“Kusur oranım kaç?” sorusuna internette verilen sabit yüzde tabloları (%100–%0, %70–%30) somut olayı yansıtmaz. Türk hukukunda kusur, önce asli ve tali olarak ayrılır; asli kusur hâlleri Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesinde sınırlı sayıda ve isim isim belirlenmiştir. Bu araç size uydurma bir yüzde vermez; hangi ihlalin hukuken hangi ağırlıkta olduğunu, dosyanızda hangi noktaların tartışılacağını ve istisna hâllerini gösterir.
Kusur tespiti dosyanızın en kritik aşamasıdır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Asli ve Tali Kusur Tespit Aracı (KTK m.84)
Sizin ihlalleriniz
Kazada sizin yaptığınız ihlalleri işaretleyin.
Asli kusur hâlleri (KTK m.84)
Tali kusur oluşturabilecek ihlaller
Karşı tarafın ihlalleri
Karşı sürücünün yaptığı ihlalleri işaretleyin.
Asli kusur hâlleri (KTK m.84)
Tali kusur oluşturabilecek ihlaller
Müterafik kusur / indirim sebepleri (yalnızca sizin için)
Asli Kusur ile Tali Kusur Arasındaki Fark
Asli kusur, kazanın birincil nedeni sayılan ağır trafik kuralı ihlalleridir ve KTK m.84’te on iki bent hâlinde sınırlı sayıda belirlenmiştir. Bu liste genişletilemez. Tali kusur ise m.84 dışında kalan, kazaya zemin hazırlayan ancak tek başına kazayı doğurmaya yetmeyen ihlalleri kapsar.
| Ölçüt | Asli kusur | Tali kusur |
|---|---|---|
| Dayanak | KTK m.84 (12 bent, sınırlı sayı) | m.84 dışındaki tüm kural ihlalleri |
| Kazaya etkisi | Birincil neden | İkincil katkı |
| Otomatik mi? | Hayır — zorunluluk hâli ve somut koşullar değerlendirilir | Hayır — kazaya katkısı tartılır |
KTK m.84’ün On İki Bendi
Kanun metni asli kusur hâllerini şu şekilde sayar:
| Bent | Hâl |
|---|---|
| a | Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme |
| b | Taşıt giremez işaretli karayoluna veya bölünmüş yolda karşı yönün şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme |
| c | İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönün şerit veya yol bölümüne girme |
| d | Arkadan çarpma |
| e | Geçme yasağı olan yerlerde geçme |
| f | Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma |
| g | Şeride tecavüz etme |
| h | Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama |
| i | Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama |
| j | Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama |
| k | Yerleşim birimleri dışındaki taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etme veya duraklama ve gerekli tedbirleri almama |
| l | Park için ayrılmış yerlerde kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpma |
Kavram bütününü ve tutanaklardaki madde kodlamasını ayrıntılı incelemek için asli kusur ve tali kusur rehberimize bakabilirsiniz.
Tutanakta size yüklenen kusura itiraz edebilirsiniz
Kaza tespit tutanağı bir ön değerlendirmedir; bağlayıcı olan bilirkişi raporudur.
Asli Kusur Otomatik Değildir: İstisna Hâlleri
Bir davranışın m.84’teki bir bende şeklen uyması, otomatik olarak asli kusur doğurmaz. Amaç ve zorunluluk somut olayda değerlendirilir:
- Şeride tecavüz (m.84/g): Aniden yola çıkan bir yayaya çarpmamak için şeride tecavüz eden sürücünün bu hareketi, salt bende uyduğu için asli kusur sayılmayabilir.
- Arkadan çarpma (m.84/d): Öndeki sürücü sebepsiz veya sinyalsiz ani fren yaptıysa ya da geri manevra yaptıysa, kusur dağılımı değişebilir.
- Park hâlindeki araca çarpma (m.84/l): Bendin uygulanması için park edilen aracın kurallara uygun park edilmiş olması şarttır.
- Yerleşim dışı park (m.84/k): Zorunlu hâllerde ve gerekli tedbirler alınmışsa bent uygulanmayabilir.
Alkol konusunda yaygın bir yanılgı: Alkollü araç kullanmak tek başına asli kusur sayılmaz — refleksleri yavaşlatan bir risk faktörüdür. Ancak alkollü sürücü aynı zamanda m.84 bentlerinden birini de ihlal etmişse asli kusur bu ihlalden doğar. Alkol ayrıca sigortanın rücu hakkını gündeme getirir.
Müterafik Kusur: Kazadaki Kusurdan Farklıdır
Emniyet kemeri takmamak veya kask kullanmamak, kazanın oluşumunda kusur yaratmaz — kaza yine karşı tarafın ihlalinden doğmuştur. Ancak bu davranışlar zararın ağırlaşmasına katkı sayılır ve tazminattan ayrıca indirim yapılmasına yol açabilir. Aynı şekilde araca hatır için bedelsiz binilmesi de bir indirim sebebidir.
Bu iki kavramı ayırmak önemlidir: kusur oranı zararı kimin karşılayacağını, müterafik kusur ise ödenecek tutarın ne kadar indirileceğini belirler.
Kusur oranı netleşince tazminatınızı hesaplayabilirsiniz
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Kusur Oranını Kim Belirler?
| Aşama | Kim değerlendirir | Bağlayıcılığı |
|---|---|---|
| Kaza yeri | Kolluk (kaza tespit tutanağı) | Ön değerlendirme, itiraz edilebilir |
| Sigorta başvurusu | Sigorta eksperi | Şirket içi değerlendirme, itiraza açık |
| Tahkim | Komisyon bilirkişisi | Hakem kararına esas |
| Dava | Mahkemece atanan trafik bilirkişisi | Belirleyici — hükme esas alınır |
Bilirkişi; yol çizimi, hız verileri, araçlardaki hasar konumları, fren izleri, tanık beyanı ve varsa kamera kaydını birlikte değerlendirir. Bu nedenle olay yerinde çekilen fotoğraflar ve dashcam kaydı dosyanın en değerli delilleridir.
