Vasi Atanması (Kısıtlama) Talebi Dilekçesi Örneği (2026) — TMK 405, 409, 414, 462

Yaşlılık, ağır hastalık, demans, engellilik veya akıl hastalığı nedeniyle işlerini kendi başına yürütemeyen bir yakınınız varsa, onun adına işlem yapabilmenin hukuki yolu vasi atanmasıdır. Bu sayfada vasi atanması (kısıtlama) talebinde kullanılabilecek dilekçe örneğini, hangi mahkemeye başvurulacağını ve süreçte en çok yapılan hataları bulacaksınız.

Vasi Atanması Ne Zaman Gerekir?

Vasi atanması, kişinin haklarının elinden alınması değil, korunmasıdır. Kişi kendi işlerini yürütemez hâle geldiğinde, banka işlemleri, taşınmaz satışı, emeklilik başvuruları, dava takibi gibi işlemler yapılamaz hâle gelir. Vasi, bu işlemleri mahkeme denetimi altında kişi adına yürütür.

Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar: Alzheimer ve demans hastaları, ağır felç geçirmiş kişiler, zihinsel engelli bireyler, komada olan hastalar ve ileri yaş nedeniyle iradesini kullanamayan kişiler.

Vekâletname Yeterli Değil mi?

Hayır. Vekâletname verilebilmesi için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Kişi bu gücünü yitirmişse noterden vekâlet veremez; verilmiş olsa dahi geçersiz sayılabilir. Ayrıca ayırt etme gücü kaybedildiğinde daha önce verilmiş vekâletnameler de tartışmalı hâle gelir. Bu durumda tek geçerli yol vasi atanmasıdır.

Kanun Ne Diyor? Vasi Atanmasının Mevzuat Haritası

Vasi atanması Türk Medeni Kanununun 396-494. maddeleri arasında düzenlenir; usul ise Hukuk Muhakemeleri Kanununun çekişmesiz yargıya ilişkin hükümlerine tabidir. Dilekçede dayanılan ve mahkemenin uygulayacağı başlıca hükümler şunlardır:

Kısıtlama Sebepleri

Kanun, vasi atanmasını sınırlı sayıda sebebe bağlamıştır:

Görevlerini yaparken vesayet altına alınmayı gerektiren bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadır. Tek bir iş için kısıtlama yerine kayyım yeterli olabileceğinden kayyım ile vasi arasındaki fark rehberimize de bakabilirsiniz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Vesayet işlerinde re’sen araştırma ilkesi geçerli olduğundan (HMK m.385/2) mahkeme tarafların getirdiği delillerle sınırlı kalmaz; sağlık kurulu raporunu ve gerekli gördüğü diğer delilleri kendiliğinden toplar. Kısıtlama, kişinin fiil ehliyetini sınırlayan ağır bir sonuç doğurduğundan dosyada kişiyi koruyacak en hafif önlemin hangisi olduğu da değerlendirilir.

Vasi Kim Olabilir?

Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar. Haklı sebepler engel olmadıkça, vesayet makamı öncelikle kısıtlanacak kişinin eşini veya yakın hısımlarından birini vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla bu göreve atar. Atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.

Kural olarak tek vasi atanır; koşulları varsa birden fazla kişi de vasi atanabilir. Kısıtlanacak kişinin veya ana babasının göstereceği kişi, haklı sebep engel olmadıkça vasi atanır.

Uygulamada aile içinde anlaşmazlık varsa mahkeme, tarafsızlığı sağlamak için aile dışından bir kişiyi de vasi atayabilir. Bu nedenle dilekçede vasi adayının kişi ile ilişkisi ve bakımı fiilen kimin üstlendiği açıkça anlatılmalıdır.

Vasi Seçiminde Kanuni Sıra ve Engeller

Dilekçede vasi adayının kısıtlanacak kişiyle ilişkisini, aynı şehirde yaşayıp yaşamadığını ve bakımı fiilen kimin üstlendiğini anlatmak, TMK m.414’teki ölçütlerin mahkemece değerlendirilmesini kolaylaştırır. Diğer yakınlarla menfaat çatışması veya düşmanlık varsa bu durum TMK m.418 bakımından ayrıca açıklanmalıdır.

Kişi Kendisi İçin Vasi İsteyebilir mi? TMK 408

Evet. Ergin kişi; yaşlılık, engellilik, deneyimsizlik veya ağır hastalık sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat ederse kendi isteğiyle kısıtlanabilir (TMK m.408). Bu durumda dilekçeyi kişinin kendisi verir ve kişi dinlenmeden isteği sebebiyle kısıtlanamaz (TMK m.409/1). İsteğe bağlı kısıtlama, kısıtlamayı gerektiren sebep ortadan kalkınca kaldırılabilir (TMK m.476).

