Vasilik Ne Zaman Sona Erer, Nasıl Kaldırılır? Vasilik Süresi ve Vesayetin Kaldırılması (TMK 2026)
28 Haziran 2026

Vasilik Ne Zaman Sona Erer, Nasıl Kaldırılır? Vasilik Süresi ve Vesayetin Kaldırılması (TMK 2026)

Kısa cevap: “Vasilik bitti” iki ayrı anlama gelir. Kişinin kısıtlılığı (vesayet) küçüklerde erginlikle, hükümlülerde hapis hâlinin hukuka uygun biçimde sona ermesiyle kendiliğinden kalkar (TMK m.470, 471). Akıl hastalığı, savurganlık veya bağımlılık gibi diğer sebeplerde vesayet ancak sulh hukuk mahkemesinin kararıyla kaldırılır; sebep ortadan kalkınca mahkeme bu kararı vermek zorundadır (TMK m.472). Vasinin görevi ise ayrıca biter: vasi iki yıl için atanır, süre uzatılmazsa görevi sona erer ama kısıtlılık devam eder ve yeni vasi atanır (TMK m.456, 480).

  • Akıl hastalığı veya akıl zayıflığında kaldırma için resmî sağlık kurulu raporu şarttır (TMK m.474).
  • Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığında en az bir yıl şikâyete meydan vermemiş olmak gerekir (TMK m.475).
  • Başvuruyu kısıtlının kendisi ve her ilgili yapabilir; e-Devlet’te yapılan bir işlem değildir.
  • Vasiyi değiştirmek (görevden alma) kısıtlılığı kaldırmaz; bu ayrı bir taleptir (TMK m.483-486).

10 Saniyede Hukuk · Aile ve Boşanma Hukuku

Eşim kayboldu; evlilik nasıl sona erer?

Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.

▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →

Vasilik, kendi işlerini göremeyen kişiyi korumak için kurulur ve sonsuza kadar sürmesi amaçlanmaz. Ancak “vasilik kalktı” sözü iki farklı durumu anlatabilir: kişinin kısıtlılığının sona ermesi ya da yalnızca vasinin görevinin bitmesi. Bu rehberde vesayetin nasıl kaldırıldığını, vasilik süresi dolunca ne olduğunu, vasinin nasıl değiştirildiğini ve görev bitince yapılan kesin hesap sürecini Türk Medeni Kanunu’nun 456 ve 470-494. maddeleriyle anlatıyoruz.

Vasi ve vesayet işlemlerinde yardıma mı ihtiyacınız var?

Hukukçular Evi yanınızda.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

Vasilik Nasıl Kaldırılır? Adım Adım Vesayetin Kaldırılması

Küçüklük ve hükümlülük dışındaki sebeplerle kurulan vesayet kendiliğinden bitmez. Kişi iyileşmiş, bağımlılığı sona ermiş ya da mali işlerini düzene sokmuş olsa bile mahkeme kararı alınmadıkça hukuken kısıtlı sayılır: diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer (TMK m.472/1). Buna karşılık mahkemenin takdiri sınırsız değildir; vesayeti gerektiren sebep ortadan kalkınca vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir (TMK m.472/2). Süreç şu sırayla ilerler:

