Geçici İş Göremezlik ve Bakıcı Gideri Hesaplama (2026)

Trafik kazası sonrası çalışamadığınız dönem ve tedavi masrafları, tazminatın en çok karıştırılan iki kalemidir. Yaygın yanılgı şudur: “Tüm masrafları sigortadan alırım.” Oysa 2011’den bu yana belgeli sağlık hizmeti bedelleri SGK tarafından karşılanır; sigorta şirketinin sorumluluğu yalnızca SGK kapsamı dışında kalan kalemlerle sınırlıdır. Bu araç hem SGK’dan alacağınız geçici iş göremezlik ödeneğini hesaplar hem de hangi masrafın hangi muhataba yöneltileceğini gösterir.

İki Ayrı Kalem, İki Ayrı Muhatap

Kaza sonrası iyileşme dönemine ilişkin talepler tek bir torbada toplanmaz. Hukuken birbirinden ayrı iki kalem vardır ve muhatapları farklıdır:

Tedavi Giderlerinde 2011 Kırılması (KTK m.98)

25 Şubat 2011’de yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesini kökten değiştirdi. Önceden trafik sigortası tüm tedavi giderlerini karşılıyordu; bugün ise trafik kazası nedeniyle resmî ve özel sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmeti bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır.

Ancak SGK’nın sorumluluğu belgelendirilmiş tedavi giderleriyle sınırlıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.04.2022 tarihli, 2020/463 E. ve 2022/586 K. sayılı kararında bu sorumluluk devri teyit edilmiş; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarında ise belgeye dayanmayan giderler bakımından sigorta şirketi, işleten ve sürücünün sorumluluğunun devam ettiği vurgulanmıştır.

SGK Ödeneği Nasıl Hesaplanır?

5510 sayılı Kanun’un 18. maddesi oranları doğrudan belirler. Yatarak tedavide oranın düşük olmasının nedeni, barınma ve beslenme giderlerinin hastane tarafından karşılanmasıdır:

Hesaba esas günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki ayın son üç ayındaki prime esas kazançların, aynı döneme ait prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle bulunur.

Sigortalılık Türüne Göre Kim Ne Alır?

Burası en çok hataya yol açan noktadır. Aynı kazada, aynı süre istirahat alan iki kişi, sigortalılık türleri farklıysa tamamen farklı sonuçlarla karşılaşır:

SGK Ödeneği Tazminattan Düşülür mü?

Evet. Aynı zararın iki kez tazmin edilmesi hukuken kabul edilmez. SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği, karşı taraftan talep edilecek gelir kaybından mahsup edilir. Bu nedenle talep edilebilecek tutar, fiili gelir kaybı eksi SGK ödeneği farkıdır — aracın da uyguladığı mantık budur.

SGK, ödediği tutarı ayrıca kusurlu tarafa rücu edebilir. Yani ödenek aldığınızda o kalem kapanmış olmaz; sadece muhatabı değişir. Denkleştirme ilkesinin ayrıntısı için maddi tazminat kalemleri rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi Belgeler Gerekir?

Belgelerin eksiksiz toplanması, hem Kurum ödeneğinin gecikmeden bağlanması hem de farkın sorumludan istenebilmesi bakımından belirleyicidir. Ankara ve çevresindeki dosyalarınız için Av. Fatma Öztürk’e 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Serbest meslek erbabı ve esnafta gelir kaybının ispatı özel önem taşır; düzenli fatura kesilmeyen dönemlerde bilirkişi asgari ücret üzerinden değerlendirme yapabilir.

Sık Yapılan 5 Hata

1. Hastane faturasını sigortadan istemek. Belgeli sağlık hizmeti bedeli SGK’nın sorumluluğundadır; sigortaya yapılan bu başvuru reddedilir ve süre kaybettirir.
2. Refakatçi ve ulaşım masrafını hiç talep etmemek. Bu kalemler SGK kapsamı dışındadır ve karşı taraftan istenebilir; belgelenmezse tamamen kaybedilir.
3. Bağ-Kur’lu olup ödenek beklemek. Normal trafik kazasında 4/b sigortalısına ödenek ödenmez; beklenen ödenek hiç gelmezken zamanaşımı işlemeye devam eder.
4. SGK ödeneğini gizlemek. Ödenek zaten mahsup edilir; beyan edilmemesi dosyada güven kaybına ve sonradan düzeltmeye yol açar.
5. Acil serviste fark ücreti ödemek. Acil servislerde hastadan fark ücreti tahsil edilemez; ödenmişse iadesi talep edilebilir.

Geçici mi, Sürekli mi?

Geçici iş göremezlik, iyileşme sürecinde çalışılamayan döneme ilişkin kısa vadeli bir kalemdir. İyileşme tamamlandıktan sonra vücutta kalıcı bir eksiklik kalmışsa, bu kez sürekli iş göremezlik gündeme gelir ve bambaşka bir hesap yöntemiyle (aktif-pasif dönem ayrımı, iskonto) belirlenir.

Kalıcı maluliyet oranınız birden fazla vücut bölgesini kapsıyorsa, oranları önce maluliyet oranı hesaplama aracıyla birleştirmeniz, sonra tazminat hesaplama aracına girmeniz gerekir. İki kalem birbirinin yerine geçmez; aynı dosyada ikisi birden talep edilebilir.

Gelir Kaybının İspatı: Kim Neyi Göstermeli?

Ödeneğin hesabı SGK kayıtlarından yapılır; ancak fiili gelir kaybının ispatı size aittir ve çalışma biçiminize göre değişir:

Ödeneğin Kanuni Dayanağı: 5510 s.K. m.18

Halk arasında rapor parası denilen ödeneğin adı kanunda geçici iş göremezlik ödeneğidir ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesinde düzenlenmiştir. Ödeneğin verilebilmesi, Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartına bağlıdır.

Maddenin belirlediği oranlar sabittir ve tedavi türüne göre değişir: yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisi ödenir. Yatarak tedavide oranın düşük olmasının gerekçesi, sigortalının barınma ve beslenme gibi ihtiyaçlarının hastanece karşılanıyor olmasıdır.

Tablodaki ilk iki satır uygulamada en çok hak kaybına yol açan noktadır. Trafik kazası aynı zamanda iş kazası niteliği taşıyorsa hem iki günlük kesinti uygulanmaz hem de doksan günlük prim şartı aranmaz. Bu nedenle kazanın iş kazası sayılıp sayılmayacağının en baştan tespit edilmesi gerekir; işe gidiş geliş sırasında işverence sağlanan taşıtla meydana gelen kazalar da iş kazası kapsamındadır.

Maddenin bir başka fıkrası, bir sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinden birkaçının birleşmesi durumunda geçici iş göremezlik ödeneklerinden en yükseğinin verileceğini öngörür. Ödenekler toplanmaz.

4/b kapsamındaki sigortalılar bakımından belirleyici olan prim gün sayısı değil, prim ve prime ilişkin her türlü borcun ödenmiş olmasıdır. Borç bulunması hâlinde ödenek, borç ödenene kadar verilmez.

Ödeneğe Esas Günlük Kazanç: 2021’de Değişen Kural

Ödeneğin tutarını belirleyen asıl hüküm 5510 sayılı Kanun’un 17. maddesidir ve bu maddede 2021 yılında çoğu kaynağın hâlâ atladığı önemli bir değişiklik yapılmıştır.

15 Nisan 2021 tarihli ve 7316 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra, hastalık ve analık hâlinde verilecek ödeneklerin hesabına esas günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki prime esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle bulunur. Değişiklikten önce kullanılan “son üç ay” ölçütü, ödenek hesabı bakımından geçerliliğini yitirmiştir.

“Son üç ay” ölçütü tümüyle kalkmış değildir; iş kazası ve meslek hastalığı hâlinde bağlanacak gelirin hesabına esas günlük kazanç bakımından on iki ayın son üç ayı esas alınmaya devam eder. Yani ödenek ile gelir farklı dönemler üzerinden hesaplanır. İnternetteki pek çok hesaplayıcı bu ayrımı yapmadığı için ödenek tutarını yanlış çıkarır.

Değişikliğin ikinci ayağı bir üst sınır getirmiştir. Önceki on iki ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olanların hastalık ve analık hâlinde ödeneğe esas günlük kazancı, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez. Kısa süreli çalışıp yüksek ücret bildirilen hâllerde ödenek bu tavana takılır.

Kanun ayrıca, prim ve ödeneklerin hesabına esas günlük kazançların alt sınırında değişiklik olması hâlinde, yeni alt sınırın altında bir kazanç üzerinden ödenek almakta olanların ödeneklerinin, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak yeni alt sınıra göre ödeneceğini öngörür. Yıl ortasında asgari ücret güncellenirse devam eden raporlarda ödenek de yükselir.

Ödenek ile Tazminat Arasındaki Bağ

Geçici iş göremezlik ödeneği sosyal güvenlik hukukundan, kazanç kaybı tazminatı ise sorumluluk hukukundan doğar. İkisi aynı zararı karşıladığı ölçüde mükerrer ödeme yapılmaması gerekir; bu nedenle Kurumca ödenen tutar, sorumludan istenecek kazanç kaybından denkleştirilir.

Denkleştirmenin sınırı vardır. Kurum ödeneği günlük kazancın yarısı veya üçte ikisi kadar olduğundan, gerçek kazanç kaybının tamamını karşılamaz. Aradaki fark sorumludan istenebilir ve uygulamada en çok atlanan kalem budur. Ayrıca ödenek prime esas kazanç üzerinden hesaplandığından, kayıt dışı kalan gelir kısmı zaten hiç dikkate alınmamış olur.

Kurumun ödediği tutarı sorumludan rücuen isteme hakkı ayrıca saklıdır. Bu, zarar görenin talebini azaltmaz; Kurum ile sorumlu arasındaki ayrı bir ilişkidir. Zarar gören bakımından önemli olan, Kurumdan alınanla gerçek kaybı arasındaki farkın dosyada ayrıca talep edilmesidir.

Mevzuat Çerçevesi

Bu tabloda gözden kaçmaması gereken satır dördüncüsüdür. 7316 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik yürürlük tarihinden sonra başlayan iş göremezlikler bakımından uygulanır; daha eski dönemlere ilişkin hesaplarda o tarihte yürürlükte olan metin esas alınır. Eski tarihli dosyalarda hangi metnin uygulanacağı ayrıca kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazası iş kazası sayılır mı?

Servis aracında, işe gidiş-geliş güzergâhında veya iş görevi sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılabilir. Bu durumda ödenek ilk günden başlar ve prim gün şartı aranmaz. Ayrıntı için iş kazası rehberimize bakabilirsiniz.

Bağ-Kur’luyum, hiç ödenek alamayacak mıyım?

Normal bir trafik kazasında (iş kazası değilse) hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez. Gelir kaybınızın tamamını kusur oranına göre karşı taraftan talep etmeniz gerekir.

Hastane bana fark ücreti çıkardı, ne yapmalıyım?

Acil servis tedavilerinde fark ücreti tahsil edilemez; ödediyseniz iadesini isteyebilirsiniz. Acil dışı özel hastane farklarında ise, kusursuz veya az kusurluysanız makul tutarlar zorunlu trafik sigortasından talep edilebilir.

İstirahat raporum uzarsa yeniden hesaplamalı mıyım?

Evet. Ödenek ve gelir kaybı gün sayısına bağlıdır; rapor uzadıkça her iki kalem de artar. Talebinizi nihai rapor süresine göre güncellemeniz gerekir.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. SGK’nın ödeyeceği kesin tutar prim kayıtlarınıza göre Kurumca belirlenir; hesap tahminî bir aralık verir. Oran ve şartlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenir.

