Adli Yardım Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — HMK 334

Dava açmak istiyor ancak harç ve masrafları karşılayamıyorsanız, bu bir engel değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddelerinde düzenlenen adli yardım, yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar. Bu sayfada adli yardım talep dilekçesi örneğini, hangi belgelerin sunulacağını ve talebin reddi hâlinde izlenecek yolu bulacaksınız.

Kimler Yararlanabilir?

HMK m. 334 uyarınca adli yardımdan yararlanabilmek için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Ödeme gücünden yoksunluk: Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücünden yoksun olmak.
• Haklılık kanaati: İddia ve savunmasında haklı olduğu yolunda kanaat uyandırmak.

İkinci şart çoğu zaman gözden kaçar. Adli yardım yalnızca bir yoksulluk değerlendirmesi değildir; mahkeme davanın baştan sonuçsuz kalmayacağına da kanaat getirmelidir. Bu nedenle dilekçede iddianın özeti ve dayanakları da yer almalıdır.

Yoksulluğun mutlaka belediye veya ihtiyar heyetinden alınacak bir “yoksulluk belgesi” ile ispatı zorunlu değildir; bu zorunluluk kaldırılmıştır. Mali durumu ortaya koyan ve hâkimi ikna edebilecek her türlü belge sunulabilir.

Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmesi bakımından karşılıklılık şartı aranır.

Adli Yardım Neyi Kapsar?

HMK m. 335 uyarınca adli yardım kararı şunları sağlar:

• Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet
• Yargılama ve takip giderleri için teminat gösterme yükümlülüğünden muafiyet
• Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken giderlerin devletçe avans olarak ödenmesi
• Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini

Buradaki muafiyet geçicidir, kalıcı bir bağışıklık değildir. Bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

Nereye ve Ne Zaman Başvurulur?

Talep dava dilekçesiyle birlikte sunulabileceği gibi yargılamanın devamı sırasında da yapılabilir. İstinaf veya temyiz aşamasında harçları karşılayamayacak durumdaysanız, adli yardım talebiniz doğrudan kanun yolu merciine yöneltilir.

Önemli bir kolaylık: adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır. Talepte bulunmak için ayrıca bir harç ödemeniz gerekmez. Talep hakkında karar verilinceye kadar harç ve gider tahsil edilmez.

Hangi Belgeler Sunulmalı?

HMK m. 336/2 uyarınca talepte bulunan kişi; iddiasının özeti, dayandığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Uygulamada kabul gören belgeler:

• SGK hizmet dökümü ve tescil kaydı (çalışıp çalışmadığınızı gösterir)
• Gelir belgesi, maaş bordrosu veya emekli aylığı dökümü
• Tapu ve araç sorgu kayıtları (malvarlığı bulunmadığını gösterir)
• Vergi mükellefiyeti kaydı bulunmadığına dair belge
• İkametgâh belgesi ve kira sözleşmesi
• Aile nüfus kayıt tablosu (bakmakla yükümlü olunan kişileri gösterir)
• Varsa sosyal yardım aldığına dair belge, engelli sağlık kurulu raporu, icra dosyası ve borç kayıtları

Belgelerin eksik sunulması, talebin reddedilmesinin en yaygın sebebidir. Malvarlığı bulunmadığını gösteren olumsuz kayıtları (tapu ve araç sorgusunda kayıt bulunmadığına dair belgeler) sunmak, gelir belgesi kadar önemlidir.

Adli Yardım Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Talep Reddedilirse: İtiraz Süresi Bir Hafta

Mahkeme adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir; ancak talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır. Ret kararının gerekçesinin açıkça belirtilmesi gerekir.

HMK m. 337/2 uyarınca adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir.

• Dosya, talebin yapıldığı mahkemenin birden fazla dairesi varsa sıradaki daireye; tek daire varsa en yakın mahkemeye gönderilir.
• İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Bir hafta çok kısa bir süredir ve kaçırılması hâlinde harçların tamamlanması gerekir. Ret kararı tebliğ edildiği gün süreyi hesaplayın.

Ret Kararı Kesinleştiyse

Adli yardım talebi kesin olarak reddedilse dahi yol tamamen kapanmaz. HMK m. 337/2 uyarınca, sonradan ödeme gücündeki ciddi azalmaya dayanılarak yeniden adli yardım talebinde bulunulabilir. İşten çıkarılma, ağır hastalık veya malvarlığının kaybı gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir.

Adli Yardım Kalıcı Bir Muafiyet Değildir

Bu, uygulamada en çok yanlış anlaşılan noktadır. Adli yardım giderleri silmez, erteler.

HMK m. 339 uyarınca adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Yani davayı kaybederseniz ertelenen harç ve giderler sizden istenebilir.

Bu, adli yardıma başvurmaktan kaçınmak için bir sebep değildir; davayı kazanmanız hâlinde giderler karşı tarafa yükletilir. Ancak baştan bilinmesi gereken bir gerçektir.

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Yalnızca yoksulluğu anlatmak: HMK m. 334 iki şart arar. İddianızda haklı olduğunuz yönünde kanaat uyandırmazsanız talep reddedilebilir. Davanın özeti ve dayanakları mutlaka yazılmalıdır.
• Olumsuz kayıtları sunmamak: Tapu ve araç sorgusunda kayıt bulunmadığına dair belgeler, gelir belgesi kadar önemlidir.
• Bir haftalık itiraz süresini kaçırmak: Ret kararına itiraz süresi yalnızca bir haftadır ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.
• Baro adli yardımı ile karıştırmak: Ücretsiz avukat için ayrıca baronun adli yardım bürosuna başvurulmalıdır. Mahkemeye yapılan talep harç ve gider muafiyetine ilişkindir.
• Kanun yolunda yanlış mercie başvurmak: İstinaf veya temyiz aşamasındaki adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay’a yapılır.
• Muafiyeti kalıcı sanmak: Ertelenen giderler, yargılama sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli yardım için hangi şartlar aranır?

HMK m. 334 uyarınca iki şart birlikte aranır: kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olmak ve iddia ile savunmasında haklı olduğu yolunda kanaat uyandırmak.

Adli yardım ile baro adli yardımı aynı şey mi?

Hayır. Mahkemeden istenen HMK m. 334 adli yardımı harç, bilirkişi, keşif ve tebligat gibi yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar. Ücretsiz avukat görevlendirilmesi ise bulunduğunuz yer barosunun adli yardım bürosundan ayrıca talep edilir. Çoğu dosyada ikisine birden başvurulur.

Yoksulluk belgesi almam şart mı?

Hayır. Belediye veya ihtiyar heyetinden yoksulluk belgesi alma zorunluluğu kaldırılmıştır. Mali durumunuzu ortaya koyan ve hâkimi ikna edebilecek her türlü belge sunulabilir: SGK dökümü, gelir belgesi, tapu ve araç sorgu kayıtları, kira sözleşmesi gibi.

Adli yardım talebi için harç ödenir mi?

Hayır. Adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır. Ayrıca talep hakkında karar verilinceye kadar harç ve gider tahsil edilmez.

Talebim reddedilirse ne yapabilirim?

HMK m. 337/2 uyarınca ret kararına karşı tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edebilirsiniz. Dosya sıradaki daireye veya en yakın mahkemeye gönderilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Ret kesinleştikten sonra tekrar başvurabilir miyim?

Evet. HMK m. 337/2 uyarınca sonradan ödeme gücündeki ciddi azalmaya dayanılarak yeniden adli yardım talebinde bulunulabilir. İşten çıkarılma, ağır hastalık veya malvarlığının kaybı bu kapsamda değerlendirilebilir.

Adli yardım aldım, harçları hiç ödemeyecek miyim?

Muafiyet geçicidir. HMK m. 339 uyarınca ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Davayı kazanmanız hâlinde giderler karşı tarafa yükletilir.

İstinaf veya temyiz aşamasında da adli yardım isteyebilir miyim?

Evet. Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır. Talep, duruşma yapılmaksızın evrak üzerinden incelenebilir; mali durumu gösteren belgelerin dilekçeye eklenmesi gerekir.