Özet: Şerit ihlali ve şeride tecavüz, KTK m.84/g uyarınca asli kusur hâlidir; somut dayanağı “Karayollarında Trafiğin Akışı” başlıklı m.46’dır. Üç Asliye Ticaret Mahkemesi kararı, kontrolsüz şerit değiştiren sürücüleri istikrarlı biçimde tam kusurlu buluyor. Ama kritik bir sınır var: ihlalin kazanın gerçek sebebi olması gerekir — salt şerit dışında bulunmak, sonuca etkisi yoksa tek başına kusur doğurmayabilir.
KTK m.46: Trafik Akışı ve Şerit Kuralları
Şerit ihlali kusurunun dayanağı, “Karayollarında Trafiğin Akışı” başlıklı KTK m.46’dır. Bu madde, aksine bir işaret bulunmadıkça sürücülerin trafiği aksatacak veya tehlikeye düşürecek şekilde şerit değiştirmesini ve şerit değiştirmeden önce gireceği şeritteki araçların emniyetle geçişini beklememeyi yasaklar. KTK m.84 ise kazaya yol açan şerit ihlalini iki bentte asli kusur sayar: (f) doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma ve (g) şeride tecavüz etme. Karşı yön şeridine girme ise ayrıca (b) ve (c) bentlerinde düzenlenmiştir.
KTK m.46/2 Bentleri ve 2026 Cezaları (7574 Sayılı Kanun)
Tutanakta yazan “46/2-a”, “46/2-b”, “46/2-c” gibi kodlar, KTK m.46’nın ikinci fıkrasındaki bentleri gösterir. Her bent farklı bir davranışı düzenler. Bentler 18.10.2018 tarihli 7148 sayılı Kanunla (f, g, h) ve 12.2.2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla (e değişik; i-n eklendi) genişletildi. Cezalar da 7574 sayılı Kanunla yeniden belirlendi ve maddenin değişen hükümleri 27.2.2026’da yürürlüğe girdi. Bu nedenle 2026 öncesine ait kaynaklardaki tutarlar ve bent sırası güncel değildir. Değişikliğin tamamı 7574 sayılı Kanunla değişen trafik cezaları yazımızdadır.
| Bent | Sürücünün yükümlülüğü | İdari para cezası | Ek yaptırım |
|---|---|---|---|
| 46/2-a | Aracını yolun sağından, çok şeritli yolda hızının gerektirdiği şeritten sürmek | 5.000 TL | — |
| 46/2-b | Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritteki araçların emniyetle geçişini beklemek | 5.000 TL | — |
| 46/2-c | Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek | 10.000 TL | — |
| 46/2-d | Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli işgal etmemek | 5.000 TL | — |
| 46/2-e | Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçlarla (ör. kamyon, çekici) iki şeritli yolda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi, ikiden fazla şeritli yolda geçme dışında sağdan ikinci şeridi ve sola dönme dışında en sağdaki iki şerit dışındaki şeritleri kullanmamak | 10.000 TL | — |
| 46/2-f | Kaza, arıza, acil yardım gibi hâller dışında emniyet şeridini ve banketi kullanmamak | 20.000 TL | — |
| 46/2-g | Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirmemek (“makas atma”) | 90.000 TL | Sürücü belgesi 60 gün geri alınır, araç 60 gün trafikten men edilir |
| 46/2-h | Tek yönlü yolda ters istikamette sürmemek | 10.000 TL | — |
| 46/2-i | Yerleşim yeri içindeki bölünmüş yolda ters istikamette sürmemek | 20.000 TL | — |
| 46/2-j | Otoyolda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yolda ters istikamette sürmemek | 90.000 TL | Belge 60 gün geri alınır, araç 60 gün men; iade için psiko-teknik değerlendirme |
| 46/2-n | Kol veya grup hâlinde (konvoy) ya da tek başına, keyfi hareketlerle trafiği engelleyecek şekilde aracı yolda durdurmamak | 90.000 TL | 60 gün belge geri alma ve araç men; otoyol, köprü, viyadük veya tünelde iki katı |
Bu maddeye göre geri alınan sürücü belgesinin iadesi için KTK kapsamındaki idari para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir. Ayrıca işaret vermeden şerit değiştirme, iki şeridi birden kullanma ve kavşağa yaklaşırken şerit değiştirme ayrı bir maddede, KTK m.56’da yasaklanmıştır. Bu ihlallerin cezası 7574 sayılı Kanundan sonra 1.000 TL’dir. Takip mesafesini korumama (m.56/1-c) ise 5.000 TL’dir.
| Alt bent | Yasak davranış | Not |
|---|---|---|
| 56/1-a-1 | Geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi hâller dışında şerit değiştirmek veya iki şeridi birden kullanmak | SBM Durum 26’da kusur %100 bu bende dayanır |
| 56/1-a-2 | Kavşağa yaklaşırken yerleşim yeri dışında 150 metre, yerleşim yerinde 30 metre içinde ve kavşakta şerit değiştirmek | Kavşak kazalarında sık tartışılır |
| 56/1-a-3 | Aracın cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmek | 46/2-a ile birlikte değerlendirilir |
| 56/1-a-4 | İşaret (sinyal) vermeden şerit değiştirmek | Kazada manevranın kurala aykırılığını gösteren güçlü delil |
İki Ayrı İhlal Türü: Keyfi Değiştirme ile Kontrolsüz Değiştirme
Uygulamada ve yargı kararlarında, şerit ihlali iki ayrı davranış biçiminde karşımıza çıkar:
| Tür | Tanım | Yargısal eğilim |
|---|---|---|
| Keyfi şerit değiştirme | Geçme veya dönme gibi bir zorunluluk olmaksızın şerit değiştirmek veya iki şeridi birden kullanmak (“makas atmak”) | Genellikle tam kusurlu |
| Kontrolsüz şerit değiştirme | Gireceği şeritteki araçların emniyetle geçişini beklemeden şerit değiştirmek (özellikle otoyolda) | Genellikle tam kusurlu |
SBM’nin Resmî Senaryoları
| SBM Durumu | Senaryo | Sonuç |
|---|---|---|
| Durum 19 | İki araç da diğerinin şeridini ihlal edip en sağ şeridi takip etmiyor | A %50, B %50 (K.Y.T.K. 46/a ve Yön:94/a) |
| Durum 26 | B, şerit izleme/değiştirme kuralını ihlal ederek her iki şeridi de kullanıyor | B %100 kusurlu, A kusursuz (K.Y.T.K. 56/a-1 ve Yön:94) |
Durum 19, iki tarafın da aynı ihlali karşılıklı işlediği hâllerde kusurun paylaştırıldığını; Durum 26 ise tek taraflı, açık bir şerit disiplini ihlalinde tam kusurun o tarafa yüklendiğini gösterir.
Somut Mahkeme Kararları
| Karar | Sonuç |
|---|---|
| Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (2025/157 K.) | Adli trafik bilirkişi raporuna dayanarak, şerit değiştirme kurallarını ihlal eden sürücünün KTK m.46 uyarınca tam kusurlu olduğuna ve değer kaybı tazminatı ödemesine hükmedildi |
| İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 12.11.2024 (E.2024/158, K.2024/613) | Sol şeritten sağ şeride geçerken emniyetli geçişi beklemeyen sürücünün hatalı manevra nedeniyle tam kusurlu olduğuna hükmedildi |
| İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 06.12.2021 (E.2019/279, K.2021/821) | m.46 ihlali yapan, diğer araçların geçişini engelleyen sürücünün tam kusurlu olduğuna ve sigorta şirketinin tazminattan sorumlu tutulduğuna hükmedildi |
Bu üç karar, farklı asliye ticaret mahkemelerinden gelmesine rağmen tutarlı bir çizgi izler: kontrolsüz veya emniyetsiz şerit değişikliği yapan sürücü, kural olarak tam kusurlu kabul edilir.
Emniyet Şeridi ve Banket Kullanımı: Ayrı Bir Yasak
Şerit ailesinin özel bir üyesi, emniyet şeridi/banket kullanımıdır. Kanun metni açıktır: KTK m.46/2-f’ye göre sürücüler, aksine bir işaret bulunmadıkça, “trafik kazası, arıza halleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini ve banketleri kullanmamak” zorundadır. Bu yükümlülüğe uymamanın cezası 27.2.2026’dan itibaren 20.000 TL’dir.
| Senaryo | Kusur değerlendirmesi |
|---|---|
| Emniyet şeridine hatalı/tedbirsiz park eden araç | Kusurlu; ancak çarpan sürücü de şeritte olası araçları öngörmekle yükümlü — tipik dağılım kusurun tamamen park edene değil, paylı olmasıdır |
| Ağır vasıta (tır/kamyon), 150 metre geriye reflektör/ışıklı uyarı koymadan emniyet şeridine park etmişse | Asli kusurlu sayılabilir — bu, trafik güvenliği uygulamasında somut bir tedbir yükümlülüğüdür |
| Emniyet şeridini “geçiş yolu” olarak kullanıp öndeki araçları geçmeye çalışan sürücü | Kendisi asli kusurlu; yasak kullanım nedeniyle önündeki tedbirsiz araca çarparsa dahi kusuru büyük ölçüde kendi üzerinde kalır |
Pratik sonucu: emniyet şeridinde meydana gelen bir kazada, “kim orada olmamalıydı” sorusu tek başına yeterli değildir — hem oradaki aracın (varsa) tedbir alıp almadığı, hem şeridi izinsiz kullanan tarafın davranışı birlikte değerlendirilir.
Üç Aşamalı İlliyet Testi
Yargı içtihadı ve doktrin, kusur incelemesinde belirli bir sıra izler:
| Aşama | Soru |
|---|---|
| 1 | Zararlı sonucu doğuran davranış hangisidir? |
| 2 | Bu davranış KTK’nın hangi kuralına aykırıdır? |
| 3 | Bu aykırılık, zararlı sonucu doğurmaya gerçekten elverişli midir? |
Somut örnek — alkol ile şerit ihlalinin kesişimi: Bir sürücü alkollü olsa dahi, kazanın gerçek nedeni karşı tarafın şerit ihlaliyse ve alkollü sürücünün kazayı önleme imkânı hiç yoksa, illiyet bağı kurulamadığından alkollü sürücüye yalnızca kendi ihlali için idari para cezası kesilir — kazanın asli kusuru, şerit ihlali yapan tarafa yüklenir. Bu, “alkollüyse otomatik kusurludur” varsayımının yanlışlığını bir kez daha gösterir.
Karşı Şeride Tecavüz: Ayrı Bir Ağırlık
Şerit ihlalinin en ağır biçimi, karşı istikamet şeridine geçmedir. İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, karşı istikamet yol bölümüne geçerek şerit ihlalinde bulunan bir sürücünün tam kusurlu olduğuna hükmetmiştir. Yargı mercileri, sürücülerin karşı istikamete kontrolsüz geçişini istikrarlı biçimde ağır bir kusur sebebi olarak değerlendirir — bu, aynı yönde şerit değiştirmekten daha ağır bir kategori olarak ele alınır.
Kritik Sınır: “Sonuca Etkili Olma” Testi
Şerit ihlali her zaman otomatik kusur doğurmaz. İlk derece mahkeme kararlarında tartışılan bir ilkeye göre, sürücünün seyretmesi gereken şerit dışında bulunması, kazanın meydana gelmesinde “sonuca etkili” değilse, bu ihlal tek başına sorumluluk doğurmayabilir. Yani salt “yanlış şeritteydim” tespiti yeterli değildir — bu konumun kazanın gerçek nedeni olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu, daha önce ana rehberimizde işlediğimiz genel ilkeyle örtüşür: asli kusur hâlleri dahi, kazayla somut nedensellik bağı kurulmadan otomatik sonuç doğurmaz.
Sinyal Vermeden Şerit Değiştirme: Ayrı Bir Ceza da Var
Sinyal vermeden şerit değiştirmek, kusur değerlendirmesinden bağımsız olarak doğrudan idari para cezasına tabidir. KTK m.56/1-a-4 bu davranışı yasaklar ve 7574 sayılı Kanunla 27.2.2026’dan itibaren cezası 1.000 TL’dir. Sinyal vermeden yapılan şerit değişikliği trafiği tehlikeye sokuyorsa m.46/2-c’den 10.000 TL ceza da gündeme gelir. Ardı ardına birden fazla şerit değiştirerek “makas atmak” ise m.46/2-g’de ayrıca düzenlenir: 90.000 TL ceza, 60 gün sürücü belgesinin geri alınması ve 60 gün araç men. Bu, kazaya karışılmasa dahi tek başına kesilebilecek bir cezadır; kazaya karışılmışsa, aynı davranış ayrıca kusur değerlendirmesinin de konusu olur.
Neden Aynı Fiil Farklı Bent Harfleriyle Anılıyor?
İnternette şerit ihlaliyle ilgili kaynaklar, aynı veya çok benzer davranışı bazen “46/2-a”, bazen “46/2-c” olarak kodlar. Bu fark çoğu zaman bir tutarsızlık değildir. Bentler farklı davranışları anlatır: (a) sağdan ve hıza uygun şeritten gitmeme, (b) gireceği şeritteki aracın emniyetle geçişini beklememe, (c) trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirme, (g) ardı ardına birden fazla şerit değiştirme. Ayrıca 2018 ve 2026 değişiklikleriyle bentler eklendiği için eski kaynaklar güncel sıralamayı yansıtmayabilir. Tutanaktaki kodun olayla uyuşup uyuşmadığını yukarıdaki tabloyla karşılaştırabilirsiniz.
Dürüst bir not: Tutanağınızda gördüğünüz kesin bent harfi (46/2-a, 46/2-b, 46/2-c, 46/2-g gibi), o tutanağı düzenleyen görevlinin kodlamasına bağlıdır. Bu rehberde tek bir bent harfini kesin ve değişmez olarak sunmak yerine, m.46’nın genel şerit disiplini çerçevesini ve bunun asli kusur (m.84/g) ile bağlantısını esas aldık. Somut tutanağınızdaki bent kodunun doğruluğu, itiraz sürecinde ayrıca sorgulanabilir.
46/2-a, 46/2-b ve 46/2-c Kusur Oranı Yüzde Kaç?
En sık sorulan soru budur ve kısa cevabı şudur: Kanunda bent başına sabit bir kusur yüzdesi yoktur. m.46’daki bent, idari para cezasının dayanağıdır. Kazadaki kusur ise m.84’e göre belirlenir. m.84’ün birinci fıkrasına göre şerit ihlali, (f) doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma veya (g) şeride tecavüz bentlerine girdiğinde sürücü asli kusurlu sayılır. İkinci fıkra ise iki istisna getirir. Aynı hareketi birden fazla sürücü yapmışsa ya da kaza bu hareketler dışında başka kuralların ihlalinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre ayrıca tespit edilir.
| Tutanaktaki kod | Anlamı | KTK m.84 karşılığı | Uygulamadaki tipik sonuç |
|---|---|---|---|
| 46/2-a | Sağdan veya hıza uygun şeritten gitmeme | Çoğu zaman m.84 listesi dışında; m.84/2 ile oran ayrıca belirlenir | Karşılıklı ihlalde SBM Durum 14 ve 19: %50 – %50 |
| 46/2-b | Gireceği şeritteki aracın geçişini beklemeden şerit değiştirme | 84/f veya 84/g | Diğer sürücü kurallara uyuyorsa şerit değiştiren tarafa asli kusur; uygulamada çoğunlukla %100 |
| 46/2-c | Trafiği tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirme | 84/f veya 84/g | Diğer sürücü kurallara uyuyorsa asli kusur; diğer sürücünün de hız veya takip mesafesi ihlali varsa oran paylaşılır |
| 46/2-g | Ardı ardına birden fazla şerit değiştirme | 84/f, 84/g | Genellikle makas atan taraf asli kusurlu |
| 56/1-a-1 | İki şeridi birden kullanma, gereksiz şerit değiştirme | 84/g, 84/j | SBM Durum 26: kuralı ihlal eden %100 |
| Karşı yön şeridine girme | Bölünmüş yolda veya ikiden fazla şeritli yolda karşı yön | 84/b, 84/c | SBM Durum 7: karşı şeride geçen %100 |
Tablodaki yüzdeler sabit kural değil, tek taraflı ihlalde uygulamanın vardığı sonuçlardır. Karşı tarafın hız aşımı, takip mesafesine uymaması ya da dikkatsizliği varsa m.84/2 devreye girer ve oran yeniden dağıtılır. Bu yüzden “46/2-c yazıyor, demek ki %100 benim” sonucuna hemen varmak doğru değildir.
Tutanaktaki “K.Y.T.K. 46/a ve Yön:94/a” ne demek?
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin (SBM) maddi hasarlı kaza senaryolarında kusur dayanakları kısaltmayla yazılır. “K.Y.T.K.” Karayolları Trafik Kanununu, “Yön.” ise Karayolları Trafik Yönetmeliğini gösterir. Yönetmeliğin 94. maddesi “Karayollarında Trafiğin Akışı ve Karayolunun Kullanılması” başlığını taşır. Bu madde sağdan gitme, şerit değiştirmeden önce emniyetli geçişi bekleme, işaret vermeden şerit değiştirmeme, iki şeridi birden kullanmama ve karşı yön şeridine girmeme gibi kuralları sayar. “56/a-1” ise KTK m.56/1-a’nın 1 numaralı alt bendidir: geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme dışında şerit değiştirme veya iki şeridi birden kullanma yasağı.
| SBM durumu | Olay | Kusur | Dayanak (SBM’nin yazdığı şekliyle) |
|---|---|---|---|
| Durum 7 | B aracı karşı şeride geçerek kural ihlali yapıyor | A %0, B %100 | K.Y.T.K. 56-1, 84/3 ve Yön:94/m, 157/3 |
| Durum 14 | Kavşak ortasında iki araç da en sağ şeridi izlemiyor ve birbirinin şeridine giriyor | A %50, B %50 | K.Y.T.K. 46/a ve Yön:94/a |
| Durum 19 | İki araç da birbirinin şeridini ihlal ediyor, en sağ şeridi izlemiyor | A %50, B %50 | K.Y.T.K. 46/a ve Yön:94/a |
| Durum 26 | B şerit izleme ve değiştirme kuralını ihlal ederek iki şeridi birden kullanıyor | A %0, B %100 | K.Y.T.K. 56/a-1 ve Yön:94 |
| Durum 32 | Dönel kavşakta B, orta adaya yakın şeritten dönüş yaparak A’nın şeridine giriyor | A %0, B %100 | K.Y.T.K. 53 ve Yön:102 |
SBM senaryoları maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesinde yol gösterir. Ancak mahkemeyi bağlamaz. Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda ya da tazminat davasında kusur, bilirkişi raporuyla ve somut delillere göre belirlenir.
Karar Özeti: Şerit İhlalinde Kim Kusurlu?
| Durum | Genel eğilim |
|---|---|
| Tek taraflı, gerekçesiz şerit değiştirme (makas atma) | Değiştiren taraf tam kusurlu |
| Otoyolda gireceği şeridi kontrol etmeden değiştirme | Değiştiren taraf tam kusurlu |
| Karşı şeride tecavüz | Geçen taraf tam kusurlu — en ağır kategori |
| İki taraf da aynı anda şerit ihlali yapıyor | Kusur paylaştırılabilir (örn. %50-50) |
| Emniyet şeridine tedbirsiz park + geçiş amaçlı kullanım | Kusur genellikle paylı, ağırlık geçiş amaçlı kullanana kayabilir |
| Şerit ihlali kazanın gerçek sebebi değilse | İlliyet bağı kurulamayabilir, kusur başka tarafa kayabilir |
İtiraz Noktaları
| İtiraz gerekçesi | Dayanak |
|---|---|
| Şerit ihlalinin kazanın gerçek sebebi olmadığı | “Sonuca etkili olma” testi — nedensellik bağının ayrıca ispatı gerekir |
| Şerit değişikliğinin geçme/dönme gibi zorunlu bir sebeple yapıldığı | Keyfi değiştirme ile zorunlu manevra ayrımı |
| İki tarafın da şerit ihlali yaptığı | SBM Durum 19 — kusur paylaştırılabilir |
| Tutanaktaki bent kodunun (46/2-a/b/c/g) somut olayı yansıtmadığı | Bent numaralarındaki tutarsızlık; kamera/tanık delili ile itiraz |
| Görevlinin takdirine dayalı, sübjektif bir değerlendirme olduğu | “Tehlikeli şerit değiştirme” tanımının nitel/yoruma açık olması |
Kusur tespitinin genel çerçevesi için Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur ana rehberimize bakabilirsiniz.
Ceza tutanağına itiraz ile kusur oranına itiraz aynı şey değildir
Şerit ihlali nedeniyle yazılan idari para cezası ile kazadaki kusur oranı iki ayrı işlemdir ve itiraz yolları da farklıdır. İdari para cezasına karşı Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kusur oranına itiraz ise sigorta şirketi nezdinde, Sigorta Tahkim Komisyonunda veya tazminat davasında bilirkişi incelemesi istenerek yapılır. Ceza tutanağı ödenmiş olsa bile tazminat dosyasında kusur ayrıca tartışılabilir. Tahkim yolu için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru rehberimize, tutanağın kendisine itiraz için kaza tespit tutanağına itiraz yazımıza, cezaya itiraz için trafik cezasına itiraz dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Tutanaktaki şerit ihlali kodlamasına mı itiraz ediyorsunuz?
Hukukçular Evi yanınızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Emniyet şeridinde arızalanan aracıma arkadan çarpıldı, kusurlu muyum?
Kısmen olabilir. Emniyet şeridine tedbirsiz park etmek kusur oluşturur, ancak çarpan sürücünün de şeritte olası bir araç bulunabileceğini öngörmesi beklenir; kusur genellikle paylı değerlendirilir.
Emniyet şeridini kullanarak öndeki araçları geçmeye çalışırken kaza yaptım, kusur kimde?
Kural olarak sizde. Emniyet şeridi yalnızca kanunda sayılan zorunlu hâller (arıza, kaza, acil yardım vb.) için kullanılabilir; bunun dışında geçiş amaçlı kullanım asli kusur oluşturur.
Alkollüydüm ama kaza karşı tarafın şerit ihlalinden oldu, ben mi kusurluyum?
Otomatik olarak değil. İlliyet bağı testi uygulanır: kazayı önleme imkânınız gerçekten yoksa ve kazanın gerçek nedeni karşı tarafın şerit ihlaliyse, asli kusur şerit ihlali yapan tarafa yüklenebilir; siz yalnızca kendi ihlaliniz (alkol) için ayrıca idari yaptırıma tabi olursunuz.
Karşı şeride geçip kaza yaptım, bu diğer şerit ihlallerinden daha mı ağır değerlendirilir?
Evet, yargı kararlarında karşı istikamete kontrolsüz geçiş, aynı yönde şerit değiştirmeye kıyasla daha ağır bir kusur kategorisi olarak ele alınır ve genellikle tam kusura yol açar.
Şerit ihlali her zaman asli kusur mudur?
Kazaya yol açtığında kural olarak KTK m.84/g kapsamında asli kusur sayılır; ancak ihlalin kazanın gerçek sebebi olması (sonuca etkili olması) aranır.
Otoyolda şerit değiştirirken kaza yaptım, tam kusurlu mu sayılırım?
Genellikle evet. Gireceğiniz şeritteki araçların emniyetle geçişini beklemeden şerit değiştirmek, yargı kararlarında istikrarlı biçimde tam kusur olarak değerlendirilir.
İki taraf da şerit ihlali yaptıysa kusur nasıl paylaşılır?
SBM’nin resmî senaryosuna göre, iki taraf da aynı ihlali (örneğin en sağ şeridi takip etmeme) karşılıklı işlediyse, kusur %50-50 paylaştırılabilir.
Tutanağımda “46/2-c” yazıyor, bu ne anlama gelir?
KTK m.46’nın ikinci fıkrasının (c) bendini, yani aksine işaret yokken trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirme ihlalini ifade eder. Cezası 27.2.2026’dan itibaren 10.000 TL’dir. Kodun olaydaki davranışla uyuşup uyuşmadığı (örneğin aslında 46/2-b veya 46/2-g mi olduğu) itirazda ayrıca sorgulanabilir.
Sinyal vermeden şerit değiştirdim ama kaza olmadı, yine de ceza alır mıyım?
Evet. İşaret vermeden şerit değiştirme KTK m.56/1-a-4’te yasaklanmıştır ve kazaya karışılmasa da 1.000 TL idari para cezası uygulanır (7574 sayılı Kanunla belirlenen tutar). Şerit değişikliği trafiği tehlikeye soktuysa m.46/2-c’den 10.000 TL ceza yazılabilir.
Geçme yapmak için şerit değiştirdim, bu “keyfi” sayılır mı?
Hayır, geçme veya dönme gibi zorunlu manevralar “keyfi şerit değiştirme” kapsamına girmez; keyfi değiştirme, bu tür bir zorunluluk olmaksızın yapılan değişikliği ifade eder.
“Sonuca etkili olma” testi ne anlama gelir?
Bir sürücünün yanlış şeritte bulunması, kazanın gerçek nedeni değilse (örneğin karşı taraf tamamen farklı bir sebeple kazaya yol açtıysa), salt şerit ihlali tek başına kusur doğurmayabilir.
Şerit ihlali kusur oranına itiraz edebilir miyim?
Evet. Tutanaktaki tespit mahkemeyi bağlamaz; kamera kaydı, araç konumları ve fren izleri gibi somut delillerle itiraz edilebilir, bağımsız bilirkişi incelemesi talep edilebilir.
Şerit ihlali tespitinin sübjektif olduğu doğru mu?
“Tehlikeli şekilde şerit değiştirme” tanımı net bir ölçüt içermediğinden, tespit büyük ölçüde görevlinin o anki değerlendirmesine dayanır; bu, itiraz sürecinde somut delil sunmayı özellikle önemli kılar.
46/2-b kusur oranı yüzde kaç?
Kanunda sabit bir yüzde yoktur. 46/2-b, şerit değiştirmeden önce gireceği şeritteki aracın emniyetle geçişini beklememe ihlalidir. Kazaya yol açmışsa KTK m.84/f veya m.84/g kapsamında asli kusur sayılır. Diğer sürücü hiçbir kuralı ihlal etmemişse uygulamada çoğunlukla %100 kusur verilir; karşı tarafın da ihlali varsa oran m.84/2 uyarınca ayrıca belirlenir.
46/2-c kusur oranı yüzde kaç?
Trafiği tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirme ihlalinde de sabit bir yüzde yoktur. Tek taraflı ihlalde şerit değiştiren taraf genellikle tam kusurlu bulunur. Karşı sürücünün hız aşımı veya takip mesafesi ihlali varsa kusur paylaştırılır.
Şerit ihlali cezası 2026’da ne kadar?
7574 sayılı Kanunla 27.2.2026’dan itibaren KTK m.46/2-a, b ve d ihlallerinin cezası 5.000 TL; c, e ve h ihlallerinin cezası 10.000 TL; emniyet şeridi ihlali (f) 20.000 TL; makas atma (g) 90.000 TL’dir. İşaret vermeden şerit değiştirme ve iki şeridi birden kullanma (m.56/1-a) 1.000 TL’dir.
Makas atmanın cezası nedir?
Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirmek KTK m.46/2-g ihlalidir. 90.000 TL idari para cezası verilir, sürücü belgesi 60 gün geri alınır ve araç 60 gün trafikten men edilir. Belgenin iadesi için KTK kapsamındaki cezaların tamamının ödenmiş olması gerekir.
Sol şeridi sürekli işgal etmenin cezası var mı?
Evet. Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmek KTK m.46/2-d ihlalidir ve 5.000 TL idari para cezası uygulanır. Kamyon ve çekici gibi ağır araçlar için ayrıca m.46/2-e’deki şerit kısıtlamaları vardır ve cezası 10.000 TL’dir.
Kavşağa yaklaşırken şerit değiştirmek yasak mı?
Evet. KTK m.56/1-a-2’ye göre kavşağa yaklaşırken yerleşim yeri dışında 150 metre, yerleşim yerinde 30 metre içinde ve kavşakta şerit değiştirmek yasaktır. İdari para cezası 1.000 TL’dir; kaza olursa bu ihlal kusur değerlendirmesinde ayrıca dikkate alınır.
Tutanakta “K.Y.T.K. 56/a-1 ve Yön:94” yazıyor, ne demek?
KTK m.56/1-a-1’deki gereksiz yere şerit değiştirme veya iki şeridi birden kullanma yasağı ile Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 94. maddesindeki şerit kurallarına atıftır. SBM’nin Durum 26 senaryosunda iki şeridi birden kullanan araç %100 kusurlu kabul edilir; ancak bu senaryo mahkemeyi bağlamaz.
Mevzuat Çerçevesi: Kusur Hangi Hükümlere Dayanır?
Trafik kazasında kusur değerlendirmesi tek bir maddeye dayanmaz. Aşağıdaki hükümler birlikte işler ve her biri farklı bir soruyu cevaplar.
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| KTK m. 84 | Asli kusur sayılan on iki hâl | Sınırlı sayıdadır; liste genişletilemez |
| KTK m. 84/2 | Sabit formülün çalışmadığı hâller | Oran yönetmelik esaslarına göre ayrıca tespit edilir |
| KTK m. 85 | İşletenin tehlike sorumluluğu | Kusur bulunmasa dahi sorumluluk doğar |
| KTK m. 86 | Kurtuluş kanıtı | Mücbir sebep ve ağır kusur hâlleri |
| KTK m. 88 | Müteselsil sorumluluk | Zarar gören dilediğine başvurabilir |
| TBK m. 51 | Tazminatın belirlenmesi | Hâkim durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözetir |
| TBK m. 52 | Müterafik kusur ve indirim | Zararın doğumuna veya artmasına katkı |
| Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 157 | Kusur tespit esasları | Oranın belirlenme yöntemi |
Atlanan cümle: KTK m. 84/2
İnternette yaygın olan “bu maddeyi ihlal ettiysen kusurun tamamı sende” formülü eksiktir. Maddenin ikinci fıkrası açıkça şunu söyler: bu hareketlerden herhangi biri kazaya karışan sürücülerden birden fazlası tarafından yapılmışsa ya da kaza bu hareketler dışındaki kural, yasaklama, kısıtlama ve talimatlara uyulmaması nedeniyle doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre ayrıca tespit edilir.
Yani sabit formül yalnızca iki şart birlikte gerçekleştiğinde işler: yalnızca bir taraf asli kusur hâllerinden birini işlemiş olmalı ve diğer taraf hiçbir kural ihlali yapmamış olmalıdır. Bu iki şart birden sağlanmıyorsa oran otomatik değildir.
Ayrıntı için: Asli kusur ve tali kusur rehberi · 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
Kusur Oranı Tazminatı Nasıl Etkiler?
Kusur oranı, hesaplanan tazminattan doğrudan düşülür. Aritmetik basittir: üç milyon liralık bir destekten yoksun kalma hesabında yüzde yirmi kusur atfı tazminatı altı yüz bin lira azaltır.
Bu nedenle kusur oranının ceza dosyasında tartışılmadan kabul edilmesi, tazminat davasında o tutarın peşinen bırakılması anlamına gelir. Ceza soruşturmasında katılan sıfatını kazanmanın pratik değeri buradadır: dosyaya erişim, bilirkişi raporuna itiraz ve ek inceleme talep etme yetkisi.
Kazadaki Kusur ile Müterafik Kusur Farkı
| Kazadaki kusur | Müterafik kusur | |
|---|---|---|
| Neyi belirler | Zararı kimin karşılayacağını | Ödenecek tutarın ne kadar indirileceğini |
| Dayanak | KTK m. 84 ve Yönetmelik | TBK m. 52 |
| Tipik örnek | Kırmızı ışık ihlali, geçiş önceliği | Kask, emniyet kemeri, hatır taşıması |
| İspat yükü | Bilirkişi incelemesi | İndirimi ileri süren taraf |
İki kavramın karıştırılması sık görülür. Kask takmamak kazanın oluşumunda kusur yaratmaz; kaza yine karşı tarafın ihlalinden doğmuştur. Ancak zararın ağırlaşmasına katkı sayılarak tazminattan ayrıca indirim yapılmasına yol açabilir. Üstelik bu indirim otomatik değildir: Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir nedensellik bağı kurulduğunda gündeme gelir.
📘 Şerit ihlali bakımından: Bölünmüş karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride girme ve ikiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yön şeridine girme, KTK m. 84’ün ayrı bentlerinde asli kusur olarak sayılmıştır. Şerit değiştirme sırasında meydana gelen kazalarda ise ihlalin hangi bende girdiği ve karşı tarafın kural ihlali bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.
Kusur Raporuna İtirazın Somut Gerekçeleri
“Rapor yanlış” demek yeterli değildir. Kabul gören itirazlar teknik ve somuttur.
| İtiraz konusu | Nasıl gösterilir |
|---|---|
| Hız tespitinin hatalı olması | Fren izi, çarpma noktası, savrulma mesafesi, araç hasar analizi |
| Görüş ve yol koşullarının değerlendirilmemesi | Olay yeri fotoğrafları, aydınlatma ve hava kayıtları |
| Geçiş üstünlüğünün yanlış yorumlanması | Trafik levhaları, yol çizgileri, kavşak geometrisi |
| Yol kusurunun gözetilmemesi | Çukur, mucur, işaretlenmemiş çalışma, kayganlık |
| Araçtaki teknik arızanın atlanması | Muayene kayıtları, bakım geçmişi |
| Yaya veya çocuk kusurunun abartılması | Ayırt etme gücü, sürücünün öngörü yükümlülüğü |
| Rapor denetime elverişli değil | Hangi olgudan hangi oranın çıkarıldığının gösterilmemesi |
Son satır en sık kabul gören gerekçedir. Kusur oranını yalnızca sonuç olarak veren, hangi olgudan hangi payın türetildiğini göstermeyen rapor denetime elverişli değildir ve yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Kaza tespit tutanağının kendisi de kesin değildir; bir ön değerlendirmedir. Bağlayıcı olan, ceza dosyasında ve gerekirse tazminat yargılamasında alınacak bilirkişi raporudur.
Kusur oranınıza itiraz edilebilir. Dosyanızı ücretsiz inceleyelim.
Şerit Değiştirme ile Şeride Tecavüz Farkı
İki davranış sıkça karıştırılır; oysa kanun bakımından farklı değerlendirilirler.
| Şerit değiştirme | Şeride tecavüz | |
|---|---|---|
| Niteliği | Kurallara uyulduğunda meşru manevra | Kural ihlali |
| Aranan şart | Sinyal, güvenlik kontrolü, uygun mesafe | — |
| Kusur değerlendirmesi | Şartlara uyulmamışsa kusur doğar | KTK m.84/g; karşı yön şeridine geçildiyse ayrıca m.84/b-c |
| Delil | Sinyal kaydı, kamera, tanık | Çarpma noktası, yol çizgileri |
Belirleyici olan, aracın hangi şeride ve hangi yönde geçtiğidir. Karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şeride geçiş KTK m. 84 kapsamında sayılırken, aynı yöndeki komşu şeride kurallara aykırı geçiş de m.84/f (doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma) ve m.84/g (şeride tecavüz) kapsamında asli kusur sayılabilir; diğer sürücünün de kural ihlali varsa oran m.84/2 uyarınca yönetmelik esaslarına göre belirlenir.
Çarpma noktası bu tespitin en güçlü delilidir: aracın hangi noktasından darbe aldığı, manevranın hangi aşamasında çarpışma olduğunu gösterir.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
- Yaya ve motosiklet kazasında müterafik kusur indirimi
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?
- Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
- Geçme Yasağında Sollama Kusur Oranı (KTK m.84/e)
- Park Hâlindeki Araca Çarpma Kusur Oranı (KTK m.84/k,l)
- Ters Yön ve Karşı Şeride Geçme Kusur Oranı (KTK m.84/b,c)
- 📘 Ana Rehber: Trafik Kazasında Kusur Oranı Tespiti: Asli Kusur ve Tali Kusur
- Arkadan Çarpma Kusur Oranı: SBM Resmî Senaryoları ve İstisnalar
- Kavşakta Geçiş Önceliği Kusur Oranı (KTK m.57)
- Promil Sınırı 2026: Alkollü Araç Kullanma Cezaları
- Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru: Süreç ve Bağlayıcılık
Bu içerik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 46. ve 84. maddeleri ile Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (2025/157 K.), İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2024/158, K.2024/613) ve İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2019/279, K.2021/821) kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Metin Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’ne uygun olarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata başvurunuz.


