Arabuluculuk Ücreti Hesaplama Aracı 2026 (Fon Uyuşmazlığı): Ticari ve Tüketici, Anlaşma ve Anlaşamama, Kim Öder? — 6325 m.18/A-12, 13, TTK m.5/A, 6502 m.73/A, Tarife m.7

Fon uyuşmazlığında dava açmadan önce çoğu zaman arabulucuya başvurmak zorunludur. Şirketlerin ve tüketici sayılmayan yatırımcıların banka, aracı kurum veya portföy yönetim şirketinden tazminat talepleri ticari davadır ve TTK m.5/A uyarınca dava şartı arabuluculuğa tabidir. Tüketici sayılan bireysel yatırımcılar için ise 6502 sayılı Kanunun 73/A maddesi geçerlidir; değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar arabulucuya değil tüketici hakem heyetine gider. Arabuluculuk ücreti 26.12.2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanır. Anlaşma sağlanamazsa ücret saat üzerinden belirlenir ve dava şartı arabuluculukta ilk iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı öder (6325 m.18/A-13). Anlaşma sağlanırsa ücret, anlaşma bedeli üzerinden yüzde altıdan başlayan dilimlerle hesaplanır. Ticari uyuşmazlıklarda 13.000 TL’den, diğerlerinde 9.000 TL’den az olamaz ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir (m.18/A-12; Tarife m.7/6-7). Tüketicinin payını ise iki saatlik tutarı geçmemek üzere Bakanlık karşılar (6502 m.73/A-3). Aşağıdaki araç bu kuralları uygular. Yazı; hangi fon uyuşmazlığında arabuluculuğun zorunlu olduğunu, tarifenin iki kısmını, kimin ne ödediğini, ücretin yargılama gideriyle ilişkisini, ilk toplantıya katılmamanın sonucunu ve adli yardımı anlatır. Anlaşma belgesine eklenecek ücret maddesi, arabuluculuk ücreti için adli yardım talebi ve dava dilekçesine eklenecek gider talebi örneklerini verir.

Aracı Nasıl Kullanırsınız?

Kısa cevap: Önce uyuşmazlığın ticari mi tüketici mi olduğunu, sonra arabuluculuğun dava şartı mı ihtiyari mi olduğunu seçin. Sonucu ve toplam taraf sayısını girin. Anlaşma sağlandıysa anlaşma bedelini, sağlanamadıysa görüşme süresini yazın. Araç toplam ücreti, Bakanlığın ödeyeceği kısmı ve sizin payınızı gösterir.

Aracın ilk sorusu en önemlisidir, çünkü ücret kuralları uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Şirketler, tacirler ve tüketici sayılmayan yatırımcılar için “ticari”, tüketici sayılan bireysel yatırımcı için “tüketici” seçilmelidir. Fon yatırımının tüketici işlemi sayılıp sayılmayacağı her dosyada ayrıca değerlendirilir. Yatırımın amacı, tutarı, yatırımcının mesleği ve işlemin sıklığı bu değerlendirmede önem taşır. Bu konu fon yatırımcısı tüketici mi yazımızda ele alındı. Tüketici seçildiğinde araç, uyuşmazlığın değerini de sorar; değer 186.000 TL’nin altındaysa arabuluculuk dava şartı değildir ve araç sizi tüketici hakem heyetine yönlendirir.

Taraf sayısı sizi de içeren toplam sayıdır. Fon uyuşmazlıklarında karşı taraf çoğu zaman birden fazladır: fon payını satan dağıtıcı kuruluş, fonun kurucusu olan portföy yönetim şirketi ve tasfiyeyi yürüten banka. Üç veya daha fazla taraf bulunduğunda anlaşamama hâlindeki saat ücreti taraf başına değil, taraf sayısı gözetmeksizin toplam olarak uygulanır ve eşit bölünür. Görüşme süresi kesirli girilirse araç bir üst tam saate tamamlar; tarifede kesirli sürelerin nasıl hesaplanacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığından bu, ihtiyatlı bir varsayımdır. Arabulucu sayısı, dava şartı arabuluculukta kural olarak birdir. Taraflar birden fazla arabulucu üzerinde anlaşırsa Tarifenin 3. maddesine göre ücret farklı hesaplanır.

Fon Uyuşmazlığında Arabuluculuk Ne Zaman Zorunlu?

Kısa cevap: Banka, aracı kurum veya portföy yönetim şirketinden para talep eden şirket ve tüketici sayılmayan yatırımcı için arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.4/1-f, m.5/A). Tüketici sayılan yatırımcı için 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk, altında tüketici hakem heyeti zorunludur. SPK’ya karşı idari davalarda ve ceza yolunda arabuluculuk yoktur.

TTK m.4/1, bazı uyuşmazlıkları tarafların tacir olup olmadığına bakmaksızın ticari dava sayar. Bu hükmün (f) bendi bankalar, diğer kredi kuruluşları, finansal kurumlar ve ödünç para verme işleriyle ilgili uyuşmazlıkları kapsar. Banka, aracı kurum ve portföy yönetim şirketleriyle fon payı satışından veya tasfiyeden doğan tazminat talepleri bu nedenle kural olarak ticari davadır. TTK m.5/A, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak düzenler. Arabulucu süreci altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Konusu para olmayan talepler, örneğin yalnızca bir hususun tespiti, bu zorunluluğun dışında kalır.

Tüketici sayılan yatırımcı bakımından ise özel kanun olan 6502 sayılı Kanun uygulanır ve uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülür. 6502 m.73/A-1, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı sayar; ancak tüketici hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıkları bu zorunluluğun dışında tutar. Hakem heyetine başvuru sınırı Ticaret Bakanlığının duyurusuna göre 2026 yılı için 186.000 TL’dir. Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurmak zorunludur ve ücretsizdir. Genel dava şartı arabuluculukta süre üç haftadır ve zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir (6325 m.18/A-9).

Arabuluculuk sürecinin bir güvencesi de süreler bakımındadır. 6325 m.18/A-15 uyarınca arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu kural yalnızca arabuluculuğun kapsadığı talepler ve karşı taraflar için geçerlidir. Bu nedenle başvuruda bütün karşı tarafların ve bütün talep kalemlerinin gösterilmesi, hem ücretin doğru hesaplanması hem de sürelerin korunması bakımından önemlidir. Arabuluculuğun zamanaşımına etkisi fon uyuşmazlığı süre hesaplama aracı yazımızda da anlatıldı. Fon uyuşmazlığında hangi merciin hangi sırayla kullanılacağı ise fon mağduru yol seçici aracımızda gösterildi.

Tarife Nasıl İşler? Birinci Kısım ve İkinci Kısım

Kısa cevap: Tarifenin iki kısmı vardır. Birinci Kısım saat ücretidir ve anlaşma sağlanamayan dosyalarda, konusu para olsa bile uygulanabilir (Tarife m.7/3). İkinci Kısım, anlaşma bedeli üzerinden dilimli yüzde ücrettir ve konusu para olan uyuşmazlıklarda anlaşma hâlinde uygulanır (m.7/2). Uygulanacak tarife, arabuluculuğun sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarifedir (m.10).

2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, arabulucu ile taraflar arasında geçerli bir ücret sözleşmesi bulunmaması veya ücret konusunda uyuşmazlık çıkması hâlinde uygulanır. Tarifenin 1. maddesi, tarifede belirlenen ücretlerin altında arabuluculuk ücreti kararlaştırılamayacağını da düzenler. Yani tarife hem bir boşluk doldurma kuralı hem de bir tabandır. 6325 sayılı Kanunun 7. maddesi de ücretin, aksi kararlaştırılmadıkça Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre belirleneceğini ve taraflarca eşit karşılanacağını öngörür. Tarifenin 2. maddesine göre ücret, arabuluculuk faaliyeti için harcanan emek ve mesainin karşılığıdır; bu faaliyet sırasında düzenlenen belgeler için ayrıca ücret istenmez.

Tarifenin 7. maddesi hangi kısmın uygulanacağını belirler. Birinci fıkraya göre konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen uyuşmazlıklarda Birinci Kısım, ikinci fıkraya göre konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen uyuşmazlıklarda İkinci Kısım uygulanır. Üçüncü fıkra önemli bir istisna getirir: arabuluculuk sürecinin sonunda anlaşma sağlanamazsa, uyuşmazlığın konusu para olsa bile arabulucu ücretini Birinci Kısma göre isteyebilir. Fon uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı konusu para olan uyuşmazlıklardır; bu nedenle pratik ayrım şudur: anlaşma varsa İkinci Kısım, yoksa Birinci Kısım.

Birinci Kısım tablosu uyuşmazlık türüne ve taraf sayısına göre saat ücreti belirler. İki taraflı uyuşmazlıklarda ücret taraf başına belirlenmiştir: ticari uyuşmazlıkta her taraf için saatlik 1.500 TL, yani iki taraf için saatlik toplam 3.000 TL. Üç veya daha fazla taraf bulunduğunda ise ücret taraf sayısı gözetmeksizin saatlik toplam olarak belirlenmiştir. Tabloda işçi-işveren, aile, kira ve ortaklığın giderilmesi gibi diğer uyuşmazlık türleri için ayrı tutarlar da vardır; fon uyuşmazlıkları bakımından ilgili olanlar ticari ve tüketici satırlarıdır. Tarifenin 8. maddesi, tarifede yazılı olmayan hâllerde Birinci Kısımdaki diğer tür uyuşmazlıklar için belirlenen ücretin ödeneceğini düzenler.

İkinci Kısım, avukatlık ücret tarifesine benzer biçimde azalan oranlı dilimlerle çalışır. Anlaşma bedelinin ilk 600.000 TL’lik kısmına yüzde 6, sonra gelen 960.000 TL’lik kısmına yüzde 5 uygulanır ve oran dilimler ilerledikçe düşer; 53.040.000 TL’yi aşan kısım için oran yüzde 0,5’tir. Her dilimin oranı yalnızca o dilime düşen tutara uygulanır ve sonuçlar toplanır. Örneğin 1.000.000 TL’lik bir anlaşmada ücret, 600.000 TL’nin yüzde 6’sı olan 36.000 TL ile kalan 400.000 TL’nin yüzde 5’i olan 20.000 TL’nin toplamı, yani 56.000 TL’dir. Birden fazla arabulucu görevlendirilmişse daha yüksek sütun uygulanır ve ücret arabulucular arasında eşit bölünür (Tarife m.3/3).

Anlaşma Sağlanırsa Ücret: 6325 m.18/A-12 ve Tarife m.7

Kısa cevap: Anlaşma hâlinde ücret İkinci Kısma göre hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır. Ücret iki saatlik tutardan az olamaz (6325 m.18/A-12). Ayrıca ticari uyuşmazlıklarda 13.000 TL’den, diğer uyuşmazlıklarda 9.000 TL’den az olamaz (Tarife m.7/6-7). Karşı tarafın ücretin tamamını ödemesi anlaşma belgesine yazılabilir.

6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin on ikinci fıkrası, tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaları hâlinde arabuluculuk ücretinin, tarifenin İkinci Kısmına göre aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanacağını düzenler. Aynı fıkra, bu durumda ücretin Birinci Kısımda belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamayacağını belirtir. Tarifenin 7. maddesinin altıncı fıkrası ise ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar ile ticari uyuşmazlıklarda, anlaşma hâlinde ücretin İkinci Kısma göre belirleneceğini ve 13.000 TL’den az olamayacağını; yedinci fıkrası anlaşma hâlinde ücretin anlaşma bedeline bakılmaksızın 9.000 TL’den az olamayacağını öngörür. Bu üç taban birlikte uygulanır ve en yükseği esas alınır.

Uygulamada bu, küçük tutarlı anlaşmalarda ücretin anlaşma bedeline oranla yüksek kalması anlamına gelir. 150.000 TL’lik bir ticari anlaşmada İkinci Kısıma göre hesaplanan ücret 9.000 TL’dir; ancak ticari uyuşmazlık tabanı nedeniyle ücret 13.000 TL olur ve her tarafa 6.500 TL düşer. Büyük tutarlı anlaşmalarda ise dilimli yapı ücretin oranını düşürür: 60.000.000 TL’lik bir anlaşmada ücret 898.800 TL’dir, yani anlaşma bedelinin yaklaşık yüzde 1,5’i. Aracı kullanarak farklı anlaşma tutarlarının ücrete etkisini görebilirsiniz.

Ücretin eşit paylaşımı emredici değildir. Hem 6325 m.18/A-12 hem de Tarifenin 3. maddesi “aksi kararlaştırılmadıkça” ifadesini kullanır. Fon uyuşmazlığında anlaşma çoğu zaman karşı tarafın ödemesine dayanır; bu nedenle arabuluculuk ücretinin tamamının karşı tarafça ödenmesinin anlaşma belgesine yazılması, müzakerede istenebilecek makul bir taleptir. Bu hüküm yazılmazsa yatırımcı, anlaştığı tutardan ayrıca ücretin yarısını öder. Aşağıda anlaşma belgesine eklenebilecek bir ücret ve masraf maddesi örneği verilmiştir.

Seri uyuşmazlıklar için Tarifenin 7. maddesinin dördüncü fıkrası ayrı bir kural koyar. Tarifenin tanımladığı seri uyuşmazlıklarda anlaşma sağlanması hâlinde arabulucu, uyuşmazlığın konusu para olsa bile her bir uyuşmazlık için ticari uyuşmazlıklarda 7.500 TL, diğer uyuşmazlıklarda 6.000 TL ücret isteyebilir. Aynı kuruluşa karşı çok sayıda yatırımcının benzer taleplerle başvurduğu fon krizinde bu hükmün uygulanıp uygulanmayacağı, başvuruların Tarifedeki seri uyuşmazlık tanımına uyup uymadığına bağlıdır; araç bu durumu hesaplamaz.

Anlaşma Sağlanamazsa Ücret: 6325 m.18/A-13

Kısa cevap: Taraflara ulaşılamazsa, taraflar katılmazsa veya iki saatten az süren görüşme sonunda anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı öder. İki saatten uzun süren görüşmelerde ilk iki saati Bakanlık, aşan kısmı aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit öder. Ödenen ücret sonra açılan davada yargılama gideri sayılır.

6325 m.18/A-13, dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamaması hâlini düzenler. Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde iki saatlik ücret tutarı Birinci Kısma göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamazsa, iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde, uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Birinci Kısma göre karşılanır. Fıkranın son cümlesi, Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücretinin yargılama giderlerinden sayılacağını belirtir.

Bu kuralın fon uyuşmazlıkları için iki pratik sonucu vardır. Birincisi, anlaşma ihtimali zayıf bir dosyada arabuluculuğa katılmanın yatırımcı için doğrudan bir maliyeti genellikle yoktur; görüşme iki saati aşmadıkça ücret Bakanlıktan ödenir. İkincisi, uzun ve çok oturumlu müzakerelerde ücret artar. Örneğin dağıtıcı kuruluş ve portföy yönetim şirketinin de katıldığı üç taraflı bir ticari uyuşmazlıkta beş saatlik görüşmenin toplam ücreti 16.000 TL’dir: ilk iki saatin 6.400 TL’si Bakanlıktan, kalan üç saatin 9.600 TL’si taraflardan, yani her taraftan 3.200 TL.

İhtiyari arabuluculukta, yani dava şartı olmayan bir uyuşmazlıkta tarafların kendi iradeleriyle arabulucuya gitmesi hâlinde, Bakanlık ödemesi yoktur. Ücret tarifeye göre ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir; arabulucu ihtiyari süreçte avans da isteyebilir (Tarife m.2). Dava şartı arabuluculukta ise sehven kayıt, mükerrer kayıt veya uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmaması nedeniyle sona erdirilen dosyalarda arabulucuya ücret ödenmez (Tarife m.5/2).

Tüketici Uyuşmazlıklarında Özel Kurallar: 6502 m.73/A

Kısa cevap: Tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, anlaşma sağlansa da sağlanmasa da Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu ödeme iki saatlik ücret tutarını geçemez (6502 m.73/A-3). Dava tüketici lehine sonuçlanırsa Bakanlığın ödediği ücret davalıdan tahsil edilir (m.73/A-4). İlk toplantıya katılmama yaptırımı tüketici aleyhine uygulanmaz (m.73/A-2).

6502 m.73/A-3, arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşmaları ya da anlaşamamaları hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacağını düzenler. Aynı fıkra bu hâllerde ücretin, Birinci Kısma göre iki saatlik ücret tutarını geçemeyeceğini belirtir. Bu, tüketici bakımından anlaşma hâlinde bile cebinden arabuluculuk ücreti çıkmaması anlamına gelir. Anlaşma hâlinde karşı tarafın payı ise İkinci Kısma göre hesaplanan ücretin yarısıdır ve karşı tarafça ödenir.

Hükmün uygulanmasında bir yorum sorunu vardır. Tüketicinin payı, İkinci Kısma göre hesaplanan ücretin yarısıdır ve büyük tutarlı bir anlaşmada iki saatlik tutarı aşabilir. Örneğin 400.000 TL’lik bir anlaşmada toplam ücret 24.000 TL, tüketicinin payı 12.000 TL’dir. İki taraflı bir tüketici uyuşmazlığında tüketicinin iki saatlik payı ise 2.000 TL’dir. Kanun Bakanlığın ödemesini bu tutarla sınırlar; aradaki farkın tüketiciden istenip istenemeyeceğini ise açıkça düzenlemez. Hükmün amacı tüketiciyi ücret yükünden korumak olduğundan, araç tüketicinin kendisinin ödeme yapmadığı varsayımıyla hesaplar ve bu noktayı ayrıca belirtir. Arabulucuyla ücret konusunda bir tartışma çıkarsa bu hükmün lafzı ve amacı birlikte ileri sürülmelidir.

6502 m.73/A-4, arabuluculuk sonunda açılan davanın tüketici lehine sonuçlanması hâlinde arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedileceğini öngörür. m.73/A-2 ise 6325 sayılı Kanunun 18/A maddesinin on birinci fıkrasının, yani ilk toplantıya katılmama yaptırımının, tüketici aleyhine uygulanmayacağını belirtir. Tüketici mahkemesinde açılacak davanın dilekçe örneği tüketici mahkemesinde fon zararı davası dilekçesi yazımızda verildi.

Kim Öder? Senaryolara Göre Özet

Kısa cevap: Dava şartı arabuluculukta anlaşma yoksa ilk iki saat her zaman Bakanlıktan ödenir. Anlaşma varsa ticari uyuşmazlıkta ücret taraflarca eşit ödenir; tüketici uyuşmazlığında tüketicinin payını Bakanlık karşılar. Her durumda karşı tarafın ücreti üstlenmesi kararlaştırılabilir.

Aşağıdaki tablo, dava şartı arabuluculukta ücretin kim tarafından ödendiğini sonuca ve uyuşmazlığın niteliğine göre özetler. Tablodaki kurallar kanuni varsayımlardır; taraflar anlaşma belgesinde ücretin farklı paylaşılmasını kararlaştırabilir. Bu kararlaştırma tarifedeki asgari tutarları düşürmez, yalnızca ücreti kimin ödeyeceğini değiştirir.

Ücret, Yargılama Gideri, İlk Toplantı ve Adli Yardım

Kısa cevap: Anlaşamama hâlinde Bakanlıkça ve taraflarca ödenen ücret, sonraki davada yargılama gideri sayılır. Geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davayı kazansa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (6325 m.18/A-11). Ücreti ödeyemeyen taraf sulh hukuk mahkemesinden adli yardım isteyebilir (m.13/3).

6325 m.18/A-13’ün son cümlesi, arabuluculuk ücretini yargılama giderlerinin bir parçası yapar. Bunun sonucu, arabuluculukta anlaşamayıp dava açan yatırımcının davayı kazanması hâlinde, Bakanlığın ve tarafların ödediği ücretin HMK m.326’daki genel kurala göre haksız çıkan tarafa yüklenmesidir. Bu nedenle arabuluculukta ödenen ücretin makbuzu ve son tutanak saklanmalı, dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde yargılama giderleri arasında arabuluculuk ücretinin de açıkça istenmesi faydalıdır. Tüketici uyuşmazlığında ise ücret zaten Bakanlıkça ödendiği için m.73/A-4 uyarınca dava tüketici lehine sonuçlanırsa davalıdan Devlet adına tahsil edilir.

İlk toplantıya katılmamanın maliyeti ücretten daha büyük olabilir. 6325 m.18/A-11, 7531 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonraki hâliyle, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda, toplantıya katılmayan tarafın son tutanakta belirtileceğini ve bu tarafın davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulacağını, lehine de vekâlet ücretinin yarısına hükmedileceğini düzenler. Bu yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 m.73/A-2); ancak şirketler ve ticari davadaki yatırımcılar için geçerlidir. Mazeret varsa arabulucuya toplantıdan önce yazılı olarak bildirilmelidir.

Ücreti karşılayamayan taraf için adli yardım yolu açıktır. 6325 m.13/3, arabuluculuk ücretini karşılamak için adli yardıma ihtiyaç duyan tarafın, arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinin kararıyla adli yardımdan yararlanabileceğini düzenler. Adli yardımın şartları HMK m.334 vd. uyarınca değerlendirilir: kişinin kendisini ve ailesini önemli ölçüde sıkıntıya düşürmeden gerekli giderleri ödeyememesi ve talebinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması. Fon kilidi nedeniyle nakit sıkıntısına düşen şirketler bakımından adli yardımın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir; bu konu fon mağduru adli yardım alabilir mi yazımızda ele alındı.

Aracın Hesaplamadığı Hususlar

Kısa cevap: Araç asgari tarife tutarını gösterir. KDV ve stopaj, taraflarca kararlaştırılan daha yüksek ücret, seri uyuşmazlık tutarları, 2027’de sona eren süreçlere uygulanacak yeni tarife ve arabuluculuk bürosunun zaruri giderleri hesaba dâhil değildir.

Birinci olarak vergiler: arabulucular serbest meslek erbabıdır ve ücrete ilişkin katma değer vergisi ile gelir vergisi stopajı, arabulucunun ve ödeme yapanın vergisel durumuna göre belirlenir. Araç tarife tutarını gösterir; ödenecek tutar vergilerle birlikte farklı olabilir. İkinci olarak ücret sözleşmesi: Tarifenin 1. maddesi tarifenin altında ücret kararlaştırılmasını yasaklar, ancak üstünde bir ücret kararlaştırılmasını engellemez. Özellikle ihtiyari arabuluculukta ücret sözleşmesi yapılmışsa sözleşmedeki tutar uygulanır.

Üçüncü olarak zaman: Tarifenin 10. maddesi uyarınca ücretin takdirinde arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır. 2026’nın son haftalarında başlayıp 2027’de sona eren bir süreçte 2027 tarifesi uygulanacaktır; araç bu tarifeyi bilmez. Dördüncü olarak büro giderleri: dava şartı arabuluculukta büronun yaptığı zaruri giderler 6325 m.18/A-14 uyarınca ayrıca düzenlenmiştir ve arabulucu ücretinin parçası değildir. Beşinci olarak Birinci Kısımda birden fazla arabulucu görevlendirilmesi: bu durumda her arabulucuya ücret ayrı ayrı ödenir (Tarife m.3/2); araç saat ücretini arabulucu başına gösterir.

Örnek 1: Anlaşma Belgesine Eklenecek Ücret ve Masraf Maddesi

Aşağıdaki maddeler, fon uyuşmazlığında anlaşma sağlanması hâlinde anlaşma belgesine eklenebilir. Amaç, arabuluculuk ücretinin ve diğer masrafların kimde kalacağını açıkça belirlemek ve anlaşmanın kapsamı dışında kalan hakları korumaktır. Anlaşma belgesinin ilam niteliği, icra edilebilirlik şerhi ve ibra etkisi arabuluculukta anlaşma belgesi: ilam sayılır mı, ibra etkisi ne? yazımızda anlatıldı.

Örnek 2: Arabuluculuk Ücreti İçin Adli Yardım Talebi

Aşağıdaki örnek, arabuluculuk ücretini karşılayamayacak durumdaki bir yatırımcının 6325 m.13/3 uyarınca adli yardım istemesi için hazırlanmıştır. Talep, arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine yapılır. Gelir durumunu gösteren belgeler eklenmelidir.

Örnek 3: Dava Dilekçesine Eklenecek Arabuluculuk Gideri Talebi

Arabuluculukta anlaşma sağlanamaz ve dava açılırsa, arabuluculuk ücretinin yargılama giderleri içinde karşı taraftan istenmesi için dava dilekçesine aşağıdaki paragraflar eklenebilir.

Adım Adım: Arabuluculuk Ücretini Öngörmek

1. Uyuşmazlığın niteliğini belirleyin. Şirket veya tüketici sayılmayan yatırımcı için ticari, tüketici sayılan yatırımcı için tüketici.
2. Değeri kontrol edin. Tüketici uyuşmazlığında 186.000 TL altı hakem heyetine gider.
3. Karşı tarafları sayın. Dağıtıcı kuruluş, portföy yönetim şirketi, tasfiye bankası; taraf sayısı saat ücretini değiştirir.
4. Anlaşamama maliyetini hesaplayın. İlk iki saat Bakanlık; aşan kısım eşit.
5. Anlaşma senaryolarını deneyin. Farklı anlaşma tutarlarında ücret ve sizin payınız.
6. Ücret maddesini müzakere edin. Ücretin karşı tarafça ödenmesini anlaşma belgesine yazdırın.
7. İlk toplantıya katılın. Mazeretinizi yazılı bildirin; katılmamanın gider yaptırımı vardır.
8. Belgeleri saklayın. Son tutanak, ücret makbuzu ve anlaşma belgesi.
9. Dava açarsanız gideri isteyin. Arabuluculuk ücreti yargılama gideridir.

Sık Yapılan Hatalar

1. Arabuluculuğa gitmeden dava açmak. Dava şartı eksikliği nedeniyle dava usulden reddedilir.
2. Tüketici uyuşmazlığında hakem heyeti sınırını gözden kaçırmak. 186.000 TL altı doğrudan arabuluculuğa değil hakem heyetine gider.
3. Bütün karşı tarafları başvuruya yazmamak. Arabuluculuk yapılmayan tarafa karşı dava şartı eksik kalır ve zamanaşımı durmaz.
4. Ücret maddesini anlaşma belgesine yazmamak. Kural eşit paylaşımdır; ücretin yarısı size kalır.
5. Küçük anlaşmalarda asgari ücreti hesaba katmamak. Ticari uyuşmazlıkta ücret en az 13.000 TL’dir.
6. İlk toplantıya mazeretsiz katılmamak. Davayı kazansanız bile giderlerin yarısından sorumlu olursunuz.
7. Ödenen ücreti dava dilekçesinde istememek. Ücret yargılama gideridir; makbuzuyla birlikte istenmelidir.
8. Tarifenin altında ücret kararlaştırmak. Tarife altı ücret geçersizdir (Tarife m.1).
9. Tarife yılını karıştırmak. Sürecin sona erdiği tarihteki tarife uygulanır.
10. SPK’ya karşı dava için arabulucu aramak. İdari davalarda arabuluculuk yoktur; süre işlemeye devam eder.

Önemli Kavramlar

Dava şartı arabuluculuk

Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olduğu arabuluculuk (TTK m.5/A; 6502 m.73/A; 6325 m.18/A).

İhtiyari arabuluculuk

Tarafların kendi iradeleriyle başvurduğu arabuluculuk; Bakanlık ödemesi yoktur.

Birinci Kısım

Tarifenin saat ücretini düzenleyen kısmı; anlaşma sağlanamayan dosyalarda uygulanır.

İkinci Kısım

Anlaşma bedeli üzerinden azalan oranlı dilimlerle hesaplanan ücret.

Son tutanak

Arabuluculuk faaliyetinin sonucunu gösteren ve dava dilekçesine eklenmesi gereken tutanak.

Seri uyuşmazlık

Tarifede tanımlanan ve anlaşma hâlinde her biri için sabit ücret öngörülen uyuşmazlıklar (Tarife m.7/4).

Tüketici hakem heyeti sınırı

Altında kalan tüketici uyuşmazlıkları için hakem heyetine başvurunun zorunlu olduğu parasal değer; 2026 için 186.000 TL.

Sıkça Sorulan Sorular

Fon uyuşmazlığında arabuluculuk zorunlu mu?

Banka, aracı kurum veya portföy yönetim şirketinden para talep eden şirket ve tüketici sayılmayan yatırımcı için zorunludur (TTK m.4/1-f, m.5/A). Tüketici sayılan yatırımcı için 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda zorunludur (6502 m.73/A).

Arabuluculuk başvurusu ücretli mi?

Hayır. Dava şartı arabuluculuk bürosuna başvuru ücretsizdir; ücret süreç sonunda ve sonuca göre doğar.

Anlaşamazsak arabuluculuk ücretini kim öder?

İlk iki saatin ücretini Adalet Bakanlığı öder. İki saatten uzun süren görüşmelerde aşan kısım aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir (6325 m.18/A-13).

Anlaşırsak ücret nasıl hesaplanır?

Anlaşma bedeli üzerinden dilimli oranlarla: ilk 600.000 TL için yüzde 6, sonra gelen 960.000 TL için yüzde 5 ve oran azalarak devam eder. Ticari uyuşmazlıkta en az 13.000 TL, diğerlerinde en az 9.000 TL’dir.

1.000.000 TL’lik bir ticari anlaşmada ücret ne kadar?

56.000 TL’dir: 600.000 TL’nin yüzde 6’sı 36.000 TL ve kalan 400.000 TL’nin yüzde 5’i 20.000 TL. Aksi kararlaştırılmadıkça her taraf 28.000 TL öder.

Ücretin tamamını karşı tarafa ödetebilir miyim?

Evet. Eşit paylaşım kuralı “aksi kararlaştırılmadıkça” uygulanır (6325 m.18/A-12; Tarife m.3). Ücretin karşı tarafça ödenmesi anlaşma belgesine yazılabilir.

Tüketici olarak arabuluculuk ücreti öder miyim?

Tüketicinin ödemesi gereken ücret, anlaşma olsa da olmasa da Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve bu ödeme iki saatlik ücret tutarını geçemez (6502 m.73/A-3).

Taraf sayısı ücreti nasıl etkiler?

İki taraflı uyuşmazlıkta saat ücreti taraf başınadır; ticari uyuşmazlıkta 1.500 TL. Üç ve daha fazla tarafta ücret taraf sayısı gözetmeksizin saatlik toplam olarak belirlenir; üç-beş taraf için ticari uyuşmazlıkta 3.200 TL.

İlk toplantıya katılmazsam ne olur?

Geçerli mazeretiniz yoksa davayı kazansanız bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulursunuz ve lehinize vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (6325 m.18/A-11). Bu yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz.

Ödediğim arabuluculuk ücreti davada geri alınır mı?

Anlaşamama hâlinde Bakanlıkça ve taraflarca ödenen ücret yargılama giderlerinden sayılır (6325 m.18/A-13) ve HMK m.326 uyarınca haksız çıkan tarafa yüklenir.

Ücreti ödeyemezsem ne yapabilirim?

Arabuluculuk bürosunun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinden adli yardım isteyebilirsiniz (6325 m.13/3; HMK m.334 vd.).

Arabuluculuk sırasında zamanaşımı işler mi?

Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 m.18/A-15).

Hangi yılın tarifesi uygulanır?

Arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarife (Tarife m.10). 2026’da sona eren süreçlere 2026 tarifesi uygulanır.

Araçtaki tutarlara KDV dâhil mi?

Hayır. Araç tarife tutarını gösterir; KDV ve stopaj gibi vergisel kalemler arabulucunun ve ödeme yapanın durumuna göre ayrıca belirlenir.

İlgili Rehberler

• Fon uyuşmazlığında arabuluculuk başvuru dilekçesi örneği
• Arabuluculukta anlaşma belgesi: ilam sayılır mı, ibra etkisi ne?
• Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk
• Fon davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar?
• Fon yatırımcısı tüketici mi?
• Tüketici mahkemesinde fon zararı davası dilekçesi
• Fon mağduru yol seçici
• Fon uyuşmazlığı süre hesaplama aracı
• Fon mağduru adli yardım alabilir mi?
• TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti
• Şirket olarak fon zararını aracı kurum ve bankadan istemek
• Fon mağduru dilekçe ve ihtarname örnekleri dizini
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi