Tenkis Dava Dilekçesi Örneği 2026 — TMK m.560-571, Saklı Pay Hesabı ve Bir Yıl / On Yıl Süresi

Tenkis davası, mirasbırakanın yaptığı tasarrufu tümüyle geçersiz kılmaz — sadece saklı payı ihlal eden kısmını yasal sınıra indirir. Bu yönüyle muris muvazaasından ayrılır. Süre bakımından ise iki eşik vardır: öğrenmeden bir yıl, her hâlde on yıl — ve ikisi de hak düşürücüdür. Ancak süre geçse bile kapı tamamen kapanmaz: tenkis def’i her zaman ileri sürülebilir.

Tenkis Nedir, Kim Açabilir?

TMK m.560/I nettir: “Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.”

Bunun arkasında TMK m.505’teki denge vardır: mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.

Davacılar saklı paylı mirasçılardır; şartların varlığı hâlinde saklı paylı mirasçıların alacaklıları ve iflas dairesine de dava açma imkânı tanınmıştır. Dava, mirasbırakanın tenkise tabi kazandırma yaptığı kişiye karşı açılır.

Saklı Pay Oranları (TMK m.506)

Kanun oranları mirasçı sıfatına göre belirlemiştir:

• Altsoy → yasal miras payının yarısı
• Ana ve babadan her biri → yasal miras payının dörtte biri
• Sağ kalan eş → altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü

Saklı payın zedelenip zedelenmediği ancak net terekenin tespitiyle anlaşılır: terekenin aktifinden mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri ile defter tutma ve mühürleme giderleri düşülür; denkleştirme ve tenkise tabi kazandırmalar eklenir. Bu nedenle dilekçede net terekenin tespiti ayrıca talep edilmelidir.

Süre: Bir Yıl, On Yıl — Ama Öğrenme Tarihi Esnek

TMK m.571/1 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.

Bu süreler hak düşürücüdür — zamanaşımı değil. Sonucu ağırdır: taraflarca ileri sürülmese dahi hâkim tarafından resen dikkate alınır.

Bir ayrıntı daha: bir tasarrufun iptali diğerini canlandırıyorsa süreler, iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Ayrıca sürelerin işlemesi için öncelikli koşul mirasbırakanın ölmüş olmasıdır; muris hayattayken tenkis davası açılamaz.

Süre Geçtiyse: Tenkis Def’i

Dava açma süresi kaçırıldığında kapı tamamen kapanmaz. TMK m.571 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir; def’i, dava açma için öngörülen hak düşürücü süreler geçmiş olsa dahi kullanılabilir.

Pratikte bu şu anlama gelir: kazandırmanın lehtarı size karşı bir dava açtığında (örneğin tapu iptali, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi), savunmanızda tenkis def’ini ileri sürebilirsiniz.

Muris Muvazaası mı, Tenkis mi? İkisi Birden mi?

İki dava aynı olguya farklı açıdan bakar:

• Muris muvazaası → işlemin baştan geçersiz olduğu iddiasıdır; başarılı olursa tapu kaydı miras payı oranında iptal edilir. Süreye tabi değildir.
• Tenkis → işlemin geçerli olduğunu kabul eder, yalnızca saklı payı ihlal eden kısmın indirilmesini ister. Hak düşürücü süreye tabidir.

İkisi birbirini dışlamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında, mirasbırakanın temliki tasarruflarından zarar gören mirasçıların tenkis davası ile birlikte kademeli olarak veya tenkis davası açtıktan sonra ayrı bir dilekçe ile muvazaa iddiasını ileri sürebilecekleri belirtilmektedir.

Pratik strateji: bedelin hiç ödenmediği ve işlemin baştan bağış niteliğinde olduğu dosyalarda muvazaa öne çıkar; bedelin gerçekten ödendiği ancak saklı payın zedelendiği dosyalarda tenkis uygundur. Emin olamadığınız hâllerde terditli talep kurmak en güvenli yoldur — aşağıdaki şablonun 6. maddesi bu amaçla hazırlanmıştır.

Görev, Yetki ve Harç

• Görevli mahkeme: asliye hukuk mahkemesi — dava malvarlığına ilişkindir
• Yetkili mahkeme: TMK m.576 ve HMK m.11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi; bu yetki kesindir
• Harç: nispi harca tabidir, dava konusu malvarlığı değeri üzerinden hesaplanır

Değerin baştan belirlenemediği hâllerde dava sembolik bir değer üzerinden açılıp, miktar bilirkişi incelemesiyle netleştiğinde harcın tamamlanması yoluna gidilebilmektedir. Dilekçede “fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır” ibaresinin bulunması bu nedenle önemlidir.

