile yapılması gerekir (TTK m.18/3).

Tebliğden sonra noter tebliğ şerhli nüsha veya KEP delil kaydı saklanmalı, otuz günlük sürenin başlangıcı takvime işlenmelidir. Kuruluşun cevap yazısı, cevapta verilen belgeler ve cevap verilmediği durum, bir sonraki adımın hangisi olacağını belirler.

İhtarnameden Sonra Ne Olur?

Kısa cevap: Kuruluş otuz gün içinde ya öder, ya belge verip talebi reddeder, ya da sessiz kalır. Olumsuz cevap veya sessizlik hâlinde altmış gün içinde ücretsiz olarak TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine başvurulabilir; bu yol dava açılmadan önce kullanılmalıdır, çünkü dava açılması Heyet yolunu kapatır.

Kuruluşun tutumuna göre sonraki adım

Kuruluşun tutumu	Anlamı	Sonraki adım
Ödeme yapar veya uzlaşma önerir	Kısmi veya tam ifa	Önerilen metin, ibra niteliği taşıyıp taşımadığı bakımından imzadan önce incelenir
Belgeleri verir, talebi reddeder	Uyuşmazlık belgeler üzerinden netleşir	Formlar tek tek incelenir; eksik şart varsa Hakem Heyeti veya arabuluculuk
“Piyasa riski” gerekçesiyle reddeder	Kuruluş satış sürecine ilişkin iddiaya cevap vermemiş olur	Uygunsuz satış iddiası, riskin kendisinden ayrı olarak Heyet veya mahkeme önüne taşınır
Belgeleri vermez	İspat güçlüğü kuruluşun aleyhine değerlendirilebilir	KVKK m.11 başvurusu; davada belge ibrazı veya delil tespiti talebi
Otuz gün içinde cevap vermez	Temerrüt gerçekleşmiş, kuruluşa başvuru şartı yerine gelmiştir	Altmış gün içinde TSPB Hakem Heyeti; paralel olarak SPK şikâyeti

İhtarnameden sonra başvurulabilecek yollar

Yol	Dayanak	Süre ve şart	Dikkat
TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti	SPKn m.74; TSPB Statüsü m.7/1-j	Önce kuruluşa başvuru; kuruluşun cevabından veya otuz günlük sürenin dolmasından itibaren altmış gün; Heyet doksan günde karar verir	Ücretsizdir; lehe kesinleşen karar 2026 yılında 186.000 TL’ye kadar kuruluşu bağlar; dava veya tüketici hakem heyeti başvurusu bu yolu kapatır
SPK’ya şikâyet	3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun	Süre yok; e-Devlet veya yazılı dilekçe	Tazminat kararı verilmez; ancak Kurulun tespitleri davada delil olarak kullanılabilir
KVKK m.11 başvurusu	6698 sayılı Kanun m.11, m.13	Kuruluş en geç otuz gün içinde ücretsiz cevap verir	Ses kayıtları ve test kayıtları kişisel veri olarak istenebilir
Tüketici arabuluculuğu	6502 sayılı Kanun m.73/A	Tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce dava şartı	Yatırımcının tüketici sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır; dosyaya göre değerlendirilir
Ticari arabuluculuk	TTK m.5/A	Ticari davalarda para alacağı için dava şartı	Şirket yatırımcılar bakımından olağan yol
Tazminat davası	TBK m.112, m.506; HMK m.109 (kısmi dava)	Zamanaşımı içinde; arabuluculuk sonrasında	Tüketici mahkemesinde tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır (6502 m.73/2)

Hakem Heyeti mi, mahkeme mi? Talep tutarı 186.000 TL’nin altında kalıyorsa ve uyuşmazlık yalnızca satış sürecine ilişkinse, Heyet hızlı ve masrafsız bir yol olabilir. Heyetin kapsamı sermaye piyasası faaliyetleriyle sınırlıdır; suç iddiaları ve manevi tazminat kapsam dışıdır, işlemden itibaren beş yıl içinde iletilmeyen uyuşmazlıklar ile iflas, tasfiye veya faaliyetlerinin tamamen durdurulmasına karar verilen üyeler hakkındaki başvurular kabul edilmez. Tutar yüksekse, muhatap sayısı birden fazlaysa veya kurucuya karşı da dava açılacaksa mahkeme yolu tercih edilebilir. Başvuru koşulları ve süreler TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti yazımızda anlatıldı.

