Miras Payı Hesaplama 2026 — Yasal Miras Payı ve Saklı Pay Aracı (TMK m.495-506)

Miras paylaşımında en çok sorulan soru şudur: kime ne kadar düşüyor? Cevap kişilere değil, kanunun kurduğu zümre sistemine bağlıdır. Aşağıdaki ücretsiz araç, sağ kalan eş, çocuklar, anne-baba, kardeşler ve büyükana-büyükbaba tarafı için yasal miras payını ve saklı payı Türk Medenî Kanunu m.495-506’ya göre kesir, yüzde ve TL olarak hesaplar; ayrıca mirasbırakanın vasiyetle serbestçe kullanabileceği tasarruf edilebilir kısmı gösterir.

Aracın altında hesabın nasıl kurulduğunu, zümre sisteminin nasıl işlediğini, sonucu değiştiren durumları (mal rejimi tasfiyesi, denkleştirme, vasiyetname, mirasın reddi) ve sık yapılan hataları adım adım bulacaksınız. Somut dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Miras Payı Nasıl Hesaplanır? Zümre Sistemi

Türk hukukunda mirasçılar üç zümreye ayrılır ve önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Birinci zümre altsoydur: çocuklar, onlar ölmüşse torunlar. İkinci zümre ana-baba ve onların altsoyudur; yani kardeşler ve yeğenler. Üçüncü zümre büyükana-büyükbaba ve onların altsoyudur; yani amca, hala, dayı, teyze ve çocukları. Bir kişinin çocuğu varsa anne-babası mirasçı olamaz; anne-babası veya kardeşleri varsa büyükana-büyükbaba tarafı mirasçı olamaz.

Zümre içinde halefiyet ilkesi işler: mirasbırakandan önce ölmüş bir mirasçının payı, onun altsoyuna geçer. Üç çocuktan biri babadan önce ölmüşse, o çocuğun payı kendi çocuklarına, yani torunlara bölünür. Aynı ilke ikinci zümrede de geçerlidir: ölen annenin payı kardeşlere geçer.

Sağ kalan eş bütün zümrelerle birlikte mirasçı olur ve payı hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir. TMK m.499’a göre eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birini, ana-baba zümresiyle birlikte yarısını, büyükana-büyükbaba zümresiyle birlikte dörtte üçünü alır; bu zümrelerden hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Ayrıntılı tablo eşin miras payı rehberindedir; zümre sisteminin bütünü yasal mirasçılık rehberinde anlatılmıştır.

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?

Saklı pay, mirasçının yasal miras payının kanunla korunan bölümüdür ve terekenin doğrudan bir oranı değildir. Önce yasal pay bulunur, sonra TMK m.506’daki çarpan uygulanır: altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü.

Kardeşlerin saklı payı yoktur; 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun bunu kaldırmış, değişiklik 10 Mayıs 2007’de yürürlüğe girmiştir. Büyükana-büyükbaba tarafı da saklı paylı değildir. Araç bu ayrımı otomatik uygular ve saklı payı olmayan mirasçılar için “saklı payı yok” sonucunu verir.

Saklı payların toplamı terekeden düşüldüğünde kalan kısım, mirasbırakanın vasiyetname veya bağışla serbestçe kullanabileceği tasarruf edilebilir kısımdır (TMK m.505). Bu sınırın aşılması hâlinde saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir; kazandırma ve hesap ayrıntıları için tenkis ve saklı pay hesaplama aracına, oran tabloları için saklı pay oranları rehberine bakabilirsiniz.

Örnek Hesaplar

Örnek 1 — Eş ve iki çocuk, net tereke 4.000.000 TL. Eşin yasal payı 1/4, yani 1.000.000 TL; her çocuğun payı 3/8, yani 1.500.000 TL. Eş altsoyla birlikte mirasçı olduğu için saklı payı yasal payının tamamı: 1.000.000 TL. Çocukların saklı payı yasal paylarının yarısı: 750.000’er TL. Saklı paylar toplamı 2.500.000 TL, tasarruf edilebilir kısım 1.500.000 TL olur.

Örnek 2 — Eş yok, üç çocuk. Her çocuğun payı 1/3, saklı payı 1/6’dır. Saklı paylar toplamı 1/2 eder; mirasbırakan terekenin yarısında serbestçe tasarruf edebilirdi.

Örnek 3 — Eş, anne ve baba. Çocuk yoktur. Eş 1/2, anne 1/4, baba 1/4 alır. Eş ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğundan saklı payı yasal payının tamamı, yani 1/2’dir. Anne ve babanın saklı payı yasal paylarının dörtte biri, yani 1/16’şardır. Tasarruf edilebilir kısım 3/8 olur.

Örnek 4 — Eş, anne sağ, baba vefat, iki kardeş. Eş 1/2 alır. Kalan 1/2’nin yarısı anneye (1/4), diğer yarısı babanın altsoyu olan kardeşlere gider; iki kardeş 1/8’er alır. Kardeşlerin saklı payı yoktur; annenin saklı payı 1/16, eşin saklı payı 1/2’dir. Tasarruf edilebilir kısım 7/16 olur.

Örnek 5 — Yalnızca eş. Hiçbir zümreden mirasçı yoksa mirasın tamamı eşe kalır; ancak eşin saklı payı yasal payının dörtte üçüdür. Mirasbırakan terekenin dörtte birini vasiyetle başkasına bırakabilirdi.

Zümre Sistemi Adım Adım

Hesabın doğru çıkması için önce hangi zümrenin mirasçı olduğunu belirlemek gerekir. Sıra şöyle işler:

1. Altsoy var mı? Çocuk, torun ya da onların altsoyu varsa birinci zümre mirasçıdır ve ikinci, üçüncü zümre devreye girmez.
2. Altsoy yoksa ana-baba tarafına bakılır. Anne, baba, kardeşler ve yeğenler ikinci zümredir. Anne ve baba sağsa mirası aralarında paylaşır; biri ölmüşse payı kendi altsoyuna, yani kardeşlere geçer.
3. İkinci zümrede kimse yoksa üçüncü zümre. Büyükana-büyükbaba ve onların altsoyu; yani amca, hala, dayı, teyze ve çocukları.
4. Üçüncü zümrede de kimse yoksa ve sağ kalan eş varsa mirasın tamamı eşe kalır.
5. Hiçbiri yoksa miras TMK m.501 uyarınca Devlete geçer.

Üçüncü zümrede önemli bir sınır vardır: büyükana ve büyükbabanın altsoyu mirasçı olur, ancak mirasçılık üçüncü zümreyle sona erer; daha uzak hısımlar yasal mirasçı değildir.

Terekeye Neler Girer, Neler Girmez?

Hesabın matrahı terekedir; ancak ölümle birlikte hak sahiplerine geçen her ödeme terekeye dâhil değildir. Sosyal güvenlik hukukundan doğan haklar, hak sahiplerinin kendi hakkı olarak doğar ve miras payı hesabına girmez. Buna karşılık mirasbırakanın malvarlığında bulunan her değer terekeye girer.

Aracı Kullanırken Dikkat Edilecekler

Net tereke. TL sonucu almak isterseniz gireceğiniz tutar brüt malvarlığı değil net terekedir. TMK m.507 uyarınca aktiften mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşadığı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin üç aylık geçim giderleri indirilir. Sağlığında yapılan tenkise tabi bağışlar ise hesaben eklenir (TMK m.508). Kalemlerin ayrıntısı tasarruf edilebilir kısım rehberindedir.

Önce mal rejimi tasfiyesi. Evli bir kişi ölmüşse, miras hesabından önce eşler arasındaki mal rejimi tasfiye edilir. Yasal rejim olan edinilmiş mallara katılmada sağ kalan eşin katılma alacağı ve kişisel malları terekeden ayrılır; miras payları ancak kalan tereke üzerinden hesaplanır. Evlilik içinde alınmış bir dairenin tamamını tereke saymak, en sık yapılan hesap hatasıdır. Sağ kalan eşin aile konutu ve ev eşyası üzerindeki ayrı talep hakkı için ilgili rehbere bakın.

Çocuk sayısına kimler dâhil. Evlilik içinde ve dışında doğmuş, soybağı kurulmuş bütün çocuklar eşit paylıdır. TMK m.500 uyarınca evlatlık ve altsoyu da evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın miras hakkı ayrı rehberdedir. Üvey çocuk, evlat edinilmemişse mirasçı değildir.

Kardeşler ne zaman mirasçı olur. Yalnızca mirasbırakanın altsoyu yoksa ve ana-babadan en az biri ölmüşse. Anne ve baba sağsa kardeşler mirasçı olmaz; araç bu durumda uyarı verir. Kardeşler arasındaki paylaşımın ayrıntısı kardeşler arası miras paylaşımı rehberindedir.

Eşin Payı Neden Zümreye Göre Değişiyor?

Sağ kalan eşin payındaki kademeli yapı tesadüf değildir. Kanun, mirasbırakana yakınlık derecesi azaldıkça eşin payını artırır. Altsoy varsa aile devam ediyor demektir ve eş dörtte bir alır; ana-baba zümresiyle birlikteyse yarısını; büyükana-büyükbaba zümresiyle birlikteyse dörtte üçünü; hiçbiri yoksa tamamını.

Aynı mantık saklı payda da işler ama ters yönde bir denge kurar. Eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı saklı paydır; yani mirasbırakan vasiyetle eşin payına hiç dokunamaz. Buna karşılık eş üçüncü zümreyle birlikte veya tek başına mirasçıysa saklı payı dörtte üçe iner ve mirasbırakan kalan dörtte biri serbestçe kullanabilir. Sağ kalan eşin bütün hakları, mal rejimi tasfiyesiyle birlikte eşin miras payı rehberinde işlenmiştir.

Kesir, Yüzde ve TL: Sonucu Nasıl Okumalı?

Araç her mirasçı için üç değer üretir. Kesir, veraset ilamında yazan biçimdir; tapu ve banka işlemlerinde bu oran kullanılır. Yüzde, kesrin okunması kolay hâlidir. TL karşılığı ise yalnızca net tereke girildiğinde çıkar ve o anki değere göre yaklaşık bir sonuçtur.

Veraset ilamında paylar çoğu zaman ortak paydaya çevrilmiş biçimde gösterilir. Örneğin eş ve iki çocuk bulunan bir dosyada 1/4 ve 3/8’lik paylar, belgede sekizde iki ve sekizde üçer pay olarak yazılabilir; oran aynıdır. Belgede yazan payla buradaki sonucun farklı görünmesi çoğu zaman payda farkından kaynaklanır. Belgenin nasıl alındığı ve neyi gösterdiği veraset ilamı rehberindedir.

Son satırdaki tasarruf edilebilir kısım, mirasçıların alacağı bir pay değildir; mirasbırakanın vasiyetname veya bağışla serbestçe kullanabileceği bölümdür. Mirasbırakan bu sınırı aşmışsa, saklı payı zedelenen mirasçı tenkis isteyebilir.

Sonucu Değiştiren Durumlar

Araç yasal miras paylarını hesaplar. Aşağıdaki hâllerde gerçek paylaşım bu sonuçtan farklı olur:

• Vasiyetname veya miras sözleşmesi. Mirasbırakan tasarruf edilebilir kısımda serbestçe tasarrufta bulunmuşsa yasal paylar buna göre değişir; saklı paylar korunur.
• Mirasın reddi. Reddeden mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş sayılır ve payı altsoyuna ya da diğer mirasçılara geçer; mirasın reddi rehberine bakın.
• Denkleştirme. Mirasbırakanın altsoyuna miras payına mahsuben yaptığı kazandırmalar paylaşmada hesaba katılır; mirasta denkleştirme ayrı rehberdedir.
• Mirastan yoksunluk, çıkarma, feragat. Mirasçı sıfatının düşmesi payların yeniden dağılmasına yol açar; mirastan yoksunluk rehberine bakın.
• Muvazaalı devirler. Tapuda satış gibi gösterilen bağışlar terekeye geri dönebilir; muris muvazaası rehberi bu davayı anlatır.
• Gaiplik. Mirasbırakanın veya bir mirasçının gaipliği ayrı bir usul gerektirir; gaiplik ve mirasın açılması rehberine bakın.
• Tarım arazileri. Yeter gelirli tarımsal araziler bölünmez; ehil mirasçıya özgülenir ve diğerlerine bedel ödenir.

Denkleştirme: Sağlığında Yapılan Kazandırmalar

Mirasbırakan sağlığında çocuklarından birine ev almış, diğerine iş kurmuş olabilir. TMK m.669, mirasbırakandan miras payına mahsuben karşılıksız kazandırma alan altsoy mirasçılarının, denkleştirmeyi sağlamak için aldıklarını terekeye geri vermekle yükümlü olduğunu düzenler. Denkleştirme, saklı pay ihlali aranmaksızın uygular ve amacı mirasçılar arasındaki eşitliği korumaktır.

Denkleştirmeye tabi kazandırma, terekeye fiilen iade edilebileceği gibi mirasçının payından mahsup da edilebilir (TMK m.670). Mirasbırakan kazandırmayı yaparken denkleştirmeden bağışık tuttuğunu belirtmişse iade istenmez; ancak bu durumda kazandırma saklı payı zedeliyorsa tenkis gündeme gelir. Eğitim, çeyiz ve düğün giderleri gibi kalemlerde özel kurallar vardır. Ayrıntılar mirasta denkleştirme rehberindedir.

Araç denkleştirmeyi hesaba katmaz; yalnızca yasal payları gösterir. Sağlığında yapılmış önemli bir kazandırma varsa gerçek paylaşım bu sonuçtan farklı çıkar.

Tereke Borca Batıksa Hesabın Anlamı Değişir

Miras payı hesabı, terekenin aktifinin pasifinden fazla olduğunu varsayar. Borçlar malvarlığını aşıyorsa mirasçılar için mesele pay değil, sorumluluktan kurtulmaktır. Mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir; terekenin ölüm anında borca batık olduğu açıksa miras TMK m.605/2 uyarınca hükmen reddedilmiş sayılır ve ayrıca ret beyanına gerek kalmaz.

Ret süresi belge almakla durmaz; veraset ilamı alınmış olması mirasın kabulü anlamına gelmez ama terekenin olağan yönetimi dışına çıkan işlemler ret hakkını düşürür. Terekenin durumunu ölçmek için tereke borca batıklık testini kullanabilir, usul için mirasın reddi rehberine bakabilirsiniz.

Miras Payının Devri, Satışı ve Haczi

Hesap sonucunda çıkan pay, elbirliği mülkiyetine tabi olduğu için tek başına satılabilir bir hisse değildir. Mirasçı payını devretmek isterse iki ayrı durum vardır: paylaşmadan önce mirasçılar arasında yapılan devir yazılı şekle tabidir; mirasçı olmayan üçüncü kişiyle yapılan devir sözleşmesi ise o kişiye paylaşmaya katılma hakkı vermez, yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya düşecek payın verilmesini isteme hakkı doğurur. Miras payının devri (temliki) rehberi bu ayrımı açıklar.

Mirasçının kişisel alacaklıları da bu tabloya girer. TMK m.648 ve İcra ve İflâs Kanunu hükümleri uyarınca, elbirliği mülkiyetindeki pay doğrudan haczedilip satılamaz; alacaklı ancak mirasçıya paylaşmada düşecek pay üzerinde hak iddia edebilir ve gerekirse ortaklığın giderilmesi yoluna gider. Ayrıntılar miras payının haczi rehberindedir.

Elbirliği mülkiyeti sürdüğü sürece terekedeki taşınmaz üzerinde tek başına tasarrufta bulunulamaz; bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Anlaşma sağlanamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası açılır.

Hesaptan Sonra Ne Yapılır?

Payınızı öğrendikten sonraki sıra şöyledir: önce veraset ilamı alınır, ardından veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilir ve vergi ilişiği kesilir; sonra tapu, banka ve araç işlemleri yapılır. Vergi tutarı için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracını, süreler ve istisnalar için vergi rehberini kullanabilirsiniz. İşlem sırası mirasın intikali rehberinde adım adım verilmiştir.

Mirasçılar paylaşmada anlaşamazsa terekedeki ortaklık ortaklığın giderilmesi davasıyla sona erdirilir. Anlaşma her zaman daha hızlı ve daha az maliyetlidir; dava yolunda taşınmaz çoğu zaman açık artırmada serbest piyasa değerinin altında satılır.

Sık Yapılan Hesap Hataları

• Saklı payı terekenin oranı sanmak. Çarpan, terekenin değil mirasçının yasal payının üzerine uygulanır.
• Mal rejimini atlamak. Katılma alacağı ayrılmadan yapılan hesap, sağ kalan eşin hakkını olduğundan düşük gösterir.
• Anne-baba sağken kardeşleri mirasçı saymak. Kardeşler ancak ana veya babanın yerine geçer.
• Eşin saklı payını her hâlde 3/4 sanmak. Eş altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteyse saklı payı yasal payının tamamıdır.
• Brüt malvarlığı girmek. Borçlar ve giderler indirilmeden TL sonucu yanıltıcı olur.
• Ölen çocuğu hesaba katmamak. Onun payı torunlara geçer; sayıdan düşmek diğer çocukların payını olduğundan yüksek gösterir.
• Vasiyetnameyi yok saymak. Geçerli bir vasiyetname varsa fiilî paylaşım yasal paylardan farklı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Miras payı nasıl hesaplanır?

Önce zümre sistemine göre hangi mirasçıların mirasa gireceği belirlenir, sonra sağ kalan eşin payı TMK m.499’a göre ayrılır ve kalan, o zümredeki mirasçılar arasında eşit bölünür. Mirasbırakandan önce ölen mirasçının payı altsoyuna geçer.

Eş ve iki çocuk varsa paylar ne olur?

Sağ kalan eş mirasın 1/4’ünü alır; kalan 3/4 iki çocuk arasında eşit bölünür, yani her çocuk 3/8 alır (TMK m.499/1, m.495).

Çocuk yoksa anne ve baba ne kadar alır?

Eş varsa eş mirasın yarısını alır; kalan yarı anne ve baba arasında eşit bölünür, her biri 1/4 alır. Eş yoksa anne ve baba mirasın tamamını yarı yarıya paylaşır (TMK m.496).

Kardeşler ne zaman mirasçı olur?

Mirasbırakanın altsoyu yoksa ve ana-babadan en az biri ondan önce ölmüşse. Ölen ebeveynin payı onun altsoyu olan kardeşlere geçer. Anne ve baba sağsa kardeşler mirasçı olmaz.

Saklı pay ile miras payı arasındaki fark nedir?

Miras payı mirasçının mirastan aldığı toplam paydır. Saklı pay ise bu payın, mirasbırakanın vasiyet veya bağışla dokunamayacağı korunan bölümüdür; altsoy için yasal payın 1/2’si, ana-baba için 1/4’ü, eş için tamamı veya 3/4’ü.

Kardeşin saklı payı var mı?

Yoktur. 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun kardeşlerin saklı payını kaldırmış, değişiklik 10 Mayıs 2007’de yürürlüğe girmiştir. Kardeşler yasal mirasçı olabilir ama tenkis isteyemez.

Hesaba hangi tutarı girmeliyim?

Net tereke tutarını. TMK m.507 uyarınca aktiften borçlar, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşayan ve bakmakla yükümlü olunan kişilerin üç aylık geçim giderleri indirilmiş olmalıdır.

Sağ kalan eşin mal rejimi alacağı hesaba dâhil mi?

Hayır. Önce mal rejimi tasfiye edilir; sağ kalan eşin katılma alacağı ve kişisel malları terekeden ayrılır. Miras payları yalnızca kalan tereke üzerinden hesaplanır.

Evlatlık ve evlilik dışı çocuk mirasçı olur mu?

Olur. TMK m.500 uyarınca evlatlık ve altsoyu evlat edinene kan hısımı gibi mirasçıdır. Soybağı kurulmuş evlilik dışı çocuk da evlilik içi çocukla eşit paylıdır.

Torun ne zaman mirasçı olur?

Kendi anne veya babası mirasbırakandan önce ölmüşse onun yerine geçerek mirasçı olur ve o kişinin payı torunlar arasında bölünür (halefiyet, TMK m.495/2).

Hiç mirasçı yoksa miras kime kalır?

TMK m.501 uyarınca yasal mirasçı bırakmaksızın ölenin mirası Devlete geçer.

Bu araçla çıkan sonuç mahkemede bağlayıcı mı?

Hayır. Araç yasal miras payı ve saklı pay oranlarını gösteren bir bilgilendirme aracıdır. Vasiyetname, mal rejimi tasfiyesi, denkleştirme, mirasın reddi ve muvazaa iddiaları sonucu değiştirir.