Tenkis Davası 2026 (TMK m.560-571): Nasıl Açılır, Kim Açar, Süre, Görevli Mahkeme ve Hesap

Miras bırakan sağlığında ya da vasiyetnameyle malvarlığının büyük bölümünü tek bir kişiye bırakmış olabilir. Bu tasarruf geçerlidir; ancak saklı paylı mirasçıların kanunla korunan payına dokunduğu ölçüde etkisiz kılınabilir. Bunu sağlayan yol tenkis davasıdır. Tenkis, sözlük anlamıyla azaltma, indirme demektir; hukuki anlamı da budur: mahkeme tasarrufu iptal etmez, saklı payı tamamlayacak ölçüde indirir.

Bu rehber tenkis davasının bütün unsurlarını anlatır: kim açabilir, kime karşı açılır, hangi kazandırmalar tenkise girer, süreler ne kadar, süre geçtikten sonra ne yapılabilir, hesap nasıl kurulur, hangi tasarrufun önce indirileceği ve tenkisin muvazaa ile denkleştirmeden farkı. Dayanağı 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.560-571’dir. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Tenkis Davası Nedir?

TMK m.560, saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçıların, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebileceğini düzenler. Davanın konusu tasarrufun kendisi değil, tasarrufun saklı payı aşan bölümüdür. Mahkeme kararı tasarrufu geçersiz kılmaz; saklı pay tamamlanıncaya kadar indirir.

Bu ayrım pratikte önemli sonuçlar doğurur. Vasiyetnameyle tek çocuğuna bütün taşınmazlarını bırakan bir miras bırakanın vasiyetnamesi, tenkis davasıyla ortadan kalkmaz; yalnızca diğer çocukların saklı payına karşılık gelen kısım indirilir. Aynı şekilde bağışlanan bir taşınmazın tapusu kural olarak tamamen iptal edilmez; saklı payı tamamlayacak kısım için hüküm kurulur.

Tenkis kendiliğinden uygulanmaz. Saklı payı zedelenen mirasçı talepte bulunmazsa, mahkeme bunu resen dikkate almaz ve tasarruf olduğu gibi yürürlükte kalır. Saklı payın ne olduğu ve oranları saklı pay oranları rehberinde tablo hâlinde verilmiştir.

Davayı Kimler Açabilir?

Davacı, saklı payı zedelenen mirasçıdır. TMK m.506 uyarınca saklı paylı mirasçılar üçtür: altsoy, ana ve baba, sağ kalan eş. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırıldığından kardeşler tenkis davası açamaz; kardeşler arası miras paylaşımı rehberinde bu ayrıntı işlenmiştir. Atanmış mirasçılar ve vasiyet alacaklıları da saklı paylı olmadıkları için davacı olamaz.

Her saklı paylı mirasçı davayı tek başına ve kendi payı için açar. Bir mirasçının açtığı dava diğerlerinin payını kapsamaz; dava açmayan mirasçının saklı payı korunmaz. Bu yüzden birden fazla mirasçının hakkı zedelendiğinde her birinin ayrı talepte bulunması ya da davaya birlikte katılması gerekir.

TMK m.562 özel bir dava hakkı tanır: mirasbırakan, saklı payı zedeleyen tasarrufu yaptığı sırada ödemeden aciz hâlinde olan bir mirasçısının alacaklıları veya iflas idaresi, mirasın açılmasından itibaren belirli bir süre içinde mirasçının tenkis isteminde bulunmaması hâlinde bu talebi kendileri ileri sürebilir. Bu, borçlu mirasçının hakkını kullanmayarak alacaklılarını zarara uğratmasını önler.

Dava açılmadan önce veraset ilamı alınmış olması gerekir; mirasçılık sıfatı ve pay belgelenmeden dava kurulamaz.

Dava Kime Karşı Açılır?

Davalı, tenkise tabi kazandırmadan yararlanan kişidir. Bu bir mirasçı, üçüncü bir kişi, vasiyet alacaklısı, dernek, vakıf ya da şirket olabilir. Kazandırmadan yararlanan kişi ölmüşse dava onun mirasçılarına yöneltilir. Birden fazla kişi lehine kazandırma yapılmışsa hepsi davalı gösterilir; ancak tenkis, TMK m.570’teki sıraya göre uygulanır.

Kazandırma konusu mal, lehtar tarafından üçüncü bir kişiye devredilmişse durum değişir. TMK m.566 uyarınca iyiniyetli lehtar, kazandırmadan elde ettiği zenginleşme ölçüsünde sorumludur; iyiniyetli olmayan lehtarın sorumluluğu daha geniştir. Malın el değiştirmesi ihtimaline karşı, dava açılırken tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi istenmesi yerinde olur.

Hangi Tasarruflar Tenkise Tabidir?

Tenkis iki grup tasarrufu kapsar. Birincisi ölüme bağlı tasarruflardır: vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan, tasarruf nisabını aşan kazandırmalar. Bunlar için ayrı bir şart aranmaz; nisabı aşan her ölüme bağlı tasarruf tenkise tabidir.

İkincisi sağlararası kazandırmalardır ve bunlar sınırlıdır. TMK m.565 dört bentte sayar: mirasbırakanın mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlararası kazandırmalar (geri verilmemek kaydıyla); miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacıyla yapılan kazandırmalar; mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ile ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar; mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar. Ayrıntılar tenkise tabi kazandırmalar rehberindedir.

Dördüncü bent uygulamada en geniş kapıdır: bir yıllık süre dışında kalan eski tarihli bağışlar, saklı payı etkisiz kılma amacı ispatlanırsa tenkise girer. Bu amaç tanık ve yemin dâhil her türlü delille ispatlanabilir. Değerin altında yapılan satışlar karma bağışlama olarak, bakım fiilen yapılmayan ölünceye kadar bakma sözleşmeleri ise ayrı ölçütlerle değerlendirilir.

Tenkis kapsamı

Süreler: Bir Yıl ve On Yıl

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarına tecavüz edildiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer. Bu süreler zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir, durmaz ve kesilmez.

İki sürenin başlangıcı farklıdır ve karıştırılmamalıdır. Bir yıllık süre öznel bir andan, yani ihlalin öğrenilmesinden başlar; öğrenme, çoğu zaman vasiyetnamenin tebliğ edildiği ya da tapu kaydının görüldüğü tarihtir. On yıllık süre nesnel bir andan başlar: vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açıldığı tarihten, diğer tasarruflarda mirasın açılması, yani ölüm tarihinden. Bir tasarrufun iptali kararı bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlıyorsa süreler iptal kararının kesinleştiği tarihte işlemeye başlar.

Sürenin geçmesi her şeyi bitirmez. TMK m.571’in son fıkrası, tenkis iddiasının def’i yoluyla her zaman ileri sürülebileceğini söyler. Yani lehine kazandırma yapılan kişi tapu iptali, teslim veya ifa talebiyle dava açtığında, saklı paylı mirasçı savunma olarak tenkis def’ini kullanabilir. Bu, elinde fiilen mal bulunan mirasçı için önemli bir korumadır: sessiz kalmak yerine talep edildiğinde savunma hakkı ayakta kalır.

Tenkiste süreler

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tenkis davası malvarlığı haklarına ilişkin olduğundan HMK m.2 uyarınca görevli mahkeme, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın asliye hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından iki hüküm aynı sonuca çıkar: TMK m.576, mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davalarının mirasın açıldığı yer mahkemesinde görüleceğini söyler; HMK m.11 ise ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine ilişkin davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğunu düzenler.

Kesin yetki, tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Davanın yanlış yerde açılması yetkisizlik kararıyla sonuçlanır ve zaman kaybettirir. Miras bırakanın son yerleşim yeri, ölümünden önce fiilen ve sürekli oturduğu yerdir; nüfusa kayıtlı olduğu yer değil.

