Ağır maluliyetli dosyalarda tazminat davasından önce cevaplanması gereken bir soru vardır: mağduru kim temsil edecek? Kaza sonucu bilincini veya karar verme yeteneğini yitiren kişi adına açılan dava, temsil sorunu çözülmeden yürümez. Üstelik vasi atandıktan sonra dahi bir adım daha vardır ve atlandığında dava açılmamış sayılabilir. Bu rehber sürecin tamamını ve üç hazır dilekçe örneğini içeriyor.
⚠️ Faizde mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026:
Faiz oranı. 7589 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Yasal faiz artık sabit bir rakam değil, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran’daki oran, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni uygulanır. Faiz artık dönemsel hesaplanır: 31.07.2026 öncesi dönemde eski rejim, sonrasında yeni formül geçerlidir; tek oranla yıllara yayılan hesap tabloları yanlış sonuç verir.
Faiz başlangıcı. Aynı Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz, bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Geçiş bakımından belirleyici olan olay tarihidir: 7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca yeni faiz kuralı yalnızca 31 Temmuz 2026’dan sonra meydana gelen haksız fiil ve zarar doğuran olaylara uygulanır; daha önceki olaylarda maddenin değişiklikten önceki hükümleri geçerlidir. Ayrıntı: Yasal faiz değişti: reeskont endekslemesi
⚠️ Mevzuat güncellemesi — 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır (RG 31.07.2026, S. 33326). Bu tarihten sonra yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Yerine, aynı Kanun’un 20. maddesiyle HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkra ile güçlendirilmiş kısmi dava getirilmiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. 31.07.2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davaları geçici m. 1 uyarınca eski hükme göre görülmeye devam eder. Ayrıntı: Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı? HMK 107 ve yargı paketi
Mağdur işlerini göremiyor mu? Temsil sorununu birlikte çözelim.
Hangi Hâlde Hangi Yol?
| Durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen, korunması ve bakımı için sürekli yardım gereken ergin | TMK m. 405 | Kısıtlama ve vasi atanması |
| Ağır hastalığı veya engelliliği sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden ergin — kendi isteğiyle | TMK m. 408 | Kısıtlama ve vasi atanması |
| Ergin kişi hastalığı veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi göremeyecek ya da temsilci atayamayacak durumdaysa | TMK m. 426 | Temsil kayyımı |
| Yasal temsilcinin menfaati ile temsil edilenin menfaati çatışıyorsa | TMK m. 426 | Temsil kayyımı |
Trafik kazası dosyalarında ilk iki satır ağır nörolojik hasar, kalıcı bilinç kaybı veya ileri düzey fonksiyon kaybı hâllerinde; üçüncü satır ise henüz kısıtlama kararı alınmamış ancak ivedi işlem yapılması gereken hâllerde uygulanır. Bitkisel hayattaki mağdurda maluliyet oranı, bakım giderleri, manevi tazminat ve ceza boyutu için trafik kazası sonrası bitkisel hayat ve uzun süreli koma rehberimize bakabilirsiniz.
Nereye Başvurulur?
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir. Yetki, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.
Başvuru ilgililerin talebiyle yapılabileceği gibi, görevlerini yaparken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idarî makamlar, noterler ve mahkemeler de bu durumu yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadır. Uygulamada hastane veya tazminat davasını gören mahkeme kanalıyla bildirim yapıldığı da görülür.
Resmî Sağlık Kurulu Raporu Şart
⚠️ Rapor olmadan karar verilemez
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir. Hâkim, karar vermeden önce kurul raporunu göz önünde tutarak kısıtlanması istenen kişiyi dinleyebilir.
Trafik kazası dosyalarında bu rapor ile maluliyet raporu farklı belgelerdir ve farklı soruları cevaplar. Maluliyet raporu iş göremezlik oranını gösterir; vesayet için alınacak rapor ise kişinin işlerini görüp göremediğini ve korunma ile bakım ihtiyacını ortaya koyar. Birinin varlığı diğerinin yerine geçmez.
Kim Vasi Atanır?
Haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşi veya yakın hısımlarından biri atanır. Bu konuda yerleşim yerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.
📌 Kritik istisna: kısıtlanan ergin çocuk
Kısıtlanan ergin çocuklar kural olarak vesayet altına alınmayıp velayet altında bırakılır. Kısıtlanan ergin çocuğa anne veya babası atanmışsa, bu hâlde vesayet değil velayet hükümleri uygulanır.
Bunun pratik sonucu büyüktür: aşağıda anlatılan dava açma izni şartı, velayet hükümlerinin uygulandığı bu hâlde aranmaz. Dosyanın hangi rejime tabi olduğu baştan belirlenmeli ve dilekçede açıkça yazılmalıdır.
En Kritik Adım: Dava Açma İzni (TMK m. 462/8)
⚠️ Bu adım atlanırsa dava reddedilebilir
Türk Medeni Kanunu’nun 462. maddesinin sekizinci bendi uyarınca, acele hâllerde vasinin geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere, dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması vesayet makamının iznine tabidir.
Yargıtay uygulamasında bu husus davanın görülebilirlik şartı olarak kabul edilmektedir. İzin belgesi olmadan açılan davada HMK m.54 uyarınca mahkeme, izin için vesayet makamına başvurulması amacıyla kesin süre verir; süresinde başvurulursa izin konusunda karar verilinceye kadar beklenir, başvurulmazsa dava açılmamış ve yapılan işlemler yapılmamış sayılır. Bu bir sıfat (husumet) meselesi değil, kanuni temsile ilişkin bir dava şartı eksikliğidir.
Aynı kural yalnızca dava açmaya değil, sulh olmaya, tahkime başvurmaya ve feragate de uygulanır. Sigorta şirketiyle yapılacak anlaşma veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru da izne tabidir.
Bu nedenle doğru sıra şudur: (1) vasi atanması, (2) vesayet makamından dava izni, (3) tazminat davasının açılması. Yargılama sırasında mağdur kısıtlanmışsa, davaya vasi eliyle devam edilebilmesi için de aynı izin alınmalıdır.
Tıbbi hata sonrası bitkisel hayat: Özel hastaneye karşı dava öncesi zorunlu arabuluculukta ve kamu hastanesi için idareye başvuruda da hasta adına vasi hareket eder; arabuluculukta varılacak anlaşma ve açılacak dava için vesayet makamının izni gerekir (TMK m.462/8). Malpraktis kaynaklı bitkisel hayata özgü konular için tıbbi hata sonrası bitkisel hayat rehberimize bakabilirsiniz.
Usul Hukuku: Dava Ehliyeti ve İzin Belgesi
Vesayet hükümleri, kısıtlının kim tarafından temsil edileceğini belirler; bu temsilin davada nasıl gösterileceğini ve eksikliğin nasıl giderileceğini ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu düzenler.
| Hüküm | Kanuni kural | Ağır maluliyet dosyasındaki karşılığı |
|---|---|---|
| HMK m.51/1 | Dava ehliyeti medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir | Ayırt etme gücünü yitiren mağdurun davayı kendisinin açması mümkün değildir |
| HMK m.114/1-d, e | Tarafların dava ehliyetine sahip olmaları ve kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde temsilcinin gerekli niteliğe sahip olması dava şartıdır | Mahkeme bu hususu kendiliğinden gözetir |
| HMK m.54 | Davanın açılıp yürütülmesi bir makamın iznine bağlıysa kanuni temsilci izin belgesini dava dilekçesiyle vermek zorundadır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkeme eksikliğin giderilmesi şartıyla dava açılmasına veya işlem yapılmasına izin verebilir | Zamanaşımı dolmak üzereyse dava izin beklenmeden açılır, izin sonradan sunulur |
| HMK m.115/2 | Dava şartı eksikliğinin giderilmesi mümkünse mahkeme eksikliğin tamamlanması için kesin süre verir | Vesayet başvurusu derdestken açılan davada vasi atama kararının sunulması için süre verilir |
Vesayet başvurusu sürerken açılan dava. Yargıtay uygulamasında, kısıtlanması istenen kişi adına vesayet talebi sonuçlanmadan açılan davada dava ehliyeti eksikliğinin tamamlanabilir dava şartı olduğu; vasi atama kararı verildiğinde bu kararın sunulması için davacı tarafa süre verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Aynı kararlarda, henüz vasi atanmamış olmasının kişinin fiil ehliyetinin incelenmesine engel olmadığı da vurgulanmıştır. Bu yaklaşım, zamanaşımının yaklaştığı dosyalarda vesayet kararını beklemeden dava açılabilmesinin usul dayanağını oluşturur.