Bakıcı Gideri: Brüt Asgari Ücret

Geçici iş göremezliğin yanında sıkça birlikte doğan ama çoğu dosyada hiç talep edilmeyen kalem bakıcı gideridir.

Yargıtay uygulamasında bakıcı gideri tedavi gideri kapsamında kabul edilmekte ve zorunlu trafik sigortası şirketinin bu giderden sorumlu olduğuna hükmedilmektedir. Hesap ise net asgari ücret üzerinden değil, brüt asgari ücretin tamamı üzerinden yapılır; net üzerinden yapılan hesap isabetli görülmemektedir.

İki nokta daha önemlidir:

• Yakın bakıyorsa da tazminat doğar. Bakıcının ücret karşılığı dışarıdan biri olması gerekmez; yakınların bakımı üstlenmesi hâlinde de emeklerinin tazmin edilmesi gerektiği kabul edilir. Fatura veya bordro aranmaz.
• Hakkaniyet indirimi yapılabilir ama denetime tabidir. Aile içi bakım dayanışmasından yararlanılacağı gözetilerek indirim yapılabilir; ancak aşırı indirim bozma sebebidir.

İspatta Belirleyici Olan Fatura Değil, Rapor

Bu kalemlerin ispatında en çok yapılan hata, harcama belgesi aranmasıdır. Oysa belirleyici olan tıbbi rapordur.

Zamanlama: Beklemenin Faydası Yok

Sürekli maluliyet ancak iyileşme tamamlandıktan sonra ölçülebilir; erken alınan rapor düşük çıkar. Buna karşılık geçici iş göremezlik süresi ve bakıma muhtaçlık dönemi geçmişe dönük olarak tıbbi kayıtlardan belirlenir.

Yani bu iki kalem için beklemenin bir faydası yoktur; aksine kayıtların dağılması riski vardır. Tedavi süreci devam ederken bile istirahat raporları ve kontrol belgeleri düzenli biçimde saklanmalıdır.

Kaza Aynı Zamanda İş Kazasıysa

Kaza servis aracıyla, görevlendirme sırasında veya işin yürütümü sırasında meydana gelmişse olay aynı zamanda iş kazasıdır. Bu durumda geçici iş göremezlik bakımından üç ayrı kaynak devreye girer: Sosyal Güvenlik Kurumu, işveren ve zorunlu trafik sigortası.

Maddi zarar bakımından mahsup uygulanır; Kurumca rücuya tabi ödeme yapılmışsa rücuya tabi ilk peşin sermaye değeri tazminattan düşülür ve fark istenir. Manevi tazminat bu mahsubun dışındadır.

İlgili Rehberler

• Trafik Kazası Tazminat Süreci: Kazadan Ödemeye Adım Adım Rehber
• Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
• Maluliyet raporuna itiraz: hangi yönetmelik, hangi hastane?
• Trafik kazası aynı zamanda iş kazası mı?
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
• Trafik sigortası limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
• Yaya ve motosiklet kazasında tazminat: müterafik kusur
• Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?

Beş Kalem, Beş Ayrı Mantık

Bedensel zarar dosyasında birbirinden bağımsız beş kalem vardır. Bunların tek bir “tazminat” başlığı altında toplanması, eksik hesaplamanın en sık sebebidir.

Beş kalemin dördü zorunlu trafik sigortası teminatı kapsamındadır; yalnızca manevi tazminat kapsam dışıdır ve kusurlu sürücü ile işletene yöneltilir. Talep dilekçesinde bu ayrımın yapılmaması, sigorta yönünden kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski doğurur.

Maluliyet Oranı Düşük Diye Vazgeçmeyin

Geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri, sürekli maluliyet oranından bağımsız kalemlerdir. Kalıcı maluliyet düşük çıksa dahi, uzun bir iyileşme dönemi geçirildiyse bu iki kalem tek başına önemli bir tutar oluşturur.