Harç nispidir ve dava değeri, davacının talep ettiği tenkis miktarıdır. Dava dilekçesinde gösterilen değer harca esas alınır; keşif ve bilirkişi incelemesiyle gerçek değer belirlendiğinde harç tamamlattırılır. Vekâlet ücretinin nasıl hesaplandığı miras avukatı vekâlet ücreti rehberinde anlatılmıştır.

Tenkis Hesabı Nasıl Kurulur?

Hesap üç aşamalıdır. Önce net tereke bulunur: TMK m.507 uyarınca aktiften miras bırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile birlikte yaşadığı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin üç aylık geçim giderleri indirilir. Sonra TMK m.508 ve m.509 uyarınca tenkise tabi sağlararası kazandırmalar ve hayat sigortası bedelinin ölüm günündeki satın alma değeri hesaben eklenir. Bu toplam, tenkis hesabının matrahıdır.

İkinci aşamada her mirasçının yasal miras payı bulunur ve buna TMK m.506’daki oran uygulanarak saklı payı hesaplanır. Üçüncü aşamada mirasçının fiilen aldığı değer, saklı payıyla karşılaştırılır; aradaki fark tenkis edilecek tutardır. Kazandırmaların hangi tarihteki değerinin esas alınacağı ayrı bir sorundur ve tenkiste değerleme rehberinde işlenmiştir. Net tereke kalemlerinin ayrıntısı için tasarruf edilebilir kısım rehberine, sayısal sonuç için tenkis ve saklı pay hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Tenkisin nasıl yerine getirileceği TMK m.564’te düzenlenmiştir. Kazandırma konusu mal bölünmezse, lehtar dilerse tenkis sınırını aşan değeri geri verir, dilerse malı tamamen elinde tutup tasarruf edilebilir kısmı aşan değeri mirasçılara öder. Yani lehtarın seçim hakkı vardır; mahkeme kural olarak taşınmazın tamamının iadesine hükmetmez.

Tenkis Sırası (TMK m.570)

Saklı pay birden fazla tasarrufla zedelenmişse hepsi eşit ölçüde indirilmez. TMK m.570 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan, bu yetmezse en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye giderek sağlararası kazandırmalardan yapılır. Kamu tüzel kişileriyle kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir. TMK m.561’e göre ise saklı paylı bir mirasçıya yapılan aşkın kazandırma, aşan kısım için ve diğer tasarruflardan önce indirilir; ancak lehtarın kendi saklı payına dokunulmaz.

Tenkiste indirim sırası

Örnek Tenkis Hesabı

Örnek 1 — Vasiyetname ile tek çocuğa bırakma. Miras bırakanın eşi ve iki çocuğu var. Net tereke 6.000.000 TL. Vasiyetnameyle bütün malvarlığı büyük oğula bırakılmış. Yasal paylar: eş 1/4 (1.500.000 TL), her çocuk 3/8 (2.250.000’er TL). Saklı paylar: eş altsoyla birlikte mirasçı olduğundan yasal payının tamamı, 1.500.000 TL; çocukların her biri için yasal payın yarısı, 1.125.000’er TL. Saklı paylar toplamı 3.750.000 TL, tasarruf edilebilir kısım 2.250.000 TL. Vasiyetname 6.000.000 TL’lik tasarrufla nisabı 3.750.000 TL aşmıştır. Tenkis talebinde bulunan eş 1.500.000 TL, küçük çocuk 1.125.000 TL alır; büyük oğulun kendi saklı payı olan 1.125.000 TL’ye dokunulmaz.

Örnek 2 — Sağlığında yapılan bağış. Miras bırakan ölümünden altı ay önce 4.000.000 TL değerindeki daireyi kızına bağışlamış; ölümde geriye 2.000.000 TL değerinde malvarlığı kalmış. Eşi ve iki çocuğu mirasçı. Bağış, TMK m.565/4 kapsamında ölümden önceki bir yıl içinde yapıldığı için hesaben terekeye eklenir: matrah 2.000.000 + 4.000.000 = 6.000.000 TL. Saklı paylar Örnek 1’deki gibi hesaplanır; kalan 2.000.000 TL saklı payları karşılamaya yetmediğinden bağış, saklı paylar tamamlanıncaya kadar tenkis edilir. Kız çocuğun kendi saklı payı korunur.

Örnek 3 — Def’i yoluyla savunma. Miras bırakan taşınmazı vasiyetle yeğenine bırakmış; mirasçı olan çocuk süresinde dava açmamış ve on yıl geçmiş. Taşınmaz fiilen çocuğun elinde. Yeğen tapu iptali ve teslim davası açtığında, çocuk TMK m.571/3 uyarınca tenkis def’ini ileri sürerek saklı payına karşılık gelen kısmın indirilmesini savunma olarak isteyebilir. Bu hak süreye bağlı değildir.

Tenkisin Yerine Getirilmesi ve Özel Hâller

Tenkis kararı verildikten sonra iade nasıl yapılır? TMK m.563, tenkisin, tasarruf edilebilir kısmı aşan miktarda yapılan kazandırmadan indirilmesi biçiminde gerçekleşeceğini söyler. TMK m.564 ise bölünmez mallarda seçim hakkını lehtara verir: lehtar dilerse tenkis sınırını aşan değeri geri verir, dilerse malı tamamen elinde tutup aşan değeri mirasçılara nakden öder. Uygulamada bu, tapu iptali yerine bedel ödenmesiyle sonuçlanan pek çok dosyanın açıklamasıdır.

TMK m.566, kazandırmadan yararlanan iyiniyetli kişinin yalnızca mirasın geçmesi anında elinde bulunan zenginleşme ölçüsünde sorumlu olacağını, iyiniyetli olmayanın sorumluluğunun ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre daha geniş olduğunu düzenler. TMK m.567, mirasbırakanın kendi ölümüne bağlı olarak üçüncü kişi lehine yaptığı hayat sigortasında, sigorta bedelinin ölüm günündeki satın alma değerinin tenkise tabi olduğunu belirtir. TMK m.568 ise intifa hakkı veya irat şeklindeki kazandırmalarda özel bir yol açar: bunların değeri tasarruf edilebilir kısmı aşıyorsa mirasçılar, ya tenkis isterler ya da lehtara tasarruf edilebilir kısmı özgüleyerek kazandırmadan vazgeçmesini önerirler; lehtar seçim yapmakta serbesttir.

Tenkisin uygulanma biçimi

Davada Karşılaşılan Savunmalar

Davalı taraf çoğu dosyada aynı savunmaları ileri sürer. Bunları önceden bilmek, delil hazırlığını doğru kurmayı sağlar.

• Hak düşürücü süre. En sık savunmadır; davacının öğrenme tarihini nasıl belgelediği belirleyici olur.
• Kazandırma değil ivazlı işlem. Bedelin gerçekten ödendiği, satışın piyasa değerine uygun olduğu ileri sürülür; banka kayıtları ve bilirkişi değerlemesi tartışmayı çözer.
• Bakım karşılığı devir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin ivazlı olduğu savunulur; bakımın fiilen yapılıp yapılmadığı incelenir.
• Miras payına mahsuben kazandırma. Bu savunma kabul edilirse tenkis değil denkleştirme hükümleri uygulanır.
• Davacının saklı paylı olmadığı. Kardeş, yeğen veya atanmış mirasçı sıfatıyla açılan davalarda gündeme gelir.
• Feragat veya çıkarma. Mirastan feragat sözleşmesi ya da mirasçılıktan çıkarma varsa davacının sıfatı tartışılır.
• Zenginleşmenin kalmadığı. İyiniyetli lehtar, TMK m.566 uyarınca elinde kalan zenginleşme ölçüsünde sorumlu olduğunu savunur.

Vasiyetnamenin İptali ile Tenkis Birlikte İstenebilir mi?

İstenebilir. İki dava farklı sebeplere dayanır: iptal davası vasiyetnamenin ehliyetsizlik, şekil eksikliği, irade sakatlığı gibi sebeplerle hükümsüzlüğünü, tenkis ise geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı aşan kısmının indirilmesini amaçlar. Yargıtay uygulamasında bu iki dava ayrı ayrı açılabileceği gibi birlikte de açılabilir; genellikle asıl talep iptal, terditli talep tenkis olarak kurulur.

Bu kurgu, iptal sebeplerinin ispatlanamaması hâlinde saklı payın yine de korunmasını sağlar. Vasiyetnamenin iptal sebepleri ve süreleri vasiyetname türleri ve iptali rehberinde anlatılmıştır. Tenkis def’i bakımından ayrıca TMK m.559’daki hükümsüzlük def’i de her zaman ileri sürülebilir; iki def’i birlikte kullanılabilir.

Tenkis mi, Muvazaa mı, İptal mi, Denkleştirme mi?

Aynı olay karşısında dört farklı yol gündeme gelebilir ve doğru yolu seçmek davanın kaderini belirler. Devir bedelsiz ve amaç mirasçıları dışlamaksa muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil istenir; bu dava süresizdir ve saklı paylı olmayan mirasçılar da açabilir. Devir geçerli bir bağışsa ve saklı payı zedeliyorsa tenkis istenir. Vasiyetnamenin kendisi ehliyetsizlik, şekil eksikliği veya irade sakatlığı taşıyorsa vasiyetnamenin iptali davası açılır. Miras bırakan altsoyuna miras payına mahsuben kazandırma yapmışsa denkleştirme hükümleri uygulanır.

Uygulamada en güvenli yapı, HMK m.111 uyarınca terditli dava açmaktır: önce muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil, kabul edilmezse tenkis. Böylece muvazaa ispatlanamazsa tenkis süresi kaçırılmamış olur. Terditli dava ve muvazaa mı tenkis mi seçimi rehberleri bu kurguyu ayrıntılandırır.

Dört yolun karşılaştırması

Adım Adım Yol Haritası

1. Veraset ilamı alın; mirasçılık sıfatınızı ve payınızı belgeleyin.
2. Tapu kayıtlarını ölüm tarihinden geriye doğru çıkarın; hangi taşınmaz kime, ne zaman, hangi işlemle ve hangi bedelle geçmiş, tespit edin.
3. Vasiyetname varsa açılma tarihini ve tebliğ tarihini not edin; on yıllık süre buradan işler.
4. Öğrenme tarihinizi belgeleyin; bir yıllık sürenin başlangıcı budur.
5. Net tereke ve saklı pay hesabını çıkarın; tenkis edilecek tutarı belirleyin.
6. Devir bedelsiz görünüyorsa terditli dava kurgulayın: önce muvazaa, olmazsa tenkis.
7. Miras bırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde, ihtiyati tedbir talepli olarak davayı açın. Dilekçe örneği ayrı sayfadadır.
8. Bilirkişi ve keşif aşamasında değer belirlendiğinde eksik harcı tamamlayın.
9. Lehtarın TMK m.564’teki seçim hakkını kullanması hâlinde bedel talebinizi netleştirin.
10. Kesinleşen kararı tapuya veya icraya götürerek payınızı fiilen alın.

Sık Yapılan Hatalar

• Bir yıllık süreyi beklemek. Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra yalnızca def’i yolu kalır.
• Kardeş olarak tenkis davası açmak. Kardeşin saklı payı 2007’den beri yoktur.
• Yetkili mahkemeyi taşınmazın bulunduğu yer sanmak. Tenkiste kesin yetki, miras bırakanın son yerleşim yerindedir.
• Tapunun tamamen iptalini istemek. Tenkis indirim davasıdır; lehtarın TMK m.564’e göre bedel ödeme seçeneği vardır.
• Muvazaa ile tenkisi tek talebe sıkıştırmak. Terditli kurgu kurulmazsa biri reddedilince diğerinin süresi geçmiş olabilir.
• Sağlararası bağışları hesaba katmamak. TMK m.565 kapsamındaki kazandırmalar hesaben terekeye eklenir.
• Brüt tereke üzerinden hesap yapmak. Borçlar ve giderler indirilmeden hesap yanlış çıkar.
• Mirastan feragat ettikten sonra tenkis istemek. Feragat sözleşmesi saklı payı da ortadan kaldırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tenkis davası nedir?

Miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının, saklı payı zedelenen mirasçının talebiyle saklı payı tamamlayacak ölçüde indirilmesini sağlayan davadır (TMK m.560). Tasarrufu iptal etmez, indirir.

Tenkis davasını kimler açabilir?

Saklı paylı mirasçılar: altsoy, ana ve baba, sağ kalan eş. Kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırıldığından kardeşler açamaz. Ayrıca TMK m.562 koşullarında mirasçının alacaklıları ve iflas idaresi talepte bulunabilir.

Tenkis davası kime karşı açılır?

Tenkise tabi kazandırmadan yararlanan kişiye karşı. Bu bir mirasçı, üçüncü kişi, vasiyet alacaklısı, dernek veya vakıf olabilir; lehtar ölmüşse mirasçılarına yöneltilir.

Tenkis davasında süre ne kadar?

Saklı paya tecavüzün öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl (TMK m.571). Bu süreler hak düşürücüdür.

Süre geçtiyse ne yapılabilir?

TMK m.571/3 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Lehine kazandırma yapılan kişi tapu iptali, teslim veya ifa talebiyle dava açtığında savunma olarak kullanılabilir.

Tenkis davasında görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Yetki kesindir: miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi (TMK m.576, HMK m.11).

Hangi bağışlar tenkise girer?

TMK m.565’teki dört bent: mirasçılık sıfatını kaybedene miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amaçlı kazandırmalar, dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlar ile ölümden önceki bir yıl içindeki bağışlar (âdet üzere hediyeler hariç) ve saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı açık olan kazandırmalar.

Tenkis kazanılırsa tapu tamamen iptal edilir mi?

Kural olarak hayır. TMK m.564 uyarınca kazandırma konusu mal bölünmezse lehtar, dilerse tenkis sınırını aşan değeri geri verir, dilerse malı elinde tutup aşan değeri mirasçılara öder; seçim hakkı lehtardadır.

Tenkis ile muris muvazaası arasındaki fark nedir?

Muvazaada işlem baştan geçersizdir, dava süresizdir ve saklı paylı olmayan mirasçılar da açabilir; sonucu tapu iptalidir. Tenkiste işlem geçerlidir, yalnızca saklı paylı mirasçılar açar, süre 1 yıl / 10 yıldır ve sonuç indirimdir.

İkisi birlikte istenebilir mi?

Evet. HMK m.111 uyarınca terditli dava açılır: önce muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil, kabul edilmezse tenkis. Bu kurgu, muvazaa ispatlanamadığında tenkis süresinin kaçırılmasını önler.

Tenkis hesabı neye göre yapılır?

Net tereke üzerinden. Terekenin aktifinden borçlar, cenaze ve yazım giderleri ile üç aylık geçim gideri indirilir; tenkise tabi sağlararası kazandırmalar ve hayat sigortası bedelinin satın alma değeri eklenir (TMK m.507-509).

Miras bırakan hayattayken tenkis davası açılabilir mi?

Hayır. Dava hakkı ancak mirasın açılmasıyla, yani ölümle doğar. Sağlararası kazandırmalar da ancak ölümden sonra tenkise konu olabilir.