Bakıcı Gideri ve Sürekli Bakım Tazminatı Dava Dilekçesi Örneği (2026) — TBK m. 54

Ağır maluliyetli dosyalarda bakıcı gideri, tek başına tazminatın en büyük kalemi olabilir — ve en sık kaybedilen kalemdir. Kaybedilme sebebi hukuki değil, usulidir: sağlık kurulu raporunda “başkasının bakımına muhtaçtır” ibaresi yoksa, kalem hesaba hiç girmez. Bu rehber bakıcı giderinin nasıl hesaplandığını, yakının baktığı hâllerde ne olacağını ve iki hazır dilekçe örneğini içeriyor.

Bakıcı Gideri Nedir?

Kaza sonucu kişinin günlük yaşam faaliyetlerini kendi başına yerine getiremez hâle gelmesi durumunda, bakımı için katlanılan veya katlanılacak gider tazminat kalemi oluşturur. Dayanağı, bedensel zararlarda tazminat kalemlerini düzenleyen Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesidir.

Bu kalem iki biçimde ortaya çıkar:

• Geçmişe dönük bakım gideri: kaza ile karar arasında geçen dönemde fiilen katlanılan bakım ihtiyacı.
• Gelecekteki sürekli bakım gideri: kalıcı bakım ihtiyacı bulunan hâllerde, bakiye ömür boyunca sürecek bakım maliyeti. Bu tutar aktüeryal hesapla bugünkü değere indirgenir.

Hesap Nasıl Yapılır?

Bakıcı gideri, uygulamada brüt asgari ücret üzerinden hesaplanır. Bakımın tam gün mü yoksa kısmi mi gerektiği, sağlık kurulu raporundaki tespite göre belirlenir ve hesap buna göre oranlanır.

Aktüerya raporunun bu kalemi ayrıca hesaplayıp hesaplamadığı denetlenmelidir. Ayrıntı: aktüerya raporuna itiraz dilekçesi.

Bakımı Yakınım Yapıyor, Yine de İsteyebilir miyim?

Evet. Bakımın profesyonel bir bakıcı yerine eş, anne, evlat gibi bir yakın tarafından üstlenilmiş olması talebi ortadan kaldırmaz. Yakının harcadığı emek, karşılığı ödenmesi gereken bir değerdir; fatura veya sözleşme ibrazı şart değildir.

Bu, uygulamada en çok kaybedilen noktadır: “para vermedim ki nasıl isteyeyim” düşüncesiyle kalem hiç talep edilmez. Oysa aksi bir sonuç, bakımı ücretsiz üstlenen ailenin zararı karşılıksız kalmasına yol açardı.

Karıştırılmaması Gereken Kalemler

Bedeni zarar dosyasında birbirine yakın görünen ama ayrı hesaplanan kalemler vardır. Dilekçede ayrı ayrı gösterilmezse hesaba girmezler.

Talep dilekçesinde bu ayrımın yapılmaması, sigorta yönünden kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski doğurur. Manevi tazminat için: manevi tazminat dava dilekçesi örneği.

Ayrıca hastaneye gidiş gelişlerde katlanılan yol ve konaklama masrafları da tedavi gideri kapsamında ayrıca istenebilir; belgelenmesi kolay olduğundan çoğu zaman ihmal edilir.

Zincirin Zayıf Halkası: Rapor Talebi

Rapor eksik geldiyse itiraz yolu açıktır: maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk dilekçesi.

Sigortanın Tipik Savunmaları ve Karşılığı

• “Fatura yok, gider ispatlanmamış.” Bakımın yakın tarafından üstlenildiği hâllerde fatura aranmaz; emeğin karşılığı tazmin edilir.
• “Raporda bakım ihtiyacı yazmıyor.” Bu bir hesap engeli değil, rapor eksikliğidir; ek rapor veya yeni sevkle giderilir.
• “SGK zaten ödeme yapıyor.” SGK’ca karşılanan kısım mahsup konusudur; kalemin tamamının reddini gerektirmez.
• “Bakım ihtiyacı geçicidir.” Geçici olsa dahi süresi kadar tazminat doğar; kalıcılık yalnızca hesabın süresini değiştirir.