Kusur Oranı Tazminatınızı Nasıl Etkiler?
Kusur oranı, tazminatın doğrudan çarpanıdır. Kendi kusurunuz oranında talebinizden indirim yapılır; tam kusurlu olan tarafın talep hakkı doğmaz. Oran netleştiğinde bedensel zararınızı trafik kazası tazminatı hesaplama aracıyla, aracınızdaki maddi kaybı ise araç değer kaybı hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Kalıcı sakatlık söz konusuysa oranları önce maluliyet oranı hesaplama aracında birleştirmeniz, çalışamadığınız dönem için ise geçici iş göremezlik aracını kullanmanız gerekir.
Kusuru Tartışmaya Açan Deliller
Kusur tespiti bir hukuki nitelendirme olduğu kadar teknik bir incelemedir. Tutanakta size yüklenen kusuru tartışmaya açabilecek deliller şunlardır:
| Delil | Neyi gösterir | Ne zaman toplanmalı |
|---|---|---|
| Olay yeri fotoğrafları | Araç konumları, fren izi, yol çizgileri, işaret levhaları | Araçlar çekilmeden önce |
| Dashcam / güvenlik kamerası | Manevranın gerçek sırası ve hız izlenimi | Kayıtlar silinmeden, günler içinde |
| Hasar konumu ve derinliği | Çarpma açısı ve hangi aracın hareket hâlinde olduğu | Onarımdan önce |
| Tanık beyanı | Işık durumu, sinyal, ani fren gibi tartışmalı unsurlar | Olay yerinde iletişim bilgisi alınarak |
| Alkol/uyuşturucu raporu | Karşı tarafta ağırlaştırıcı unsur bulunup bulunmadığı | Kaza anında kolluk marifetiyle |
İkinci satır en çok kaçırılan delildir. Kavşak kameraları ve işyeri güvenlik kayıtları çoğu sistemde birkaç gün ile birkaç hafta arasında otomatik olarak üzerine yazılır. Kaydın varlığını öğrendiğiniz anda ilgili yere yazılı talep iletmek ya da savcılıktan/mahkemeden muhafaza talep etmek gerekir; sonradan “kamera vardı” demek sonuç doğurmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden bu araç yüzde vermiyor?
Çünkü kusur yüzdesi kanunda tabloya bağlanmamıştır. Aynı bende giren iki olay, zorunluluk hâli ve kazaya katkı derecesi farklı olduğu için farklı oranlarla sonuçlanabilir. Sabit yüzde tabloları somut olayı yansıtmaz ve yanlış beklenti yaratır.
İki tarafta da asli kusur varsa yarı yarıya mı bölünür?
Hayır. Otomatik eşit bölüşme kuralı yoktur. Bilirkişi, her ihlalin kazanın oluşumuna katkı derecesini ayrı ayrı tartarak dağıtım yapar.
Kaza tespit tutanağındaki kusur beni bağlar mı?
Hayır. Tutanak bir ön değerlendirmedir; tutanağa itiraz edilebilir ve dava aşamasında belirleyici olan bilirkişi raporudur.
Alkollüydüm, otomatik olarak kusurlu sayılır mıyım?
Alkol tek başına asli kusur oluşturmaz. Ancak m.84 kapsamındaki bir ihlalle birleştiğinde ağırlaştırıcı etki gösterir ve sigortanın rücu hakkını gündeme getirebilir.
Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?
Hayır. Değerlendirme tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.
Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kusur oranı yalnızca somut dosyadaki delillerin bilirkişi tarafından değerlendirilmesiyle belirlenir.
Diğer hesaplama araçları
- Trafik kazası tazminatı hesaplama
- Araç değer kaybı hesaplama
- Maluliyet oranı hesaplama (Balthazard)
- Geçici iş göremezlik ve tedavi gideri hesaplama
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama
- Yasal miras payı ve saklı pay hesaplama
- Kira artış oranı hesaplama
- İnfaz süresi (koşullu salıverilme) hesaplama
- Hukuki süre hesaplama aracı
- Nafaka hesaplama ve artırım
- Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
- Araç mahrumiyeti (ikame araç) bedeli hesaplama
- Trafik cezası hesaplama (7574)
- Teminat limiti yeterlilik testi
- Yasal ve temerrüt faizi hesaplama
- Adli para cezası hesaplama (TCK m.52)
- İcra dosyası hesaplama (harç ve kapak)
- Katılma alacağı hesaplama (mal rejimi)
- Ceza indirim zinciri hesaplama (TCK m.61/5)
- Fazla mesai, yıllık izin ve tatil alacağı
- Ecrimisil (haksız işgal tazminatı) hesaplama
- Tenkis ve saklı pay hesaplama
- İdari dava süresi hesaplama
- Dava harcı ve açılış maliyeti hesaplama
- Maaş haczi hesaplama
- Tüm araçlar
📘 İlgili Rehberler
- Trafik Kazası Tazminat Süreci — kazadan ödemeye adım adım
- Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur (KTK m.84)
- Arkadan Çarpma Kusur Oranı: SBM Senaryoları ve İstisnalar
- Kavşakta Geçiş Önceliği Kusur Oranı (KTK m.57)
- Kazada Benim de Kusurum Vardı — Müterafik Kusur ve İndirim
- Trafik Hukuku Tam Rehberi
Süre kaçırmayın
Kusur tespitine itiraz ve tazminat talebi sürelere tabidir; delilleri erken toplamak belirleyicidir.