Görevli mahkeme. Bireysel yatırımcının tüketici sayıldığı kabul edilirse görevli mahkeme tüketici mahkemesidir ve dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir; aksi görüşte asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Görev konusundaki yanlış tercih zaman kaybına yol açtığından fon yatırımcısı tüketici mi ve fon davası hangi mahkemede açılır yazılarımız birlikte okunmalıdır.

Zamanaşımı. Sözleşmeye aykırılığa dayanan tazminat talepleri genel olarak on yıllık zamanaşımına (TBK m.146), haksız fiile dayanan talepler ise zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıllık zamanaşımına (TBK m.72) tabidir. Kuruluşla ilişki vekâlet olarak nitelendirilirse, vekâlet sözleşmesinden doğan alacaklar için öngörülen beş yıllık sürenin (TBK m.147/5) uygulanması ihtimali bulunduğundan takvim ihtiyaten beş yıl üzerinden izlenmelidir. İhtarname, TBK m.154’te sayılan kesme sebeplerinden değildir; bu nedenle ihtarname gönderilmiş olması takvimi durdurmaz. Hesaplama örnekleri fon zararında zamanaşımı yazımızdadır.

Hangi Sırayla İlerlenmeli?

Belgeleri toplayın: Alım dekontu, hesap ekstresi, elinizdeki formlar, şube çalışanıyla yazışmalar ve tasfiye ödemesi dekontu.
Satış kanalını belirleyin: Şubede mi, telefonla mı, mobil uygulamada mı? Bu soru “kendi talebi” şartının değerlendirilmesini belirler.
Kurucuya ve satış kuruluşuna ayrı ihtarname gönderin: Kurucunun fon yönetiminden, satış kuruluşunun satış sürecinden doğan sorumluluğu farklıdır; iki metin birbirine atıf yapabilir ama aynı metin olmamalıdır.
KVKK başvurusunu ihtarnameyle birlikte yapın: Kayıtlar otuz gün içinde gelirse iddialar somutlaşır.
Otuz günün sonunda yol seçin: Tutar ve muhatap sayısına göre Hakem Heyeti veya arabuluculuk ve dava.
Ceza soruşturmasını izleyin: Fon yöneticileri hakkında soruşturma varsa, suçtan zarar gören sıfatıyla başvuru ve el konulan malvarlığından iade önceliği ayrıca değerlendirilir.

Şirket Olarak Fon Aldıysanız

Şirket yatırımcılar bakımından ihtarnamenin iskeleti aynıdır; ancak üç noktada uyarlama gerekir. Birincisi, şirket çoğu kez profesyonel müşteri olarak sınıflandırılmıştır ve kuruluş, profesyonel müşterinin bilgi ve tecrübe sahibi olduğunu ileri sürecektir. Bu nedenle sınıflandırmanın hangi belgeye dayandığı ve şartlarının satış tarihinde gerçekten bulunup bulunmadığı ihtarnamenin ilk hususu olmalıdır. İkincisi, şirketin fona yatırdığı paranın işletme nakdi olması, uyuşmazlığı kural olarak ticari dava hâline getirir; bu durumda dava açılmadan önce ticari arabuluculuk zorunludur (TTK m.5/A). Üçüncüsü, ihtarname TTK m.18/3’teki şekillerden biriyle gönderilmelidir. Şirket yöneticilerinin fon kararındaki özen yükümlülüğü ve ortaklara karşı sorumluluk riski ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar şirketin fon zararını aracı kurum veya bankadan istemesi yazımızda anlatıldı.

Sık Yapılan Hatalar

İhtarnameyi yalnızca şubeye göndermek; muhatap genel müdürlüğü olan banka veya aracı kurumdur.
Kurucuya gönderilen metni satış kuruluşuna aynen göndermek; satış kuruluşunun sorumluluğu fonun yönetiminden değil satış sürecinden doğar.
İmzalanan formların varlığını inkâr etmek; bunun yerine her formun neyi göstermediği yazılmalıdır.
Satış sırasında söylenen sözleri kanıtı olmadan kesin ifadelerle yazmak; kanıtlanamayan iddia metnin güvenilirliğini zayıflatır.
Önce dava açıp sonra Hakem Heyetine gitmeye çalışmak; dava açılması Heyet yolunu kapatır.
Ses kayıtlarını istemeyi unutmak; telefonla veya şubede yapılan yönlendirmenin en güçlü kanıtı çoğu kez bu kayıtlardır.
İhtarnamenin zamanaşımını kestiğini düşünmek; takvim ayrıca izlenmelidir.
Tasfiye ödemesi alınırken önünüze konan metni okumadan imzalamak; ibra niteliğindeki metinler için banka ibra metni imzalatmak istiyor yazımıza bakın.

Önemli Kavramlar

Uygunsuz satış: Yatırımcının bilgi, tecrübe ve risk tercihiyle bağdaşmayan bir ürünün, mevzuattaki sınıflandırma, test ve bilgilendirme kurallarına uyulmadan satılması.
Uygunluk testi: Kuruluşun, müşterinin ürün hakkında yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olup olmadığını ölçmek için yaptığı değerlendirme; fon payında muafiyet müşterinin talebi ve testin yapılmayacağının bildirilmesi şartlarına bağlıdır (III-39.1 m.33).
Müşteri sınıflandırması: Müşterinin genel veya profesyonel müşteri olarak belirlenmesi; genel müşteri daha geniş korumadan yararlanır.
Araca özgü risk bildirimi: Genel risk formundan ayrı olarak, işleme konu ürünün kendine özgü risklerinin açıklanması (III-39.1 m.25).
Nitelikli yatırımcı: Serbest fon paylarını alabilen, mevzuatta öngörülen varlık veya tecrübe şartlarını taşıyan yatırımcı; vasfın belgelenmesi kuruluşun yükümlülüğüdür (III-52.1 m.25/4).
Sorumsuzluk kaydı: Borçlunun sorumluluğunu önceden kaldıran veya sınırlayan sözleşme hükmü; izne dayalı faaliyetlerde hafif kusur bakımından da hükümsüzdür (TBK m.115/3).
Temerrüt: Muaccel borcun ihtara rağmen ifa edilmemesi (TBK m.117/1); temerrüt faizini doğurur (TBK m.120).
TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti: Yatırımcı ile banka veya aracı kurum arasındaki sermaye piyasası uyuşmazlıklarını ücretsiz inceleyen, kararları belirli tutara kadar kuruluşu bağlayan heyet.

Kuruluş otuz gün içinde olumlu cevap vermezse ve dava yolu seçilirse, dava öncesi zorunlu arabuluculuk başvurusunun tam metni fon uyuşmazlığında arabuluculuk başvuru dilekçesi örneği sayfamızda yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Fonu bankadan aldım, ihtarnameyi bankaya mı kurucuya mı göndermeliyim?

Uygunsuz satış veya eksik bilgilendirme iddiası varsa ihtarname fonu satan bankanın genel müdürlüğüne gönderilir. Fonun yönetimine ilişkin iddialar için kurucu portföy yönetim şirketine ayrı bir ihtarname gönderilmesi gerekir. İki muhatabın sorumluluk alanı farklı olduğundan iki ayrı metin hazırlanmalıdır.

İhtarname göndermek zorunlu mu?

Dava açabilmek için kanunda aranan bir şart değildir. Ancak temerrüdün başlaması (TBK m.117/1), TSPB Hakem Heyetine gidilmeden önce kuruluşa başvuru yapılması ve satış kayıtlarının istenmesi bakımından ihtarname uygulamada ilk adımdır.

İhtarnameyi noterden mi göndermeliyim?

Bireysel yatırımcı için özel bir şekil şartı yoktur; ancak tebliğ tarihinin ispatı için noter veya KEP önerilir. Şirket yatırımcı ise TTK m.18/3’te sayılan şekillerden birine uymalıdır.

Uygunluk testi yapıldı ve formu imzaladım; yine de talepte bulunabilir miyim?

Evet, testin yapılmış olması tek başına talebi ortadan kaldırmaz. Test sonucu ürünle bağdaşmıyorsa kuruluşun bunu açıkça bildirmesi gerekir; testteki bilgiler gerçek durumunuzu yansıtmıyorsa veya test sonucu gözetilmeden ürün önerildiyse bu husus ihtarnamede ileri sürülebilir.

Nitelikli yatırımcı beyanı imzaladım; hakkım kalmadı mı?

Beyan, sizin bir beyanda bulunduğunuzu gösterir. Serbest fonun yalnızca nitelikli yatırımcıya satılabilmesi için kuruluşun bu vasfı gösteren bilgi ve belgeleri temin etmesi gerekir (III-52.1 m.25/4). Belge temin edilmemişse beyanın imzalanmış olması kuruluşun yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamına gelmez.

Fonu mobil uygulamadan kendim aldım; uygunsuz satış iddia edebilir miyim?

Kendi başınıza aldığınız işlemde “kendi talebi” şartı büyük ölçüde gerçekleşmiş sayılabilir. Ancak testin yapılmayacağının bildirilip bildirilmediği, araca özgü risk bildirimi, serbest fonlarda nitelikli yatırımcı belgelemesi ve uygulama içi kampanya yönlendirmeleri yine incelenir.

Kuruluşa ne kadar süre vermeliyim?

Otuz gün önerilir. Bu süre, TSPB Hakem Heyeti usulünde kuruluşun başvuruya cevap vermesi için öngörülen süreyle uyumludur ve ihtarnamenin kuruluşa başvuru işlevini de görmesini sağlar.

Kuruluş cevap vermezse ne yapmalıyım?

Otuz günün dolmasından itibaren altmış gün içinde TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine başvurabilir, paralel olarak SPK’ya şikâyette bulunabilir veya arabuluculuk ve dava yolunu seçebilirsiniz. Dava açılırsa Heyet yolu kapanacağından sıralama önceden belirlenmelidir.

TSPB Hakem Heyetine başvuru ücretli mi, kararı bağlayıcı mı?

Başvuru ücretsizdir. Heyet doksan gün içinde karar verir; lehe kesinleşen karar 2026 yılı için 186.000 TL’ye kadar kuruluşu bağlar. Karara karşı on iş günü içinde itiraz yolu vardır.

Hangi mahkemede dava açılır?

Bireysel yatırımcının tüketici sayıldığı görüşünde tüketici mahkemesi görevlidir; dava tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir ve tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır (6502 m.73/2). Aksi görüşte asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Her iki yolda da dava öncesinde arabuluculuk dava şartıdır.

Fon tasfiyesi bitmeden ihtarname gönderebilir miyim?

Evet. Bugün belgelenebilen asgari zarar talep edilir ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur. Tasfiye tamamlandığında kesin zarar belli olur; bu arada kayıtların istenmesi ve korunması gecikmemelidir.

Kuruluş ses kayıtlarını vermezse ne olur?

KVKK m.11 uyarınca kişisel verilerinize ilişkin başvuru yapılabilir; kuruluş otuz gün içinde cevap vermelidir. Davada belgenin karşı tarafta olduğu gösterilerek ibrazı istenebilir; kaybolma tehlikesi varsa delil tespiti yoluna gidilebilir. Kayıtların sunulmaması ispat değerlendirmesinde kuruluşun aleyhine sonuç doğurabilir.

İhtarname zamanaşımını keser mi?

Hayır. İhtarname TBK m.154’te sayılan kesme sebeplerinden değildir. Sözleşmeye aykırılıkta kural on yıldır; ancak ilişki vekâlet sayılırsa TBK m.147/5’teki beş yıllık süre gündeme gelebileceğinden ihtiyatlı hesap beş yıl üzerinden yapılmalıdır. Haksız fiilde iki ve on yıllık süreler ayrıca izlenir.

Banka zararın piyasa riskinden kaynaklandığını söylüyor; ne cevap verilir?

Uygunsuz satış iddiası, fonun değer kaybetmesinin kuruluşun kusurundan kaynaklandığı iddiası değildir. İddia, mevzuata uygun bir satış süreci işletilseydi yatırımcının bu riske hiç maruz bırakılmayacağıdır. Bu nedenle piyasa riski savunması, satış sürecindeki aykırılıkları karşılamaz.

Bankaya ihtarnameden Hakem Heyetine kadar yanınızdayız

Satış kayıtlarınızı birlikte inceleyelim, doğru muhatabı ve doğru sırayı belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15