  1. Kısıtlama kararını ve sebebini belirleyin. Kararın tarihi, esas ve karar numarası ile hangi sebebe (akıl hastalığı, savurganlık, bağımlılık, kendi isteği) dayandığı dilekçenin temelidir; her sebebin kaldırma şartı farklıdır.
  2. Sebebin ortadan kalktığını gösteren belgeleri toplayın. Akıl hastalığında resmî sağlık kurulu raporu; savurganlık veya bağımlılıkta son dönemin düzenli yaşamını gösteren tedavi, iş, gelir ve harcama kayıtları; kendi isteğiyle kısıtlanmada isteğin sebebinin kalktığını gösteren belgeler hazırlanır.
  3. Vesayet dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesine dilekçe verin. Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir (TMK m.397). Dilekçe adliyedeki ön büroya verilebileceği gibi elektronik imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden de gönderilebilir.
  4. Mahkemenin araştırmasını takip edin. Mahkeme sebebin gerçekten kalkıp kalkmadığını araştırır; gerektiğinde hastaneye sevk eder, tanık dinler ve kişinin kendisini dinler.
  5. Kararı ve kesinleşmeyi bekleyin. Sebep kalkmışsa vesayetin kaldırılmasına karar verilir. Kısıtlama ilân edilmişse kaldırılması da ilân olunur (TMK m.473).
  6. Vasinin kesin hesabını takip edin. Görevi sona eren vasi son raporunu ve kesin hesabını vesayet makamına verir, malvarlığını teslim edilmek üzere hazır bulundurur (TMK m.489).
Kısıtlama sebebine göre vesayetin kaldırılması
Kısıtlama sebebiDayanakKaldırma şartıMahkemeye sunulacaklar
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığıTMK m.405, m.474Sebebin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesiResmî sağlık kurulu raporu; mahkeme hastaneye sevk edebilir
Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, malvarlığını kötü yönetmeTMK m.406, m.475En az bir yıldan beri bu sebeple ilgili şikâyete meydan vermemiş olmakTedavi kayıtları, iş ve gelir belgeleri, banka hareketleri, tanıklar
Kendi isteğiyle kısıtlanmaTMK m.408, m.476Kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasıSebebin kalktığını gösteren belge ve açıklama
HükümlülükTMK m.407, m.471Hapis hâlinin hukuka uygun sona ermesi (kendiliğinden) veya hapis sürerken istemTahliye veya infaz bilgisi
KüçüklükTMK m.470ErginlikBaşvuru gerekmez, kendiliğinden sona erer

Bir yıl şartı uygulamada en çok atlanan kuraldır. Savurganlık veya bağımlılık nedeniyle kısıtlanan kişi, “artık düzeldim” diyerek hemen başvuramaz; kısıtlama sebebiyle ilgili olarak en az bir yıl boyunca şikâyete konu olmamış olması gerekir. Akıl hastalığında ise tek hekim raporu veya kişinin kendi beyanı yeterli değildir; kanun açıkça resmî sağlık kurulu raporu arar. Yargıtay, vesayet kararının kesinleşmiş olmasının kaldırma istemini reddetmek için gerekçe olamayacağını, talebin esastan incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, E.2006/7199, K.2007/260). Dilekçenin nasıl yazılacağı için vesayetin kaldırılması talebi dilekçesi örneğimize, kısıtlama sebeplerinin ayrıntısı için TMK 405-408 kısıtlama sebepleri rehberine bakabilirsiniz.

Vesayetin kaldırılmasını kimler isteyebilir?

Kısıtlı ve ilgililerden her biri vesayetin kaldırılması isteminde bulunabilir (TMK m.472/3). Bu yetki yalnızca vasiye tanınmış değildir; kısıtlının kendisi, eşi, çocukları, anne ve babası, kardeşleri ve vasi başvuru yapabilir. Kısıtlının kendisinin başvurması özellikle önemlidir, çünkü kaldırma kararı en çok onun hayatını etkiler.

Vasilik iptali e-Devlet’ten yapılır mı?

Hayır. Vesayetin kaldırılması bir idari işlem değil, mahkeme kararı gerektiren bir talep olduğundan e-Devlet’te “vasilik iptali” diye bir başvuru bulunmaz. e-Devlet ve UYAP üzerinden dava dosyasının durumu izlenebilir. Karar kesinleştikten sonra kısıtlılık kaydının nüfus kayıtlarından kaldırılması için gerekli bildirimin yapılıp yapılmadığı dosyadan takip edilmelidir.

Vasilik Süresi Bitince Ne Olur? İki Yıl Kuralı ve Süresiz Vasilik

Vasilik süreli bir görevdir. Vasi kural olarak iki yıl için atanır; vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK m.456). Süre uzatılmazsa vasilik görevi sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m.480). Burada sona eren kişinin kısıtlılığı değil, yalnızca vasinin görevidir: kısıtlama sebebi devam ediyorsa mahkeme ya aynı vasinin görevini uzatır ya da yeni bir vasi atar. Görevi sona eren vasi, yenisi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapmakla yükümlüdür (TMK m.482).

Vasilik süresi, uzatma ve kaçınma
AşamaSüre veya sonuçDayanak
İlk atama2 yılTMK m.456
UzatmaHer defasında 2 yıl, vesayet makamının kararıylaTMK m.456
Süre uzatılmazsaVasinin görevi sürenin dolmasıyla biter; kısıtlılık sürerTMK m.480
Yeni vasi gelene kadarEski vasi zorunlu işleri yaparTMK m.482
Atanan kişinin vasilikten kaçınmasıAtamanın kendisine tebliğinden itibaren 10 günTMK m.422/1
Görevi sürdürmeme hakkıDört yıl dolunca vasi kaçınma hakkını kullanabilirTMK m.456

Dört yıl kuralı vasi lehine bir haktır: ilk iki yıl ve onu izleyen ilk uzatma boyunca görev kural olarak sürdürülür, dört yılın sonunda vasi görevi bırakmak isteyebilir. Vesayet makamı da uzatmak zorunda değildir; vasinin yönetiminden memnun kalmazsa süreyi uzatmayıp başka bir vasi atayabilir.

Süresiz vasilik olur mu?

Kanunda süresiz vasilik yoktur; her vasi iki yıllık süreyle atanır ve süre ancak kararla uzar. Uygulamada “süresiz” sanılan durum çoğu zaman uzatma kararlarının düzenli verildiği dosyalardır. Farklı bir durum, kısıtlanan ergin çocuğun ana ve babasının velayeti altında bırakılmasıdır: hâkim vasi atanmasına gerek görmedikçe kısıtlanan ergin çocuklar ana ve babanın velayeti altında kalır (TMK m.335/2). Bu bir vasilik değil velayettir ve kanunda velayet için TMK m.456’daki gibi iki yıllık bir süre öngörülmemiştir; velayet altında bırakılan ergin kısıtlıya vesayet hükümlerinin ne ölçüde uygulanacağı ise uygulamada tartışmalıdır. Konu 18 yaşına giren engelli çocuk için velayetin uzatılması rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.

Vasilik süresi dolduysa ne yapmalı?

Süre dolmak üzereyken vasi veya ilgililer, vesayet dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesinden görev süresinin uzatılmasını isteyebilir. Bu talep yeni bir kısıtlama davası değildir; mevcut vesayet dosyasında verilen bir karardır. Uygulamada bankalar, tapu müdürlükleri ve diğer resmî daireler vasinin güncel atama veya uzatma kararını ister; süresi dolmuş bir kararla işlem yapılamayabilir. Bu nedenle sürenin bitiş tarihi önceden takip edilmeli ve uzatma talebi zamanında yapılmalıdır.

Vesayet Kendiliğinden Ne Zaman Biter? Küçükler ve Hükümlüler

Küçükler: erginlikle kendiliğinden

Küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer; ayrıca mahkeme kararı gerekmez (TMK m.470/1). Erginliğe mahkemece karar verilmişse mahkeme aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder (TMK m.470/2). Vesayet kendiliğinden bitse de vasinin sorumluluğu, vesayet makamı görevin sona erdiğine karar verinceye kadar sürer; vasi son raporunu ve kesin hesabını vermekle yükümlüdür (TMK m.489 vd.).

Hükümlüler: tahliyeyle kendiliğinden, hapis sürerken istemle

Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin hukuka uygun bir şekilde sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar (TMK m.471/1). Cezanın tamamlanması ve koşullu salıverilme bu kapsamdadır; firar gibi hukuka aykırı biçimde cezaevinden çıkış vesayeti kaldırmaz. Denetimli serbestlik tedbiriyle cezaevinden çıkışın bu bakımdan nasıl değerlendirileceği uygulamada tartışılmıştır. Hapis sürerken de vesayet sona erdirilebilir: toplam beş yıldan az hapis cezasının infazına bağlı kısıtlamalarda kişinin istemi yeterlidir; toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş cezada ise kişinin talebi yanında kişiliğinin veya malvarlığının korunması sebebinin ortadan kalkmış olması aranır (TMK m.471/2).