Örneğin dört ay yatak istirahati gerektiren bir kırıkta hem dört ay çalışılamamış hem bakıma muhtaç kalınmıştır. Maluliyet oranı düşük diye dosyanın küçük olduğunu düşünmek yanlıştır.

Refakat ve Yol Giderleri

Hastanede yatış döneminde refakatçi bulundurulmasından ve tedaviye ulaşımdan doğan masraflar da tazminat kalemidir. Küçük görüldüğü için çoğu zaman hiç talep edilmez; oysa uzun tedavi süreçlerinde toplamı azımsanmayacak bir tutara ulaşır.

Bu kalemlerin tamamının belgelenmesi çoğu zaman mümkün değildir. Yargıtay kararlarıyla benimsenen ispat kolaylığı tam da bu nedenle önemlidir: ev ile hastane arası mesafe, yakıt, yemek ve konaklama masraflarının ortalama tutarının uzman bilirkişi tarafından hesaplanması gerektiğine hükmedilmiştir.

Yani fiş toplamamış olmak bu kalemi tümüyle kaybettirmez; ancak talep edilmemiş olmak kaybettirir.

Aracı Kullandıktan Sonra Ne Yapmalı?

Aracın çıktısı bir başlangıç noktasıdır; dosyanın kendisi değildir. Sonrasında izlenecek sıra şudur ve sırayı bozmak zaman ile para kaybettirir.

1. Belgeleri toplayın. Kaza tespit tutanağı, ceza soruşturma dosyası ve kusur bilirkişi raporu; ölümlü dosyada veraset ilamı ve gelir belgeleri; yaralamalı dosyada epikriz, istirahat raporları ve maluliyet raporu.
2. Poliçeleri araştırın. Zorunlu trafik sigortasının yanında kusurlu tarafın İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi bulunup bulunmadığını sorun. Bu poliçe, teminat limitinin bittiği noktada ikinci bir kaynak sağlar ve çoğu dosyada hiç sorulmadığı için kullanılmadan kalır.
3. Sigortaya yazılı başvuru yapın. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca bu bir dava şartıdır; hem mahkeme hem tahkim yolu için geçerlidir. Ayrıca faiz ancak usulüne uygun başvurudan sonra işlemeye başlar.
4. On beş günlük cevap süresini bekleyin. Şirket süresinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yolu açılır.
5. Yolu seçin. Talep yalnızca sigorta şirketine yönelik ve teminat limiti içindeyse tahkim belirgin biçimde hızlıdır. Manevi tazminat, limiti aşan kısım veya sürücü ile işletene yöneltilecek talepler varsa mahkeme yolu gerekir.

İkinci ve üçüncü maddeler en çok atlanan adımlardır. İMM poliçesi sorulmadığında limiti aşan dosyalar gereksiz yere şahsi muhataplara kayar; yazılı başvuru yapılmadığında ise hem dava usulden reddedilir hem geçen yıllar için faiz işlemez.

Bu Sayfadaki Bilgiler Ne Zaman Güncellendi?

Teminat limitleri, asgari ücret ve tahkim parasal sınırları her yıl güncellenir. Bu sayfadaki tutarlar 2026 yılı için geçerlidir; başvuru öncesinde güncel değerlerin teyit edilmesi gerekir.

Hesap yöntemine ilişkin olarak ise güncel çerçeve şudur: Anayasa Mahkemesi’nin E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı ve 17.07.2020 tarihli kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun genel şartlara atıf yapan hükümleri iptal edilmiş; hesabın genel şartlar ve ekindeki cetvellere göre değil, Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiile ilişkin hükümlerine göre yapılması gerektiği ortaya konmuştur. Bakiye ömür hesabında ise eski PMF-1931 tablosu yerine güncel TRH-2010 yaşam tablosu esas alınmaktadır.

Bu araç ve içeriği genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve bilirkişi hesabının yerine geçmez. Her dosya kendi belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir.