Adli Yardım Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — HMK 334-340, İki Haftalık İtiraz ve İtiraz Dilekçesi

Dava açmak istiyor ancak harç ve masrafları karşılayamıyorsanız, bu bir engel değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddelerinde düzenlenen adli yardım, yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar. Bu sayfada adli yardım talep dilekçesi örneğini, hangi belgelerin sunulacağını ve talebin reddi hâlinde izlenecek yolu bulacaksınız.

Adli Yardım: Mevzuat Haritası

Dilekçedeki her başlığın HMK’da bir karşılığı vardır. Aşağıdaki tablo, adli yardıma ilişkin maddelerin neyi düzenlediğini ve dilekçenin hangi bölümünü etkilediğini gösterir.

Kimler Yararlanabilir?

HMK m. 334 uyarınca adli yardımdan yararlanabilmek için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Ödeme gücünden yoksunluk: Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücünden yoksun olmak.
• Talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması: İddia, savunma, geçici hukuki korunma talebi veya icra takibinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması (HMK m.334/1).

İkinci şart çoğu zaman gözden kaçar. Adli yardım yalnızca bir yoksulluk değerlendirmesi değildir; mahkeme talebin açıkça dayanaktan yoksun olmadığını da görmelidir. Bu nedenle HMK m.336/2 uyarınca dilekçede iddianın özeti ve dayanılan deliller de yer almalıdır.

Yoksulluğun mutlaka belediye veya ihtiyar heyetinden alınacak bir “yoksulluk belgesi” ile ispatı zorunlu değildir; bu zorunluluk kaldırılmıştır. Mali durumu ortaya koyan ve hâkimi ikna edebilecek her türlü belge sunulabilir.

Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmesi bakımından ayrıca karşılıklılık şartı aranır (HMK m.334/3).

Şartlar: Kanun Metni Bugün Ne Diyor?

Eski Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu döneminde adli yardım için “iddia ve savunmasında haklı olduğu yolunda kanaat uyandırmak” aranıyordu ve bu ifade hâlâ birçok dilekçe örneğinde yer alır. Yürürlükteki HMK m.334/1 ise ölçütü değiştirmiştir: kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilir.

Bu fark dilekçenin dilini de belirler. Mahkemeyi davanın kesin olarak kazanılacağına ikna etmek gerekmez; talebin ciddi bir dayanağı olduğunu, yani “açıkça dayanaktan yoksun” olmadığını göstermek yeterlidir. Bu nedenle HMK m.336/2, talepte bulunanın iddiasının özetini ve dayandığı delilleri de sunmasını zorunlu tutar. Örnek dilekçedeki birinci paragraf bu işlevi görür.

Tüzel kişiler bakımından durum yenidir. Eski m.334/2 tüzel kişilerden yalnızca kamuya yararlı dernek ve vakıflara adli yardım imkânı tanıyordu ve Yargıtay bu dönemde ticari şirketlerin adli yardımdan yararlanamayacağını kabul ediyordu. Anayasa Mahkemesi fıkrayı iptal etmiş; karar 21 Kasım 2024 tarihli ve 32729 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir (AYM, 24.09.2024, E.2024/78, K.2024/164). Bu tarihten sonra tüzel kişilerin talepleri mali durumlarına göre değerlendirilmektedir; ancak uygulama henüz yerleşmemiştir.

Adli Yardım Neyi Kapsar?

HMK m. 335 uyarınca adli yardım kararı şunları sağlar:

• Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet
• Yargılama ve takip giderleri için teminat gösterme yükümlülüğünden muafiyet
• Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken giderlerin devletçe avans olarak ödenmesi
• Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini

Buradaki muafiyet geçicidir, kalıcı bir bağışıklık değildir. Bu ayrım aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

Kapsamın Sınırları: Kısmi Adli Yardım, Süre ve Önceki Giderler

Adli yardımın kapsamı HMK m.335/1’de dört bent hâlinde sayılmıştır; ancak mahkeme bunların tamamına karar vermek zorunda değildir. HMK m.335/2’ye göre mahkeme, talepte bulunanın bu imkânlardan yalnızca bir kısmından yararlanmasına karar verebilir. Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (m.335/3); dolayısıyla ilk derece mahkemesinde kabul edilen adli yardım kanun yolu aşamasında da etkisini sürdürür.

En sık gözden kaçan sınır ise zaman bakımındandır: adli yardım, daha önce yapılmış yargılama giderlerini kapsamaz (HMK m.337/3). Dava açılırken peşin harç ve gider avansı ödenmişse, sonradan alınan adli yardım kararı bu ödemeleri geri getirmez. Bu nedenle talep, mümkünse dava dilekçesiyle birlikte veya dava dilekçesinde ayrı bir başlık altında yapılmalıdır.

Boşanma davalarında harç ve giderlerin nasıl hesaplandığı boşanmada maktu ve nispi harç, giderlerin kime yükletildiği ise boşanmada yargılama giderleri rehberlerimizde anlatılmıştır.

Nereye ve Ne Zaman Başvurulur?

Talep dava dilekçesiyle birlikte sunulabileceği gibi yargılamanın devamı sırasında da yapılabilir. İstinaf veya temyiz aşamasında harçları karşılayamayacak durumdaysanız, adli yardım talebiniz doğrudan kanun yolu merciine yöneltilir.

Önemli bir kolaylık: adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır. Talepte bulunmak için ayrıca bir harç ödemeniz gerekmez (HMK m.336/4). Ancak adli yardım, talepten önce yapılmış yargılama giderlerini kapsamadığından (HMK m.337/3) talebin dava dilekçesiyle birlikte yapılması en güvenli yoldur.

İstinaf ve Temyiz Aşamasında Adli Yardım

HMK m.336/3’e göre kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır. Yargıtay, temyiz aşamasında yapılan adli yardım talebi hakkında karar verme yetkisinin temyiz incelemesini yapacak dairede olduğunu kabul etmektedir (Yargıtay 13. HD, 01.12.2016, E.2015/10724, K.2016/22577; Yargıtay 10. HD, E.2023/12058, K.2024/8559). Aile hukuku dosyalarında da Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, temyiz harç ve giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan tarafın talebini kabul ederek harcın sonradan alınmak üzere ertelenmesine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, 24.09.2018, E.2018/4625, K.2018/9953; Yargıtay 2. HD, 17.09.2018, E.2016/22744, K.2018/9234).

Kanun yolu aşamasındaki talep de belgesiz yapılamaz. Yargıtay, temyiz dilekçesine mali durumu gösteren belgeler eklenmediği için adli yardım talebini reddetmiş; bu durumda eksik harcın verilen süre içinde tamamlanması gerektiğini, tamamlanmazsa temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verileceğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, E.2023/1844, K.2024/47). Bu nedenle istinaf veya temyiz dilekçesinde adli yardım talebi ayrı bir başlık altında yazılmalı ve mali durum belgeleri dilekçeye eklenmelidir.

İstinaf dilekçesinin yazımı için boşanmada istinaf dilekçesi, temyiz edilebilen kararlar için boşanmada temyiz yolu rehberlerimize bakabilirsiniz.

Hangi Belgeler Sunulmalı?

HMK m. 336/2 uyarınca talepte bulunan kişi; iddiasının özeti, dayandığı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Uygulamada kabul gören belgeler:

• SGK hizmet dökümü ve tescil kaydı (çalışıp çalışmadığınızı gösterir)
• Gelir belgesi, maaş bordrosu veya emekli aylığı dökümü
• Tapu ve araç sorgu kayıtları (malvarlığı bulunmadığını gösterir)
• Vergi mükellefiyeti kaydı bulunmadığına dair belge
• İkametgâh belgesi ve kira sözleşmesi
• Aile nüfus kayıt tablosu (bakmakla yükümlü olunan kişileri gösterir)
• Varsa sosyal yardım aldığına dair belge, engelli sağlık kurulu raporu, icra dosyası ve borç kayıtları

Belgelerin eksik sunulması, talebin reddedilmesinin en yaygın sebebidir. Malvarlığı bulunmadığını gösteren olumsuz kayıtları (tapu ve araç sorgusunda kayıt bulunmadığına dair belgeler) sunmak, gelir belgesi kadar önemlidir.

Mali Durum Belgeleri: Neyi, Nereden Alırsınız?

HMK m.336’nın gerekçesine göre eski kanundaki fakirlik şahadetnamesi zorunluluğu kaldırılmış, mali durumun her türlü belgeyle ispatlanabilmesi kabul edilmiştir. Yargıtay da muhtarlıktan alınan fakirlik ilmühaberini tek başına yeterli görmemiş, talepte bulunanın taşınmaz satışlarını ödeme gücünün göstergesi saymıştır (Yargıtay 14. HD, 21.03.2017, E.2017/884, K.2017/2182). Bu nedenle belgeler, gelirin yanında malvarlığını ve bakılan kişileri de göstermelidir.

Olumsuz kayıtlar, yani tapu ve araç sorgusunda kayıt çıkmadığını gösteren belgeler, gelir belgesi kadar önemlidir. Talep reddedilirse ret kararında hangi bilgi ve belgenin neden kabul edilmediği açıkça yazılacağından (HMK m.337/1), eksik görülen belge itiraz dilekçesine eklenerek tamamlanabilir.

Adli Yardım Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Talep Reddedilirse: İtiraz Süresi İki Hafta

Mahkeme adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir; ancak talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır. Ret kararının gerekçesinin açıkça belirtilmesi gerekir.

HMK m. 337/2 uyarınca adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Bu süre önceden bir haftaydı; 7499 sayılı Kanunun 37. maddesiyle iki haftaya çıkarılmış ve değişiklik 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir.

• Dosya, o yerde birden fazla daire varsa numara olarak kararı veren daireyi izleyen daireye (son numaralı daire için birinci daireye); tek daire varsa aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderilir. İtirazı bölge adliye mahkemesi incelemez.
• İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Süre kaçırılırsa ret kararı kesinleşir ve mahkemenin vereceği süre içinde harç ve giderlerin tamamlanması gerekir. Ret kararı tebliğ edildiği gün iki haftalık süreyi hesaplayın; aşağıda bir itiraz dilekçesi iskeleti bulunmaktadır.

Ret Kararı Kesinleştiyse

Adli yardım talebi kesin olarak reddedilse dahi yol tamamen kapanmaz. HMK m. 337/2 uyarınca, sonradan ödeme gücündeki ciddi azalmaya dayanılarak yeniden adli yardım talebinde bulunulabilir. İşten çıkarılma, ağır hastalık veya malvarlığının kaybı gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir.

Adli Yardım Reddine İtiraz Dilekçesi Örneği

Ret kararına karşı itiraz, kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçeyle ve kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır (HMK m.337/2). Kararı veren mahkeme dosyayı, o yerde birden fazla daire varsa numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye; tek daire varsa aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Aşağıdaki iskelet, ret gerekçesini karşılayacak biçimde düzenlenmelidir.

İtiraz da reddedilirse yol tamamen kapanmaz: ödeme gücünde sonradan ciddi bir azalma olursa yeniden talepte bulunulabilir (HMK m.337/2). Bu durumda yeni talepte, ilk talepten sonra değişen mali durumun somut belgelerle gösterilmesi gerekir.

Adli Yardım Kalıcı Bir Muafiyet Değildir

Bu, uygulamada en çok yanlış anlaşılan noktadır. Adli yardım giderleri silmez, erteler.

HMK m. 339 uyarınca adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Yani davayı kaybederseniz ertelenen harç ve giderler sizden istenebilir; ancak mahkeme bunların en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine veya tahsil açıkça mağduriyete yol açacaksa tamamen ya da kısmen muafiyete karar verebilir (HMK m.339).

Bu, adli yardıma başvurmaktan kaçınmak için bir sebep değildir; davayı kazanmanız hâlinde giderler karşı tarafa yükletilir. Ancak baştan bilinmesi gereken bir gerçektir.

Adli Yardımın Kaldırılması ve Giderlerin Tahsili (HMK m.338-340)

Adli yardım kararı, verildiği andaki mali duruma dayanır ve şartlar ortadan kalktığında kaldırılır. HMK m.338’e göre adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuruyla yanlış bilgi verdiği ya da mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır. Dava sürerken miras kalması, işe girilmesi veya malvarlığı edinilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Davanın sonunda ise HMK m.339 devreye girer. Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Haksız çıkan adli yardımdan yararlanan kişi ise mahkeme uygun görürse giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verebilir. Ayrıca tahsilin adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı açıkça anlaşılırsa, mahkeme hükümde onu bu giderlerden tamamen veya kısmen muaf tutabilir (m.339/2). Baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti ise yargılama gideri olarak Hazineden ödenir (m.340).

Bu sistem, sonuçta ödeme yükümlülüğünü davanın haklı tarafına göre dağıtır. Davayı kazanan adli yardım sahibi için giderler fiilen karşı tarafa geçer; kaybeden için ise taksit ve mağduriyet imkânları kanunda açıkça düzenlenmiştir. Bu yüzden “davayı kaybedersem büyük bir borçla karşılaşırım” endişesi, başvurmamak için tek başına bir gerekçe değildir.

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Yalnızca yoksulluğu anlatmak: HMK m. 334 iki şart arar. Talebin açıkça dayanaktan yoksun olmadığı gösterilmezse talep reddedilebilir. Davanın özeti ve dayanılan deliller mutlaka yazılmalıdır (HMK m.336/2).
• Olumsuz kayıtları sunmamak: Tapu ve araç sorgusunda kayıt bulunmadığına dair belgeler, gelir belgesi kadar önemlidir.
• İki haftalık itiraz süresini kaçırmak: Ret kararına itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (7499 sayılı Kanunla 1 Haziran 2024’ten beri) ve itiraz üzerine verilen karar kesindir. Eski dilekçe örneklerindeki “bir hafta” ifadesi güncel değildir.
• Baro adli yardımı ile karıştırmak: Ücretsiz avukat için ayrıca baronun adli yardım bürosuna başvurulmalıdır. Mahkemeye yapılan talep harç ve gider muafiyetine ilişkindir.
• Kanun yolunda yanlış mercie başvurmak: İstinaf veya temyiz aşamasındaki adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay’a yapılır.
• Muafiyeti kalıcı sanmak: Ertelenen giderler, yargılama sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir (HMK m.339).
• Talebi geciktirmek: Adli yardım, talepten önce yapılmış giderleri kapsamaz (HMK m.337/3).

Baro Adli Yardımı: Ücretsiz Avukat İçin Ayrı Başvuru

Mahkemeden istenen adli yardım yargılama giderlerine ilişkindir. Avukatlık ücretini karşılayamayan kişiye avukat görevlendirilmesi ise Avukatlık Kanunu m.176-181 ve bu maddelere dayanan Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği ile düzenlenen ayrı bir yoldur. Başvuru, hizmetin alınacağı yerdeki baronun adli yardım bürosuna veya temsilciliğine yapılır. Yönetmelik m.5’e göre talebi reddedilen kişi, bildirimden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurabilir; baro başkanı yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir, süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır.

İki yol birbirinin alternatifi değildir; boşanma, nafaka veya velayet dosyalarında çoğu zaman ikisine birden başvurulur. Ücretsiz avukat başvurusunun ayrıntıları için ücretsiz avukat nasıl alınır, aile davalarına özgü uygulama için boşanmada adli yardım rehberimize bakabilirsiniz.

Aile Davalarında Adli Yardım: Sık Karşılaşılan Durumlar

Boşanma davası açacak kişi için dilekçenin iskeleti boşanma dava dilekçesi örneğimizde, tedbir nafakası talebi ise tedbir nafakası talep dilekçesi sayfamızda yer alır. Aile hukukundaki tüm süreler için aile hukukunda süreler tablosuna bakabilirsiniz.

Adli Yardımın Kapsamı ve Karar Süreci

Adli yardım, yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olanlara tanınan bir imkândır ve kapsamı geniştir.

Beşinci satır talebin kabulünü belirler: gelir durumunu gösteren belgelerin yanı sıra tapu ve araç kayıt sorgularının da sunulması, mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştırır ve talebin eksiklikten reddini önler.

Dördüncü satır ise iki farklı yolu ayırır; yargılama giderleri için mahkemeden adli yardım, ücretsiz avukat için ise barodan adli yardım talep edilir. Ayrıntı için ücretsiz avukat nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz.

Vesayet, soybağı ve usul rehberlerimiz: kayyım ile vasi farkı · tanıma ile soybağı · aile hukukunda süreler · boşanmada adli yardım · zina sebebiyle boşanma · aile konutu şerhi

Fon zararı davasına özgü adli yardım talebi iskeleti ve belgeler için fon mağduru adli yardım alabilir mi rehberimize bakın.

Sıkça Sorulan Sorular

Adli yardım için hangi şartlar aranır?

HMK m. 334 uyarınca iki şart birlikte aranır: kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olmak ve talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması.

Adli yardım ile baro adli yardımı aynı şey mi?

Hayır. Mahkemeden istenen HMK m. 334 adli yardımı harç, bilirkişi, keşif ve tebligat gibi yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar. Ücretsiz avukat görevlendirilmesi ise bulunduğunuz yer barosunun adli yardım bürosundan ayrıca talep edilir. Çoğu dosyada ikisine birden başvurulur.

Yoksulluk belgesi almam şart mı?

Hayır. Belediye veya ihtiyar heyetinden yoksulluk belgesi alma zorunluluğu kaldırılmıştır. Mali durumunuzu ortaya koyan ve hâkimi ikna edebilecek her türlü belge sunulabilir: SGK dökümü, gelir belgesi, tapu ve araç sorgu kayıtları, kira sözleşmesi gibi.

Adli yardım talebi için harç ödenir mi?

Hayır. Adli yardım talebine ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır (HMK m.336/4). Ancak adli yardım talepten önce yapılmış giderleri kapsamadığından talebin dava dilekçesiyle birlikte yapılması önerilir (HMK m.337/3).

Talebim reddedilirse ne yapabilirim?

HMK m. 337/2 uyarınca ret kararına karşı tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vererek itiraz edebilirsiniz; süre 7499 sayılı Kanunla 1 Haziran 2024’ten itibaren iki haftadır. Dosya sıradaki daireye veya en yakın mahkemeye gönderilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Ret kesinleştikten sonra tekrar başvurabilir miyim?

Evet. HMK m. 337/2 uyarınca sonradan ödeme gücündeki ciddi azalmaya dayanılarak yeniden adli yardım talebinde bulunulabilir. İşten çıkarılma, ağır hastalık veya malvarlığının kaybı bu kapsamda değerlendirilebilir.

Adli yardım aldım, harçları hiç ödemeyecek miyim?

Muafiyet geçicidir. HMK m. 339 uyarınca ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avanslar, dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Davayı kazanmanız hâlinde giderler karşı tarafa yükletilir; kaybederseniz mahkeme bir yıla kadar aylık eşit taksit veya mağduriyet hâlinde muafiyet kararı verebilir (HMK m.339).

İstinaf veya temyiz aşamasında da adli yardım isteyebilir miyim?

Evet. Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır. Talep, duruşma yapılmaksızın evrak üzerinden incelenebilir; mali durumu gösteren belgelerin dilekçeye eklenmesi gerekir. Yargıtay, temyiz aşamasındaki talep hakkında karar yetkisinin temyiz incelemesini yapacak dairede olduğunu kabul etmektedir.

Adli yardım reddine itiraz süresi bir hafta mı, iki hafta mı?

İki haftadır. HMK m.337/2’deki süre önceden bir haftaydı; 7499 sayılı Kanunun 37. maddesiyle iki haftaya çıkarılmış ve değişiklik 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir. Süre ret kararının tebliğinden itibaren işler ve itiraz kararı veren mahkemeye dilekçeyle yapılır.

Adli yardım itirazını hangi mahkeme inceler?

Bölge adliye mahkemesi değil, aynı düzeydeki başka bir mahkeme inceler. Kararı veren mahkeme dosyayı, o yerde birden fazla daire varsa numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye; tek daire varsa aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. Verilen karar kesindir (HMK m.337/2).

Şirketler adli yardımdan yararlanabilir mi?

Eski HMK m.334/2 tüzel kişilerden yalnızca kamuya yararlı dernek ve vakıflara adli yardım imkânı tanıyordu. Anayasa Mahkemesi bu fıkrayı iptal etmiştir (AYM, 24.09.2024, E.2024/78, K.2024/164); iptal 21 Ağustos 2025’te yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra şirketlerin talepleri mali durumlarına göre değerlendirilmektedir; uygulama henüz yenidir.

Dava açtıktan sonra adli yardım istersem ödediğim harç geri verilir mi?

Hayır. Adli yardım, daha önce yapılmış yargılama giderlerini kapsamaz (HMK m.337/3). Sonradan alınan karar yalnızca talepten sonraki giderler için etkilidir. Bu nedenle talebin dava dilekçesiyle birlikte yapılması en güvenli yoldur.

Mahkeme adli yardımın yalnızca bir kısmına karar verebilir mi?

Evet. HMK m.335/2’ye göre mahkeme, talepte bulunanın m.335/1’deki imkânların yalnızca bir kısmından yararlanmasına karar verebilir. Örneğin harçtan geçici muafiyet tanınıp avukat temini talebi reddedilebilir.

Adli yardım ne zamana kadar devam eder, kaldırılabilir mi?

Adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m.335/3). Ancak mali durum hakkında kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi verildiği ya da mali durumun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa karar kaldırılır (HMK m.338).

Muhtarlıktan fakirlik belgesi yeterli mi?

Zorunlu değildir ve tek başına yeterli sayılmayabilir. HMK m.336’nın gerekçesine göre fakirlik şahadetnamesi zorunluluğu kaldırılmış, mali durumun her türlü belgeyle ispatı kabul edilmiştir. Yargıtay, muhtarlık ilmühaberini tek başına yeterli görmemiş ve taşınmaz satışlarını ödeme gücünün göstergesi saymıştır (Yargıtay 14. HD, 21.03.2017, E.2017/884, K.2017/2182).

Baro adli yardım talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Türkiye Barolar Birliği Adli Yardım Yönetmeliği m.5’e göre ret bildiriminden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurabilirsiniz. Baro başkanı yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir; süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır.