Fon Mağduru Adli Yardım Alabilir mi? 2026: Harç ve Avukat Masrafı Olmadan Dava (HMK m.334-340) — Şartlar, Kapsam, Belgeler, İtiraz, Baro Adli Yardım Bürosu, Şirketler İçin AYM Kararı, İdare Mahkemesi (İYUK m.31) ve Kaybetme Riski

Birikimi işleme kapatılan veya tasfiyeye giren bir fonda kilitli kalan yatırımcı için dava masrafı ayrı bir engeldir. Bu yazının cevabı şudur: Fon mağduru, şartları varsa adli yardımdan yararlanabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334/1 uyarınca kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler adli yardımdan yararlanabilir. Bunun için talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması da gerekir. Adli yardım yalnızca dava için değil, ihtiyati haciz ve tedbir gibi geçici hukuki korunma talepleri ile icra takibi için de istenebilir. Adli yardım kararı; harç ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet, teminat göstermekten muafiyet, giderlerin Devletçe avans olarak ödenmesi ve gerekiyorsa avukat temini sağlar (m.335/1). Ancak adli yardım bir bağış değildir. Davayı kaybederseniz ertelenen giderler sizden tahsil edilir (m.339/1) ve karşı tarafın vekâlet ücretini ödersiniz. Adli yardıma başvurmadan önce masraf haritanızı çıkarmanız gerekir. SPK ve savcılık şikâyetleri, tüketici hakem heyeti ve TSPB Hakem Heyeti ücretsizdir. Tüketici sayılan yatırımcının tüketici mahkemesinde açtığı dava harçtan muaftır (6502 m.73/2). Ancak gider ve bilirkişi avansı yine ödenir. Şirketler bakımından da önemli bir değişiklik vardır: Anayasa Mahkemesi, özel hukuk tüzel kişilerini adli yardım dışında bırakan HMK m.334/2’yi iptal etti ve iptal Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi. Bu yazı; masraf haritasını, adli yardımın şartlarını ve kapsamını, başvuru belgelerini, itirazı, baro adli yardım bürosunu, şirketlerin durumunu, idare mahkemesi ve icra takibinde adli yardımı, masrafı azaltan diğer yolları ve kaybetme riskini anlatır.

Önce Masraf Haritası: Hangi Yolda Ne Ödenir?

Kısa cevap: Fon mağdurunun kullanabileceği yolların önemli bir kısmı ücretsizdir. Masraf asıl olarak mahkeme aşamasında doğar: harç, gider avansı, bilirkişi avansı ve kaybetme hâlinde karşı tarafın vekâlet ücreti. Adli yardım, bu kalemlerin ilk üçü için bir çözümdür.

Adli yardım talebine karar vermeden önce, hangi yolda ne ödeyeceğinizi görmeniz gerekir. Fon krizinde aynı zarar için birden fazla merci vardır ve bunların maliyetleri çok farklıdır. SPK’ya şikâyet ve Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ücretsizdir. Tüketici hakem heyeti ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti de başvuru için ücret almaz. Dava şartı arabuluculukta ise anlaşma sağlanamazsa arabulucunun ilk iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

Masraf asıl olarak mahkemede doğar. 2026 tarifelerine göre asliye mahkemesinde dava açan kişi 732 TL başvurma harcı ile dava değerinin binde 68,31’inin dörtte biri kadar peşin nispi harç öder (Harçlar Kanunu m.28/1-a). Buna gider avansı eklenir (HMK m.120). Fon dosyalarında zararın hesabı çoğu zaman bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden bilirkişi avansı da ayrıca istenir (HMK m.324). Tutarları kendi davanıza göre harç ve gider avansı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.

Tablodan çıkan sonuç şudur: Tüketici sayılan bireysel yatırımcı için harç sorunu çoğu zaman yoktur, çünkü tüketici mahkemesinde tüketicinin açtığı dava harçtan muaftır (6502 m.73/2). Ancak bu muafiyet gider avansını ve bilirkişi avansını kapsamaz. Bu avanslar yatırılmazsa, avansı gerektiren delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılabilir (HMK m.324/2). Tüketici sıfatının şartları fon yatırımcısı tüketici mi yazımızda anlatıldı. Şirketler ve ticari işlem yapan yatırımcılar ise asliye ticaret mahkemesinde harç öder; adli yardımın asıl işe yaradığı grup çoğu zaman budur.

Adli Yardımın İki Şartı (HMK m.334/1)

Kısa cevap: Birinci şart ödeme gücünden yoksunluktur: giderleri ödemek sizi ve ailenizi geçim bakımından önemli ölçüde zor duruma düşürmelidir. İkinci şart, talebinizin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Davayı kazanacağınızı ispat etmeniz gerekmez; ciddi bir dayanağınızın bulunduğunu göstermeniz yeterlidir.

HMK m.334/1’in ilk şartı mali durumdur. Kanun, tam bir yoksulluk aramaz. Giderleri “kısmen veya tamamen” ödeyememek yeterlidir; ölçü, ödemenin kişinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürüp düşürmeyeceğidir. Bu nedenle adli yardım, yalnızca geliri olmayan kişilere değil; geliri olan ancak dava giderlerini karşılaması ailesinin geçimini zorlaştıracak kişilere de açıktır. Mahkeme, talebin bir kısmını kabul ederek yalnızca belirli giderler bakımından da adli yardıma karar verebilir (m.335/2).

Fon mağdurları bakımından bu şartın özel bir boyutu vardır. Mahkeme, “bu kişi fona büyük bir tutar yatırabildiğine göre ödeme gücü vardır” diye düşünebilir. Buna karşı gösterilmesi gereken olgu, birikimin bugün kullanılabilir olmadığıdır. Fon işleme kapatılmışsa ve tasfiye sürüyorsa, paranın ne zaman ve ne kadarının geri geleceği belirsizdir. Talebinizde bu durumu belgeleyin: fonun işleme kapandığını gösteren bildirimler, MKK kaydı, tasfiye ödemelerine ilişkin bilgiler ve varsa bu nedenle ödeyemediğiniz borçlar. Tasfiye ödemesi alındığında ise mali durumunuz iyileşmiş sayılabilir ve adli yardım kaldırılabilir (m.338). Tasfiye ödemelerinin tahmini için tasfiye payı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

İkinci şart, talebin açıkça dayanaktan yoksun olmamasıdır. Bu, davanın esastan incelenmesi değildir. Mahkeme yalnızca talebin ilk bakışta ciddi bir dayanağa sahip olup olmadığına bakar. Bu nedenle HMK m.336/2, adli yardım talebinde bulunan kişinin iddiasının özetini ve dayandığı delilleri sunmasını ister. Fon dosyasında bu özet; fonun hangi tarihte, hangi kanaldan ve hangi tutarla alındığını, iddianızın hukuki dayanağını (örneğin uygunsuz satış veya eksik bilgilendirme) ve başlıca delillerinizi içermelidir. Uygunsuz satış iddiasının dayanakları bana uygun olmayan fon satıldı yazımızda anlatıldı.

Adli Yardım Neyi Kapsar, Neyi Kapsamaz? (m.335, m.339, m.340)

Kısa cevap: Adli yardım harç ve giderleri ortadan kaldırmaz, erteler. Davayı kazanırsanız bu giderler karşı taraftan tahsil edilir. Kaybederseniz sizden tahsil edilir ve karşı tarafın vekâlet ücretini de ödersiniz.

HMK m.335/1, adli yardım kararının dört imkân sağladığını düzenler. (a) bendi uyarınca yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muaf tutulursunuz. (b) bendi uyarınca yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muaf olursunuz. (c) bendi uyarınca dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderler Devlet tarafından avans olarak ödenir; bilirkişi ücreti bu kapsamdadır. (ç) bendi uyarınca davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temin edilir. m.340 ise baro tarafından görevlendirilen avukatın ücretinin yargılama gideri olarak Hazineden ödeneceğini düzenler. Adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (m.335/3).

Tablonun son iki satırı yatırımcının karar verirken göz önünde tutması gereken en önemli noktadır. m.339/1 uyarınca adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar, dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir. Haksız çıkan adli yardımdan yararlanan kişiyse, mahkeme uygun görürse bu giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verebilir. Karşı tarafın vekâlet ücreti ise adli yardımın kapsamında değildir. Davanın reddedilen kısmı üzerinden karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilir. Yargılama giderlerinin dağıtımı fon davasında yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yazımızda anlatıldı.

Başvuru: Nereye, Ne Zaman, Hangi Belgelerle? (m.336)

Kısa cevap: Adli yardım, davanın görüleceği mahkemeden istenir; en pratik yol dava dilekçesiyle birlikte istemektir. İcra takiplerinde talep icra mahkemesine yapılır. Talep dilekçesi ve ekleri harç ve vergiden muaftır. İddianızın özetini, delillerinizi ve mali durumunuzu gösteren belgeleri birlikte sunun.

HMK m.336/1 uyarınca adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir. Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya da yapılabilir (m.336/3). Adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır (m.336/4). Yani talebi sunmak için harç yatırmanız gerekmez.

Fon dosyalarında zamanlama önemlidir. Dava şartı arabuluculuk aşaması tamamlanmadan dava açılamaz. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanakla birlikte dava dilekçenizi ve adli yardım talebinizi aynı anda sunabilirsiniz. Arabuluculuk başvurusu arabuluculuk başvuru dilekçesi yazımızda, dava dilekçesi ise fon zararı tazminat davası dilekçesi yazımızda anlatıldı. Mahkeme adli yardım talebini reddederse, harç ve avansı yatırmanız için size süre verilir; bu süreyi kaçırmamak için baştan bir ödeme planınız olsun.

Belgeleri sunarken amaç, mahkemenin tek bakışta mali durumunuzu görebilmesidir. Gelirinizi, düzenli giderlerinizi, borçlarınızı, bakmakla yükümlü olduğunuz kişileri ve kullanılabilir birikiminizi bir sayfalık bir tabloda özetleyin. Fonun işleme kapandığını gösteren belgeyi bu tablonun yanına koyun. Aşağıdaki metin, fon zararı davasında dava dilekçesine eklenebilecek bir adli yardım talebinin iskeletidir.

Karar, İtiraz ve Adli Yardımın Kaldırılması (m.337-338)

Kısa cevap: Mahkeme talebi duruşma yapmadan karara bağlayabilir. Ret kararı gerekçeli olmalıdır. Ret kararına karşı kararı veren mahkemeye itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Mali durumunuz iyileşirse, örneğin tasfiye ödemesi alırsanız, adli yardım kaldırılabilir.

HMK m.337/1 uyarınca mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir; ancak talep hâlinde inceleme duruşmalı yapılır. Aynı fıkra, adli yardım taleplerinin reddine ilişkin kararlarda sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebinin açıkça belirtilmesini zorunlu kılar. Bu gerekçe, itirazınızın dayanağı olur. Ret kararına karşı tebliğden itibaren kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.337/2).

İtiraz süresi konusunda bir uyarı gerekiyor. Yayımlanmış mevzuat derlemelerinde m.337/2’deki itiraz süresi bazı kaynaklarda “bir hafta”, bazılarında “iki hafta” olarak yer almaktadır. Hak kaybına uğramamak için ret kararına tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz etmeniz en güvenli yoldur.

Adli yardım kalıcı bir statü değildir. m.338 uyarınca adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiğinin ortaya çıkması ya da sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiğinin anlaşılması hâlinde adli yardım kararı kaldırılır. Fon mağdurları için bu hüküm pratiktir: Tasfiye ödemeleri hesabınıza geçtikçe veya bankayla bir sulh yapıldığında mali durumunuz iyileşebilir. Bu durumda mahkemeye kendiniz bilgi vermeniz, dürüstlük bakımından da doğru olandır. Sulhün kurulması feragat, kabul, sulh ve adli yardım yazımızda anlatıldı.

Baro Adli Yardım Bürosu: Avukat İçin Ayrı Bir Yol

Kısa cevap: Mahkemeden istenen adli yardımın yanında, baroların adli yardım büroları da ödeme gücü olmayanlara avukat görevlendirir. Bu yol avukat içindir. Harç ve giderler için mahkemeden ayrıca adli yardım istenmesi gerekir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.176-181, baroların adli yardım hizmetini düzenler. Adli yardım, avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayanlara sağlanır ve hizmet baroların adli yardım bürolarınca yürütülür. Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği, başvurunun bir formla yapılacağını ve büronun talebin haklılığı konusunda araştırma yapacağını düzenler. Görevlendirilen avukata tarifedeki maktu ücret baro tarafından ödenir. Yargılama giderleri için ise mahkemeden ayrıca adli yardım istenmesi gerekir. Baroların istediği belgeler arasında kimlik fotokopisi, muhtarlıktan alınan ikametgâh ve gelir durumunu gösteren belge, davayla ilgili belgelerin kopyaları ve bir taahhütname bulunur. Ayrıntılar barodan baroya değişebildiğinden, yerleşim yerinizdeki baronun adli yardım bürosuna önceden danışın.

Ceza soruşturması ve kovuşturmasında ise durum farklıdır. Mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.239/1). Fon soruşturmalarında sıkça anılan suçların kanuni alt sınırları çoğu zaman beş yılı aşmadığından, bu imkân fon mağdurları bakımından genellikle doğmaz. Ücretsiz avukat yollarının genel karşılaştırması ücretsiz avukat nasıl alınır yazımızda yer alıyor. Kendisini avukat olarak tanıtıp para isteyen kişilere karşı dikkatli olun; hukuki yardımı yalnızca baroya kayıtlı avukatlar verebilir. Bu konu fon zararınızı geri alıyoruz diyenlere dikkat yazımızda anlatıldı.

Mağdur Şirketler: Anayasa Mahkemesi Kararından Sonra Durum

Kısa cevap: Eski HMK m.334/2, özel hukuk tüzel kişilerinden yalnızca kamuya yararlı dernek ve vakıflara adli yardım imkânı tanıyordu. Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etti; iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi. Artık şirketlerin adli yardım talepleri kategorik olarak reddedilemez; mali durumlarına göre değerlendirilir.

Anayasa Mahkemesi 24.09.2024 tarihli ve E.2024/78, K.2024/164 sayılı kararıyla, özel hukuk tüzel kişilerini (kamuya yararlı dernek ve vakıflar dışında) kategorik olarak adli yardım imkânının dışında bırakan HMK m.334/2’yi iptal etti. Karar, mali durumu ne olursa olsun bir tüzel kişinin salt tüzel kişi olması nedeniyle adli yardımdan dışlanmasının mahkemeye erişim hakkına orantısız bir sınırlama olduğu görüşüne dayanır. Karar 21.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girdi.

Fon krizinden zarar gören şirketler için bu karar önemli bir kapı açar. Nakdini bir fona yatırmış ve bu nakit tasfiye sürecinde kilitlenmiş bir şirket, maaş, vergi ve tedarikçi ödemeleri karşısında dava giderlerini karşılayamayacak durumda olabilir. Ancak uygulama yenidir. Yasama organının iptalden sonra yeni bir düzenleme yapıp yapmadığına ilişkin bir bilgiye bu yazının tarihinde ulaşamadık. Şirketler bakımından mali durumun hangi ölçütlerle değerlendirileceği de henüz yerleşik değildir. Talepte bulunacak şirket; son bilançosunu ve mizanını, nakit durumunu gösteren banka dökümlerini, fonda kilitli tutarı, vadesi gelmiş borçlarını, SGK ve vergi yükümlülüklerini ve varsa çalışanlarına ücret ödeme güçlüğünü belgelemelidir. Şirketin fon zararını hangi yollarla isteyebileceği şirket fon zararını bankadan istemek yazımızda anlatıldı.

İdare Mahkemesinde ve İcra Takibinde Adli Yardım

Kısa cevap: SPK kararlarına karşı idare mahkemesinde açılacak davalarda da adli yardım istenebilir; İYUK m.31 bu konuda HMK hükümlerine yollama yapar. İcra takibinde ve ihtiyati haciz talebinde adli yardım, icra mahkemesinden veya asıl işin mahkemesinden istenir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.31, adli yardım konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanununun hükümlerinin uygulanacağını öngörür. SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarına karşı iptal davası açmayı düşünen yatırımcılar için dava açma süresinin son günü 16 Kasım 2026’dır (İYUK m.7). Adli yardım talebini dava dilekçesiyle birlikte sunmak, süreyi kaçırmamanın en güvenli yoludur. SPK kararına karşı dava yolu SPK fon tasfiye kararına iptal davası yazımızda, tam yargı davası ise SPK’ya karşı tam yargı dava dilekçesi yazımızda anlatıldı.

Geçici hukuki korunma talepleri de HMK m.334/1’in kapsamındadır. Bu, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir taleplerinde de adli yardım istenebileceği anlamına gelir. Adli yardım kararı, yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet sağlar (m.335/1-b). Ancak ihtiyati haciz ve tedbirde istenen teminat, karşı tarafın uğrayabileceği zarara karşılık alınır ve bu muafiyetin ona nasıl uygulanacağı mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Bu konuyu talebinizde ayrıca gerekçelendirin. İhtiyati haciz ve tedbirin şartları fon davasında ihtiyati haciz ve tedbir yazımızdadır.

Adli Yardım Dışında Masrafı Azaltan Yollar

Kısa cevap: Adli yardımın şartlarını karşılamıyorsanız da masrafı azaltabilirsiniz: ücretsiz yollar, tüketici mahkemesi, kısmi veya belirsiz alacak davası, birlikte dava ve başarıya bağlı avukatlık ücreti bunların başlıcalarıdır.

Her fon mağduru adli yardım şartlarını karşılamaz. Düzenli geliri olan ve birikiminin yalnızca bir kısmını fona yatırmış bir kişinin talebi reddedilebilir. Bu kişiler için de masrafı azaltan yollar vardır. Tutarı henüz kesinleşmemiş bir zarar için belirsiz alacak davası açılabilir ve peşin harç başlangıçta gösterilen asgari tutar üzerinden alınır (HMK m.107). Tutar belliyse kısmi dava açılamaz (HMK m.109/2). Bu ayrım tasfiye bitmeden dava açılabilir mi yazımızda anlatıldı.

Birlikte dava konusunda gerçekçi olmak gerekir. Aynı bankadan aynı fonu alan birden fazla yatırımcı, ihtiyari dava arkadaşlığı çerçevesinde aynı dava dilekçesiyle dava açabilir (HMK m.57). Bu, bazı ortak giderleri azaltabilir. Ancak her yatırımcının talebi ayrı bir talep olarak değerlendirilir ve mahkeme dosyaları ayırabilir. Birlikte davanın sınırları fon mağdurları toplu dava açabilir mi yazımızda anlatıldı. Avukatlık ücreti bakımından ise ücretin bir kısmının davanın sonucuna bağlanması mümkündür; yüzde olarak kararlaştırılan ücret yüzde yirmi beşi aşamaz (Av.K m.164). Ücret sözleşmesinin nasıl kurulacağı fon mağduru avukatı ne yapar yazımızda ele alındı.

Kaybetme Riski: Adli Yardımın Karşılamadığı Kalem

Kısa cevap: Davayı kaybederseniz ertelenen giderler sizden tahsil edilir ve karşı tarafın vekâlet ücretini ödersiniz. Bu ücret 2025-2026 tarifesine göre asliye mahkemesinde en az 45.000 TL, tüketici mahkemesinde en az 22.500 TL’dir. Davanın ne kadarını kazanacağınızı gerçekçi değerlendirin.

Adli yardım, dava açmanın önündeki başlangıç engelini kaldırır; kaybetme riskini kaldırmaz. HMK m.326/1 uyarınca kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir. m.326/2 ise iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa giderlerin haklılık oranına göre paylaştırılacağını düzenler. Bu nedenle, ispatlayamayacağınız bir tutarı dava etmek, reddedilen kısım üzerinden karşı tarafa vekâlet ücreti ödemenize yol açabilir. Adli yardım bu ücreti kapsamaz.

Bu riskin pratik sonucu şudur: Adli yardım talebinde bulunmadan önce dosyanızın güçlü ve zayıf yanlarını değerlendirin. Uygunluk testi formu, yazışmalar, işlem kayıtları ve fonun risk değeri gibi belgeler elinizde mi? Zararınızın ne kadarını belgeleyebiliyorsunuz? Bu sorulara verilecek cevap, hem adli yardım talebinin “açıkça dayanaktan yoksun olmama” şartını hem de kaybetme riskinizi belirler.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Yolu seçin. Ücretsiz yollar sizin için yeterli mi, yoksa dava mı gerekiyor? Karar için yol seçici aracımızı kullanın.
2. Masrafı hesaplayın. Harç, gider avansı ve olası vekâlet ücreti riskini hesaplama aracımızla görün.
3. Mali durumunuzu belgeleyin. e-Devlet’ten SGK, tapu, araç ve nüfus kayıtlarını; bankalardan hesap dökümlerini; alacaklılardan borç belgelerini alın.
4. Fonun kilitli olduğunu gösterin. İşleme kapanma bildirimi, MKK kaydı ve tasfiye ödemelerine ilişkin bilgiler.
5. İddianızın özetini hazırlayın. Fonun alımı, hukuki dayanağınız ve başlıca delilleriniz bir sayfada.
6. Arabuluculuğu tamamlayın. Dava şartı arabuluculuk son tutanağını alın.
7. Talebi dava dilekçesiyle sunun. Avukat temini de istiyorsanız bunu açıkça yazın; baro adli yardım bürosuna da başvurabilirsiniz.
8. Ret hâlinde gecikmeden itiraz edin. Tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz etmek en güvenli yoldur.
9. Mali durum değişirse bildirin. Tasfiye ödemesi veya sulh, adli yardımın kaldırılmasına yol açabilir (m.338).

Sık Yapılan Hatalar

1. Adli yardımı bağış sanmak. Giderler ertelenir; kaybederseniz sizden tahsil edilir (m.339/1).
2. Karşı vekâlet ücretini hesaba katmamak. Adli yardım bu ücreti kapsamaz.
3. Tüketici mahkemesinde hiçbir masraf olmadığını düşünmek. Harç yoktur; gider ve bilirkişi avansı vardır.
4. Fona yatırılan tutarı açıklamadan talepte bulunmak. Mahkeme bunu dosyadan görür; birikimin neden kullanılamadığını baştan anlatın.
5. İddianın özetini ve delilleri eklememek. Talebin açıkça dayanaktan yoksun olmadığı gösterilmelidir (m.336/2).
6. Ret kararına itirazı geciktirmek. İtiraz üzerine verilen karar kesindir; süreyi kaçırmak hak kaybına yol açar.
7. Tasfiye ödemesini mahkemeden saklamak. Yanlış bilgi, adli yardımın kaldırılmasına yol açar (m.338).
8. Şirketin adli yardım alamayacağını varsaymak. Kategorik yasak Anayasa Mahkemesi kararıyla kalktı.
9. Para isteyen “avukat” veya “danışman”lara güvenmek. Hukuki yardımı yalnızca baroya kayıtlı avukat verebilir.

Önemli Kavramlar

Adli yardım

Ödeme gücünden yoksun kişinin yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulması, giderlerin Devletçe avans olarak ödenmesi ve gerekiyorsa avukat temini (HMK m.334-340).

Geçici muafiyet

Giderlerin kaldırılması değil, ertelenmesi. Dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Gider avansı

Tebligat, bilirkişi ve tanık gibi yargılama giderleri için dava açılırken yatırılan tutar (HMK m.120, m.324).

Başvurma ve peşin harç

Dava açılırken ödenen maktu harç ile dava değerine göre hesaplanan nispi harcın peşin kısmı.

Harç muafiyeti (tüketici)

Tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı davanın harçtan muaf olması (6502 m.73/2). Avansları kapsamaz.

Karşı vekâlet ücreti

Davayı kaybeden tarafın, karşı taraf lehine tarifeye göre ödemeye mahkûm edildiği ücret. Adli yardım kapsamında değildir.

Baro adli yardım bürosu

Ödeme gücünden yoksun kişilere avukat görevlendiren baro birimi (Av.K m.176-181).

Belirsiz alacak davası

Alacağın miktarının dava açılırken tam belirlenemediği hâllerde asgari bir tutarla açılan dava (HMK m.107).

İhtiyari dava arkadaşlığı

Birden fazla kişinin aynı dava dilekçesiyle birlikte dava açması (HMK m.57).

Sıkça Sorulan Sorular

Fon mağduru adli yardımdan yararlanabilir mi?

Evet. Giderleri ödemek sizi ve ailenizi geçim bakımından önemli ölçüde zor duruma düşürecekse ve talebiniz açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanabilirsiniz (HMK m.334/1).

Fona büyük bir tutar yatırmış olmam adli yardım almama engel mi?

Kendiliğinden engel değildir. Mahkeme bugünkü ödeme gücünüze bakar. Birikiminizin fonda kilitli olduğunu ve ne zaman geri geleceğinin belirsiz olduğunu belgelerle gösterin.

Tüketici mahkemesinde dava açarsam adli yardıma ihtiyacım olur mu?

Harç ödemezsiniz (6502 m.73/2). Ancak gider avansı ve bilirkişi avansı ödenir. Bu avansları karşılayamıyorsanız adli yardım yine işe yarar.

Adli yardım avukat ücretimi karşılar mı?

Mahkeme gerekli görürse ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temin eder; baronun görevlendirdiği avukatın ücreti Hazineden ödenir (m.335/1-ç, m.340). Kendi seçtiğiniz avukatın ücretini karşılamaz.

Davayı kaybedersem ne olur?

Ertelenen giderler sizden tahsil edilir; mahkeme en çok bir yıla kadar taksit verebilir (m.339/1). Karşı tarafın vekâlet ücretini de ödersiniz.

Adli yardımı ne zaman istemeliyim?

En pratik yol, dava dilekçesiyle birlikte istemektir. Kanun yolu aşamasında bölge adliye mahkemesinden veya Yargıtaydan da istenebilir (m.336/3).

Hangi belgeleri sunmalıyım?

İddianızın özeti ve delilleriniz ile gelir, mal varlığı, borç ve bakmakla yükümlü olduğunuz kişilere ilişkin belgeler. Fonun işleme kapandığını gösteren belgeleri de ekleyin (m.336/2).

Talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Ret kararına karşı kararı veren mahkemeye itiraz edebilirsiniz; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.337/2). Kaynaklardaki süre farkı nedeniyle tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz etmeniz en güvenli yoldur.

Tasfiye ödemesi alırsam adli yardım kalkar mı?

Mali durumunuz yeteri derecede iyileşirse adli yardım kaldırılabilir (m.338). Ödemenin tutarı ve dava giderleri karşısındaki durumunuz birlikte değerlendirilir.

Şirketim adli yardım alabilir mi?

Anayasa Mahkemesi, özel hukuk tüzel kişilerini kategorik olarak adli yardım dışında bırakan HMK m.334/2’yi iptal etti; iptal Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi. Şirketinizin mali durumunu belgeleyerek talepte bulunabilirsiniz; uygulama henüz yenidir.

SPK kararına karşı açılacak davada adli yardım istenebilir mi?

Evet. İYUK m.31 uyarınca idari yargıda HMK’nın adli yardım hükümleri uygulanır. 17 Eylül 2026 kararlarına karşı dava açma süresi 16 Kasım 2026’da doluyor.

Baro adli yardım bürosuna mı, mahkemeye mi başvurmalıyım?

İkisi farklı ihtiyaçlar içindir. Baro avukat görevlendirir; harç ve giderler için mahkemeden adli yardım istenir. Çoğu zaman ikisine birlikte ihtiyaç vardır.

Ceza davasında baro benim için avukat görevlendirir mi?

Katılan için bu imkân cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarla sınırlıdır (CMK m.239/1). Fon soruşturmalarında anılan suçların çoğunda bu koşul oluşmaz.

Adli yardım talebi için harç öder miyim?

Hayır. Adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır (m.336/4).

İlgili Rehberler

• Feragat, kabul, sulh ve adli yardım (HMK m.307-315, m.334-340)
• Fon davası harç ve gider avansı hesaplama aracı
• Fon davası ne kadar sürer, masrafı ne kadar
• Fon davasında yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
• Fon mağduru avukat tutmak zorunda mı
• Ücretsiz avukat nasıl alınır
• Adli yardım talebi dilekçesi örneği
• Fon yatırımcısı tüketici mi?
• Fon zararı tazminat davası dilekçesi
• TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti
• Fon mağdurları toplu dava açabilir mi
• SPK fon tasfiye kararına iptal davası
• Fon mağduru dilekçe ve ihtarname örnekleri dizini
• Fon tasfiyesi hukuk rehberi