Kendi isteğiyle başvuracak kişinin önünde daha hafif iki seçenek de vardır: fiil ehliyeti kural olarak korunarak yalnızca belirli işler için kendi isteğiyle kayyım atanması (TMK m.428) ya da dava açma, taşınmaz satışı, kefil olma gibi sayılan işlerde görüşü alınacak yasal danışman atanması (TMK m.429). Kişi işlerinin büyük kısmını görebiliyor, yalnızca banka veya tapu gibi belirli işlerde desteğe ihtiyaç duyuyorsa bu yollar daha ölçülüdür.

Dilekçeye Eklenecek Belgeler

Vasi Atanması Talebi Dilekçesi Örneği (2026)

Köşeli parantezli alanlar kendi durumunuza göre doldurulmalıdır.

Süreç Nasıl İşler?

• Dilekçenin sunulması: Kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine verilir.
• Sağlık kurulu raporu: TMK 405 kapsamındaki taleplerde mahkeme, kişiyi tam teşekküllü bir hastaneye sevk eder ve resmî sağlık kurulu raporu aldırır. Bu, sürecin en uzun aşamasıdır.
• Duruşma ve dinleme: Savurganlık, bağımlılık, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim veya kişinin kendi isteği sebebiyle kısıtlamada kişi dinlenmeden karar verilemez (TMK m.409/1). Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı hâlinde hâkim, kurul raporunu göz önünde tutarak kişiyi dinleyebilir (TMK m.409/2); uygulamada gerekirse hastanede veya evinde dinleme yapılır.
• Yakınların dinlenmesi: Mahkeme, vasi adayını ve gerekirse diğer yakınları dinler.
• Karar ve ilan: Kısıtlama kararı kesinleşince kısıtlının yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir (TMK m.410).
• Vasilik belgesi: Karar kesinleştikten sonra mahkemeden alınan vasilik belgesiyle banka, tapu ve kurum işlemleri yürütülebilir.

Sürenin tamamı büyük ölçüde sağlık kurulu raporunun ne kadar sürede alınacağına bağlıdır. Elinizde güncel bir engelli sağlık kurulu raporu varsa dilekçeye eklemek süreci kısaltabilir.

Sağlık Kurulu Raporu: Yargıtay Hangi Raporu Yeterli Sayıyor?

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamada mahkemenin dayanacağı belge resmî sağlık kurulu raporudur; hâkim karar vermeden önce kurul raporunu göz önünde tutarak kişiyi dinleyebilir (TMK m.409/2). Yargıtay, raporun niteliği konusunda titizdir:

Bu nedenle dilekçeye eklenen hastane raporları ve engelli sağlık kurulu raporu süreci hızlandırır, ancak mahkemenin aldıracağı resmî sağlık kurulu raporunun yerini tutmaz. Kişi yalnızca belirli işlerde desteğe ihtiyaç duyuyorsa kısıtlama yerine yasal danışman (TMK m.429) veya kendi isteğiyle kayyım (TMK m.428) daha ölçülü çözümler olabilir; ayrım için kayyım ile vasi arasındaki fark rehberimize bakabilirsiniz.

Vasi Atandıktan Sonra: İzin Gereken İşlemler

Vasi her işlemi tek başına yapamaz. TMK m. 462 kapsamındaki işlemler için vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) izni gerekir. Başlıcaları:

• Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması
• Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi
• Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri
• Ödünç verme ve alma
• Kambiyo taahhüdü altına girme
• Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri
• Mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaşılması ve miras payının devri
• Kısıtlının bir bakım veya sağlık kurumuna yerleştirilmesi ve yerleşim yerinin değiştirilmesi
• Dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması

Bazı işlemler için ise ayrıca denetim makamının (asliye hukuk mahkemesi) izni aranır. Bunlar arasında evlat edinme, ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasın kabulü veya reddi ve miras sözleşmesi, vesayet altındaki kişi ile vasi arasındaki sözleşmeler yer alır (TMK m.463). Kanunen gerektiği hâlde izinsiz yapılan işlem, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmadan yaptığı işlem hükmündedir; sonradan izin alınmadıkça bağlayıcı olmaz (TMK m.465).

Vesayet makamının kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.

Vasinin İlk İşleri ve Sorumluluğu

Vasi, vesayet altındaki kişinin kişiliği ve malvarlığıyla ilgili bütün menfaatlerini korur ve onu hukuki işlemlerde temsil eder (TMK m.403). Atama kararının kesinleşmesi üzerine vasi ile vesayet makamının görevlendireceği bir kişi, vakit geçirmeden yönetilecek malvarlığının defterini tutar; ayırt etme gücüne sahip kısıtlı, olanak varsa defter tutulurken hazır bulundurulur (TMK m.438). Değerli eşya ve belgelerin saklanması, taşınırların satılması ve nakdin değerlendirilmesi de kanunda ayrıca düzenlenmiştir (TMK m.439-441).

Hangi işlem için hangi iznin gerektiğinin ayrıntısı için vasinin yetkileri ve sınırları rehberimize bakabilirsiniz.

Kısa Örnek: Taşınmaz Satışı İçin İzin Talebi

İzin kararı verilmeden yapılan satış, sonradan izin alınmadıkça bağlayıcı olmaz (TMK m.465). İzin talebinin reddine karşı on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir (TMK m.461).

Karara Nasıl İtiraz Edilir? İstinaf ile TMK 461 İtirazının Farkı

Vasi atanması dosyasında iki ayrı karar ve iki ayrı yol vardır. Kısıtlama kararının kendisine karşı genel hükümlere göre istinaf yoluna başvurulur. Buna karşılık vasinin kim olduğuna veya vesayet makamının vesayetin yürütülmesine ilişkin diğer kararlarına karşı tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilir (TMK m.461). Bölge adliye mahkemesi, vasinin şahsına yönelik itirazın istinaf yoluyla kendisine getirilmesini yerinde görmemiş, başvuruyu usulden reddederek dosyayı itirazın denetim makamınca incelenmesi için geri göndermiştir (Adana BAM 5. HD, 19.01.2022, E.2021/2347, K.2022/200).

Yanlış yolun seçilmesi süre kaybına yol açar. Bu nedenle kararın tebliğinde hangi konuya itiraz edileceği belirlenmeli; kısıtlamanın kendisine itiraz edilecekse istinaf, yalnızca vasinin kişiliğine itiraz edilecekse denetim makamına itiraz yolu kullanılmalıdır.

Vesayet Ne Zaman Sona Erer?

• Küçüklerde: Vesayet, küçüğün ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer.
• Hükümlülerde: TMK m.407 uyarınca kısıtlanan hükümlü üzerindeki vesayet, hapis hâlinin hukuka uygun olarak sona ermesiyle kendiliğinden kalkar (TMK m.471/1). Eski düzenleme Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş (AYM, 22.03.2023, E.2022/105, K.2023/54), 7499 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
• Diğer kısıtlılarda: Vesayet, yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer. Kısıtlamayı gerektiren sebep ortadan kalkmışsa vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir.

Sağlık durumu düzelen kısıtlı veya her ilgili, kısıtlamanın kaldırılmasını talep edebilir. Bu hâlde mahkeme yeniden sağlık kurulu raporu aldırır.

Örnek Olay: Demans Teşhisi Konan Anne İçin Vasi

Dilekçede Sık Yapılan Hatalar

• Aile mahkemesine başvurmak: Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir. En sık yapılan ve en çok zaman kaybettiren hatadır.
• Yanlış yer mahkemesine başvurmak: Yetki, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerine göre belirlenir ve kesindir. Talep edenin kendi ikametine göre dava açmak yetkisizlik kararı doğurur; aile mahkemesine başvurmak ise görevsizlik kararına yol açar.
• Sağlık raporunu eklememek: Mahkeme resmî sağlık kurulu raporu aldıracaktır ancak elinizdeki mevcut raporları eklemek süreci belirgin biçimde kısaltır.
• Somut örnek vermemek: “Hastadır” demek yeterli değildir. Kişinin hangi işleri yapamadığı günlük hayattan somut örneklerle anlatılmalıdır.
• Diğer yakınları belirtmemek: Mahkeme yakın hısımları dinleyebilir. Muvafakati olan yakınların muvafakatnamelerini eklemek itiraz riskini azaltır.
• Vasi adayını göstermemek: Vasi adayı ve bakımı fiilen kimin üstlendiği açıkça yazılmalıdır.
• Vasi olduktan sonra izin almadan işlem yapmak: TMK 462 kapsamındaki işlemler için mahkeme izni şarttır; izinsiz işlem geçersiz olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasi atanması davası hangi mahkemede açılır?

Sulh hukuk mahkemesinde açılır. TMK m. 397/2 uyarınca vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir. Aile mahkemesi görevli değildir. Yetkili mahkeme, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir ve bu yetki kesindir.