Dilekçe Örneği 1 — Bakıcı Gideri ve Sürekli Bakım Tazminatı Davası

Dilekçe Örneği 2 — Sigortaya Bakıcı Gideri Başvurusu

Dava veya tahkimden önce sigortacıya yazılı başvuru dava şartıdır. Bakıcı gideri, kalem olarak açıkça sayılmazsa değerlendirmeye alınmaz.

Kontrol Listesi

• Sağlık kurulu raporunda “başkasının bakımına muhtaçtır” ibaresi var mı?
• Bakımın derecesi (tam gün / kısmi) ve süresi raporda belirtilmiş mi?
• Geçici iş göremezlik süresi ay olarak yazılmış mı?
• Rapor sevk yazısında bu hususlar açıkça soruldu mu?
• Bakımı yakın üstleniyorsa, kim olduğu ve nelerin yapıldığı dilekçede anlatıldı mı?
• Tanık deliline dayanıldı mı?
• Refakatçi gideri ile yol ve konaklama masrafları ayrıca istendi mi?
• Aktüerya raporunda bakım kalemi ayrı hesaplanmış mı?
• Manevi tazminat, sigortadan değil sürücü ve işletenden mi istendi?
• Karşı tarafın İMM poliçesi araştırıldı mı?

Sık Yapılan Altı Hata

1. Rapor talebinde yalnızca maluliyet oranı istemek. Bakım ihtiyacı raporda yazmazsa hesaba hiç girmez.
2. Yakın baktığı için talep etmemek. Yakının emeği tazmin edilir; fatura aranmaz.
3. Kalemleri tek başlıkta toplamak. Sayılmayan kalem değerlendirilmez.
4. Refakat ve yol masraflarını atlamak. Belgelenmesi kolay olduğu hâlde çoğu zaman istenmez.
5. Manevi tazminatı sigortadan istemek. Bu kalem zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır.
6. Erken talep artırımı. Bakım kalemi rapora girmeden yapılan artırım, tek kullanımlık hakkı tüketir.

Üç Somut Senaryo

Bakım ihtiyacının derecesi hesabı doğrudan değiştirir. Aşağıdaki üç tablo, dilekçede anlatımın nasıl kurulacağını gösterir.

Senaryo 1 — Geçici bakım ihtiyacı

Ağır kırık nedeniyle altı ay boyunca hareket edemeyen, bu sürede beslenme ve temizlik ihtiyacı için yardıma muhtaç kalan mağdur. Bakım ihtiyacı iyileşmeyle sona ermiştir. Hesap, altı aylık dönem için brüt asgari ücret üzerinden yapılır. Raporda sürenin ay olarak yazılması şarttır; yazılmazsa kalem hesaba girmez.

Senaryo 2 — Kısmi ve sürekli bakım ihtiyacı

Kalıcı hareket kısıtlılığı nedeniyle günün belirli bölümünde yardıma ihtiyaç duyan mağdur. Bakım kalıcıdır ancak tam gün değildir. Hesap, bakiye ömür süresince ve rapordaki dereceye göre oranlanarak yapılır, sonra bugünkü değere indirgenir.

Senaryo 3 — Tam gün sürekli bakım ihtiyacı

Ağır nörolojik hasar nedeniyle günlük yaşam faaliyetlerinin tamamında başkasına bağımlı hâle gelen mağdur. Bu dosyalarda bakım kalemi tek başına sürekli iş göremezlik tazminatını aşabilir ve toplam tazminat poliçe teminat limitini zorlayabilir. Kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesinin araştırılması bu senaryoda zorunludur.

Zamanlama: Raporu Ne Zaman Almalı?

Bakım ihtiyacı da maluliyet oranı gibi, ancak kalıcı durum sabitlendikten sonra doğru ölçülebilir. Tedavisi süren, ameliyat bekleyen bir mağdurda alınan rapor hem oranı hem bakım ihtiyacını olduğundan düşük gösterir.

Öte yandan geçmişe dönük bakım gideri bakımından beklemek bir kayıp doğurmaz; bu dönem zaten gerçekleşmiş olarak hesaplanır. Asıl risk, erken alınan raporun gelecekteki bakım ihtiyacını hiç öngörmemesidir. Bu nedenle sürecin doğru sırası şudur: tedavi tamamlanır, kalıcı durum sabitlenir, rapor alınır, rapor eksikse itiraz edilir, aktüerya hesabı yapılır ve ancak bundan sonra talep artırılır.

Madde Metinleri: TBK m.54, m.55 ve HMK m.281

Bakıcı gideri talebi üç noktada kaybedilir: yanlış kaleme yazılması, raporun eksik sorulması ve tutarın sonradan artırılamaması. Her üçünün de yazılı dayanağı vardır.

Bedensel zararın kalemleri: TBK m.54. Talebin kaynağı budur: bedensel zararlar özellikle şunlardır: tedavi giderleri; kazanç kaybı; çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Bakıcı gideri, tedavi giderleri kapsamında değerlendirilen ve sürekli bakım ihtiyacında rant biçiminde hesaplanan bir kalemdir.

Hesabın ölçütü: TBK m.55. Raporun sınırı şudur: destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kritik ikinci cümle ise mahsup tartışmasını bitirir: kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.

SGK ödemesinin etkisi: KTK m.98. Sağlık giderleri bakımından özel hüküm vardır: trafik kazaları sebebiyle üniversitelere, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarına ve özel sağlık kuruluşlarına başvuran tüm trafik kazazedelerinin tedavi giderleri, kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde karşılanır. Bu, tedavi kalemini kapsar; bakıcı gideri bundan ayrı bir kalemdir ve TBK m.55 uyarınca mahsup edilmez.

Yakının bakımı: TBK m.54. “Parası ödenmedi” savunmasının cevabı da aynı maddededir: zarar, fiilen yapılan ödeme değil, gereken bakımın ekonomik karşılığıdır. Bakımı eş, anne veya çocuk yapıyor olsa bile, bu hizmetin piyasa değeri üzerinden hesaplanır; aksi kabul, bakımı yakının üstlenmesini zarar verenin lehine sonuç doğurur ki bu, sorumluluk hukuku ilkeleriyle bağdaşmaz.

Hâkimin takdiri: TBK m.51. Tazminatın belirlenmesinde genel kural şudur: hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Bu nedenle rapor bir hesap önerisidir; hâkim rakamı aynen almak zorunda değildir.

Kusur indirimi: TBK m.52. Müterafik kusurun dayanağı: zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Kask veya emniyet kemeri tartışması bu madde kapsamında değerlendirilir.

Raporu kim hazırlar: HMK m.266. Bakım ihtiyacının tespiti teknik bir konudur: mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir; hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Bakım ihtiyacının süresi ve derecesi adli tıp, ücretlendirme ise aktüerya incelemesinin konusudur.

Raporun içeriği: HMK m.279. Denetimi mümkün kılan hüküm şudur: raporda inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlar açıkça gösterilir; bilirkişi hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. Bu nedenle rapor talebinde sorular, “bakıma ihtiyaç var mı, ne süreyle ve günde kaç saat” biçiminde somutlaştırılmalıdır.

Rapora itiraz: HMK m.281. Raporda bakım ihtiyacı yazmıyorsa süre kısadır: taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.

Karşı hesap: HMK m.293 ve m.282. İtirazı güçlendirmenin yolu uzman görüşüdür: taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak, uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler; ücreti ilgili tarafça karşılanır. Hâkim ise bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

Belge yoksa: HMK m.190 ve m.199. Fatura veya bakıcı sözleşmesi bulunmaması talebi düşürmez: ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir ve ispata elverişli yazılı veya basılı metin, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler belgedir. Bakım ihtiyacı bir vakıa olduğundan, sağlık kayıtları ve tanık beyanıyla da ortaya konulabilir.

Tutarın artırılması: HMK m.109. Bakım süresi rapordan sonra netleştiğinden dilekçe buna göre kurulur: 7589 sayılı Kanun ile HMK m.107 yürürlükten kaldırıldığından talep kısmi dava olarak ileri sürülür ve yargılama sırasında artırılır. Bu yol kullanılamıyorsa HMK m.176 uyarınca ıslah gündeme gelir; ıslah bir kez ve tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

Durum değişirse: TBK m.75. Bakım ihtiyacı sonradan ağırlaşırsa özel bir imkân vardır: bedensel zararın kapsamı, karar verme sırasında tam olarak belirlenemiyorsa hâkim, kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde, tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilir. Bu nedenle dilekçede, gerektiğinde bu yetkinin saklı tutulması talep edilmelidir.

