Kısa cevap: Kaza raporundaki 57/1-c kodu, işaretsiz kavşakta sağdan gelene geçiş hakkı vermemeyi; 57/b-5 tali yoldan anayola çıkarken anayoldaki araca yol vermemeyi; 57/b-6 dönel kavşağa girerken içerideki araca yol vermemeyi; 57/b-7 bir iz veya mülkten çıkarken karayolundaki araca yol vermemeyi gösterir (KTK m.57/1).
Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak asli kusur hâlidir (KTK m.84/h). Kavşak kurallarına uymayan sürücüye 2026 itibarıyla 5.000 TL, kavşakta kalmama ve kavşağı en kısa zamanda geçme kurallarına uymayana 1.000 TL idari para cezası verilir (KTK m.57/2).
Yol genişliği tek başına öncelik vermez; anayol, ilk geçiş hakkının işaretlerle belirlendiği yoldur (KTK m.3).
Özet: Kavşakta geçiş önceliği kusuru, KTK m.57’nin bentlerine dayanır ve halk arasında en çok yanlış bilinen trafik kuralını içerir: “caddenin sokağa üstünlüğü yoktur” — kanun yalnızca sağdan-soldan gelişe bakar, yolun genişliğine değil. Anayol, ilk geçiş hakkının işaretlerle belirlendiği yoldur (KTK m.3); yol genişliği tek başına öncelik vermez. SBM’nin resmî senaryoları, kaza raporlarındaki kodların (57/b-5, Yön.109/c-4 gibi) açıklaması ve 2026 ceza tutarlarıyla bu maddeyi çözümlüyoruz.
Kavşak kazasında kusur oranınıza itiraz mı ediyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
KTK m.57: Altı Bent, Farklı Kurallar
Kavşaklarda geçiş önceliği, KTK m.57’nin birinci fıkrasındaki altı bentte (a–f) düzenlenir; uygulamada en çok (a), (b) ve (c) bentleri tartışılır. Maddenin ikinci fıkrası ise cezayı belirler.
| Fıkra | Uygulandığı durum |
|---|---|
| (a) | Genel yükümlülük — kavşağa yaklaşan herkes için yavaşlama ve dikkat |
| (b) | Trafik zabıtası, levha veya ışık bulunmayan kavşaklarda 7 alt öncelik kuralı |
| (c) | Kavşak kollarının yoğunluğu işaretlerle belirlenmemişse — “sağdan gelene öncelik” |
| (d) | Işık izin verse bile kavşak içinde kalacaksa kavşağa girme yasağı |
| (e) | Yönetilen kavşağı en kısa zamanda geçme; gereksiz yavaşlama ve durma yasağı |
| (f) | Aksine işaret yoksa raylı taşıtlara ilk geçiş hakkı |
(a) Fıkrası: Genel Yavaşlama ve Dikkat Yükümlülüğü
Madde metni: “Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar.” Bu, kavşağa giren herkes için geçerli, en temel yükümlülüktür — geçiş hakkı sizde olsa dahi, dikkatsiz ve hızlı girişten sorumlu tutulabilirsiniz.
(b) Fıkrası: İşaretsiz Kavşaklarda Yedi Öncelik Kuralı
Trafik zabıtası, levha veya ışıklı işaret cihazı bulunmayan kavşaklarda, madde yedi ayrı önceliği tek tek sayar:
| # | Kural |
|---|---|
| 1 | Bütün sürücüler, geçiş üstünlüğüne sahip araçlara (ambulans, itfaiye vb.) öncelik verir |
| 2 | Bütün sürücüler, doğru geçmekte olan tramvaylara öncelik verir |
| 3 | Tramvay hattı bulunan yola çıkan sürücüler, bu yoldan gelen araçlara öncelik verir |
| 4 | Bölünmüş yola çıkan sürücüler, bu yoldan geçen araçlara öncelik verir |
| 5 | Tali yoldan anayola çıkan sürücüler, anayoldan gelen araçlara öncelik verir |
| 6 | Dönel kavşağa gelen sürücüler, dönel kavşak içindeki araçlara öncelik verir |
| 7 | Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara öncelik verir |
(c) Fıkrası: “Sağdan Gelene Öncelik” — En Çok Yanlış Bilinen Kural
Madde metni: “Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise; 1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara, 2. Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca, Geçiş hakkını vermek zorundadırlar.” Kaza raporlarında “57/c-1” motorsuz araç kuralını, “57/c-2” ise sağdan gelene öncelik kuralını gösterir; SBM senaryolarında bu bent “57/1-c” olarak da yazılır.
Halkın yıllardır yanlış bildiği kural budur: Bu fıkra “caddenin sokağa önceliği” anlamına GELMEZ. Yol genişliği, asfalt kalitesi veya görünürdeki büyüklük geçiş hakkını belirlemez — kanun yalnızca sağdan-soldan gelişe bakar. İki yol da işaretlerle ayrılmamışsa (levha yoksa), hangisi “cadde” hangisi “sokak” göründüğüne bakılmaksızın, soldaki araç sağdan gelene yol vermek zorundadır.
| Yaygın yanlış inanış | Doğrusu |
|---|---|
| “Geniş yol (cadde) her zaman önceliklidir” | Yol genişliği tek başına önceliği belirlemez; anayol, ilk geçiş hakkının işaretlerle belirlendiği yoldur (KTK m.3) |
| “Tali yol, dar/küçük görünen yoldur” | Kanuna göre tali yol, trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur (KTK m.3); dar görünmesi tek başına yetmez, kavşakta önceliği işaretler gösterir |
| “Ben ana yoldaydım, hep önceliğim var” | Levha yoksa ve iki yol da eşit görünüyorsa, (c) fıkrası devreye girer: sağdan gelen önceliklidir |
Kaza Raporundaki Kodlar Ne Demek? 57/b-5, Yön.109/c-4, 109/d
Kaza tespit tutanağında ve kusur raporlarında kural ihlali kısaltmayla yazılır: “K.Y.T.K.” Karayolları Trafik Kanunu’nu, “Yön.” ise Karayolları Trafik Yönetmeliği’ni gösterir. Kavşak kazalarında çoğunlukla KTK m.57 ile aynı konuyu düzenleyen Yönetmelik m.109 birlikte yazılır. Aşağıdaki tablo, iki metnin bugünkü bent düzenine göre karşılıklarını gösterir:
| Kod (KTK) | Yönetmelikteki karşılığı | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| 57/1-a | Yön.109/a | Kavşağa yaklaşırken yavaşlamamak, dikkatli olmamak, geçiş hakkı olan aracın önce geçmesine imkân vermemek |
| 57/b-1 | Yön.109/b-1 | Geçiş üstünlüğüne sahip araca (ambulans, itfaiye, polis) yol vermemek |
| 57/b-2 ve b-3 | Yön.109/b-2 ve b-3 | Doğru geçen tramvaya veya tramvay hattı bulunan yoldaki araca yol vermemek |
| 57/b-4 | Yön.109/b-4 | Bölünmüş yola çıkarken o yoldan geçen araca yol vermemek |
| 57/b-5 | Yön.109/b-5 | Tali yoldan anayola çıkarken anayoldan gelen araca yol vermemek |
| 57/b-6 | Yön.109/b-6 | Dönel kavşağa girerken kavşak içindeki araca yol vermemek |
| 57/b-7 | Yön.109/b-7 | Bir iz veya mülkten (otopark, site, akaryakıt istasyonu) çıkarken karayolundaki araca yol vermemek |
| — | Yön.109/b-8 | Dönüş yapan sürücünün doğru geçmekte olan araca yol vermemesi |
| 57/c-1 | Yön.109/c-1 | Motorsuz araç sürücüsünün motorlu araca yol vermemesi |
| 57/c-2 | Yön.109/c-3 | Soldaki aracın sağdan gelen araca geçiş hakkı vermemesi |
| 57/1-d | Yön.109/e | Işık izin verse bile kavşak içinde kalacak şekilde kavşağa girmek |
| 57/1-e | Yön.109/f | Yönetilen kavşakta gereksiz yavaşlamak, durmak, araçtan inmek |
| 57/1-f | Yön.109/g | Aksine işaret yoksa raylı taşıtlara ilk geçiş hakkını vermemek |
Eski bent numaralarına dikkat. SBM’nin kaza senaryolarında ve bazı raporlarda Yönetmelik atıfları bugünkü bent sırasıyla birebir örtüşmez. Örneğin SBM, tali yoldan anayola çıkan aracı “57/b-5 Yön:109/c-4”, iz veya mülkten çıkan aracı “Yön:109/c-6”, sağdan gelene öncelik vermeyen aracı “57/1-c Yön:109/d-2” koduyla yazar. Bu atıfların içerik olarak bugünkü karşılıkları sırasıyla Yönetmelik m.109/b-5, b-7 ve c-3’tür. Raporunuzdaki kodu okurken bent numarasından çok, hangi davranışın anlatıldığına bakın.
Kavşakta sık görülen diğer kodlar. 46/a ve Yön.94 şerit izleme kuralını; 52/a ve Yön.101 kavşağa yaklaşırken hızı azaltma ve hız sınırına uymayı; 53 ve Yön.102 sağa-sola dönüş kurallarını; 54 ve Yön.103 geçme kurallarını; 60 ve Yön.113 duraklama yasağı olan yerleri gösterir. Tutanağın kusur değerlendirmesi kesin değildir; nasıl itiraz edileceği için kaza tespit tutanağına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
SBM’nin Resmî Senaryoları: Altı Somut Örnek
| SBM Durumu | Senaryo | Sonuç |
|---|---|---|
| Durum 6 | Tali yoldan ana yola çıkan B, ana yoldaki A’ya yol vermiyor | B %100 kusurlu (m.57/b-5, Yön:109/c-4) |
| Durum 13 | İşaretsiz kavşakta B, sağdan gelen A’ya öncelik vermiyor | B %100 kusurlu (m.57/1-c, Yön:109/d-2) |
| Durum 14 | İki araç da en sağ şeridi takip etmeyip kavşak ortasında şerit ihlali yapıyor | A %50, B %50 (m.46/a, Yön:94/a) |
| Durum 23 | A kurallara uygun döner, B kavşağa yaklaşırken hızını azaltmıyor | B %100 kusurlu, A kusursuz (m.52/a, Yön:101) |
| Durum 25 | B, iz/mülkten çıkarken karayolundaki A’nın geçişini beklemiyor | B %100 kusurlu (m.57, Yön:109/c-6) |
| Durum 33 | Dönel kavşakta kurallara uygun dönen araca çarpma | Çarpan taraf %100 kusurlu (m.57/b-6, Yön:109) |
Dönel Kavşaklarda Öncelik: İçeridekiler Her Zaman Önceliklidir
Dönel (göbekli) kavşaklar, m.57/b-6’nın özel bir uygulama alanıdır ve SBM’nin senaryo kataloğunda üç ayrı örnekle somutlaştırılır.
| SBM Durumu | Senaryo | Sonuç |
|---|---|---|
| Durum 16 | B, dönel kavşakta ada etrafında sağdan dönüş yapmıyor | B %100 kusurlu (m.53/c, Yön:102/c) |
| Durum 17 | B, döner kavşakta ada etrafında sağdan dönüş yapmıyor | B %100 kusurlu (m.53/c, Yön:102/c) |
| Durum 32 | B, orta adaya yakın şeritten dönmesi gerekirken A’nın şeridini ihlal ediyor | B %100 kusurlu (m.53, Yön:102) |
Ortak ilke: dönel kavşağa yeni giren araç, kavşak içinde zaten dönmekte olan araca her koşulda öncelik vermek zorundadır — içeridekinin hangi çıkıştan çıkacağını bilmeseniz dahi, siz girmeden önce onun geçmesini beklemelisiniz.
Geçiş Üstünlüğü Olan Araçlar: Ambulans, İtfaiye, Polis
m.57/b-1’in “geçiş üstünlüğüne sahip araçlar” ifadesi, siren/ışık kullanarak göreve giden ambulans, itfaiye, polis gibi araçları kapsar. Bu araçlara yol vermemek, kavşakta bulunan her sürücü için (geçiş hakkı kendisinde olsa dahi) bir yükümlülüktür; ihlali ayrıca kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak görülebilir.
“İkimiz de Yeşildi” Çelişkisi: Kusur Nasıl Paylaşılır?
Işıklı kavşaklarda sık yaşanan bir uyuşmazlık, her iki sürücünün de “bana yeşildi” diye ısrar etmesidir. SBM’nin resmî senaryosu bu durumu net çözer:
SBM Durum 4: Her iki araç sürücüsü de kendisine yeşil ışık yandığını iddia ediyor. Sonuç: A aracı, kavşağa yaklaşırken dikkatli olmadığı için %50 kusurlu (K.Y.T.K. m.57 ve Yön:109/d), B aracı da aynı madde ihlalinden aynı oranda, %50 kusurlu.
Bu, iki tarafın da somut olarak hangisinin haklı olduğunu ispatlayamadığı, teknik delil (kamera, ışık senkronizasyon kaydı) bulunmayan hâllerde başvurulan bir çözümdür — ışık senkronizasyon kaydı elde edilebilirse, kusur tek tarafa kayabilir.
Kavşakta Dönüş Kusurları: Dar Kavis ve Şerit İhlali
Kavşakta dönüş sırasındaki teknik hatalar da SBM senaryolarında ayrıca kodlanır.
| SBM Durumu | Senaryo | Sonuç |
|---|---|---|
| Durum 12 | B, sağ şeritten dar kavisle dönüş yapmıyor | B %100 kusurlu (m.53/a-1, Yön:102/a) |
| Durum 15 | B yasak yerde duruyor (%50) + A dar kavisle kontrollü dönmüyor (%50) | A %50, B %50 |
| Durum 20 | A, önündeki aracı geçerken soldan gelen diğer aracın geçişini beklemiyor | A %100 kusurlu (m.54/l-a, Yön:103/a) |
Durum 15 özellikle öğreticidir: iki ayrı ihlal (yasak yerde durma + kontrolsüz dönüş) aynı kazada bir araya geldiğinde, kusur otomatik olarak tek tarafa yıkılmaz — her ihlal kendi ağırlığınca paylaştırılır.
Yargıtay Kararı ve Kanundaki Hız-Dikkat Ölçütü
| Karar | İlke |
|---|---|
| Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2019/6650, K.2020/4485 | Kontrolsüz kavşakta “U dönüşü yapılamaz” levhasına rağmen dönüş yaparken sağdan gelen motosikletle çarpışan sürücü asli kusurlu; bilinçli taksir nedeniyle cezada artırım gerekir (TCK m.22/3) |
| KTK m.57/1-a ve Yönetmelik m.109/a | Kavşağa yaklaşan her sürücü, geçiş hakkı kendisinde olsa bile kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak ve dikkatli olmak zorundadır |
| KTK m.52/1-a ve Yönetmelik m.101 | Sürücüler kavşaklara yaklaşırken hızlarını azaltmak zorundadır; SBM Durum 23’te kavşağa yaklaşırken hızını azaltmayan sürücü %100 kusurlu sayılır |
Bu kurallar ve karar birlikte, m.57’nin salt “kim önce geçti” sorusundan ibaret olmadığını; kavşağa nasıl yaklaşıldığının (hız, dikkat) da kusur tayininde ayrı bir kriter olduğunu gösterir.
Tali Yol / Ana Yol Nasıl Belirlenir?
| Belirleyici | Geçerli mi? |
|---|---|
| Resmî trafik levhası (tali yol / dur / yol ver işareti) | Evet — anayol işaretlerle belirlenir (KTK m.3) |
| Yolun asfalt kalitesi, genişliği | Hayır |
| Hangi yolun “cadde”, hangisinin “sokak” olarak bilindiği | Hayır |
| Trafik yoğunluğu (gözle görülen) | Tek başına hayır — tali yol tanımında yoğunluk ölçüttür (KTK m.3), ama kavşakta yoğunluk farkı işaretlerle belirtilmemişse m.57/c uygulanır |
Kavşak Kuralı İhlalinin Cezası ve Asli Kusur (KTK m.57/2, m.84/h)
KTK m.57’nin ikinci fıkrası, 12/2/2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Buna göre birinci fıkranın (d) ve (e) bentlerine, yani kavşak içinde kalmama ve yönetilen kavşağı en kısa zamanda geçme kurallarına uymayan sürücüler 1.000 TL; geçiş önceliği dâhil diğer kurallara uymayan sürücüler 5.000 TL idari para cezasıyla cezalandırılır.
| İhlal | Bent | İdari para cezası |
|---|---|---|
| Tali yoldan çıkarken, dönel kavşağa girerken veya sağdan gelene yol vermemek | m.57/1-b, c | 5.000 TL |
| Kavşağa yaklaşırken yavaşlamamak, dikkatsiz girmek | m.57/1-a | 5.000 TL |
| Raylı taşıtlara ilk geçiş hakkını vermemek | m.57/1-f | 5.000 TL |
| Işık izin verse bile kavşakta kalacak şekilde girmek | m.57/1-d | 1.000 TL |
| Yönetilen kavşakta gereksiz yavaşlamak, durmak, araçtan inmek | m.57/1-e | 1.000 TL |
Ceza tutanağı ayrı, kaza kusuru ayrıdır. KTK m.84, sürücülerin asli kusurlu sayıldığı hâlleri sayar ve (h) bendinde “kavşaklarda geçiş önceliğine uymama” hâlini açıkça gösterir; (i) bendi ise kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamayı ayrıca düzenler. Aynı maddenin devamına göre bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa veya kaza başka kural ihlallerinden de doğmuşsa kusur oranı Yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir. Ödeme süresi ve indirim hesabı için trafik cezası hesaplama sayfamızı kullanabilirsiniz.
Karar Özeti: Kavşakta Kim Kusurlu?
| Sorgu | Sonuç |
|---|---|
| Kavşakta trafik levhası (dur/yol ver/tali yol) var mı? | Varsa levha esas alınır; tali yoldan çıkan öncelik vermek zorunda |
| Levha yok, kavşak tamamen işaretsiz mi? | m.57/c devreye girer: sağdan gelen önceliklidir, yol genişliği önemsizdir |
| Işıklı kavşakta “ikimiz de yeşildi” iddiası mı var? | Teknik delil yoksa kusur %50-50 paylaştırılır |
| Dönel kavşakta mı oldu? | İçeride dönmekte olan araç her zaman önceliklidir |
| Kavşağa hızlı mı girildi? | Geçiş hakkı olsa dahi, hız/dikkat ayrı bir kusur kriteri olarak değerlendirilebilir |
İtiraz Noktaları
| İtiraz gerekçesi | Dayanak |
|---|---|
| Kavşakta gerçekte hangi yolun tali/ana olduğunun levhayla ispatı | Levha fotoğrafı, yol bakım kayıtları |
| “Işık bana yeşildi” iddiasının tek taraflı kabul edilmemesi | SBM Durum 4 — teknik delil yoksa kusur paylaştırılır |
| Karşı tarafın hız/dikkat ihlalinin göz ardı edildiği | Yargıtay/BAM içtihadı — hız kontrolü ayrı bir kriterdir |
| Dönel kavşakta içerideki araca öncelik verilmediği | SBM Durum 33, m.57/b-6 |
Kusur tespitinin genel çerçevesi için Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur ana rehberimize bakabilirsiniz.
“Ana yoldaydım ama yine de kusurlu bulundum” mu diyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Dönel kavşakta içeri girerken içeridekine çarptım, ben mi kusurluyum?
Evet, kural olarak. Dönel kavşağa yeni giren araç, kavşak içinde zaten dönmekte olan araca öncelik vermekle yükümlüdür.
Ambulansa yol vermediğim için kaza yaptım, kusur oranım nasıl etkilenir?
Geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermemek, geçiş hakkınız olsa dahi bir yükümlülük ihlalidir ve kusur değerlendirmesinde aleyhinize değerlendirilebilir.
Aynı kazada hem yasak yerde durma hem kontrolsüz dönüş varsa kusur nasıl paylaşılır?
SBM’nin resmî senaryosunda bu tür bileşik ihlaller otomatik olarak tek tarafa yıkılmaz; her ihlal kendi ağırlığınca değerlendirilerek pay çıkarılır (örneğin %50-%50).
Geniş yoldan (cadde) geliyordum, dar yoldan (sokak) gelen bana çarptı — o mu kusurlu?
Otomatik olarak değil. Yol genişliği tek başına geçiş önceliğini belirlemez; anayol, ilk geçiş hakkının işaretlerle belirlendiği yoldur (KTK m.3). Levha yoksa ve kavşak işaretsizse, sağdan-soldan geliş kuralı (m.57/c) uygulanır.
İşaretsiz kavşakta sağımdan gelen araca çarptım, kusurlu muyum?
Genellikle evet. SBM’nin resmî senaryosuna göre, işaretsiz kavşakta sağdan gelene öncelik vermeyen taraf %100 kusurlu sayılır.
Tali yoldan çıkarken ana yoldaki araca çarptım, her zaman ben mi kusurluyum?
Kural olarak evet — tali yoldan ana yola çıkan sürücü, ana yoldan gelen araca yol vermekle yükümlüdür ve bu kuralı ihlal ederse asli kusurlu sayılır.
İkimiz de “bana yeşildi” diyoruz, kusur nasıl belirlenir?
Teknik delil (kamera, ışık senkronizasyon kaydı) yoksa, SBM’nin resmî senaryosunda her iki taraf da kavşağa yaklaşırken dikkatli olmadığı gerekçesiyle %50 kusurlu sayılır.
Dönel kavşakta kim önceliklidir?
Dönel kavşak içinde ilerleyen araçlar önceliklidir; kavşağa yeni giren araçlar içeridekilere yol vermek zorundadır.
Ana yoldaydım ama hızlıydım, yine de kusurlu bulunabilir miyim?
Evet. KTK m.57/1-a, geçiş hakkı olan sürücüye de kavşağa yaklaşırken yavaşlama ve dikkat yükümlülüğü yükler; KTK m.52/1-a da kavşaklara yaklaşırken hızın azaltılmasını ister. Geçiş hakkınız olsa dahi aşırı hızlı girişten kusurlu bulunabilirsiniz.
Otoparktan veya benzin istasyonundan çıkarken kaza yaptım, kusur kimde?
Kural olarak iz veya mülkten çıkan sürücü, karayolundan gelen araca öncelik vermekle yükümlüdür; bu kuralı ihlal ederse kusurlu sayılır.
“Sağdan gelene öncelik” kuralı her kavşakta mı geçerlidir?
Hayır. Bu kural yalnızca kavşak kollarının trafik yoğunluğu işaretlerle belirlenmemişse uygulanır; levha varsa (tali/ana yol tabelası) o levha esas alınır.
Motosikletle kavşakta kaza yaptım, farklı bir kural mı uygulanır?
Genel öncelik kuralları motosikletler için de geçerlidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kontrolsüz kavşakta yasak levhasına rağmen dönüş yaparken sağdan gelen motosikletle çarpışan sürücüyü asli kusurlu kabul etmiştir (E.2019/6650, K.2020/4485).
Kavşak kusur oranına nasıl itiraz ederim?
Levha fotoğrafı, kamera kaydı, ışık senkronizasyon verisi gibi somut delillerle sigortacıya veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na itiraz edilebilir; tutanaktaki değerlendirme mahkemeyi bağlamaz.
57/1-c ne demek, asli kusur mu?
57/1-c, KTK m.57 birinci fıkrasının (c) bendidir: kavşak kollarının trafik yoğunluğu işaretlerle belirlenmemişse motorsuz araç motorlu araca, soldaki araç sağdan gelen araca geçiş hakkı vermek zorundadır. Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak KTK m.84/h uyarınca asli kusur hâlidir; SBM Durum 13’te sağdan gelene öncelik vermeyen araç %100 kusurlu sayılır.
57/b-5 Yön.109/c-4 ne demek?
Tali yoldan anayola çıkan sürücünün anayoldan gelen araca yol vermemesi demektir (KTK m.57/1-b-5). SBM Durum 6’da bu araç %100 kusurlu sayılır. Yönetmelik atfı SBM belgesinde 109/c-4 olarak geçer; bugünkü Yönetmelik metninde aynı kural m.109/b-5’tedir.
109/c-6 maddesi nedir?
SBM senaryolarında 109/c-6, bir iz veya mülkten (otopark, site çıkışı, akaryakıt istasyonu) çıkan sürücünün karayolundan gelen araca yol vermemesini gösterir. Kanundaki karşılığı KTK m.57/1-b-7, bugünkü Yönetmelikteki karşılığı m.109/b-7’dir. SBM Durum 25’te bu araç %100 kusurlu sayılır.
57/c-2 Yön.109/d ne demek?
Soldaki aracın sağdan gelen araca geçiş hakkı vermemesi demektir (KTK m.57/1-c-2). Bu kural yalnızca kavşak kollarının trafik yoğunluğu işaretlerle belirlenmemişse uygulanır; bugünkü Yönetmelik metninde karşılığı m.109/c-3’tür.
Kavşak içindeki araca yol vermemenin cezası ne kadar?
Dönel kavşak içindeki araca, tali yoldan çıkarken anayoldaki araca veya sağdan gelene yol vermemek KTK m.57/1 kapsamındadır ve 2026 itibarıyla 5.000 TL idari para cezası gerektirir. Işık izin verse bile kavşak içinde kalacak şekilde girmenin cezası ise 1.000 TL’dir (KTK m.57/2).
Işık yeşilken kavşağa girdim ama kavşakta kaldım, ceza yer miyim?
Evet. Işıklı trafik işaretleri izin verse bile trafik akımı sizi kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacaksa kavşağa girmek yasaktır (KTK m.57/1-d). Bu kurala uymamanın cezası 2026 itibarıyla 1.000 TL’dir (KTK m.57/2). Kavşakta kalıp diğer yöndeki araçla çarpışırsanız bu ihlal kusur değerlendirmesinde de aleyhinize dikkate alınabilir.
Soldan gelen araç bana çarptı, kim kusurlu?
Kavşakta öncelik işaretlerle belirlenmemişse soldaki araç sağdan gelene geçiş hakkı vermek zorundadır (KTK m.57/1-c); bu durumda kural olarak soldan gelen kusurludur. Ancak kavşakta levha varsa levhaya, ışık varsa ışığa bakılır; sağdan gelenin hızı ve dikkati de ayrıca değerlendirilir (KTK m.57/1-a, m.52).
Mevzuat Çerçevesi: Kusur Hangi Hükümlere Dayanır?
Trafik kazasında kusur değerlendirmesi tek bir maddeye dayanmaz. Aşağıdaki hükümler birlikte işler ve her biri farklı bir soruyu cevaplar.
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| KTK m. 84 | Asli kusur sayılan on iki hâl | Sınırlı sayıdadır; liste genişletilemez |
| KTK m. 84/2 | Sabit formülün çalışmadığı hâller | Oran yönetmelik esaslarına göre ayrıca tespit edilir |
| KTK m. 85 | İşletenin tehlike sorumluluğu | Kusur bulunmasa dahi sorumluluk doğar |
| KTK m. 86 | Kurtuluş kanıtı | Mücbir sebep ve ağır kusur hâlleri |
| KTK m. 88 | Müteselsil sorumluluk | Zarar gören dilediğine başvurabilir |
| TBK m. 51 | Tazminatın belirlenmesi | Hâkim durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözetir |
| TBK m. 52 | Müterafik kusur ve indirim | Zararın doğumuna veya artmasına katkı |
| Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 157 | Kusur tespit esasları | Oranın belirlenme yöntemi |
Atlanan cümle: KTK m. 84/2
İnternette yaygın olan “bu maddeyi ihlal ettiysen kusurun tamamı sende” formülü eksiktir. Maddenin ikinci fıkrası açıkça şunu söyler: bu hareketlerden herhangi biri kazaya karışan sürücülerden birden fazlası tarafından yapılmışsa ya da kaza bu hareketler dışındaki kural, yasaklama, kısıtlama ve talimatlara uyulmaması nedeniyle doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre ayrıca tespit edilir.
Yani sabit formül yalnızca iki şart birlikte gerçekleştiğinde işler: yalnızca bir taraf asli kusur hâllerinden birini işlemiş olmalı ve diğer taraf hiçbir kural ihlali yapmamış olmalıdır. Bu iki şart birden sağlanmıyorsa oran otomatik değildir.
Ayrıntı için: Asli kusur ve tali kusur rehberi · 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
Kusur Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?
Kusur oranı, hesaplanan tazminattan doğrudan düşülür. Aritmetik basittir: üç milyon liralık bir destekten yoksun kalma hesabında yüzde yirmi kusur atfı tazminatı altı yüz bin lira azaltır.
Bu nedenle kusur oranının ceza dosyasında tartışılmadan kabul edilmesi, tazminat davasında o tutarın peşinen bırakılması anlamına gelir. Ceza soruşturmasında katılan sıfatını kazanmanın pratik değeri buradadır: dosyaya erişim, bilirkişi raporuna itiraz ve ek inceleme talep etme yetkisi.
Kazadaki Kusur ile Müterafik Kusur Farkı
| Kazadaki kusur | Müterafik kusur | |
|---|---|---|
| Neyi belirler | Zararı kimin karşılayacağını | Ödenecek tutarın ne kadar indirileceğini |
| Dayanak | KTK m. 84 ve Yönetmelik | TBK m. 52 |
| Tipik örnek | Kırmızı ışık ihlali, geçiş önceliği | Kask, emniyet kemeri, hatır taşıması |
| İspat yükü | Bilirkişi incelemesi | İndirimi ileri süren taraf |
İki kavramın karıştırılması sık görülür. Kask takmamak kazanın oluşumunda kusur yaratmaz; kaza yine karşı tarafın ihlalinden doğmuştur. Ancak zararın ağırlaşmasına katkı sayılarak tazminattan ayrıca indirim yapılmasına yol açabilir. Üstelik bu indirim otomatik değildir: Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir nedensellik bağı kurulduğunda gündeme gelir.
📘 Kavşakta geçiş önceliği bakımından: Geçiş önceliğine uymama, KTK m. 84’te sayılan asli kusur hâllerindendir. Buna karşılık geçiş önceliğine sahip sürücünün de kavşağa yaklaşırken hızını azaltma ve dikkatli olma yükümlülüğü bulunur. Öncelikli sürücünün aşırı hızlı olması veya kavşağı güvenli biçimde geçmemesi hâlinde oran paylaşılabilir.
Kusur Raporuna İtirazın Somut Gerekçeleri
“Rapor yanlış” demek yeterli değildir. Kabul gören itirazlar teknik ve somuttur.
| İtiraz konusu | Nasıl gösterilir |
|---|---|
| Hız tespitinin hatalı olması | Fren izi, çarpma noktası, savrulma mesafesi, araç hasar analizi |
| Görüş ve yol koşullarının değerlendirilmemesi | Olay yeri fotoğrafları, aydınlatma ve hava kayıtları |
| Geçiş üstünlüğünün yanlış yorumlanması | Trafik levhaları, yol çizgileri, kavşak geometrisi |
| Yol kusurunun gözetilmemesi | Çukur, mucur, işaretlenmemiş çalışma, kayganlık |
| Araçtaki teknik arızanın atlanması | Muayene kayıtları, bakım geçmişi |
| Yaya veya çocuk kusurunun abartılması | Ayırt etme gücü, sürücünün öngörü yükümlülüğü |
| Rapor denetime elverişli değil | Hangi olgudan hangi oranın çıkarıldığının gösterilmemesi |
Son satır en sık kabul gören gerekçedir. Kusur oranını yalnızca sonuç olarak veren, hangi olgudan hangi payın türetildiğini göstermeyen rapor denetime elverişli değildir ve yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Kaza tespit tutanağının kendisi de kesin değildir; bir ön değerlendirmedir. Bağlayıcı olan, ceza dosyasında ve gerekirse tazminat yargılamasında alınacak bilirkişi raporudur.
Kusur oranınıza itiraz edilebilir. Bilgi almak için arayabilirsiniz.
Kavşak Türüne Göre Değerlendirme
Geçiş önceliği kuralı her kavşakta aynı işlemez. Kavşağın türü, önceliğin kimde olduğunu ve dolayısıyla kusur dağılımını değiştirir.
| Kavşak türü | Önceliği belirleyen | Değerlendirmede bakılan |
|---|---|---|
| Işıklı kavşak | Trafik ışığı | Işık ihlali KTK m. 84 kapsamında asli kusurdur |
| Levhalı kavşak | Dur veya yol ver levhası | Levhanın görünürlüğü ve konumu |
| İşaretsiz kavşak | Genel öncelik kuralları | Kavşağa giriş sırası ve yön |
| Dönel kavşak | Ada içindeki trafik | Giriş ve çıkış manevralarının kurallara uygunluğu |
| Kontrolsüz kavşak | Hız ve dikkat yükümlülüğü | Her iki sürücünün de yavaşlama yükümlülüğü |
Son satır sıkça atlanır: kontrolsüz kavşakta öncelik sahibi sürücünün de hızını azaltma ve kavşağı güvenli biçimde geçme yükümlülüğü bulunur. Bu yükümlülüğün ihlali, önceliği bulunan sürücüye de kusur atfedilmesine yol açabilir.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
- Yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur indirimi
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?
- Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
- Kavşak Türleri Nelerdir? Dönel Kavşak ve Dönüş Adası Farkı
- Geçme Yasağında Sollama Kusur Oranı (KTK m.84/e)
- Park Hâlindeki Araca Çarpma Kusur Oranı (KTK m.84/k,l)
- Ters Yön ve Karşı Şeride Geçme Kusur Oranı (KTK m.84/b,c)
- Şerit İhlali ve Şeride Tecavüz Kusur Oranı (KTK m.46, m.84/g)
- 📘 Ana Rehber: Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur
- Arkadan Çarpma Kusur Oranı: SBM Resmî Senaryoları ve İstisnalar
- Değer Kaybı Tazminatı 2026: 1 Temmuz Sonrası Yeni Dönem
- Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru: Süreç ve Bağlayıcılık
Bu içerik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 57. maddesi, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) resmî “Maddi Hasarlı Kaza Senaryoları” belgesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliği m.109 ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin E.2019/6650, K.2020/4485 sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır. Metin Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.