Vasi kararı kaç günde çıkar?

Süre büyük ölçüde resmî sağlık kurulu raporunun alınma hızına bağlıdır. Mahkeme kişiyi tam teşekküllü bir hastaneye sevk eder ve rapor gelmeden karar veremez. Elinizde güncel engelli sağlık kurulu raporu varsa dilekçeye eklemek süreci kısaltabilir.

Vasi olarak kim atanır?

Haklı sebepler engel olmadıkça vesayet makamı öncelikle kısıtlanacak kişinin eşini veya yakın hısımlarından birini, vasilik koşullarına sahip olmaları kaydıyla atar. Atamada yerleşim yerlerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur. Kural olarak tek vasi atanır.

Noterden vekâletname alsak yeterli olmaz mı?

Hayır. Vekâletname verebilmek için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Ayırt etme gücünü yitirmiş kişi geçerli vekâletname veremez; verilmiş olsa dahi geçerliliği tartışmalı hâle gelir. Bu durumda tek geçerli yol vasi atanmasıdır.

Alzheimer veya demans hastası için vasi atanabilir mi?

Evet. TMK m. 405 uyarınca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için sürekli yardım gereken her ergin kısıtlanabilir. Alzheimer ve demans bu kapsamda en sık karşılaşılan sebeplerdendir. Resmî sağlık kurulu raporu zorunludur.

Vasi, kısıtlının taşınmazını satabilir mi?

Tek başına satamaz. TMK m. 462 uyarınca taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve üzerlerinde aynî hak kurulması için vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinin izni gerekir. İzinsiz işlem, vesayet altındaki kişinin vasinin izni olmadan yaptığı işlem hükmündedir ve sonradan izin alınmadıkça bağlayıcı olmaz (TMK m.465).

Mahkemenin kararına itiraz edebilir miyim?

İki yol vardır. Kısıtlama kararının kendisine karşı istinaf yoluna başvurulur (HMK m.345). Vasinin kim olduğuna ve vesayet makamının diğer kararlarına karşı ise tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilir (TMK m.461; Adana BAM 5. HD, 19.01.2022, E.2021/2347, K.2022/200).

Kısıtlılık durumu sonradan kaldırılabilir mi?

Evet. Kısıtlamayı gerektiren sebep ortadan kalkarsa vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir. Kısıtlının kendisi veya her ilgili bu talepte bulunabilir; mahkeme yeniden sağlık kurulu raporu aldırarak karar verir.

Vasi kaç yıl için atanır?

Vasi kural olarak iki yıl için atanır; vesayet makamı görevi ikişer yıllık sürelerle uzatabilir. Dört yıl dolduğunda vasi görevden kaçınabilir (TMK m.456).

Kısıtlama kararına karşı hangi yola başvurulur?

Kısıtlama kararının kendisine karşı istinaf yoluna başvurulur (HMK m.345). Vasinin kişiliğine yönelik itiraz ise istinaf yoluyla değil, tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine yapılır (TMK m.461; Adana BAM 5. HD, 19.01.2022, E.2021/2347, K.2022/200).

Tek doktor raporu kısıtlama için yeterli mi?

Hayır. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir (TMK m.409/2). Yargıtay tek hekim raporuna dayanılarak kısıtlama kararı verilemeyeceğini (Yargıtay 2. HD, 10.06.2004, E.6402, K.7656) ve kurulda psikiyatrist bulunması gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 2. HD, 15.01.2001, E.15160, K.471).

Vasi kısıtlı adına mirası reddedebilir mi?

Ancak izinle. Mirasın kabulü veya reddi, vesayet makamının izninden sonra ayrıca denetim makamının iznine bağlıdır (TMK m.463). Mirasın reddi için kanuni süre işlediğinden izin başvurusu gecikmeden yapılmalıdır.

Kimler vasi olamaz?

Kısıtlılar, kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler, menfaati vesayet altındaki kişininkiyle ciddi biçimde çatışanlar veya onunla düşmanlığı bulunanlar ve ilgili vesayet dairelerinin hâkimleri vasi olamaz (TMK m.418).

Hükümlü için vasi atanması zorunlu mu?

Hayır. 7499 sayılı Kanunla değişen TMK m.407’ye göre hükümlü kural olarak kendi isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; toplam beş yıl veya daha fazla hapis cezasında ise kişiliğinin veya malvarlığının korunması gerekli görülürse isteği olmasa da kısıtlanabilir. Eski kural AYM, 22.03.2023, E.2022/105, K.2023/54 kararıyla iptal edilmişti.