Vesayet izniyle yapılacak sulhte kapsam: İzin alınsa bile sulh metninin kapsamı belirleyicidir: yalnızca hastaneyle yapılan ibra, hekimin borcunu hastanenin iç ilişkideki payı oranında azaltabilir (TBK m.166/3); ceza dosyasındaki uzlaşma ise uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararları kapsamaz (CMK m.253/19). Ayrıntılar için malpraktiste sulh, ibra ve feragat rehberimize bakabilirsiniz.
Tazminatın Tahsili ve Yönetimi
Hükmedilen tazminat kısıtlının malvarlığına aittir; vasi bu parayı kendi malı gibi kullanamaz. Vesayet rejiminde malvarlığının yönetimi ve paranın nasıl değerlendirileceği kanunla düzenlenmiş olup, vasi vesayet makamına düzenli hesap vermekle yükümlüdür.
Ağır maluliyet dosyalarında tazminat tutarı yüksek olduğundan, tahsil sonrası yönetimin baştan planlanması gerekir: paranın nasıl muhafaza edileceği, bakım ve tedavi giderlerinin nereden karşılanacağı ve harcamaların hangi izinlere tabi olacağı önceden belirlenmelidir.
Kanuni Çerçeve: TMK m.462, 463, 466 ve Uygulama Tüzüğü
| Hüküm | Kural | Tazminat dosyasındaki önemi |
|---|---|---|
| TMK m.462 | On dört kalem önemli işlem vesayet makamının iznine tabidir; sekizinci bent dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordatoyu kapsar | Sigortayla sulh, tahkim başvurusu ve dava açma izinsiz yapılamaz |
| TMK m.463 | Yedi kalem işlemde vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni gerekir; bunlar arasında ömür boyu aylık veya gelir bağlama ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri de bulunur | Tazminatın ömür boyu gelir sözleşmesine dönüştürülmesi asliye hukuk mahkemesinin de iznine tabidir |
| TMK m.466 | Vesayet organları ve vesayet işleriyle görevlendirilen diğer kişiler, iyi bir yönetimin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür | Paranın getirisi ve güvenliği bakımından vasinin özen yükümü |
| Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m.24 | Vesayet altındaki kişinin ihtiyacı dışında kalan parası onun adına açılan hesaba yatırılır veya Hazine tarafından çıkarılan menkul kıymetlere yatırılır; vesayet makamı bu hesaptan kime ve nasıl ödeme yapılacağını bankaya bildirir | Sigortadan tahsil edilen tutarın kısıtlı adına hesaba yatırılması ve bakım giderleri için ödeme talimatı |
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun vesayet dairelerine yönelik tavsiyelerinde de kısıtlıya ait paraların menfaati araştırılmaksızın herhangi bir bankada tutulmaması ve malvarlığının yönetiminde TMK m.466’daki özen yükümüne uyulması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıntılı bir izin haritası için Vasinin Yetkileri ve Sınırları rehberimize bakabilirsiniz.
Dilekçe Örneği 1 — Vasi Atanması Talebi (TMK m. 405)
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(Vesayet Makamı sıfatıyla)
TALEP EDEN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No] — [Adres]
(Kısıtlanması istenen kişinin [eşi / annesi / babası / kardeşi])
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] (varsa)
HAKKINDA KARAR İSTENEN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No] — [Adres]
KONU: …/…/20… tarihli trafik kazası sonucu işlerini göremez hâle gelen [Ad Soyad]’ın KISITLANMASI ve kendisine VASİ ATANMASI talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. OLAY. Hakkında karar istenen [Ad Soyad], …/…/20… tarihinde [yer] mevkiinde meydana gelen trafik kazasında ağır şekilde yaralanmıştır. (Ek-1: kaza tespit tutanağı)
2. MEVCUT DURUM. Kaza sonucu [ağır kafa travması / kalıcı nörolojik hasar / bilinç kaybı] meydana gelmiş; …/…/20… – …/…/20… tarihleri arasında [ … ] gün yoğun bakımda kalmıştır. Hâlen [durum] hâlinde olup, günlük yaşam faaliyetlerini kendi başına sürdürememekte ve mali işlerini yönetememektedir. (Ek-2: epikriz ve yoğun bakım kayıtları, Ek-3: mevcut sağlık raporları)
3. HUKUKİ DAYANAK. Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesi uyarınca, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken her ergin kısıtlanır. Somut olayda bu koşullar gerçekleşmiştir.