Zamanaşımı ve muhatap: KTK m.109 ve m.97. Süre bakımından: talepler, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten iki yıl ve her hâlde on yıl içinde zamanaşımına uğrar; cezayı gerektiren fiilde uzamış ceza zamanaşımı uygulanır. Sigortacıya karşı dava öncesinde ise yazılı başvuru zorunludur ve on beş gün beklenir.

Kalem, hesap ve usul haritası

Sıkça Sorulan Sorular

Bakıcı gideri hangi kaleme girer?

TBK m.54 uyarınca bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Bakıcı gideri tedavi giderleri kapsamında değerlendirilir ve sürekli bakım ihtiyacında rant biçiminde hesaplanır.

SGK veya sigorta tedavi giderini karşılıyorsa bakıcı gideri istenemez mi?

TBK m.55 uyarınca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler zarar veya tazminattan indirilemez. KTK m.98 kapsamındaki tedavi giderleri ayrı bir kalem olup bakıcı gideri bundan bağımsızdır.

Raporda bakım ihtiyacı yazmıyorsa ne yapmalıyım?

HMK m.281 uyarınca raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususlarda açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını talep edebilirsiniz. HMK m.279 uyarınca rapor; inceleme konusu vakıaları, gerekçeyi ve sonuçları açıkça göstermelidir; bu nedenle sorular bakım süresi ve günlük saat olarak somutlaştırılmalıdır.

Fatura veya bakıcı sözleşmem yok, talep düşer mi?

Hayır. HMK m.190 uyarınca ispat yükü lehine hak çıkaran taraftadır ve HMK m.199 uyarınca sağlık kayıtları dâhil her türlü bilgi taşıyıcısı belgedir. Bakım ihtiyacı bir vakıa olduğundan tanık beyanı ve sağlık kayıtlarıyla da ortaya konulabilir; TBK m.54 uyarınca hesap, fiilen ödenen tutar değil gereken bakımın ekonomik karşılığıdır.

Bakım ihtiyacım sonradan ağırlaşırsa ne yapabilirim?

TBK m.75 uyarınca bedensel zararın kapsamı karar verme sırasında tam olarak belirlenemiyorsa hâkim, kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilir; bu nedenle dilekçede bu yetkinin saklı tutulması talep edilmelidir.

Bakıcı gideri hangi kanuna dayanır?

Bedensel zararlarda tazminat kalemlerini düzenleyen Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesine dayanır. Kaza sonucu kişinin günlük yaşam faaliyetlerini kendi başına yerine getiremez hâle gelmesi durumunda, bakımı için katlanılan veya katlanılacak gider tazminat kalemi oluşturur.

Bakıcı gideri nasıl hesaplanır?

Uygulamada brüt asgari ücret üzerinden hesaplanır. Bakımın tam gün mü kısmi mi gerektiği sağlık kurulu raporundaki tespite göre belirlenir ve hesap buna göre oranlanır. Gelecekteki sürekli bakım gideri ise bakiye ömür süresince hesaplanıp aktüeryal yöntemle bugünkü değere indirgenir.

Bakımı eşim yapıyor, yine de tazminat isteyebilir miyim?

Evet. Bakımın profesyonel bir bakıcı yerine eş, anne veya evlat gibi bir yakın tarafından üstlenilmiş olması talebi ortadan kaldırmaz. Yakının harcadığı emek karşılığı ödenmesi gereken bir değerdir; fatura veya sözleşme ibrazı şart değildir.

Fatura veya bakıcı sözleşmem yok, sorun olur mu?

Bakımın yakın tarafından üstlenildiği hâllerde fatura aranmaz. Sigorta şirketinin ‘gider ispatlanmamıştır’ savunmasına karşı, bakımı kimin üstlendiği, neleri kapsadığı ve hangi tarihten beri sürdüğü anlatılmalı ve tanık deliline dayanılmalıdır.

Raporda bakım ihtiyacı yazmıyor, ne yapmalıyım?

Bu bir hesap engeli değil, rapor eksikliğidir. Ek rapor alınması veya dosyanın yeniden sevki talep edilmelidir. Sevk yazısında başkasının bakımına muhtaçlık durumunun, süresinin ve derecesinin açıkça sorulması istenmelidir.

Rapor talebinde ne sorulmasını istemeliyim?

Başkasının bakımına muhtaçlık bulunup bulunmadığı, varsa süresi ve derecesi (tam gün veya kısmi); geçici iş göremezlik süresinin ay olarak belirtilmesi; gelecekte yapılacak tedavi ihtiyacı ile protez, ortez ve yardımcı cihaz gereksinimi ayrı ayrı sorulmalıdır.

Bakıcı gideri zorunlu trafik sigortası kapsamında mı?

Evet. Bakıcı gideri, sürekli ve geçici iş göremezlik ile tedavi giderleri gibi zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamındadır. Bu kalemler bakımından sigortacıya doğrudan başvurulabilir. Kapsam dışında kalan tek kalem manevi tazminattır.

Bakım ihtiyacım geçici, yine de isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. Bakım ihtiyacının geçici olması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; yalnızca hesabın süresini değiştirir. Bu hâlde bakım süresinin ay olarak raporda belirtilmesi gerekir.

SGK ödeme yapıyorsa bakıcı gideri istenebilir mi?

İstenebilir. SGK tarafından karşılanan kısım mahsup konusudur; kalemin tamamının reddini gerektirmez. Mahsubun nasıl yapıldığı aktüerya raporunda ayrıca denetlenmelidir.

Refakatçi gideri ile bakıcı gideri aynı şey mi?

Hayır. Refakatçi gideri hastanede yatış süresince refakat edilmesinden doğar; bakıcı gideri ise taburcu sonrası günlük yaşamda başkasının bakımına muhtaçlıktan doğar. İkisi ayrı kalemlerdir ve dilekçede ayrı ayrı istenmelidir.

Hastaneye gidiş gelişlerdeki masraflarımı isteyebilir miyim?

Yol ve konaklama masrafları tedavi gideri kapsamında ayrıca istenebilir. Belgelenmesi görece kolay olduğu hâlde çoğu dosyada ihmal edilir; bilet, fatura ve ödeme belgeleri saklanmalıdır.

Bakıcı gideri talebimi sonradan artırabilir miyim?

Maddi tazminat kalemleri kısmi dava olarak istenip HMK m. 109/4 uyarınca bir defaya mahsus artırılabilir. Ancak bu hak tek kullanımlıktır; bakım kalemi rapora girmeden yapılan erken artırım hakkı tüketir. Doğru sıra, rapor tamamlandıktan sonra artırım yapmaktır.

İlgili Rehberler

• Trafik kazasında bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
• Bedensel zararda tazminat: iş göremezlik, tedavi ve bakım giderleri
• Maluliyet raporuna itiraz ve Adli Tıp’a sevk talebi dilekçesi
• Aktüerya (hesap) bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi örneği
• Trafik kazasında manevi tazminat dava dilekçesi örneği
• Talep artırım dilekçesi örneği (HMK m. 109/4)
• Teminat limitini aşan tazminat ve İMM poliçesi
• Trafik kazasında sigortaya başvuru dilekçesi örneği (KTK m. 97)
• Geçici iş göremezlik hesaplama
• Trafik kazasından sonra hangi dilekçe, ne zaman?
• Tıbbi hata sonrası bitkisel hayat

Dayanak Mevzuat

• 6098 sayılı TBK m. 54 — bedensel zararda tazminat kalemleri; tedavi ve bakım giderleri
• 6098 sayılı TBK m. 55 — faizin başlangıcı ve ön ödemelerin oransal mahsubu
• 6098 sayılı TBK m. 56 — manevi tazminat
• 2918 sayılı KTK m. 85 — işletenin sorumluluğu
• 2918 sayılı KTK m. 90 — zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı
• 2918 sayılı KTK m. 97 — sigortacıya yazılı başvuru zorunluluğu
• 6100 sayılı HMK m. 109/4 — kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları