Park Hâlindeki Araca Çarpma Kusur Oranı (KTK m.84/k,l)

Özet: KTK m.84/l, “kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma” hâlini asli kusur sayar — ama bu maddenin en kritik kelimesi “kurallara uygun”dur. Hatalı/yasak park edilmiş bir araca çarpmak, aynı otomatik sonucu doğurmaz. Bu rehber, iki ayrı senaryoyu (kurallı park vs hatalı park), arızalı araçlarda tedbir yükümlülüğünü ve m.84’ün resmî “amaç istisnası” metnini SBM senaryoları ve mahkeme kararlarıyla çözümlüyor.

İki Ayrı Bent, İki Ayrı Senaryo

Bu iki bent, aynı olayın (biri yolda duruyor, diğeri çarpıyor) iki farklı tarafını düzenler — hangisinin uygulanacağı, duran aracın park şeklinin kurallara uygun olup olmadığına bağlıdır.

Genel Kural: Çarpan Sürücü Kusurludur

SBM’nin resmî senaryosu nettir: Durum 27 — A aracı kurallara uygun park etmiş araçlara çarptığı için tam kusurlu, park eden araç kusursuzdur. Mantık basittir: duran bir cisim aktif olarak kazaya katkıda bulunamaz; hareket hâlindeki sürücü, önündeki engeli (park etmiş araç dahil) görüp durma/kaçınma yükümlülüğü taşır.

Kritik Şart: “Kurallara Uygun Park Edilmiş” Olması

Uygulamada yaygın bir örnek: ters yönde (kurallara aykırı biçimde) park edilmiş bir araca çarpılması durumunda, park eden taraf da kısmi kusurlu değerlendirilebilir — çünkü ihlal ettiği kural (doğru yönde park etme), tam olarak bu bendin aradığı “kurallara uygunluk” şartını karşılamaz.

İstisna: Görülmesi İmkânsız Konum + Karanlık

Bent Harfi Notu: “84/l” mi, “84/ı” mı?

Hatalı Parkın Kendi Başına Ayrı Bir Cezası da Var

Kazadan bağımsız olarak, hatalı/yasak park etmenin kendisi KTK m.61 kapsamında ayrı bir idari para cezasına tabidir. Yani bir kaza olmasa dahi, “Park Yapılmaz” levhalı yere veya kurallara aykırı bir şekilde park eden sürücü doğrudan cezalandırılabilir. Kazaya karışılmışsa, aynı hatalı park durumu hem bu cezaya hem kusur değerlendirmesine ayrı ayrı konu olur.

Sigorta Sonucu: Tam Kusurlu Çarpan Kendi Hasarını Alamaz

Diğer kusur senaryolarında olduğu gibi, park hâlindeki araca çarpan ve tam kusurlu bulunan sürücü, zorunlu trafik sigortasından yalnızca karşı tarafın (park eden aracın) zararı karşılanır. Kendi aracındaki hasar için kaskosu olması gerekir; ayrıca kendi aracındaki değer kaybını da talep edemez.

Arızalı/Duran Araçta Tedbir Yükümlülüğü

m.84/k’nın “her durumda gerekli tedbirleri almama” ifadesi, zorunlu bir sebeple (arıza, lastik patlaması) yolda duran araçlar için de geçerlidir. Kanunda ve yönetmelikte somut bir donanım zorunluluğu vardır:

Somut Mahkeme Kararları

m.84’ün Resmî “Amaç İstisnası” Metni

Ana rehberimizde genel hatlarıyla değindiğimiz istisna kuralının tam metni şöyledir: “Sürücülerin veya yayaların kural dışı hareketleri veya taşıtların teknik arızaları bir başka sürücüyü tehlikeye düşürmüş ve bu sürücü, oluşması muhtemel bir kazayı önlemek, can ve mal güvenliğini korumak amacı ile Karayolları Trafik Kanununun öngördüğü temel kurallardan birini ihlal etmeye mecbur kalmış ve bütün tedbirlere rağmen bir kazaya neden olmuşsa, asli kusurlu sayılamaz.”

Park/duraklama bağlamında bu, örneğin: aniden yola çıkan bir engelden kaçınmak için normalde yasak bir yere kısa süreliğine çekilmek zorunda kalan ve bütün tedbirlere rağmen bir kazaya karışan sürücünün, otomatik olarak asli kusurlu sayılamayacağı anlamına gelir.

Karar Özeti: Park Hâlindeki Araca Çarpmada Kim Kusurlu?

İtiraz Noktaları

Kusur tespitinin genel çerçevesi için Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur ana rehberimize bakabilirsiniz.

Park Hâlindeki Araca Çarpmada Kusur

Kural olarak hareket hâlindeki araç kusurludur.

Altıncı ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: park hâlindeki araçtan kapı açılması sonucu meydana gelen kazalarda kural olarak kapıyı açan taraf kusurlu kabul edilir; çarpan aracın tespit edilememesi hâlinde ise maddi hasar ancak kasko poliçesi varsa karşılanır — Güvence Hesabı bu zararı kapsamaz.

Kusur oranı rehberlerimiz: asli ve tali kusur · arkadan çarpma kusuru · kavşakta geçiş önceliği · şerit ihlali kusuru · ters yön cezası · kusur ve ceza sorumluluğu

Park Kuralları ve Yasak Yerler

Kurallara aykırı park kusur payı doğurur.

Dokuzuncu satır en önemli hukuki sonucu verir: park hâlindeki araca çarpılması durumunda kural olarak hareket hâlindeki araç kusurlu sayılsa da, aracın park edilmesinin yasak olduğu bir yerde bulunması park eden sürücüye kusur payı yükleyebilir; bu durum alınacak tazminat tutarını doğrudan azaltır.

Kusur oranı rehberlerimiz: asli ve tali kusur · arkadan çarpma kusuru · kavşakta geçiş önceliği · şerit ihlali kusuru · ters yön cezası · kusur ve ceza sorumluluğu

Park Hâlinde Çarpmada Sık Sorulanlar

En çok merak edilen hususlar.

Üçüncü ve yedinci satırlar iki noktayı verir: çarpıp kaçan sürücü tespit edilemediğinde araçtaki maddi hasar ancak kasko poliçesi bulunuyorsa karşılanır; Güvence Hesabı bu zararı kapsamaz; kusursuz olan taraf ise onarım bedelinin yanında ayrıca değer kaybı tazminatı talep edebilir.

Kusur oranı rehberlerimiz: asli ve tali kusur · arkadan çarpma kusuru · kavşakta geçiş önceliği · şerit ihlali kusuru · ters yön cezası · kusur ve ceza sorumluluğu

Sürücüsüz Bırakılan Araçta Zarar

Otopark ve vale sorumluluk doğurur.

Beşinci ve dokuzuncu satırlar iki noktayı verir: otopark ve vale işletmelerinin astığı sorumsuzluk kayıtları sınırsız biçimde geçerli değildir; ağır kusur hâllerinde bu kayıtlar hükümsüz sayılır; aracın teslim edilmeden önce fotoğraflanması ise sonradan ortaya çıkan hasarların ispatında belirleyicidir.

Kusur oranı rehberlerimiz: asli ve tali kusur · arkadan çarpma kusuru · kavşakta geçiş önceliği · şerit ihlali kusuru · ters yön cezası · kusur ve ceza sorumluluğu

Park Cezalarında İtiraz ve Çekme

Yasak park iki ayrı sonuç doğurur.

Beşinci ve dokuzuncu satırlar iki savunma noktasını verir: park yasağını gösteren levhanın bulunmadığı veya görülemeyecek durumda olduğu fotoğrafla ortaya konabilirse ceza iptal edilebilir; çekme sırasında araçta oluşan hasarlar için ise teslim tutanağına kayıt düşülerek tazminat talep edilmelidir.

Kusur oranı rehberlerimiz: asli ve tali kusur · arkadan çarpma kusuru · kavşakta geçiş önceliği · şerit ihlali kusuru · ters yön cezası · kusur ve ceza sorumluluğu

Sıkça Sorulan Sorular

Tutanağımda “84/ı” yazıyor, hub’daki “84/l” ile aynı şey mi?

Evet. Farklı kaynaklar aynı fiili farklı harflerle kodlayabiliyor; her ikisi de kurallara uygun park edilmiş araca çarpma hâlini ifade eder.

Hatalı park eden sürücü hem ceza hem kusur mu alır?

Evet, ayrı konulardır. Hatalı park, kazadan bağımsız olarak KTK m.61 kapsamında idari cezaya tabidir; kazaya karışılmışsa aynı durum kusur değerlendirmesinde de ayrıca dikkate alınır.

Park hâlindeki araca çarpıp tam kusurlu bulundum, kendi hasarımı hiç alamaz mıyım?

Zorunlu trafik sigortası kendi hasarınızı karşılamaz; yalnızca kaskonuz varsa kendi aracınızdaki hasarı karşılatabilirsiniz.

Park hâlindeki araca çarparsam her zaman tam kusurlu mu sayılırım?

Genel kural budur, ancak park edilen aracın kurallara uygun (izinli yerde, doğru yönde) park edilmiş olması şarttır. Hatalı park edilmiş bir araca çarpılması durumunda kusur paylaşılabilir.

Ters yönde park edilmiş bir araca çarptım, hâlâ ben mi kusurluyum?

Tamamı değil. Ters yönde park etmek kurallara aykırı bir park şeklidir; bu durumda park eden taraf da kısmi kusurlu değerlendirilebilir.

Gece, virajın içinde ışıksız park edilmiş bir araca çarptım, kusur kimde?

Bu, istisnai bir durumdur. Araç görülmesi fiilen imkânsız bir noktada ışıksız park edilmişse ve kaza gece gerçekleşmişse, park eden araca da kusur payı verilebilir.

Arızalanan aracıma arkadan çarpıldı, ben kusursuz muyum?

Arızanın kendisi tek başına kusur oluşturmaz, ancak reflektör koymak ve dörtlü flaşörü yakmak gibi tedbirleri almadıysanız, bu tedbirsizlik nedeniyle kısmen kusurlu sayılabilirsiniz.

Üçgen reflektörü kaç metreden görülecek şekilde ve kaç adet bulundurmam gerekiyor?

Motosiklet ve motorlu bisiklet hariç tüm motorlu araçlarda, en az 150 metreden görülebilecek şekilde en az 2 adet üçgen reflektör bulundurulması zorunludur; biri aracın önüne, diğeri arkasına yerleştirilir.

Banket varken taşıt yolunda arızalanan bir araca çarptım, kusur nasıl değerlendirilir?

Banket mevcutken taşıt yolunda durmak mahkemelerce ciddi bir ihmal olarak değerlendirilir; bu, arızalanan aracın kusur payını artırabilir.

Bir tehlikeyi önlemek için yasak bir yere kısa süreliğine park ettim ve kaza oldu, otomatik kusurlu muyum?

Hayır. m.84’ün amaç istisnası, bir kazayı önlemek amacıyla ve bütün tedbirlere rağmen meydana gelen kazalarda otomatik asli kusur atfedilemeyeceğini öngörür; ancak bu, somut olayda ispatlanması gereken bir istisnadır.

Park hâlindeki araca çarpma kusur oranına nasıl itiraz ederim?

Çarpılan aracın park şeklinin kurallara aykırı olduğunu, görünürlük sorununu veya tedbir alındığını gösteren fotoğraf, kamera kaydı gibi delillerle sigortacıya veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir.

Bu içerik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 59., 61. ve 84. maddeleri, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) resmî senaryoları, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2023/21, K.2025/36) ve Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2019/330, K.2021/1020) kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Metin Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.