Tenkis Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; ölüme bağlı tasarruf ile sağlararası kazandırma seçeneklerinden yalnızca dosyanıza uyanı bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Saklı pay oranını terekeye uygulamak. Oran, mirasçının yasal miras payına uygulanır.
2. Öğrenme tarihini ölüm tarihi sanmak. Öğrenme sonraki bir tarih de olabilir; dilekçede açıkça gösterilmelidir.
3. Süre geçti diye vazgeçmek. Tenkis def’i her zaman ileri sürülebilir.
4. Yetkili mahkemeyi karıştırmak. Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.
5. Net terekenin tespitini istememek. Saklı payın zedelenip zedelenmediği ancak bu hesapla anlaşılır.

Davanın Tarafları ve Sonucu

Tenkis davası, mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarının saklı pay oranında indirilmesini sağlar.

Üçüncü ve dördüncü satırlar bu davanın niteliğini gösterir: tasarruf tümüyle geçersiz olmaz, yalnızca saklı payı aşan kısım indirilir.

Bu, muris muvazaasından temel farktır: muvazaada işlem tümüyle geçersiz sayılır.

Yedinci satır ise az bilinen bir imkândır: TMK m.562 uyarınca mirasçılar tenkis davası açmıyorsa, şartları varsa alacaklılar bu talebi ileri sürebilir.

Birinci satır ise dava ehliyetini sınırlar: yalnızca saklı paylı mirasçılar tenkis isteyebilir; kardeşlerin saklı payı 2007’de kaldırıldığından onlar bu davayı açamaz.

Oran Tablosu: Kimin Saklı Payı Ne Kadar?

Beşinci satır dava ehliyetini doğrudan etkiler: kardeşlerin saklı payı kaldırıldığından, çocuğu bulunmayan bir kişinin kardeşleri tenkis talep edemez.

Üçüncü satır ise sağ kalan eşi güçlü biçimde korur: birinci veya ikinci zümreyle birlikte mirasçı olan eşin saklı payı yasal miras payının tamamıdır.

Bu hâlde eşin payına hiçbir ölüme bağlı tasarrufla dokunulamaz ve tenkis talebi tam olarak sonuç verir.

Birinci satır ise en sık dayanılan orandır: çocukların saklı payı, yasal miras paylarının yarısıdır.

TMK m.571: Süreler ve Başlangıç Anları

Birinci satır uygulamada esneklik sağlar: bir yıllık süre ölüm tarihinden değil, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten işler.

Yıllar sonra bir devri öğrenen mirasçı için süre o tarihte başlar; ancak on yıllık üst sınır her hâlde geçerlidir.

Dördüncü satır ise az bilinen bir kuraldır: TMK m.571/2 uyarınca bir tasarrufun iptali sonucu önceki tasarruf yürürlüğe girerse, süreler iptal kararının kesinleşmesinden işlemeye başlar.

Altıncı satır ise süre kaçırılmış dosyalarda kurtarıcıdır ve aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Dava Süresi Kaçırılmışsa Def’i Yolu

TMK m.571’in son fıkrası açıktır: tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

İkinci ve dördüncü satırlar bu imkânın nasıl kullanılacağını gösterir: saklı paylı mirasçı savunma konumundayken tenkis iddiasını ileri sürebilir.

Bu, dava açma süresi kaçırılmış dosyalarda tek çıkış yoludur ve sıkça gözden kaçar.

Ancak sınırı vardır: def’i yalnızca savunma sağlar; mirasçı aktif olarak bir talep ileri süremez.

Muvazaa ile Tenkisin Karşılaştırması

Beşinci satır kademeli dava kurgusunun sebebidir: muvazaa iddiası hak düşürücü süreye tabi değildir.

Bu nedenle talepler kademeli kurulmalıdır: asıl talep muvazaa, muvazaa ispatlanamazsa yedek talep tenkis.

Üçüncü satır ise kazanç farkını gösterir: muvazaada devrin tamamı geçersiz olurken, tenkiste yalnızca saklı payı aşan kısım indirilir.

Dördüncü satır ise dava ehliyetini ayırır: muvazaa davasını saklı payı bulunmayan mirasçılar da açabilir.

Dilekçe Kurgusunda Altı Yaygın Hata

İkinci ve üçüncü satırlar kazanılan davayı sonuçsuz bırakabilir: yargılama sürerken taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredilirse TMK m.1023 uyarınca kazanımı korunur.

Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte tapu kaydına tedbir şerhi ve terditli tazminat talebi ileri sürülmelidir.

Beşinci satır ise ayrı bir imkândır: TMK m.669 uyarınca denkleştirme talebi hak düşürücü süreye tabi değildir ve yasal mirasçılar arasında işler.

Altıncı satır ise süre savunmasını karşılar: saklı payın zedelendiğinin ne zaman öğrenildiği belgeyle ortaya konmalıdır.

Tenkise Tabi Kazandırmalar: Hangi İşlem Girer? (TMK m.565)

Tenkis davasının kapsamı, miras bırakanın sağlığında yaptığı her kazandırmayı içermez. Kanun, ölüme bağlı tasarrufların yanında sağlararası kazandırmalardan hangilerinin tenkise tabi olduğunu sayarak belirler. Bu ayrım, dava dilekçesinde hangi işlemin hedefleneceğini doğrudan belirler.

Dördüncü satır uygulamada en sık kullanılan dayanaktır: miras bırakanın ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yaptığı bağışlamalar tenkise tabidir. Bu, ölüm yaklaşırken yapılan devirlerde ayrı bir araştırma sebebi oluşturur.

Beşinci satır ise ispat bakımından en zorlu olanıdır: saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar tenkise tabidir; burada amaç unsurunun somut olgularla ortaya konması gerekir. Kazandırma türlerinin tamamı Tenkise Tabi Kazandırmalar (TMK m.565) yazısında ele alınmıştır.

Tenkis Hesabı Adım Adım: Rakamlı Örnek

Tenkis davasında asıl teknik mesele hesaptır. Terekenin net değeri bulunur, tenkise tabi kazandırmalar eklenir ve bu toplam üzerinden saklı paylar belirlenir.

Hesabın omurgası üçüncü ve beşinci adımlardır: önce borçlar düşülerek net tereke bulunur, ardından tenkise tabi kazandırmalar eklenerek hesaba esas tereke elde edilir. Saklı paylar bu genişletilmiş tutar üzerinden hesaplandığı için, sağlığında yapılan devirler davacının alacağını doğrudan artırır.

Dokuzuncu adım davanın tutarını verir: davacı mevcut terekeden 1.750.000 TL alacağından, saklı payı olan 2.500.000 TL’ye ulaşmak için 750.000 TL’lik açığın kapatılması gerekir. Bu tutar, kazandırmadan yararlanandan tenkis yoluyla alınır. Hesabı kendi dosyanız için yapmak isterseniz Tenkis ve Saklı Pay Hesaplama Aracı ile Yasal Miras Payı Hesaplama Aracı kullanılabilir.

Tenkiste Sıra: Önce Hangi Kazandırma İndirilir?

Birden fazla kazandırma varsa hepsi aynı anda indirilmez; kanun bir sıra öngörür. Bu sıra, dilekçede taleplerin nasıl düzenleneceğini belirler.

Üçüncü satır davanın hedefini belirler: sağlararası kazandırmalarda en son yapılan işlemden başlanarak geriye doğru gidilir. Bu nedenle terekedeki devirlerin tarih sırasına göre listelenmesi ve dilekçede bu sıranın gösterilmesi gerekir.

Tenkis Nasıl Yerine Getirilir? Aynen mi, Nakden mi?

Tenkis kararı verildiğinde, kazandırmadan yararlanan kişinin ne yapacağı ayrı bir tartışmadır. Kural, kazandırma konusu malın saklı payı zedeleyen kısmının geri verilmesidir; ancak malın bölünmezliği söz konusuysa farklı çözümler devreye girer.

İkinci satır uygulamada en sık karşılaşılan hâldir: tek bir daire söz konusuysa, malın fiilen bölünmesi mümkün olmadığından ya paylı mülkiyet kurulur ya da aradaki fark bedel olarak ödenir. Dilekçede bu ihtimallerin her ikisinin de talep edilmesi, kararın uygulanabilir olmasını sağlar.

Tenkis kararının tapuda nasıl uygulanacağı ve kesinleşme süreci Miras Davasını Kazandım, Şimdi Ne Olacak? yazısında; değerlemenin hangi tarihe göre yapılacağı Tenkiste Değerleme: Hangi Tarih, Hangi Değer? yazısında ele alınmıştır.

Kimin Saklı Payı Var, Kimin Yok?

Tenkis davası açabilmenin ön şartı saklı paylı mirasçı olmaktır. Bu çevre kanunda sınırlı sayıda belirlenmiştir ve mevzuat değişiklikleriyle daralmıştır.

Dördüncü satır sık yapılan bir yanılgıyı düzeltir: kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır. Bu nedenle kardeş sıfatıyla açılan tenkis davaları husumet ve hukuki yarar yönünden reddedilir. Kardeşin elindeki yol muris muvazaası iddiasıdır; bu davada saklı pay şartı aranmaz.

Saklı pay oranlarının bileşimlere göre tablosu Saklı Pay Oranları (TMK 506) yazısında; eşin payının zümreye göre değişimi Eşin Miras Payı (TMK 499) yazısında ayrıntılı olarak verilmiştir.

Tenkis Davasında Yargılamanın Seyri

Yedinci aşama bu davada özellikle işlevlidir: kazandırmaların gerçek değeri ancak bilirkişi raporuyla ortaya çıktığından, dava kısmi olarak açılıp rapordan sonra ıslahla artırılabilir. Islah ve dava birleştirme kurumlarının miras davalarındaki kullanımı Miras Davasında Islah, Karşı Dava ve Dava Birleştirme yazısında ele alınmıştır.

Beşinci ve altıncı aşamalarda itirazın odağı çoğu zaman aynıdır: bilirkişinin hangi tarihteki değeri esas aldığı ve tenkise tabi kazandırmaları hesaba dâhil edip etmediği. Rapora itiraz usulü Bilirkişi Raporuna İtiraz yazısındadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tenkis davası nedir?

TMK m.560 uyarınca saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçıların, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının indirilmesini istedikleri davadır. Amaç tasarrufu tümüyle geçersiz kılmak değil, saklı payı ihlal eden kısmı yasal sınıra indirmektir.

Kimler saklı paylı mirasçıdır?

Saklı paylı mirasçılar mirasbırakanın altsoyu, ana ve babası ile sağ kalan eşidir. Kardeşler, büyükanne ve büyükbaba gibi diğer mirasçıların saklı payı bulunmaz.

Saklı pay oranları nedir?

TMK m.506 uyarınca saklı pay; altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür.

Bu oranlar terekenin tamamına mı uygulanır?

Hayır. Oran, terekeye değil ilgili mirasçının yasal miras payına uygulanır. Bu nedenle önce yasal miras payı hesaplanır, ardından TMK m.506’daki oran bu paya uygulanır.

Dava açma süresi ne kadar?

TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.

Bu süreler hak düşürücü mü?

Evet. Söz konusu bir ve on yıllık süreler zamanaşımı değil hak düşürücü sürelerdir. Bunun sonucu olarak taraflarca ileri sürülmese dahi hâkim tarafından dikkate alınması gerekir.

Öğrenme tarihi ölüm tarihi midir?

Zorunlu değildir. Yargıtay kararlarında öğrenme tarihinin murisin ölüm tarihi olabileceği gibi, somut olayın özelliğine göre ölümden sonraki bir tarih de olabileceği kabul edilmektedir. Hesapta davacının ileri sürdüğü öğrenme tarihi esas alınır; davalı daha önceki bir tarih iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür.

Süre geçtiyse hiçbir şey yapamaz mıyım?

Yapabilirsiniz. TMK m.571 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir; tenkis def’i, dava açma için öngörülen hak düşürücü süreler geçmiş olsa dahi kullanılabilir.

Tenkis defi tüm mirasçılara fayda sağlar mı?

Sağlamaz. Tenkis incelemesi yalnızca defi ileri süren mirasçı bakımından yapılır; sonuç diğer mirasçılara sirayet etmez.

Muris hayattayken dava açabilir miyim?

Açamazsınız. Sürelerin işlemeye başlaması için öncelikli koşul mirasbırakanın ölmüş olmasıdır; muris hayatta olduğu sürece tenkis davası açılamaz.

Hangi mahkeme görevli ve yetkilidir?

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise TMK m.576 ve HMK m.11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi olup bu yetki kesindir.

Davalı kimdir?

Dava, mirasbırakanın tenkise tabi kazandırma yaptığı kişiye karşı açılır. Birden fazla kazandırma varsa her lehtarın ayrı davalı olarak gösterilmesi gerekir.

Muris muvazaası ile birlikte açılabilir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında, mirasbırakanın temliki tasarruflarından zarar gören mirasçıların tenkis davası ile birlikte kademeli olarak veya tenkis davası açtıktan sonra ayrı bir dilekçe ile muvazaa iddiasını ileri sürebilecekleri belirtilmektedir.

Dava harca tabi mi?

Tenkis davası nispi harca tabidir ve harç dava konusu malvarlığı değeri üzerinden hesaplanır. Değerin baştan belirlenemediği hâllerde dava sembolik bir değer üzerinden açılıp miktar netleştiğinde harcın tamamlanması yoluna gidilebilmektedir.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.