Kavşakta Geçiş Önceliği Kusur Oranı (KTK m.57)

Özet: Kavşakta geçiş önceliği kusuru, KTK m.57’nin üç fıkrasına dayanır ve halk arasında en çok yanlış bilinen trafik kuralını içerir: “caddenin sokağa üstünlüğü yoktur” — kanun yalnızca sağdan-soldan gelişe bakar, yolun genişliğine değil. Tali yol/ana yol ayrımı da yalnızca levhalarla belirlenir, yol genişliğiyle değil. SBM’nin resmî senaryolarından altı somut örnek ve güncel Yargıtay/Bölge Adliye Mahkemesi kararlarıyla bu maddeyi çözümlüyoruz.

KTK m.57: Üç Fıkra, Üç Farklı Kural

Kavşaklarda geçiş önceliği, KTK m.57’de üç ayrı fıkrada düzenlenir; her biri farklı bir kavşak koşuluna uygulanır.

(a) Fıkrası: Genel Yavaşlama ve Dikkat Yükümlülüğü

Madde metni: “Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar.” Bu, kavşağa giren herkes için geçerli, en temel yükümlülüktür — geçiş hakkı sizde olsa dahi, dikkatsiz ve hızlı girişten sorumlu tutulabilirsiniz.

(b) Fıkrası: İşaretsiz Kavşaklarda Yedi Öncelik Kuralı

Trafik zabıtası, levha veya ışıklı işaret cihazı bulunmayan kavşaklarda, madde yedi ayrı önceliği tek tek sayar:

(c) Fıkrası: “Sağdan Gelene Öncelik” — En Çok Yanlış Bilinen Kural

Madde metni: “Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise; motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara, motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca geçiş hakkını vermek zorundadırlar.”

SBM’nin Resmî Senaryoları: Altı Somut Örnek

Dönel Kavşaklarda Öncelik: İçeridekiler Her Zaman Önceliklidir

Dönel (göbekli) kavşaklar, m.57/b-6’nın özel bir uygulama alanıdır ve SBM’nin senaryo kataloğunda üç ayrı örnekle somutlaştırılır.

Ortak ilke: dönel kavşağa yeni giren araç, kavşak içinde zaten dönmekte olan araca her koşulda öncelik vermek zorundadır — içeridekinin hangi çıkıştan çıkacağını bilmeseniz dahi, siz girmeden önce onun geçmesini beklemelisiniz.

Geçiş Üstünlüğü Olan Araçlar: Ambulans, İtfaiye, Polis

m.57/b-1’in “geçiş üstünlüğüne sahip araçlar” ifadesi, siren/ışık kullanarak göreve giden ambulans, itfaiye, polis gibi araçları kapsar. Bu araçlara yol vermemek, kavşakta bulunan her sürücü için (geçiş hakkı kendisinde olsa dahi) bir yükümlülüktür; ihlali ayrıca kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak görülebilir.

“İkimiz de Yeşildi” Çelişkisi: Kusur Nasıl Paylaşılır?

Işıklı kavşaklarda sık yaşanan bir uyuşmazlık, her iki sürücünün de “bana yeşildi” diye ısrar etmesidir. SBM’nin resmî senaryosu bu durumu net çözer:

Bu, iki tarafın da somut olarak hangisinin haklı olduğunu ispatlayamadığı, teknik delil (kamera, ışık senkronizasyon kaydı) bulunmayan hâllerde başvurulan bir çözümdür — ışık senkronizasyon kaydı elde edilebilirse, kusur tek tarafa kayabilir.

Kavşakta Dönüş Kusurları: Dar Kavis ve Şerit İhlali

Kavşakta dönüş sırasındaki teknik hatalar da SBM senaryolarında ayrıca kodlanır.

Durum 15 özellikle öğreticidir: iki ayrı ihlal (yasak yerde durma + kontrolsüz dönüş) aynı kazada bir araya geldiğinde, kusur otomatik olarak tek tarafa yıkılmaz — her ihlal kendi ağırlığınca paylaştırılır.

Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi İçtihadı

Bu içtihat çizgisi, m.57’nin salt “kim önce geçti” sorusundan ibaret olmadığını; kavşağa nasıl yaklaşıldığının (hız, dikkat) da kusur tayininde ayrı bir kriter olduğunu gösterir.

Tali Yol / Ana Yol Nasıl Belirlenir?

Karar Özeti: Kavşakta Kim Kusurlu?

İtiraz Noktaları

Kusur tespitinin genel çerçevesi için Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur ana rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Dönel kavşakta içeri girerken içeridekine çarptım, ben mi kusurluyum?

Evet, kural olarak. Dönel kavşağa yeni giren araç, kavşak içinde zaten dönmekte olan araca öncelik vermekle yükümlüdür.

Ambulansa yol vermediğim için kaza yaptım, kusur oranım nasıl etkilenir?

Geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermemek, geçiş hakkınız olsa dahi bir yükümlülük ihlalidir ve kusur değerlendirmesinde aleyhinize değerlendirilebilir.

Aynı kazada hem yasak yerde durma hem kontrolsüz dönüş varsa kusur nasıl paylaşılır?

SBM’nin resmî senaryosunda bu tür bileşik ihlaller otomatik olarak tek tarafa yıkılmaz; her ihlal kendi ağırlığınca değerlendirilerek pay çıkarılır (örneğin %50-%50).

Geniş yoldan (cadde) geliyordum, dar yoldan (sokak) gelen bana çarptı — o mu kusurlu?

Otomatik olarak değil. Yol genişliği geçiş önceliğini belirlemez; tali yol/ana yol ayrımı yalnızca resmî trafik levhalarıyla yapılır. Levha yoksa ve kavşak işaretsizse, sağdan-soldan geliş kuralı (m.57/c) uygulanır.

İşaretsiz kavşakta sağımdan gelen araca çarptım, kusurlu muyum?

Genellikle evet. SBM’nin resmî senaryosuna göre, işaretsiz kavşakta sağdan gelene öncelik vermeyen taraf %100 kusurlu sayılır.

Tali yoldan çıkarken ana yoldaki araca çarptım, her zaman ben mi kusurluyum?

Kural olarak evet — tali yoldan ana yola çıkan sürücü, ana yoldan gelen araca yol vermekle yükümlüdür ve bu kuralı ihlal ederse asli kusurlu sayılır.

İkimiz de “bana yeşildi” diyoruz, kusur nasıl belirlenir?

Teknik delil (kamera, ışık senkronizasyon kaydı) yoksa, SBM’nin resmî senaryosunda her iki taraf da kavşağa yaklaşırken dikkatli olmadığı gerekçesiyle %50 kusurlu sayılır.

Dönel kavşakta kim önceliklidir?

Dönel kavşak içinde ilerleyen araçlar önceliklidir; kavşağa yeni giren araçlar içeridekilere yol vermek zorundadır.

Ana yoldaydım ama hızlıydım, yine de kusurlu bulunabilir miyim?

Evet. Güncel Bölge Adliye Mahkemesi kararlarına göre, kavşağa yaklaşırken hız kontrolü ayrı bir kusur kriteridir; geçiş hakkınız olsa dahi aşırı hızlı girişten kusurlu bulunabilirsiniz.

Otoparktan veya benzin istasyonundan çıkarken kaza yaptım, kusur kimde?

Kural olarak iz veya mülkten çıkan sürücü, karayolundan gelen araca öncelik vermekle yükümlüdür; bu kuralı ihlal ederse kusurlu sayılır.

“Sağdan gelene öncelik” kuralı her kavşakta mı geçerlidir?

Hayır. Bu kural yalnızca kavşak kollarının trafik yoğunluğu işaretlerle belirlenmemişse uygulanır; levha varsa (tali/ana yol tabelası) o levha esas alınır.

Motosikletle kavşakta kaza yaptım, farklı bir kural mı uygulanır?

Genel öncelik kuralları motosikletler için de geçerlidir; ancak sağdan gelen motosikleti fark etmeyen sürücülerin asli kusurlu sayıldığına dair yerleşik Yargıtay içtihadı vardır.

Kavşak kusur oranına nasıl itiraz ederim?

Levha fotoğrafı, kamera kaydı, ışık senkronizasyon verisi gibi somut delillerle sigortacıya veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir; tutanaktaki değerlendirme mahkemeyi bağlamaz.

Bu içerik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 57. maddesi, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) resmî “Maddi Hasarlı Kaza Senaryoları” belgesi ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi ile İzmir ve Sakarya Bölge Adliye Mahkemeleri’nin ilgili kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Metin Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.