Fon Yatırımcısı Tüketici mi? 2026 (6502 m.3, 5, 73, 73/A, 83): Tüketici Mahkemesi mi Ticaret Mahkemesi mi, Arabuluculuk, Harç Muafiyeti ve Haksız Şart — Dava Dilekçesi Örneğiyle

Bireysel fon yatırımcısının dava hazırlığında ilk cevaplanması gereken soru, yatırımcının tüketici olup olmadığıdır. Bu soru görevli mahkemeyi, dava öncesi arabuluculuğun türünü, harcı, yetkiyi ve sözleşme denetiminin kapsamını birlikte belirler. 6502 sayılı Kanun m.3 tüketici işlemini vekâlet, simsarlık ve bankacılık sözleşmelerini de kapsayacak biçimde tanımlar; m.83/2 ise işlemin başka bir kanunda düzenlenmiş olmasının tüketici mahkemesinin görevini engellemeyeceğini söyler. Ancak ölçüt yatırımcının sıfatı değil, işlemin ticari veya mesleki olmayan amaçla yapılıp yapılmadığıdır ve bu her dosyada somut olgulara göre değerlendirilir.

Neden Bu Soru Her Şeyi Belirler?

Bireysel fon yatırımcısının dava hazırlığında ilk cevaplanması gereken soru şudur: yatırımcı tüketici midir, katılma payı alımı bir tüketici işlemi midir?

Bu sorunun cevabı beş ayrı sonucu belirler.

Birincisi görevli mahkemedir: tüketici mahkemesi mi, asliye ticaret mahkemesi mi?

İkincisi dava öncesi arabuluculuğun türüdür: tüketici arabuluculuğu mu, ticari arabuluculuk mu?

Üçüncüsü harçtır: tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı dava harçtan muaftır.

Dördüncüsü yetkidir: tüketici, kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de dava açabilir.

Beşincisi sözleşme denetimidir: tüketici sözleşmelerinde haksız şart denetimi, genel işlem koşullarına ilişkin genel hükümlerden daha koruyucudur.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır ve zaman kaybettirir. Bu yazı, fon yatırımcısının tüketici sıfatını, görev çatışmasını ve her iki ihtimale göre izlenecek yolu ele alır.

Dava şartları ve görev dava şartları ve ilk itirazlar yazımızda ele alındı.

Kanunun Kapsamı ve Tanımlar: m.2 ve m.3

6502 sayılı Kanun m.2/1, Kanunun her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsadığını düzenler.

Tüketici bakımından m.3/1-(k), tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar.

Bu tanımda iki unsur belirleyicidir. Birincisi ölçüttür: amaç ticari veya mesleki olmamalıdır. İkincisi kapsamdır: tüzel kişiler de tüketici olabilir.

Tüketici işlemi bakımından m.3/1-(l), mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan; eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi tüketici işlemi sayar.

Bu tanım fon ilişkisi bakımından önemlidir. Sayımda vekâlet, simsarlık ve bankacılık sözleşmeleri açıkça yer alır ve sayım “benzeri sözleşmeler” ile açık bırakılmıştır.

Hizmet bakımından m.3/1-(d), hizmeti bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işleminin konusu olarak tanımlar.

Sağlayıcı bakımından m.3/1-(ı), sağlayıcıyı ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına veya hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar.

Bu tanımlar birlikte okunduğunda, katılma payı satışına aracılık, portföy yönetimi ve saklama hizmetleri “hizmet” kavramına; bu hizmetleri sunan kuruluşlar ise “sağlayıcı” kavramına girebilir.

Fon ilişkisinin vekâlet niteliği portföy yönetiminde vekâlet hükümleri yazımızda ele alındı.

Diğer Kanunlarda Düzenleme: m.83/2

Fon ilişkisi Sermaye Piyasası Kanunu ve ikincil düzenlemelerle ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu durum tüketici hukukunun uygulanmasını engeller mi?

6502 sayılı Kanun m.83/2 bu soruya açık cevap verir: taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olması, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez.

Bu hüküm iki ayrı sonuç doğurur. Birincisi nitelendirme bakımındandır: özel kanunda düzenlenmiş olma, işlemin tüketici işlemi niteliğini ortadan kaldırmaz. İkincisi usul bakımındandır: özel kanunda düzenlenmiş olma, tüketici mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz.

Genel hükümler bakımından m.83/1, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümlerin uygulanacağını belirtir.

Fon Yatırımcısı Tüketici midir?

Kanun tüketiciyi sıfata göre değil amaca göre tanımlar. Dolayısıyla soru “yatırımcı kimdir” değil, “yatırımcı bu işlemi hangi amaçla yapmıştır” sorusudur.

Her yatırımda getiri elde etme beklentisi vardır. Bu nedenle tartışma, getiri beklentisinin tek başına işlemi ticari veya mesleki amaçlı hâle getirip getirmediği noktasında toplanır.

Bu konuda yargı kararları tek yönlü değildir. Özellikle kaldıraçlı alım satım işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda bölge adliye mahkemelerinin, yatırımcının somut olayda ticari amaçla hareket edip etmediğine göre farklı sonuçlara ulaştığı görülmektedir. Sermaye piyasası mevzuatındaki müşteri sınıflandırmalarının tüketici kavramıyla ilişkisi de öğretide tartışılmaktadır.

Bu nedenle nitelendirme dosya bazında yapılmalı ve aşağıdaki olgular değerlendirilmelidir.

Son satır bakımından bir husus gözetilmelidir: sözleşmedeki matbu “ticari amaçla” ibaresi tek başına belirleyici değildir. Tüketici tanımı fiilî amaca dayanır; ayrıca matbu şartlar aşağıda ele alınan haksız şart denetimine tabidir.

Nitelikli yatırımcı beyanının etkisi nitelikli yatırımcı beyanı yazımızda ele alındı.

Tüzel kişi yatırımcılar bakımından ise tanım tüzel kişileri kapsamakla birlikte, işletme nakdini fonda değerlendiren bir şirketin çoğu kez ticari amaçla hareket ettiği kabul edilir. Bu durumdaki şirketler için şirketimin parası fonda kilitli yazımız yol gösterir.

Görev Çatışması: TTK m.4/1-(f) ve 6502 m.73

Fon uyuşmazlıklarında iki görev kuralı çatışır.

Bir yanda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1 vardır. Bu fıkra, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddede sayılan düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarını ticari dava sayar. Sayımın (f) bendi bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemeleri içerir.

Bu tür davalar mutlak ticari dava olarak adlandırılır ve kural olarak asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Öte yanda 6502 sayılı Kanun m.73/1, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğunu düzenler.

Çatışmayı çözen hüküm m.83/2’dir: diğer kanunlarda düzenleme olması, Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez. Öğretide bu hükme dayanılarak, mutlak ticari dava niteliğindeki bir uyuşmazlıkta taraflardan biri tüketici ise tüketici mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmektedir.

Dolayısıyla asıl belirleyici olan, bir önceki bölümde ele alınan sorudur: yatırımcı somut işlemde tüketici midir?

Görev bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.1, mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceğini ve göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğunu belirtir.

Bu nedenle görev, tarafların iradesine bırakılamaz ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.

Tüketici Mahkemesinin Sağladıkları: m.73

Harç bakımından 6502 sayılı Kanun m.73/2, tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davaların Harçlar Kanunu’nda düzenlenen harçlardan muaf olduğunu düzenler.

Bu muafiyet fon davalarında belirleyici bir avantajdır: dava değeri yüksek olsa dahi başvurma ve karar harcı yükü doğmaz.

Muafiyetin kapsamı tüketicinin açtığı davalarla sınırlıdır; tüketiciye karşı açılan davalar bu hükmün kapsamında değildir.

Yargılama giderleri rejimi fon davasında yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yazımızda ele alındı.

Usul bakımından m.73/4, tüketici mahkemelerinde görülecek davaların Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Altıncı Kısım hükümlerine, yani basit yargılama usulüne göre yürütüleceğini belirtir.

Basit yargılama usulünde HMK m.317/3 uyarınca taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremez; m.319/1 uyarınca ise iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı dava açılmasıyla başlar. Bu nedenle dava dilekçesinin ilk anda eksiksiz kurulması gerekir.

Basit yargılama usulü basit yargılama usulü yazımızda ele alındı.

Yetki bakımından m.73/5, tüketici davalarının tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceğini düzenler.

Hükümdeki “de” ifadesi, bu yetkinin genel yetki kurallarına ek bir seçenek olduğunu gösterir. Farklı illerdeki yatırımcılar bakımından, kuruluşun merkezinin bulunduğu yere gitmek zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Tüketici Hakem Heyeti: m.68

Düşük değerli uyuşmazlıklarda yol mahkeme değil, tüketici hakem heyetidir.

6502 sayılı Kanun m.68/1, tarafların İcra ve İflas Kanunu’ndaki hakları saklı kalmak kaydıyla değeri Kanunda gösterilen tutarın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvurunun zorunlu olduğunu ve bu değerin üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvuru yapılamayacağını düzenler.

m.68/4, bu parasal sınırların her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağını belirtir. Bu nedenle başvuru tarihindeki güncel sınır ayrıca kontrol edilmelidir.

m.68/3, başvurunun tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabileceğini düzenler.

m.68/5, bu maddenin tüketicilerin ilgili mevzuatına göre alternatif uyuşmazlık çözüm mercilerine başvurmasına engel olmadığını belirtir.

Fon uyuşmazlıklarında tutarlar çoğu kez bu sınırın üzerindedir; ancak küçük yatırımcılar veya kısmi talepler bakımından hakem heyeti yolu gündeme gelebilir.

Dava Şartı Arabuluculuk: m.73/A

6502 sayılı Kanun m.73/A/1, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğunu düzenler.

Aynı fıkra, dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı hâlleri sayar.

Fon uyuşmazlıkları bu istisnalardan hiçbirine girmediğinden, hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Tüketiciyi koruyan özel hükümler de vardır.

m.73/A/2, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A’nın on birinci fıkrasının tüketici aleyhine uygulanmayacağını düzenler. Anılan fıkra, geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan tarafa, davada haklı çıksa bile yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından yaptırım öngörür. Fıkra, Anayasa Mahkemesinin 14/3/2024 tarihli ve E.2023/160, K.2024/77 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve sonradan yeniden düzenlenmiştir. Hangi metin uygulanırsa uygulansın, bu yaptırım tüketici aleyhine işletilemez.

Ücret bakımından m.73/A/3, arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşmaları ya da anlaşamamaları hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağını belirtir.

Aynı fıkra bu ödemeyi bir üst sınırla bağlar: tarifenin ilgili kısmına göre iki saatlik ücret tutarı.

m.73/A/4, arabuluculuk sonunda açılan davanın tüketici lehine sonuçlanması hâlinde arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsil olunacağını düzenler.

Ticari arabuluculukla karşılaştırma bakımından ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk yazımız yol gösterir. Arabuluculuk bürosuna başvuruda uyuşmazlığın türü belirtildiğinden, türün dava stratejisiyle uyumlu seçilmesi gerekir.

Haksız Şart Denetimi: m.5

Fon ilişkisinde yatırımcının imzaladığı çerçeve sözleşmeler, risk bildirim formları ve talimat formları matbudur. Tüketici sıfatı, bu metinler üzerinde güçlü bir denetim imkânı tanır.

6502 sayılı Kanun m.5/1, haksız şartı tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartları olarak tanımlar.

m.5/2, tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartların kesin olarak hükümsüz olduğunu düzenler.

Aynı fıkra, sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümlerinin geçerliliğini koruyacağını ve sözleşmeyi düzenleyenin kesin olarak hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremeyeceğini belirtir.

İspat bakımından m.5/3, bir sözleşme şartının önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse o şartın müzakere edilmediğinin kabul edileceğini düzenler.

Aynı fıkra ispat yükünü düzenleyene yükler: sözleşmeyi düzenleyen bir standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür.

Yorum bakımından m.5/4, sözleşmede yer alan bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması veya birden çok anlama gelmesi hâlinde bu hükmün tüketicinin lehine yorumlanacağını düzenler.

Fon ilişkisi bakımından en önemli fıkra m.5/5’tir: faaliyetlerini kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi veya kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere de niteliklerine bakılmaksızın bu madde hükümleri uygulanır.

Bu hüküm, izinle faaliyet gösteren sermaye piyasası kurumlarının hazırladığı sözleşmelerin de haksız şart denetimine tabi olduğunu gösterir.

Genel işlem koşulları denetimi genel işlem koşulları ve irade bozukluğu yazımızda ele alındı.

Sözleşmenin Şekli ve Değişmezliği: m.4

6502 sayılı Kanun m.4/1, bu Kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler ile bilgilendirmelerin en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenleneceğini ve bir nüshasının kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verileceğini düzenler.

Aynı fıkra, sözleşmede bulunması gereken şartlardan birinin veya birkaçının bulunmamasının sözleşmenin geçerliliğini etkilemeyeceğini ve eksikliğin düzenleyen tarafından derhâl giderileceğini belirtir.

m.4/2, sözleşmede öngörülen koşulların sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemeyeceğini düzenler.

Bu hükmün fon ilişkisindeki etkisi, izahname ve iç tüzük değişikliklerinin Kurul onayına bağlı olduğu dikkate alınarak ayrıca değerlendirilir. Ancak dağıtıcı kuruluşun kendi çerçeve sözleşmesinde tek taraflı olarak yaptığı aleyhe değişiklikler bu hükmün doğrudan konusudur.

Yanlış Mahkeme Riskinin Yönetimi

Görev tartışmalı olduğunda davanın yanlış mahkemede açılması ihtimali her zaman vardır. Bu riskin sonuçları sınırlıdır, ancak sürelere uyulmazsa ağırlaşır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.20/1, görevsizlik kararı verilmesi hâlinde taraflardan birinin; karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmişse kesinleşme tarihinden, kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerektiğini düzenler.

Aynı fıkra ağır bir sonuç bağlar: aksi takdirde dava açılmamış sayılır.

Bu iki haftalık sürenin kaçırılması, özellikle zamanaşımı bakımından telafisi güç sonuçlar doğurabilir.

Süreler rejimi süreler, adli tatil ve eski hâle getirme yazımızda ele alındı.

Uygulamada riski azaltmak için dava dilekçesinde görev konusu ayrı bir husus olarak açıklanmalı; yatırımcının tüketici niteliğini gösteren olgular ve belgeler baştan ortaya konulmalıdır. Arabuluculuk başvurusunda seçilen tür ile dava açılan mahkeme de birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Fon Dosyasında Uygulama

İkinci satır bir sınırı gösterir: tüketici hukukunun avantajları her yatırımcı için değil, tüketici niteliği taşıyan yatırımcı için geçerlidir.

Son satır ise görev tartışmasının en somut riskidir.

Tüketici Mahkemesinde Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, bireysel yatırımcının dağıtıcı kuruluşa karşı tüketici mahkemesinde açacağı dava için hazırlanmış çerçevedir.

Tüketici niteliğini gösteren belgelerin, özellikle müşteri sınıflandırma belgesinin ve paranın kaynağını gösteren kayıtların dava dilekçesine eklenmesi görev tartışmasını baştan sınırlar.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, görev sorusunu hiç sormadan dava açmaktır. HMK m.1 uyarınca görev kamu düzenindendir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.

İkinci hata, özel kanunda düzenleme bulunmasını tüketici hukukunu dışlayan bir sebep saymaktır. 6502 m.83/2 bunun aksini öngörür.

Üçüncü hata, her yatırımcıyı otomatik olarak tüketici saymaktır. m.3/1-(k) ölçütü ticari veya mesleki olmayan amaçtır ve somut olgulara göre değerlendirilir.

Dördüncü hata, matbu “ticari amaç” ibaresini belirleyici saymaktır. Tanım fiilî amaca dayanır ve matbu şartlar m.5 denetimine tabidir.

Beşinci hata, yanlış türde arabuluculuğa başvurmaktır. Başvurulan tür, dava açılacak mahkemeyle uyumlu olmalıdır.

Altıncı hata, hakem heyeti sınırını kontrol etmemektir. m.68/4 uyarınca sınır her yıl güncellenir.

Yedinci hata, harç muafiyetinden habersiz harç yatırmaktır. m.73/2, tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı davaları harçtan muaf tutar.

Sekizinci hata, basit yargılama usulünü gözetmeden eksik dilekçeyle dava açmaktır. m.73/4 basit yargılamayı öngörür; HMK m.319/1 uyarınca iddianın genişletilmesi yasağı dava açılmasıyla başlar.

Dokuzuncu hata, görevsizlik kararından sonra iki haftalık süreyi kaçırmaktır. HMK m.20/1, bu hâlde davanın açılmamış sayılacağını öngörür.

Onuncu hata, izinle faaliyet gösteren kuruluşların sözleşmelerinin haksız şart denetimi dışında olduğunu sanmaktır. m.5/5 bunun aksini açıkça düzenler.

Sıkça Sorulan Sorular

Fon yatırımcısı tüketici sayılır mı?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.3/1-(k), tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. Kişisel birikimini fonda değerlendiren gerçek kişi bu tanıma girebilir; ancak değerlendirme somut olgulara göre yapılır.

Katılma payı alımı tüketici işlemi midir?

6502 m.3/1-(l), tüketici işlemini ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler ile tüketiciler arasında kurulan; eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem olarak tanımlar.

Fon ilişkisinin Sermaye Piyasası Kanunu’nda düzenlenmesi tüketici hukukunu dışlar mı?

Hayır. 6502 m.83/2, taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğini düzenler.

Fon davası hangi mahkemede açılır?

Yatırımcı tüketici ise 6502 m.73/1 uyarınca tüketici mahkemesi görevlidir. Yatırımcı ticari amaçla hareket etmişse 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4/1 kapsamında asliye ticaret mahkemesi görevli olur.

TTK’daki mutlak ticari dava hükmü tüketici mahkemesinin görevini engeller mi?

TTK m.4/1-(f), finansal kurumlara ilişkin düzenlemelerden doğan davaları ticari dava sayar. Ancak 6502 m.83/2 uyarınca diğer kanunlarda düzenleme olması tüketici mahkemesinin görevini engellemez; öğretide taraflardan biri tüketici ise tüketici mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmektedir.

Görev kuralı neden önemlidir?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.1, göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğunu düzenler. Görev mahkemece kendiliğinden gözetilir ve yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır.

Tüketici davası harçlı mıdır?

6502 m.73/2, tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davaların Harçlar Kanunu’nda düzenlenen harçlardan muaf olduğunu düzenler.

Tüketici mahkemesinde hangi usul uygulanır?

6502 m.73/4, tüketici mahkemelerindeki davaların Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Altıncı Kısım hükümlerine, yani basit yargılama usulüne göre yürütüleceğini düzenler.

Tüketici kendi şehrinde dava açabilir mi?

Evet. 6502 m.73/5, tüketici davalarının tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceğini düzenler.

Tüketici hakem heyetine ne zaman başvurulur?

6502 m.68/1, değeri Kanunda gösterilen tutarın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurunun zorunlu olduğunu düzenler; m.68/4 uyarınca bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

Tüketici davasında arabuluculuk zorunlu mudur?

6502 m.73/A/1, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğunu düzenler; hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar gibi bazı hâller istisnadır.

Tüketici arabuluculuk ücreti öder mi?

6502 m.73/A/3, arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanması veya sağlanamaması gibi hâllerde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretinin iki saatlik ücret tutarını geçmemek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağını düzenler.

İlk arabuluculuk toplantısına katılmayan tüketiciye yaptırım uygulanır mı?

6502 m.73/A/2, ilk toplantıya mazeretsiz katılmamanın yaptırımını düzenleyen 6325 sayılı Kanun m.18/A’nın on birinci fıkrasının tüketici aleyhine uygulanmayacağını düzenler.

Haksız şart nedir?

6502 m.5/1, haksız şartı tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartı olarak tanımlar; m.5/2 bu şartların kesin olarak hükümsüz olduğunu düzenler.

Standart şartın müzakere edildiğini kim ispat eder?

6502 m.5/3, sözleşmeyi düzenleyenin bir standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia etmesi hâlinde bunu ispatla yükümlü olduğunu düzenler.

İzinli sermaye piyasası kurumlarının sözleşmeleri haksız şart denetimine tabi midir?

Evet. 6502 m.5/5, faaliyetlerini kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi veya kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere de niteliklerine bakılmaksızın haksız şart hükümlerinin uygulanacağını düzenler.

Belirsiz sözleşme hükmü nasıl yorumlanır?

6502 m.5/4, sözleşmedeki bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması veya birden çok anlama gelmesi hâlinde tüketicinin lehine yorumlanacağını düzenler.

Sözleşme koşulları sonradan tüketici aleyhine değiştirilebilir mi?

6502 m.4/2, sözleşmede öngörülen koşulların sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemeyeceğini düzenler.

Görevsizlik kararı verilirse ne yapılır?

HMK m.20/1, görevsizlik kararından sonra kanunda gösterilen tarihten itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurularak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmesi gerektiğini; aksi takdirde davanın açılmamış sayılacağını düzenler.

Şirket olarak fona yatırım yapan tüketici sayılır mı?

6502 m.3/1-(k) tüzel kişileri de kapsar; ancak işletme nakdini fonda değerlendiren bir şirketin çoğu kez ticari amaçla hareket ettiği kabul edilir ve bu durumda uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinde görülür.

İlgili Rehberler

• Dava şartları ve ilk itirazlar
• Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk
• Basit yargılama usulü
• Genel işlem koşulları ve irade bozukluğu
• Nitelikli yatırımcı beyanı
• Katılma payı satışına aracılık eden kuruluşun sorumluluğu
• Fon davasında yargılama giderleri
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi