Vasi Atanması (Kısıtlama) Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 405

Yaşlılık, ağır hastalık, demans, engellilik veya akıl hastalığı nedeniyle işlerini kendi başına yürütemeyen bir yakınınız varsa, onun adına işlem yapabilmenin hukuki yolu vasi atanmasıdır. Bu sayfada vasi atanması (kısıtlama) talebinde kullanılabilecek dilekçe örneğini, hangi mahkemeye başvurulacağını ve süreçte en çok yapılan hataları bulacaksınız.

Vasi Atanması Ne Zaman Gerekir?

Vasi atanması, kişinin haklarının elinden alınması değil, korunmasıdır. Kişi kendi işlerini yürütemez hâle geldiğinde, banka işlemleri, taşınmaz satışı, emeklilik başvuruları, dava takibi gibi işlemler yapılamaz hâle gelir. Vasi, bu işlemleri mahkeme denetimi altında kişi adına yürütür.

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar: Alzheimer ve demans hastaları, ağır felç geçirmiş kişiler, zihinsel engelli bireyler, komada olan hastalar ve ileri yaş nedeniyle iradesini kullanamayan kişiler.

Vekâletname Yeterli Değil mi?

Hayır. Vekâletname verilebilmesi için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Kişi bu gücünü yitirmişse noterden vekâlet veremez; verilmiş olsa dahi geçersiz sayılabilir. Ayrıca ayırt etme gücü kaybedildiğinde daha önce verilmiş vekâletnameler de tartışmalı hâle gelir. Bu durumda tek geçerli yol vasi atanmasıdır.

Kısıtlama Sebepleri

Kanun, vasi atanmasını sınırlı sayıda sebebe bağlamıştır:

Görevlerini yaparken vesayet altına alınmayı gerektiren bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Dava kamu düzenine ilişkin olduğundan feragat edilemez, sulh ile sonuçlandırılamaz ve müracaata bırakılmaz; mahkeme olumlu ya da olumsuz mutlaka bir karar vermek zorundadır.

Vasi Kim Olabilir?

Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar. Haklı sebepler engel olmadıkça, vesayet makamı öncelikle kısıtlanacak kişinin eşini veya yakın hısımlarından birini vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.

Kural olarak tek vasi atanır; koşulları varsa birden fazla kişi de vasi atanabilir. Kısıtlanacak kişinin veya ana babasının göstereceği kişi, haklı sebep engel olmadıkça vasi atanır.

Uygulamada aile içinde anlaşmazlık varsa mahkeme, tarafsızlığı sağlamak için aile dışından bir kişiyi de vasi atayabilir. Bu nedenle dilekçede vasi adayının kişi ile ilişkisi ve bakımı fiilen kimin üstlendiği açıkça anlatılmalıdır.

Vasi Atanması Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Köşeli parantezli alanlar kendi durumunuza göre doldurulmalıdır.

Süreç Nasıl İşler?

• Dilekçenin sunulması: Kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine verilir.
• Sağlık kurulu raporu: TMK 405 kapsamındaki taleplerde mahkeme, kişiyi tam teşekküllü bir hastaneye sevk eder ve resmî sağlık kurulu raporu aldırır. Bu, sürecin en uzun aşamasıdır.
• Duruşma ve dinleme: Mahkeme duruşma açar. TMK 406 kapsamındaki sebeplerde kişinin bizzat dinlenmesi zorunludur. Sağlık durumu elverdiği ölçüde kişi 405 hâlinde de dinlenir; gerekirse hastanede veya evinde dinleme yapılır.
• Yakınların dinlenmesi: Mahkeme, vasi adayını ve gerekirse diğer yakınları dinler.
• Karar ve ilan: Kısıtlama kararı verilirse karar, kısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir.
• Vasilik belgesi: Karar kesinleştikten sonra mahkemeden alınan vasilik belgesiyle banka, tapu ve kurum işlemleri yürütülebilir.

Sürenin tamamı büyük ölçüde sağlık kurulu raporunun ne kadar sürede alınacağına bağlıdır. Elinizde güncel bir engelli sağlık kurulu raporu varsa dilekçeye eklemek süreci kısaltabilir.

Vasi Atandıktan Sonra: İzin Gereken İşlemler

Vasi her işlemi tek başına yapamaz. TMK m. 462 kapsamındaki işlemler için vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) izni gerekir. Başlıcaları:

• Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması
• Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi
• Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri
• Ödünç verme ve alma
• Kambiyo taahhüdü altına girme
• Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri
• Miras taksim sözleşmesi yapılması, mirasın kabulü veya reddi
• Dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması

Bazı işlemler için ise ayrıca denetim makamının (asliye hukuk mahkemesi) izni aranır. İzin alınmadan yapılan işlemler geçersizlik yaptırımıyla karşılaşabilir.

Vesayet makamının kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.

Vesayet Ne Zaman Sona Erer?

• Küçüklerde: Vesayet, küçüğün ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer.
• Hükümlülerde: Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.
• Diğer kısıtlılarda: Vesayet, yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer. Kısıtlamayı gerektiren sebep ortadan kalkmışsa vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir.

Sağlık durumu düzelen kısıtlı veya her ilgili, kısıtlamanın kaldırılmasını talep edebilir. Bu hâlde mahkeme yeniden sağlık kurulu raporu aldırır.

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Aile mahkemesine başvurmak: Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. En sık yapılan ve en çok zaman kaybettiren hatadır.
• Yanlış yer mahkemesine başvurmak: Yetki, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerine göre belirlenir ve kesindir. Talep edenin kendi ikametine göre dava açmak görevsizlik-yetkisizlik kararı doğurur.
• Sağlık raporunu eklememek: Mahkeme resmî sağlık kurulu raporu aldıracaktır ancak elinizdeki mevcut raporları eklemek süreci belirgin biçimde kısaltır.
• Somut örnek vermemek: “Hastadır” demek yeterli değildir. Kişinin hangi işleri yapamadığı günlük hayattan somut örneklerle anlatılmalıdır.
• Diğer yakınları belirtmemek: Mahkeme yakın hısımları dinleyebilir. Muvafakati olan yakınların muvafakatnamelerini eklemek itiraz riskini azaltır.
• Vasi adayını göstermemek: Vasi adayı ve bakımı fiilen kimin üstlendiği açıkça yazılmalıdır.
• Vasi olduktan sonra izin almadan işlem yapmak: TMK 462 kapsamındaki işlemler için mahkeme izni şarttır; izinsiz işlem geçersiz olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasi atanması davası hangi mahkemede açılır?

Sulh hukuk mahkemesinde açılır. TMK m. 397/2 uyarınca vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir. Aile mahkemesi görevli değildir. Yetkili mahkeme, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir ve bu yetki kesindir.

Vasi kararı kaç günde çıkar?

Süre büyük ölçüde resmî sağlık kurulu raporunun alınma hızına bağlıdır. Mahkeme kişiyi tam teşekküllü bir hastaneye sevk eder ve rapor gelmeden karar veremez. Elinizde güncel engelli sağlık kurulu raporu varsa dilekçeye eklemek süreci kısaltabilir.

Vasi olarak kim atanır?

Haklı sebepler engel olmadıkça vesayet makamı öncelikle kısıtlanacak kişinin eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla atar. Atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur. Kural olarak tek vasi atanır.

Noterden vekâletname alsak yeterli olmaz mı?

Hayır. Vekâletname verebilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Ayırt etme gücünü yitirmiş kişi geçerli vekâletname veremez; verilmiş olsa dahi geçerliliği tartışmalı hâle gelir. Bu durumda tek geçerli yol vasi atanmasıdır.

Alzheimer veya demans hastası için vasi atanabilir mi?

Evet. TMK m. 405 uyarınca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için sürekli yardım gereken her ergin kısıtlanabilir. Alzheimer ve demans bu kapsamda en sık karşılaşılan sebeplerdendir. Resmî sağlık kurulu raporu zorunludur.

Vasi, kısıtlının taşınmazını satabilir mi?

Tek başına satamaz. TMK m. 462 uyarınca taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve üzerlerinde aynî hak kurulması için vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinin izni gerekir. İzin alınmadan yapılan işlemler geçersizlik yaptırımıyla karşılaşabilir.

Mahkemenin kararına itiraz edebilir miyim?

Vesayet makamının kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.

Kısıtlılık durumu sonradan kaldırılabilir mi?

Evet. Kısıtlamayı gerektiren sebep ortadan kalkarsa vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir. Kısıtlının kendisi veya her ilgili bu talepte bulunabilir; mahkeme yeniden sağlık kurulu raporu aldırarak karar verir.