Kayyım ile Vasi Arasındaki Fark Nedir? (TMK 403, 426-429: Temsil ve Yönetim Kayyımı, Yasal Danışman)

Vesayet hukukunda sık karıştırılan iki kavram vardır: vasi ve kayyım. İkisi de kişileri ve malvarlıklarını korumaya yarar, ama görevlerinin kapsamı çok farklıdır. Bu yazıda aradaki farkı yalın biçimde açıklıyoruz.

Vesayet, Kayyımlık ve Yasal Danışmanlıkta Mevzuat Haritası

Türk Medeni Kanunu koruma kurumlarını kademeli olarak düzenler: en hafif müdahale kayyımlık, ara çözüm yasal danışmanlık, en ağır müdahale ise kısıtlama ve vesayettir. Hangi konunun hangi maddeyle düzenlendiği aşağıdadır.

Vasi Kimdir?

Vasi, vesayet altındaki bir kişinin (velayet altında olmayan küçüğün veya kısıtlının) hem kişiliğine hem de tüm malvarlığına ilişkin işlerini yürüten genel temsilcidir. Vasi, kısıtlının bütün hukuki işlemlerinde onu temsil eder, malvarlığını yönetir ve kişisel işlerinde ona yardım eder. Görevi geneldir ve süreklidir.

Kayyım Kimdir?

Kayyım ise yalnızca belirli bir iş, belirli bir işlem veya belirli bir malvarlığının yönetimi için atanır. Kayyımın görevi, atandığı konuyla sınırlıdır; bittiğinde görevi de sona erer. Yani kayyım, kişinin tüm işlerini değil, sadece kendisine verilen sınırlı görevi yürütür.

Temel Fark: Görevin Kapsamı

İki kavram arasındaki en temel fark, görevin kapsamındadır:

• Vasi: Genel ve sürekli temsil. Kişinin tüm kişisel ve mali işlerini kapsar.
• Kayyım: Sınırlı ve belirli görev. Yalnızca atandığı iş veya işlemle ilgilidir.

Kayyım Hangi Durumlarda Atanır?

Kayyım, çeşitli durumlarda atanabilir. Örneğin bir kişinin belirli bir işini kendisinin görmesi mümkün değilse (temsil kayyımı), bir malvarlığının yönetilmesi gerekiyorsa (yönetim kayyımı) ya da bir kişi ile onu temsil edenin menfaatleri çatışıyorsa kayyım atanır. Ayrıca uzun süreden beri bulunamayan ve oturduğu yer de bilinmeyen kişinin malvarlığı için yönetim kayyımı atanır (TMK m.427/1); bu durum, mahkemece verilen gaiplik kararından (TMK m.32 vd.) farklıdır.

Hükümlüler Açısından

Cezaevindeki kişiler bakımından da bu ayrım önemlidir. 7499 sayılı Kanunla 12.03.2024’ten itibaren yürürlükte olan TMK m.407’ye göre, kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin kişi isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; toplam beş yıl veya daha fazla hapis cezasında ise kişiliğinin veya malvarlığının korunması gerekli görülürse isteği olmasa da kısıtlanabilir. Burada kayyımlık, vasiliğe göre daha dar kapsamlı bir koruma sağladığı için, hükümlünün yalnızca belirli bir işinin (örneğin tek bir davanın takibi) görülmesi gerekiyorsa tercih edilebilir.

Hangisi Atanır?

Vasi mi yoksa kayyım mı atanacağı, kişinin ihtiyacının kapsamına bağlıdır. Kişinin genel olarak korunmaya ve tüm işlerinin yürütülmesine ihtiyacı varsa vasi; yalnızca belirli bir iş veya işlem söz konusuysa kayyım atanır. Karar, somut duruma göre vesayet makamı (Sulh Hukuk Mahkemesi) tarafından verilir.

Tek Maddede Ayrım: TMK m. 403

Kanun iki kurumu tek maddede birbirinden ayırır. TMK m. 403 uyarınca:

• Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukukî işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür.
• Kayyım, belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır.

Maddenin üçüncü fıkrası da önemlidir: Kanunun vasi hakkındaki hükümleri, aksi belirtilmiş olmadıkça kayyım hakkında da uygulanır. Yani iki kurum farklıdır ama kayyım, vasilik rejiminin kurallarına tabidir.

Karşılaştırma Tablosu

Hangi Durumda Hangisi? Karar Rehberi

Doğru başvuruyu seçmek, hem süreci kısaltır hem kişinin ehliyetini gereksiz yere sınırlamayı önler.

Kayyım Yeterli Olan Hâller

• Tek bir işlem için temsil gerekiyorsa: Ergin bir kişi hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi görebilecek ya da bir temsilci atayabilecek durumda değilse temsil kayyımı atanır.
• Menfaat çatışması varsa: Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa. Tipik örnek, anne ile çocuğun aynı terekede mirasçı olmasıdır.
• Yasal temsilcinin engeli varsa: Vasi veya velinin görevini yerine getirmesine engel bir sebep bulunuyorsa.
• Malvarlığı sahipsiz kalmışsa: Kişi uzun süreden beri bulunamıyor ve oturduğu yer bilinemiyorsa; ya da vesayet altına alınması için yeterli sebep bulunmamakla beraber kişi malvarlığını kendi başına yönetmek veya temsilci atamak gücünden yoksunsa yönetim kayyımı atanır.
• Kişinin kendi isteğiyle: İsteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri (yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık) varsa ergin kişi kendisine kayyım atanmasını isteyebilir (TMK m.428).

Vasi Gereken Hâller

• Kişinin tüm işlerini sürekli olarak yürütecek birine ihtiyaç varsa
• Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen, korunması ve bakımı için sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan durumlarda
• Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı ya da malvarlığını kötü yönetme sebebiyle kendisini veya ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesi doğuran hâllerde
• Kesinleşmiş hapis cezasının ceza infaz kurumunda infazında, hükümlünün isteği üzerine veya toplam beş yıl ve üzeri cezada korunma gerekli görülürse (TMK m.407)

Ölçülülük İlkesi: Önce Daha Hafif Olan

Uygulamada gözetilen ilke şudur: kişinin ehliyetini sınırlamak ağır bir sonuçtur ve ancak gerektiği ölçüde başvurulmalıdır.

Bu nedenle amaç tek bir işlemin yürütülmesiyse kısıtlama istemek yerine kayyım atanması talep edilmelidir. Kısıtlama talebi, kayyımla çözülebilecek bir ihtiyaç için ileri sürüldüğünde mahkemece uygun görülmeyebilir.

Kısıtlama ile hiçbir sınırlama arasında bir ara yol daha bulunur: kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla birlikte korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen kişiye, belirli işlerde görüşü alınmak üzere yasal danışman atanabilir. Bu, ehliyeti tümüyle kaldırmadan koruma sağlayan bir çözümdür.

Yetkili Mahkeme Farkı

Her iki başvuru da sulh hukuk mahkemesine yapılır; ancak yer bakımından yetki farklılaşabilir:

• Vasi ve temsil kayyımı: Kişinin yerleşim yeri vesayet makamı yetkilidir.
• Yönetim kayyımı: Malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı yetkilidir.

Bu ayrım, malvarlığı başka bir ilde bulunan dosyalarda belirleyicidir; yanlış mahkemeye yapılan başvuru yetkisizlik kararıyla zaman kaybettirir.

Ortak Kurallar: Kayyım da Vasi Gibi Denetlenir

TMK m. 403’ün üçüncü fıkrası nedeniyle kayyım, vasiliğe ilişkin kuralların büyük bölümüne tabidir. Bunun pratik sonuçları:

• İzin rejimi geçerlidir: Taşınmaz alım satımı, bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası, dava açma ve sulh olma gibi işlemler vesayet makamının iznine tabidir (TMK m.462); evlat edinme, mirasın kabulü veya reddi gibi bazı işlemlerde ayrıca denetim makamının izni aranır (TMK m.463).
• Hesap verme yükümlülüğü vardır: Kayyım da yönetimine ilişkin hesap ve rapor sunar.
• Görevden alınabilir: Görevini ağır surette savsaklayan, yetkilerini kötüye kullanan, güveni sarsıcı davranışlarda bulunan ya da borç ödemede acze düşen kayyım, vesayet makamınca görevden alınır (TMK m.483).
• Sorumluluğu doğar: Kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumludur (TMK m.467/2); kayyıma tazmin ettirilemeyen zararlardan Devlet de sorumludur ve kusurlulara rücu eder (TMK m.468).

Üçüncü Kişiler İçin Uyarı

Vesayet altındaki veya kayyım atanmış bir kişiyle işlem yapacaksanız, karşı tarafın yetkisini belgeyle teyit etmelisiniz:

• Vasi ise: kısıtlama ve vasi atama kararı
• Kayyım ise: kayyım atama kararı ve yetkinin kapsamı — kayyım yalnızca görev alanı içinde temsil eder
• İşlem izne tabi ise: vesayet makamı ve gerekiyorsa denetim makamı izin kararı

İzin alınmamış bir işlem, geçerliliği bakımından risk taşır ve bu risk yalnızca vasiyi değil işlem yaptığınız için sizi de etkiler. Kanunen gerektiği hâlde izinsiz yapılan işlem, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir (TMK m.465).

Üç Kademeli Koruma: Vesayet, Yasal Danışmanlık ve Kayyımlık

Vasi ile kayyım arasındaki fark, ancak üçüncü bir kurumla birlikte okunduğunda tam anlaşılır: yasal danışmanlık. Kanun koruma ihtiyacının derecesine göre üç ayrı araç sunar. Mahkeme, kişinin ihtiyacını karşılayan en hafif aracı seçmelidir.

Bu tabloya göre kayyımlık en az müdahale içeren araçtır. Kişinin yalnızca belirli işlemlerde korunması gerekiyorsa yasal danışmanlık, bütün işlerinin yürütülmesi gerekiyorsa vesayet gündeme gelir. Kısıtlama sebeplerinin ayrıntısı için kısıtlama sebepleri ve vesayet kararı rehberimize bakabilirsiniz.

Temsil Kayyımlığı (TMK m.426): Üç Hâl

Vesayet makamı, ilgilinin isteği üzerine veya re’sen temsil kayyımı atar. Temsil kayyımı, kişinin bütün işlerini değil, kararda belirtilen işi yürütür.

Menfaat çatışması somut olarak aranır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, velayeti boşanma kararıyla kendisine bırakılan anne ile çocuk arasında velayetin değiştirilmesi davasında TMK m.426/2 anlamında menfaat çatışması bulunmadığını ve temsil kayyımı atanmasının gerekmediğini kabul etmiştir (YHGK, 06.06.2018, E.2017/2-2069, K.2018/1179). Yani her aile davasında otomatik olarak kayyım gerekmez; temsilcinin menfaatinin çocuğunkiyle somut olarak çatışıp çatışmadığına bakılır.

TMK m.426/2 ticaret şirketlerinde de uygulanır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, şirket yöneticilerinin davanın sürdürülmesi konusunda anlaşmazlığa düştüğü dosyada menfaat çatışması bulunduğunu ve şirketi yalnızca o davada temsil etmek üzere temsil kayyımı atanması gerektiğini belirtmiştir (11. HD, 10.02.2021, E.2020/1406, K.2021/1065). Limited şirkete kayyım atanmasına ilişkin davaların ise sulh hukuk mahkemesinde değil, ticaret mahkemesinde görüleceği kabul edilmiştir (11. HD, 01.10.2014, E.2014/9838, K.2014/14981).

Yönetim Kayyımlığı (TMK m.427): Beş Hâl

Yönetim kayyımı, yönetimi kimseye ait olmayan malvarlığının korunması için atanır. Kişiyi değil, malvarlığını hedef alır.

Gaiplikle karışmamalıdır. Bent 1’deki “uzun süreden beri bulunamama” hâli, mahkemece verilen gaiplik kararından (TMK m.32 vd.) farklıdır. Yönetim kayyımı için gaiplik kararı aranmaz; TMK m.427/1 uyarınca kişinin uzun süreden beri bulunamaması ve oturduğu yerin de bilinmemesi yeterlidir.

Yetki kesindir. Yönetim kayyımında yetkili vesayet makamı, malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yerdir (TMK m.430/2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kayyım atanmasına ilişkin davalarda yetkinin kesin ve kamu düzenine ilişkin olduğunu, ancak dava tarihinden sonra kişinin yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetkisizlik kararı verilemeyeceğini kabul etmiştir (YHGK, 24.11.2020, E.2017/(18)8-2772, K.2020/937).

Kendi İsteğiyle Kayyım (TMK m.428) mı, İsteğe Bağlı Kısıtlama (TMK m.408) mı?

Yaşlanan veya ağır hastalık geçiren bir kişi, işlerinin bir başkası tarafından yürütülmesini kendisi isteyebilir. Kanun bunun için iki yol tanır ve ikisinin sonuçları çok farklıdır:

Kişi kendi işlerini büyük ölçüde görebiliyor, yalnızca banka, kira veya tapu gibi belirli işlerde desteğe ihtiyaç duyuyorsa TMK m.428 yolu daha ölçülüdür. Yaşlı veya hasta bir yakın için izlenecek süreç hakkında yaşlı veya hasta ebeveyn için vasi atanması rehberimize bakabilirsiniz.

Yasal Danışmanlık (TMK m.429): Kısıtlama ile Kayyımlık Arasında

Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla birlikte korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin kişiye, aşağıdaki işlerde görüşü alınmak üzere yasal danışman atanır (TMK m.429/1):

1. Dava açma ve sulh olma
2. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve üzerlerinde başka bir aynî hak kurulması
3. Kıymetli evrakın alımı, satımı ve rehnedilmesi
4. Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri
5. Ödünç verme ve alma
6. Ana parayı alma
7. Bağışlama
8. Kambiyo taahhüdü altına girme
9. Kefil olma

Aynı koşullarda kişinin malvarlığını yönetme yetkisi de kaldırılabilir; bu durumda kişinin gelirlerinde dilediği gibi tasarruf hakkı saklıdır (TMK m.429/2). Yasal danışmanlık, kişinin fiil ehliyetini yalnızca bu işler bakımından sınırladığı için, kayyımlıktan daha güçlü, vesayetten daha hafif bir koruma sağlar.

Hükümlüler İçin 2024 Sonrası Kural (TMK m.407 ve m.471)

Eski TMK m.407 uyarınca bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm olan her ergin kendiliğinden kısıtlanıyordu. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi ve buna bağlı TMK m.471’i iptal etti; iptal kararı yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde verildi (AYM, 22.03.2023, E.2022/105, K.2023/54). Bunun üzerine 7499 sayılı Kanunla (RG 12.03.2024, Sayı 32487) her iki madde yeniden düzenlendi.

Bu düzenleme hükümlüler bakımından kayyımlığı birinci sıradaki seçenek hâline getirmiştir: Hükümlünün yalnızca kira tahsili, tapu işlemi veya tek bir davanın takibi gibi belirli işleri varsa kayyım yeterlidir. TMK m.407 yalnızca ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüleri kapsar; tutuklu kişinin ivedi bir işi için ise TMK m.426/1’deki temsil kayyımlığı veya noter vekâleti gündeme gelir. Ayrıntılar için hükümlüye vasi ve kayyım tayini ile cezaevindeki eşin mali işleri rehberlerimize bakabilirsiniz.

İzin Gerektiren İşlemler ve İzinsiz İşlemin Sonucu

TMK m.403/3 nedeniyle kayyım da, görev alanına giren işlemlerde vasiyle aynı izin rejimine tabidir. Başlıca izin gerektiren işlemler şunlardır:

İzinsiz işlemin sonucu: Kanunen gerektiği hâlde vasinin yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yaptığı işlemler, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir (TMK m.465). Bu nedenle izinsiz işlem, sonradan izin alınmadıkça vesayet altındaki kişiyi bağlamaz; işlem yapan üçüncü kişi de bu riski taşır. Miras işlemlerindeki izinler için küçük ve kısıtlı mirasçı izin işlemleri rehberimize bakabilirsiniz.

Başvuru, Yargılama ve İlan Usulü

• Mahkeme: Her iki kurumda vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir (TMK m.397/2).
• Yer: Vasi için küçüğün veya kısıtlının yerleşim yeri (TMK m.411); temsil kayyımı için kayyım atanacak kişinin yerleşim yeri; yönetim kayyımı için malların yönetildiği veya bulunduğu yer (TMK m.430).
• Dinleme: Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim veya istek sebebiyle kısıtlama, ilgili dinlenmeden yapılamaz (TMK m.409/1). Hükümlüde vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler (TMK m.407/3).
• Rapor: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir (TMK m.409/2).
• Kayyımda usul: Vasinin atanmasına ilişkin usul kuralları kayyım ve yasal danışmanın atanmasında da uygulanır (TMK m.431/1).
• İlan: Kısıtlama kararı kesinleşince kısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir ve ilandan önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez (TMK m.410). Kayyım kararı ise ancak vesayet makamı gerekli görürse ilan edilir (TMK m.431/2); atama ilan edilmişse sona erme de ilan olunur (TMK m.478).

Dilekçe örnekleri için kayyım atanması talebi dilekçesi ve vasi atanması talebi dilekçesi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sorumluluk, Görevden Alma ve Sona Erme

Vesayetin kaldırılması süreçleri için vasilik ne zaman sona erer rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamadan Örnek Durumlar

Başvurudan Önce Kontrol Listesi

• İhtiyacın kapsamı: Tek bir iş mi, belirli bir malvarlığı mı, yoksa bütün işler mi korunacak? Cevaba göre temsil kayyımı, yönetim kayyımı veya vasi seçilir.
• Daha hafif yol: Kişi noterde vekâlet verebiliyorsa çoğu zaman mahkemeye gitmeye gerek kalmaz; veremiyorsa önce kayyımlık değerlendirilir.
• Doğru mahkeme: Temsil kayyımı ve vasi için yerleşim yeri, yönetim kayyımı için malların bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi (TMK m.411, m.430).
• Belgeler: Nüfus kaydı, tapu veya banka kayıtları, sağlık raporları; hükümlüde infaz kurumu yazısı.
• Görev alanının yazımı: Kayyım talebinde yürütülecek işi açıkça belirtin; kararda yazmayan işte kayyım temsil edemez.
• İzinler: Satış, kira, dava veya miras işlemi yapılacaksa TMK m.462-463 izinlerini ayrıca isteyin.
• Menfaat çatışması: Veli veya vasi ile küçüğün aynı işte karşı karşıya olup olmadığını kontrol edin (TMK m.426/2).

Sık Yapılan Hatalar

• Kayyımlığın kişiyi kısıtladığını sanmak: Kayyım atanması fiil ehliyetini kaldırmaz; kişi görev alanı dışındaki işlerinde ehliyetini korur.
• Tek işlem için kısıtlama istemek: Ölçülülük gereği önce kayyım seçeneği değerlendirilmelidir.
• Menfaat çatışmasını gözden kaçırmak: Vasi veya veli ile kısıtlının menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanmadan alınan karar kanun yolunda bozulabilir.
• Yönetim kayyımında yanlış mahkemeye başvurmak: Yetki, kişinin ikametgâhına değil malvarlığının bulunduğu yere göre belirlenir.
• Kayyımın izin rejiminden muaf olduğunu düşünmek: Vasi hakkındaki hükümler kayyım hakkında da uygulanır.
• Yetki kapsamını sormadan işlem yapmak: Kayyım yalnızca görev alanı içinde temsil eder; kapsam dışı işlem geçersizlik riski taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasi ile kayyım arasındaki fark nedir?

TMK m. 403 uyarınca vasi, vesayet altındaki küçüğün veya kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve hukukî işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür. Kayyım ise belirli işleri görmek veya malvarlığını yönetmek için atanır. Temel fark görevin kapsamıdır.

Kayyım atanması kişiyi kısıtlar mı?

Hayır. Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini kaldırmaz; kayyım yalnızca belirlenen iş bakımından temsil eder ve kişi kayyımın görev alanı dışındaki işlerinde kendi işlerini yapma yetkisini korur. Vasilikte ise atama kısıtlama kararına dayanır ve fiil ehliyeti genel olarak sınırlanır.

Hangi durumda kayyım, hangi durumda vasi atanır?

Tek bir iş veya belirli bir malvarlığının yönetimi için kayyım yeterlidir. Kişinin tüm işlerini sürekli olarak yürütecek birine ihtiyaç varsa ve kısıtlama sebepleri bulunuyorsa vasi atanır. Ölçülülük gereği, kayyımla çözülebilecek bir ihtiyaç için kısıtlama istenmemelidir.

Menfaat çatışmasında ne yapılır?

Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün veya kısıtlının menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanır. Tipik örnek anne ile çocuğun aynı terekede mirasçı olmasıdır; bu hâlde çocuk adına işlem yapmak üzere kayyım atanır. Bu husus araştırılmadan verilen karar kanun yolunda bozulabilir.

Kendim için kayyım atanmasını isteyebilir miyim?

Evet. TMK m.428’e göre isteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri (TMK m.408: yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık) varsa ergin bir kişiye kendi isteği üzerine kayyım atanabilir. Kayyımın görev alanı atama kararında belirlenir.

Başvuru hangi mahkemeye yapılır?

Her iki başvuru da sulh hukuk mahkemesine yapılır. Vasi ve temsil kayyımında kişinin yerleşim yeri vesayet makamı yetkilidir (TMK m.411, m.430/1); yönetim kayyımında ise malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamı yetkilidir (TMK m.430/2).

Kayyım da izin almak zorunda mı?

Evet. TMK m. 403’ün üçüncü fıkrası uyarınca vasi hakkındaki hükümler, aksi belirtilmedikçe kayyım hakkında da uygulanır. Bu nedenle taşınmaz alım satımı, bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası, dava açma ve sulh olma gibi işlemler vesayet makamının iznine tabidir (TMK m.462); evlat edinme, mirasın kabulü veya reddi gibi bazı işlemlerde ayrıca denetim makamının izni aranır (TMK m.463).

Kayyımla işlem yaparken neye dikkat etmeliyim?

Kayyım atama kararını ve özellikle yetkinin kapsamını belgeyle teyit edin; kayyım yalnızca görev alanı içinde temsil eder. İşlem izne tabi ise vesayet makamı ve gerekiyorsa denetim makamı izin kararı da istenmelidir. İzinsiz işlem geçerlilik riski taşır ve bu risk işlem yapan üçüncü kişiyi de etkiler.

Kayyım hangi durumlarda atanır?

Üç grupta atanır: temsil kayyımı (TMK m.426: ivedi işini göremeyen ergin, menfaat çatışması, yasal temsilcinin engeli), yönetim kayyımı (TMK m.427: bulunamayan kişi, malını yönetemeyen kişi, belirsiz mirasçılık veya cenin, organsız tüzel kişi, halktan toplanan para) ve isteğe bağlı kısıtlama sebeplerinden biri varsa kişinin kendi isteği üzerine kayyım (TMK m.428).

Hükümlüye vasi mi kayyım mı atanır?

12.03.2024’ten bu yana TMK m.407’ye göre kesinleşmiş hapis cezasının infazı için ceza infaz kurumunda bulunan ergin, isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır. Toplam beş yıl veya daha fazla hapis cezasında, koruma gerekli görülürse isteği olmasa da kısıtlanabilir. Vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler.

Tutukluya vasi atanır mı?

TMK m.407 yalnızca kesinleşmiş hapis cezasının infazı için ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüleri kapsar. Tutuklu kişi kural olarak vekâlet verebilir; veremiyorsa ivedi bir işi için TMK m.426/1 uyarınca temsil kayyımı atanabilir.

Vasi mi kayyım mı atanacağına kim karar verir?

Vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi karar verir (TMK m.397/2). Mahkeme, kişinin ihtiyacını karşılayan en hafif aracı seçer: tek iş için kayyım, belirli işlerde koruma için yasal danışman, bütün işler için kısıtlama ve vasi.

Kayyımın görevi ne zaman biter?

Temsil kayyımı kendisine verilen işin bitirilmesiyle görevden ayrılır; yönetim kayyımlığı atanmaya yol açan sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer (TMK m.477). Atama ilan edilmişse sona erme de ilan olunur (TMK m.478).

Kayyım atanması ilan edilir mi?

Kural olarak hayır. Kayyım veya yasal danışman atanmasına ilişkin karar ancak vesayet makamının gerekli görmesi hâlinde ilan olunur (TMK m.431/2). Kısıtlama kararı ise kesinleşince kısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir (TMK m.410).

Yasal danışman ile kayyım arasındaki fark nedir?

Yasal danışman, kısıtlanması için yeterli sebep bulunmayan ama korunması gereken ergine atanır ve dava açma, taşınmaz satışı, ödünç, bağışlama, kefalet gibi dokuz işte kişinin işlemi ancak danışmanın görüşüyle yapılabilir (TMK m.429). Kayyım ise kişinin ehliyetini kural olarak etkilemeden belirli bir işi yürütür.

Kayyımın izinsiz yaptığı satış geçerli mi?

TMK m.403/3 uyarınca izin kuralları kayyıma da uygulanır. Kanunen izin gerektiği hâlde izinsiz yapılan işlem, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmaksızın yaptığı işlem hükmündedir (TMK m.465); bu nedenle sonradan izin alınmadıkça bağlayıcı olmaz.

Kayyımın verdiği zarardan kim sorumlu?

Kayyım, görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumludur (TMK m.467/2). Kayyıma tazmin ettirilemeyen zararlardan Devlet de sorumludur ve zararı ödeyen Devlet kusurlu olanlara rücu eder (TMK m.468).