Bu kurallar, Anayasa Mahkemesinin 22.03.2023 tarihli, E.2022/105, K.2023/54 sayılı kararıyla hükümlünün kendiliğinden kısıtlanmasına ilişkin eski düzenlemenin iptal edilmesinin ardından 12 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Kanunla getirildi. Kanun yalnızca sona ermeyi değil, kısıtlamanın kurulmasını da değiştirdi:

Hükümlülükte kısıtlama: 7499 sayılı Kanundan önce ve sonra
KonuEski düzenlemeYeni düzenleme
KısıtlamaBir yıl veya daha uzun özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm her ergin kendiliğinden kısıtlanırdıCeza infaz kurumundaki ergin hükümlü isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır (TMK m.407)
İstek yoksaİstek aranmazdıYalnızca toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş cezada, kişiliğin veya malvarlığının korunması gerekli görülürse kısıtlanabilir
Hükümlünün dinlenmesiÖngörülmemiştiVesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler
Sona ermeHapis hâlinin sona ermesiyle kendiliğindenHukuka uygun sona ermeyle kendiliğinden; hapis sürerken istemle sona erdirilebilir (TMK m.471)

Kısıtlama yerine kayyım atanması seçeneği, fiil ehliyetini tümüyle kaldırmayan daha ölçülü bir korumadır; farkı kayyım ile vasi arasındaki fark yazımızda anlattık. Hükümlüler için güncel şartlar hükümlüye vasi ve kayyım tayini rehberinde, cezaevindeki bir yakının işlerinin yürütülmesi ise cezaevindeki eşin mali işleri rehberinde ele alınmıştır.

Vesayet altındaki kişi ölürse

Vesayet altındaki kişinin ölümüyle vesayet de kendiliğinden sona erer; ayrıca kaldırma kararı gerekmez. Ancak vasinin yükümlülükleri hemen bitmez: görevi sona eren vasi son raporunu ve kesin hesabını vesayet makamına verir, malvarlığını mirasçılara teslim edilmek üzere hazır bulundurur (TMK m.489). Mirasçıların, kesin hesabın kendilerine tebliğ edildiği tarihi kayda geçirmesi, olası tazminat talepleri bakımından önemlidir.

Vesayetin Kaldırılması ile Vasinin Değişmesi Aynı Şey Değildir

Uygulamada en çok karışan nokta budur ve yanlış talep, davanın reddine ya da zaman kaybına yol açar. Vesayetin sona ermesinde kişi fiil ehliyetini yeniden kazanır. Vasilik görevinin sona ermesinde ise vesayet devam eder; yalnızca vasi değişir.

İki ayrı sona erme
KonuVesayetin sona ermesiVasilik görevinin sona ermesi
Ne biterKişinin kısıtlılığıYalnızca o vasinin görevi
SonuçKişi fiil ehliyetini yeniden kazanırVesayet devam eder; yeni vasi atanır
SebeplerErginlik, tahliye, kısıtlama sebebinin kalkmasıVasinin ölümü veya ehliyetini yitirmesi, sürenin dolması, çekilme, görevden alma
DayanakTMK m.470-476TMK m.479-486

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vasinin ölmesinin vasilik görevini sona erdiren bir sebep olduğunu (TMK m.479), ancak küçük üzerindeki vesayeti kaldırmadığını; küçük üzerindeki vesayetin onun ergin olmasıyla kalkacağını belirtmiştir (E.2006/18506, K.2007/13641). Vasilik görevini sona erdiren başlıca hâller şunlardır:

  • Vasinin fiil ehliyetini yitirmesi veya ölümü (TMK m.479)
  • Görev süresinin dolması ve uzatılmaması (TMK m.480)
  • Vasiliğe engel bir sebebin ortaya çıkması; bu durumda vasi görevinden çekilmek zorundadır (TMK m.481)
  • Görev sırasında bir kaçınma sebebinin ortaya çıkması üzerine çekilme (TMK m.481)
  • Vesayet makamının vasiyi görevden alması (TMK m.483)

Vasi Nasıl Değiştirilir? Görevden Alma ve Şikâyet (TMK m.461, 483-486)

“Vasi nasıl kaldırılır” ya da “vasi iptali” diye sorulan konu çoğu zaman kısıtlılığın kaldırılması değil, mevcut vasinin değiştirilmesidir. Vasi görevini ağır biçimde savsaklarsa, yetkisini kötüye kullanırsa veya güveni sarsıcı davranışlarda bulunursa vesayet makamı tarafından görevden alınır (TMK m.483/1). Vasinin görevi yapmakta yetersiz kalması yüzünden vesayet altındaki kişinin menfaatlerinin tehlikeye düşmesi de görevden alma sebebidir (TMK m.483/2).

Görevden alma ilgililerin istemiyle veya resen gündeme gelir. Vesayet makamı ancak gerekli araştırmayı yaptıktan ve vasiyi dinledikten sonra görevden alma kararı verebilir (TMK m.485). Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vasiye geçici olarak işten el çektirip kayyım atayabilir; muhtemel zararı göz önünde tutarak vasinin mallarına ihtiyati haciz konulmasını sağlayabilir (TMK m.486). Vasinin tek tek eylem ve işlemlerine karşı ise ayırt etme gücüne sahip vesayet altındaki kişi ve her ilgili vesayet makamına şikâyette bulunabilir (TMK m.461/1).

Vasiye karşı başvuru yolları
Ne istiyorsunuz?Nereye başvurulurDayanak
Vasinin bir işlemine itirazVesayet makamına şikâyet (sulh hukuk mahkemesi)TMK m.461/1
Vasinin görevden alınmasıVesayet makamıTMK m.483, m.485
Acil koruma: işten el çektirme, kayyımVesayet makamıTMK m.486
Vesayet makamı kararına itirazDenetim makamı (asliye hukuk mahkemesi), tebliğden 10 günTMK m.461/2, m.488
Kısıtlılığın tamamen kaldırılmasıVesayet makamıTMK m.472

Vasinin hangi işlemleri izinsiz yapabileceği ve hangilerinde mahkeme izni gerektiği vasinin yetkileri ve sınırları rehberinde anlatılmıştır. Vasinin değişmesi kısıtlılığı kaldırmaz; vesayet makamı görevden alınan vasinin yerine yeni bir vasi atar.

Vasinin atanmasına itiraz: on gün

Sorun vasinin baştan yanlış kişi olarak seçilmesiyse görevden alma beklenmeden atamaya itiraz edilebilir. Vasiliğe atanan kişi, atamanın kendisine tebliğinden başlayarak on gün içinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir; ilgili olan herkes de vasinin atandığını öğrendiği günden başlayarak on gün içinde atamanın kanuna aykırı olduğunu ileri sürebilir (TMK m.422). Bu süre kaçırılırsa itiraz yolu kapanmaz, ancak artık görevden alma şartlarının (TMK m.483) gösterilmesi gerekir.

Vasilik Kaldırma Ne Kadar Sürer?

Kanunda vesayetin kaldırılması için bir karar süresi öngörülmemiştir; süre dosyanın özelliğine göre değişir. Bu nedenle “kaç ayda biter” sorusuna dosyayı görmeden kesin bir cevap verilemez. Süreyi belirleyen başlıca adımlar şunlardır:

Süreyi etkileyen adımlar
AdımNe beklenirDayanak
Bekleme şartıSavurganlık ve bağımlılıkta başvurudan önce en az bir yıl şikâyetsiz geçmesiTMK m.475
Sağlık kurulu raporuHastaneye sevk, muayene ve kurul raporunun dosyaya gelmesiTMK m.474
AraştırmaTanık dinlenmesi, gerektiğinde sosyal inceleme, kişinin dinlenmesiTMK m.472
KesinleşmeKararın tebliği ve kanun yolu süresinin dolması; istinafa gidilirse daha uzunHMK m.345
Kesin hesapVasi son rapor ve kesin hesabı 15 gün içinde verir; mahkeme 15 gün içinde incelerTMK m.489-491; Tüzük m.31

Başvurudan önce raporun alınacağı hastaneyi ve gerekli belgeleri belirlemek, eksik belge nedeniyle ara kararla zaman kaybedilmesini önler. Akıl hastalığına dayanan dosyalarda raporlar arasında çelişki varsa mahkemenin bu çelişkiyi gidermesi gerekir; bu da süreyi uzatabilir.

Başvuruda sık yapılan hatalar

  • İki kavramı karıştırmak: Vasinin değiştirilmesini istemek kısıtlılığı kaldırmaz; kısıtlılığın kalkması için TMK m.472 uyarınca ayrıca karar gerekir.
  • Tek hekim raporuyla başvurmak: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığında resmî sağlık kurulu raporu aranır (TMK m.474).
  • Bir yılı beklememek: Savurganlık ve bağımlılıkta bir yıllık şikâyetsiz dönem dolmadan yapılan istem reddedilir (TMK m.475).
  • Yanlış kanun yoluna gitmek: Vesayetin yürütülmesine ilişkin kararlara karşı istinaf veya temyiz değil, on gün içinde denetim makamına itiraz yolu vardır (TMK m.461/2).
  • Uzatma süresini kaçırmak: Vasinin iki yıllık görev süresi dolmadan uzatma istenmezse resmî dairelerde işlem yapmak zorlaşır.
  • Tebliğ tarihini kaydetmemek: Vasiye karşı tazminat davasının bir yıllık süresi kesin hesabın tebliğiyle başlar (TMK m.492).

Karara Karşı Yol: İstinaf mı, Denetim Makamı mı?

Vesayet işlerinde iki ayrı kanun yolu vardır ve karıştırılması hak kaybına yol açar. Kısıtlamaya veya vesayetin kaldırılmasına ilişkin esas karara karşı genel hükümlere göre istinaf yoluna gidilir; istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345). Vesayetin yürütülmesine ilişkin kararlara, örneğin görev süresinin uzatılması, izin veya hesap kararlarına karşı ise tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine itiraz edilir (TMK m.461/2). Denetim makamı gerektiğinde duruşma yaparak itirazı kesin olarak karara bağlar (TMK m.488). Yargıtay, vesayetin yürütülmesine ilişkin karara karşı doğrudan temyize başvurulmasını görev yönünden reddedip dosyayı denetim makamına göndermiştir (Yargıtay 2. HD, E.2008/3280, K.2008/8056).

Hangi karara hangi yol?
KararBaşvuru yoluSüre
Kısıtlama veya vesayetin kaldırılması kararı ya da talebin reddiİstinaf (bölge adliye mahkemesi)Tebliğden itibaren 2 hafta (HMK m.345)
Vesayetin yürütülmesine ilişkin karar (uzatma, izin, hesap)Denetim makamına itiraz (asliye hukuk mahkemesi)Tebliğden itibaren 10 gün (TMK m.461/2)
Denetim makamının itiraz üzerine verdiği kararKanun yolu yokturKesin (TMK m.488)

İstinaf sürecinin işleyişi istinaf süreci rehberinde anlatılmıştır.

Kaldırma Kararının Sonuçları: Ehliyet, İlân ve Nüfus Kaydı

Vesayetin kaldırılmasıyla kişi fiil ehliyetini yeniden kazanır; kendi adına sözleşme yapabilir, malvarlığını yönetebilir, dava açıp takip edebilir. Kısıtlama ilân edilmişse kaldırılması da ilân olunur; ancak fiil ehliyetinin yeniden kazanılması ilânın yapılmasına bağlı değildir (TMK m.473). İlân üçüncü kişileri bilgilendirme işlevi görür. Kaldırma ileriye etkilidir; vesayet süresince vasi tarafından usulüne uygun yapılmış işlemler geçerliliğini korur. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemediğinden (HMK m.367/2), kararın nüfus kaydına işlenmesi, bankada veya tapuda kullanılması için kesinleşme şerhli karar örneği alınmalıdır. Kısıtlama sebebi kısmen ortadan kalkmış, ancak kişinin belirli işlemlerde hâlâ yardıma ihtiyacı varsa vesayet yerine yasal danışman atanması gündeme gelebilir (TMK m.429).

Kesin Hesap: Görev Bitince Vasinin Sorumluluğu Bitmez (TMK m.489-494)

Vesayet sona erse veya vasi değişse de ayrılan vasinin yükümlülükleri devam eder. Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermekle ve malvarlığını vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilmek üzere hazır bulundurmakla yükümlüdür (TMK m.489). Türk Medenî Kanununun Velâyet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük’e (RG 10.08.2003, S.25195) göre vasi son raporunu ve kesin hesabını on beş gün içinde verir; vesayet makamı da bunları on beş gün içinde inceler (Tüzük m.31). İnceleme sonunda mahkeme vasinin görevine son verir ve kesin hesabı, tazminat davası açma hakları bulunduğunu belirterek vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye tebliğ eder (TMK m.490-491).

Vesayetten doğan tazminat davalarında zamanaşımı
DavaSüre ve başlangıçDayanak
Vasi ve kayyıma karşı tazminatKesin hesabın tebliğinden itibaren 1 yılTMK m.492/1
Tazmin ettirilemeyen zarar için Devlete karşıZararın vasi, kayyım veya yasal danışmana tazmin ettirilemeyeceğinin anlaşılmasından itibaren 1 yılTMK m.492/2
Gizli kalmış hesap yanlışlığı veya sorumluluk sebebiÖğrenmeden itibaren 1 yılTMK m.493/1
Her hâlde üst sınırKesin hesabın tebliğinden itibaren 10 yılTMK m.493/2

Süreler kısadır: kesin hesap tebliğ edildikten sonra bir yıl içinde dava açılmazsa zarar gerçek olsa bile talep zamanaşımına uğrayabilir. Bu nedenle tebliğ tarihi mutlaka kayda geçirilmelidir. Vesayet altındaki kişinin vasiye karşı alacakları imtiyazlıdır (TMK m.494). Vesayet izni olmadan yapılan işlemlerin akıbeti için vesayet izni olmadan yapılan paylaşım yazımızı, vasinin malvarlığı yönetimindeki sorumluluğu için veli ve vasinin sorumluluğu rehberini inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasilik nasıl kaldırılır?

Kısıtlama kararını veren veya vesayet dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesine dilekçeyle başvurulur; kısıtlama sebebinin ortadan kalktığı belgelenir. Akıl hastalığında resmî sağlık kurulu raporu (TMK m.474), savurganlık ve bağımlılıkta en az bir yıl şikâyetsiz geçmesi (TMK m.475) aranır. Sebep kalkmışsa mahkeme vesayetin sona ermesine karar verir (TMK m.472).

Vasilik kendiliğinden biter mi?

Yalnızca iki durumda: küçük üzerindeki vesayet erginlikle (TMK m.470), hükümlü üzerindeki vesayet hapis hâlinin hukuka uygun sona ermesiyle (TMK m.471) kendiliğinden kalkar. Diğer kısıtlılarda vesayet ancak vesayet makamının kararıyla sona erer (TMK m.472/1).

Vasilik süresi bitince ne olur?

Vasinin görevi sürenin dolmasıyla sona erer (TMK m.480), ancak kişinin kısıtlılığı devam eder. Mahkeme ya aynı vasinin görevini iki yıl daha uzatır ya da yeni vasi atar; yenisi göreve başlayana kadar eski vasi zorunlu işleri yapar (TMK m.482).

Vasilik kaç yılda bir yenilenir?

Vasi kural olarak iki yıl için atanır ve vesayet makamı bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK m.456). Uzatma kendiliğinden olmaz; vesayet dosyasında karar verilmesi gerekir.

Süresiz vasilik olur mu?

Kanunda süresiz vasilik yoktur; vasilik her defasında iki yıllık süreyle verilir (TMK m.456). Kısıtlanan ergin çocuk ana ve babanın velayeti altında bırakılırsa (TMK m.335/2) bu vasilik değil velayettir ve kanunda velayet için iki yıllık süre öngörülmemiştir.

Vasilik kaldırma ne kadar sürer?

Kanunda bir karar süresi yoktur. Süre; sağlık kurulu raporunun gelmesine, savurganlık ve bağımlılıktaki bir yıllık bekleme şartına, tanık ve araştırmalara ve kararın kesinleşmesine göre değişir. Dosyayı görmeden kesin bir süre verilemez.

Vasi nasıl değiştirilir?

Vasi görevini ağır biçimde savsaklarsa, yetkisini kötüye kullanırsa veya güveni sarsıcı davranışlarda bulunursa vesayet makamı tarafından görevden alınır (TMK m.483). Mahkeme önce araştırma yapar ve vasiyi dinler (TMK m.485); acil hâllerde vasiye geçici olarak işten el çektirebilir (TMK m.486).

Vasilik iptali e-Devlet’ten yapılır mı?

Hayır. Vesayetin kaldırılması mahkeme kararı gerektirir; başvuru sulh hukuk mahkemesine dilekçeyle yapılır. Dilekçe elektronik imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden de gönderilebilir; e-Devlet ve UYAP üzerinden dosyanın durumu izlenebilir.

Akıl hastalığında vesayetin kaldırılması için hangi rapor gerekir?

Kısıtlama sebebinin ortadan kalktığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi gerekir (TMK m.474). Tek hekim raporu veya kişisel beyan yeterli değildir; raporlar çelişkiliyse mahkemenin çelişkiyi gidermesi gerekir.

Savurganlık veya bağımlılık nedeniyle kısıtlanan kişi ne zaman başvurabilir?

Kısıtlama sebebiyle ilgili olarak en az bir yıldan beri şikâyete meydan vermemiş olması gerekir (TMK m.475). Bu süre dolmadan yapılan istem reddedilir.

Hükümlü tahliye olunca vasilik biter mi?

Evet. Hapis hâlinin cezanın tamamlanması veya koşullu salıverilme gibi hukuka uygun bir şekilde sona ermesiyle vesayet kendiliğinden kalkar (TMK m.471/1). Hapis sürerken de beş yıldan az cezalarda kişinin istemiyle vesayet sona erdirilebilir (TMK m.471/2).

Vesayetin kaldırılmasını kimler isteyebilir?

Kısıtlının kendisi ve ilgililerden her biri isteyebilir (TMK m.472/3). Eş, çocuklar, anne ve baba, kardeşler ve vasi başvuru yapabilir; yetki yalnızca vasiye ait değildir.

Vasilikten kaçınma süresi nedir?

Vasiliğe atanan kişi, atamanın kendisine tebliğinden itibaren on gün içinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir (TMK m.422/1). Görevdeki vasi ise dört yıl dolunca kaçınma hakkını kullanabilir (TMK m.456).

Görevi biten vasiye ne zamana kadar dava açılır?

Vasiye karşı tazminat davası kesin hesabın tebliğinden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar (TMK m.492). Sonradan ortaya çıkan gizli hesap yanlışlığında süre öğrenmeden itibaren bir yıldır; her hâlde tebliğden itibaren on yıl geçince dava açılamaz (TMK m.493).

Vesayetin kaldırılması kararına nasıl itiraz edilir?

Kaldırma kararına veya talebin reddine karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir (HMK m.345). Vesayetin yürütülmesine ilişkin kararlara ise tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edilir (TMK m.461/2).

Vesayet altındaki kişi ölürse vasilik biter mi?

Evet, vesayet altındaki kişinin ölümüyle vesayet kendiliğinden sona erer. Vasi yine de son raporunu ve kesin hesabını vesayet makamına verir ve malvarlığını mirasçılara teslim edilmek üzere hazır bulundurur (TMK m.489).

Vesayet ve kısıtlama rehberlerimiz: Vesayet ve kayyım atanması şartları · Vasi atanması talebi dilekçesi · Yaşlı veya hasta ebeveyn için vasi · Kayyım nedir, vasiden farkı · Ağır malûliyette vasi ve kayyım dilekçesi · Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi

Vesayetin kaldırılması, vasinin değiştirilmesi, görev süresinin uzatılması veya kesin hesap süreci için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Vasi ve vesayet işlemlerinde yardıma mı ihtiyacınız var?

Hukukçular Evi yanınızda.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Bu sayfada anılan kanun maddelerinin güncel metnine ve içtihatlara yukarıdaki resmî kaynaklardan ulaşabilirsiniz. Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce güncel hâlin teyit edilmesi önerilir.

Post by Av. Fatma Öztürk