(Alternatif — kişinin kendi talebi hâlinde:) Türk Medeni Kanunu’nun 408. maddesi uyarınca, ağır hastalığı ve engelliliği sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir. Müvekkil bu talebi kendi iradesiyle sunmaktadır.
4. SAĞLIK KURULU RAPORU. Kısıtlama kararı verilebilmesi için resmî sağlık kurulu raporu gerektiğinden, hakkında karar istenen kişinin tam teşekküllü bir sağlık kuruluşuna sevk edilerek resmî sağlık kurulu raporu alınmasını talep ederiz.
5. VASİ ÖNERİSİ. Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiliğe öncelikle kısıtlanacak kişinin eşi veya yakın hısımlarından biri atanır. Talep eden, hakkında karar istenen kişinin [yakınlık derecesi] olup, kendisiyle aynı konutta yaşamakta ve fiilen bakımını üstlenmektedir. Bu itibarla vasi olarak atanmayı talep ederiz. (Ek-4: nüfus kayıt örneği, Ek-5: yerleşim yeri belgesi)
6. ACİLİYET. Hakkında karar istenen kişi adına …/…/20… tarihli kazadan doğan tazminat talepleri ileri sürülecek olup, temsil sorununun çözülmemesi hak kaybına yol açacaktır.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Hakkında karar istenen [Ad Soyad]’ın tam teşekküllü sağlık kuruluşuna SEVKİNE ve resmî SAĞLIK KURULU RAPORU ALINMASINA,
2. Rapor doğrultusunda KISITLANMASINA,
3. Kendisine TALEP EDENİN VASİ OLARAK ATANMASINA,
4. Kararın ilgili yerlere BİLDİRİLMESİNE
karar verilmesini saygılarımızla talep ederiz. …/…/20…
Talep Eden / Vekili
[Ad Soyad] — (imza)
Dilekçe Örneği 2 — Dava Açma İzni Talebi (TMK m. 462/8)
Vasi atandıktan sonra bu izin alınmadan tazminat davası açılmamalıdır. Yargılama sırasında kısıtlama kararı verilmişse, davaya devam için de aynı izin gerekir.
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(Vesayet Makamı sıfatıyla)
VESAYET DOSYA NO: 20…/……
TALEP EDEN (VASİ): [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
KISITLI: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KONU: Kısıtlı adına trafik kazasından doğan tazminat davası açılması ve takibi için İZİN VERİLMESİ talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Mahkemenizin …/…/20… tarihli ve 20…/…… E., 20…/…… K. sayılı kararıyla [Ad Soyad] kısıtlanmış ve tarafıma vasi olarak atanmıştır. (Ek-1: vasi atama kararı)
2. Kısıtlı, …/…/20… tarihli trafik kazasında ağır maluliyete uğramış olup, kaza nedeniyle [sürücü], [işleten] ve [Sigorta Şirketi] aleyhine maddi ve manevi tazminat talepleri ileri sürülmesi gerekmektedir. (Ek-2: kaza tespit tutanağı, Ek-3: sağlık kurulu raporu)
3. HUKUKİ DAYANAK. Türk Medeni Kanunu’nun 462. maddesinin sekizinci bendi uyarınca dava açma, sulh olma ve tahkim vesayet makamının iznine tabidir. Bu husus, Yargıtay uygulamasında davanın görülebilirlik şartı olarak kabul edilmektedir.
4. KAPSAM. Talebimiz, tazminat davasının açılması ve takibinin yanı sıra; sigorta kuruluşlarına başvuru yapılması, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulması ve gerektiğinde kanun yollarına gidilmesi işlemlerini de kapsamaktadır.
5. ZAMANAŞIMI. Kaza tarihi …/…/20… olup, zamanaşımı süreleri işlemektedir. İznin ivedilikle verilmesi kısıtlının menfaatinedir.
SONUÇ VE İSTEM: Kısıtlı [Ad Soyad] adına, …/…/20… tarihli trafik kazasından doğan MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI AÇILMASINA VE TAKİBİNE; sigorta kuruluşlarına ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na BAŞVURULMASINA; gerektiğinde KANUN YOLLARINA GİDİLMESİNE İZİN VERİLMESİNE karar verilmesini saygılarımızla talep ederim. …/…/20…
Vasi / Vekili
[Ad Soyad] — (imza)
Dilekçe Örneği 3 — Temsil Kayyımı Talebi (TMK m. 426)
Kısıtlama süreci uzun sürer. İvedi bir işlem gerekiyorsa kayyım yolu daha hızlıdır.
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
TALEP EDEN: [Ad Soyad] — ([yakınlık derecesi])
HAKKINDA KAYYIM İSTENEN: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KONU: İvedi işlerinin görülebilmesi için TEMSİL KAYYIMI ATANMASI talebimizdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Hakkında kayyım istenen [Ad Soyad], …/…/20… tarihli trafik kazası sonucu hâlen [yoğun bakımda / bilinci kapalı / iletişim kuramaz durumda] olup, işlerini kendisi göremeyecek ve bir temsilci de atayamayacak durumdadır. (Ek-1: hastane kayıtları)
2. HUKUKİ DAYANAK. Türk Medeni Kanunu’nun 426. maddesi uyarınca, ergin bir kişi hastalığı veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi görebilecek ya da bir temsilci atayabilecek durumda değilse vesayet makamı temsil kayyımı atar.
3. İVEDİ İŞLER. Aşağıdaki işlemlerin gecikmeksizin yapılması gerekmektedir:
a) Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması (dava şartı; zamanaşımı işlemektedir),
b) Tedavi ve bakım giderlerinin karşılanmasına ilişkin işlemler,
c) Sosyal güvenlik başvurularının yapılması,
d) [Diğer ivedi işlemler].
(Menfaat çatışması varsa:) Ayrıca kazaya karışan araç, hakkında kayyım istenen kişinin yasal temsilcisi tarafından kullanılmakta olduğundan, bu kişi bakımından menfaat çatışması bulunmaktadır.
SONUÇ VE İSTEM: Hakkında kayyım istenen [Ad Soyad]’a, yukarıda sayılan işler bakımından TEMSİL KAYYIMI ATANMASINA; talep edenin kayyım olarak atanmasına karar verilmesini saygılarımızla talep ederim. …/…/20…
Talep Eden
[Ad Soyad] — (imza)
Dilekçe Örneği 4 — Tazminatın Kısıtlı Adına Hesaba Yatırılması ve Harcama Talimatı
Tazminat tahsil edildikten veya sigorta ödeme yapacağını bildirdikten sonra kullanılır. Amaç, paranın kısıtlı adına korunması ile bakım ve tedavi giderlerinin düzenli karşılanmasını aynı kararda güvenceye almaktır.
[ … ] SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(Vesayet Makamı sıfatıyla)
VESAYET DOSYA NO: 20…/……
TALEP EDEN (VASİ): [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KISITLI: [Ad Soyad] — [T.C. Kimlik No]
KONU: Kısıtlı adına tahsil edilecek trafik kazası tazminatının kısıtlı adına açılacak hesaba yatırılması ve bakım giderleri için ödeme talimatı verilmesi talebimdir.
AÇIKLAMALAR:
1. Mahkemenizin …/…/20… tarihli izni ile açılan [ … ] Asliye Hukuk / Asliye Ticaret Mahkemesinin 20…/…… E. sayılı dosyasında ya da Sigorta Tahkim Komisyonunun 20…/…… sayılı dosyasında kısıtlı lehine ……… TL tazminata hükmedilmiş / sigorta kuruluşu ……… TL ödeme yapacağını bildirmiştir. (Ek-1)
2. HUKUKİ DAYANAK. Türk Medeni Kanunu’nun 466. maddesi uyarınca vesayet organları iyi bir yönetimin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür. Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük’ün 24. maddesi uyarınca kısıtlının ihtiyacı dışında kalan parası onun adına açılan hesaba veya Hazine tarafından çıkarılan menkul kıymetlere yatırılır ve vesayet makamı bu hesaptan yapılacak ödemeleri bankaya bildirir.
3. GİDER PLANI. Kısıtlının aylık bakıcı gideri ……… TL, düzenli tedavi ve sarf malzemesi gideri ……… TL’dir; ayrıca [protez yenileme / ev düzenlemesi] için ……… TL harcama öngörülmektedir. (Ek-2: fatura ve proformalar, Ek-3: sağlık raporu)
SONUÇ VE İSTEM: Tahsil edilecek tazminatın KISITLI ADINA AÇILACAK HESABA YATIRILMASINA; hesaptan aylık ……… TL’nin bakım ve tedavi giderleri için vasiye ödenmesi yönünde BANKAYA TALİMAT VERİLMESİNE; bunun dışındaki harcamaların ayrıca izne tabi tutulmasına karar verilmesini saygılarımla arz ederim. …/…/20…
Vasi
[Ad Soyad] — (imza)
Vesayet Süreci Zamanaşımını Durdurur mu?
Durdurmaz. Zamanaşımının işlemeyeceği ve başlamışsa duracağı hâller TBK m.153’te sınırlı olarak sayılmıştır. Bu hâllerden vesayete ilişkin olanı, vesayet süresince vesayet altında bulunanların vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacaklarıdır. Kısıtlının kazaya karışan sürücü, işleten veya sigorta kuruluşundan olan tazminat alacağı bu bendin kapsamına girmez; kısıtlama kararı beklenirken de bu alacak bakımından süre işlemeye devam eder.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Zamanaşımının durması | Yalnızca kanunda sayılan hâllerde; durma sebebi ortadan kalktığı günün bitiminde süre kaldığı yerden işlemeye devam eder | TBK m.153 |
| Zamanaşımının kesilmesi | Borçlunun borcu tanıması veya alacaklının dava ya da def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurması, icra takibinde bulunması hâlinde süre yeniden başlar | TBK m.154 |
| Motorlu araç kazası | Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı | KTK m.109 |
| Taksirle yaralama | Olağan dava zamanaşımı 8 yıl, uzamış zamanaşımı 12 yıl | TCK m.89, m.66/1-e, m.67/4 |
Bu tablo, “Doğru Sıra” başlığındaki önerinin kanuni gerekçesidir: vesayet başvurusu ile tazminat hazırlığı ardışık değil eş zamanlı yürütülmeli, süre darsa HMK m.54’teki imkân kullanılarak dava izin belgesi sonradan sunulmak üzere açılmalıdır.
Doğru Sıra
- İvedi işlem varsa temsil kayyımı talep edilir; sigortaya başvuru bu yolla yapılabilir.
- Sulh hukuk mahkemesine vasi atanması talebi sunulur.
- Mahkeme resmî sağlık kurulu raporu aldırır ve gerekirse kişiyi dinler.
- Kısıtlama kararı verilir ve vasi atanır.
- Vasi, vesayet makamından dava açma izni alır.
- Tazminat davası açılır veya tahkime başvurulur.
- Tahsil edilen tazminat, vesayet rejimine göre yönetilir ve hesabı verilir.
Zamanaşımı bu süre boyunca işlemeye devam ettiğinden, birinci ve ikinci adımlar eş zamanlı yürütülmelidir. Ayrıntı: zamanaşımı def’ine cevap dilekçesi örneği.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Mağdurun durumu hangi maddeye giriyor: TMK m. 405 mi, m. 408 mi?
- Kısıtlanacak kişinin yerleşim yeri neresi? (Yetki oraya aittir.)
- Resmî sağlık kurulu raporu için sevk talep edildi mi?
- Maluliyet raporu ile vesayet raporunun farklı belgeler olduğu gözetildi mi?
- Vasi olarak kim önerilecek; eş veya yakın hısım mı?
- Mağdur kısıtlanan ergin çocuk mu? (Velayet hükümleri uygulanabilir.)
- Vasi atandıktan sonra dava açma izni alındı mı?
- İzin talebi tahkim ve kanun yollarını da kapsıyor mu?
- İvedi işlem varsa kayyım yolu ayrıca değerlendirildi mi?
- Zamanaşımı takvimi çıkarıldı mı?
Sık Yapılan Altı Hata
- Dava açma iznini atlamak. Bu, davanın görülebilirlik şartıdır; verilen kesin süre içinde izin için başvurulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.54).
- İzni yalnızca dava için almak. Sulh olma, tahkim ve feragat de izne tabidir.
- Maluliyet raporunu yeterli sanmak. Kısıtlama için ayrı bir resmî sağlık kurulu raporu gerekir.
- Kayyım yolunu hiç düşünmemek. Kısıtlama süreci uzundur; ivedi işler için kayyım daha hızlıdır.
- Ergin çocuk ayrımını gözden kaçırmak. Velayet hükümlerinin uygulandığı hâlde izin şartı aranmaz.
- Zamanaşımını beklemeye almak. Vesayet süreci sürerken süreler işlemeye devam eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaza sonrası mağdur için neden vasi gerekir?
Kaza sonucu işlerini göremez hâle gelen kişi adına açılacak dava, temsil sorunu çözülmeden yürümez. Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesi uyarınca akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için sürekli yardım gereken her ergin kısıtlanır ve kendisine vasi atanır.
Hangi mahkemeye başvurulur?
Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesidir; denetim makamı asliye hukuk mahkemesidir. Yetki, kısıtlanacak kişinin yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.
Kısıtlama için hangi rapor gerekir?
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir. Bu rapor, tazminat dosyasındaki maluliyet raporundan farklıdır: maluliyet raporu iş göremezlik oranını, vesayet raporu ise kişinin işlerini görüp göremediğini ve bakım ihtiyacını gösterir.
Vasi olarak kim atanır?
Haklı sebepler engel olmadıkça vasiliğe, vesayet altına alınacak kişinin öncelikle eşi veya yakın hısımlarından biri atanır. Bu konuda yerleşim yerinin yakınlığı ve kişisel ilişkiler göz önünde tutulur.
Vasi doğrudan dava açabilir mi?
Açamaz. Türk Medeni Kanunu’nun 462. maddesinin sekizinci bendi uyarınca, acele hâllerde geçici önlem alma yetkisi saklı kalmak üzere dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato vesayet makamının iznine tabidir. Bu husus davanın görülebilirlik şartıdır.
İzin alınmadan dava açılırsa ne olur?
HMK m.54 uyarınca mahkeme, izin için vesayet makamına başvurulması amacıyla kesin süre verir; süresinde başvurulursa izin konusunda karar verilinceye kadar beklenir, başvurulmazsa dava açılmamış ve yapılan işlemler yapılmamış sayılır. Yargılama sırasında taraf kısıtlanmışsa, davaya vasi eliyle devam edilebilmesi için de aynı izin gerekir.
İzin talebi neleri kapsamalı?
Yalnızca dava açmayı değil; sigorta kuruluşlarına başvuru yapılmasını, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulmasını, sulh olmayı ve gerektiğinde kanun yollarına gidilmesini de kapsayacak biçimde istenmelidir. Aksi hâlde her işlem için ayrı izin gerekir.
Kısıtlanan ergin çocukta durum farklı mı?
Farklıdır. Kısıtlanan ergin çocuklar kural olarak vesayet altına alınmayıp velayet altında bırakılır; anne veya baba atanmışsa vesayet değil velayet hükümleri uygulanır. Bu hâlde dava açma izni şartı aranmaz. Dosyanın hangi rejime tabi olduğu baştan belirlenmelidir.
Kısıtlama süreci uzun, ivedi işlerim var, ne yapabilirim?
Türk Medeni Kanunu’nun 426. maddesi uyarınca temsil kayyımı atanmasını isteyebilirsiniz. Ergin bir kişi hastalığı veya benzeri bir sebeple ivedi bir işini kendisi göremeyecek ya da temsilci atayamayacak durumdaysa kayyım atanır. Sigortaya başvuru gibi süreye tabi işlemler bu yolla yapılabilir.
Menfaat çatışması varsa ne olur?
Bir işte yasal temsilcinin menfaati ile temsil edilenin menfaati çatışıyorsa temsil kayyımı atanır. Kazaya karışan aracı mağdurun yasal temsilcisinin kullanmış olması bu duruma tipik örnektir.
Tazminat parası kime ödenir?
Tazminat kısıtlının malvarlığına aittir; vasi bu parayı kendi malı gibi kullanamaz. Malvarlığının yönetimi vesayet rejimine tabidir ve vasi vesayet makamına düzenli hesap vermekle yükümlüdür. Tutarın yüksek olduğu dosyalarda yönetim baştan planlanmalıdır.
Vesayet süreci sürerken zamanaşımı işler mi?
İşler. TBK m.153 uyarınca vesayet süresince zamanaşımı yalnızca vesayet altındaki kişinin vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacakları için durur; sürücü, işleten ve sigorta kuruluşuna karşı tazminat alacakları bu kapsamda değildir. Bu nedenle vasi atanması talebi ile tazminat hazırlıkları eş zamanlı yürütülmeli, süre darsa HMK m.54’teki imkânla dava açılıp izin belgesi sonradan sunulmalıdır.
Vesayet başvurusu sonuçlanmadan tazminat davası açılabilir mi?
Açılabilir. HMK m.54 uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkeme, eksikliğin giderilmesi şartıyla dava açılmasına izin verebilir. Yargıtay uygulamasında bu durumda dava ehliyeti eksikliği tamamlanabilir dava şartı sayılır ve vasi atama kararının sunulması için süre verilir.
Sigortadan gelen tazminat nereye yatırılır?
Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m.24 uyarınca kısıtlının ihtiyacı dışında kalan parası onun adına açılan hesaba veya Hazine tarafından çıkarılan menkul kıymetlere yatırılır; vesayet makamı bu hesaptan yapılacak ödemeleri bankaya bildirir.
Vasi tazminatla ömür boyu gelir sözleşmesi yapabilir mi?
TMK m.463 uyarınca ömür boyu aylık veya gelir bağlama ile ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, vesayet makamının izninden sonra denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesinin de iznine tabidir.
Mağdur işlerini göremiyor mu? Temsil sorununu birlikte çözelim.
İlgili Rehberler
- Bakıcı gideri ve sürekli bakım tazminatı dava dilekçesi örneği
- Tedavi ve yaşam boyu giderler talebi dilekçesi örneği
- Çocuk mağdurda tazminat dava dilekçesi örneği (ÇÖZGER)
- Maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi
- Trafik kazasında sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
- Zamanaşımı def’ine cevap dilekçesi örneği (KTK m. 109)
- Trafik kazası maddi ve manevi tazminat dava dilekçesi örneği
- Talep artırım dilekçesi örneği (HMK m. 109/4)
- İMM poliçesine başvuru ve dava dilekçesi örneği
- Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?
- Vasinin yetkileri ve sınırları: hangi işlemler için izin gerekir?
- Ağır maluliyette yaşam boyu giderler: protez, cihaz, ev ve araç tadilatı
- Bedeni zararda sigorta tahkim başvuru dilekçesi örneği
- Tıbbi hata sonrası bitkisel hayat
- Malpraktiste sulh, ibra ve feragat: ibraname, uzlaşma, şikâyetten vazgeçme
Dayanak Mevzuat
- 4721 sayılı TMK m. 405 — akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlama
- 4721 sayılı TMK m. 408 — istek üzerine kısıtlama
- 4721 sayılı TMK m. 409 — usul; resmî sağlık kurulu raporu şartı
- 4721 sayılı TMK m. 411 — vesayet işlerinde yetki
- 4721 sayılı TMK m. 414 — vasiliğe eş ve yakın hısımların önceliği
- 4721 sayılı TMK m. 419 — kısıtlanan ergin çocuklarda velayetin devamı
- 4721 sayılı TMK m. 426 — temsil kayyımı atanmasını gerektiren hâller
- 4721 sayılı TMK m. 462 — vesayet makamının izni gereken hâller; sekizinci bent dava açma, sulh ve tahkim
- 4721 sayılı TMK m. 463 — denetim makamının da izni gereken hâller
- 4721 sayılı TMK m. 466 — vesayet organlarının özen yükümü
- Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m. 24 — kısıtlıya ait paraların yatırılması
- 6100 sayılı HMK m. 51, 54, 114, 115 — dava ehliyeti, izin belgesi ve dava şartı eksikliğinin giderilmesi
- 6098 sayılı TBK m. 153, 154 — zamanaşımının durması ve kesilmesi
- 2918 sayılı KTK m. 109; 5237 sayılı TCK m. 66, 67, 89 — zamanaşımı süreleri
- 7589 sayılı Kanun m. 18 ve geçici m. 1/9 — faiz değişikliği ve geçiş kuralı
