İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği (2026) — Arabuluculuk Şartı Yok

İş kazası tazminat davasında en çok yanılınan nokta arabuluculuktur. İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olduğu için pek çok kişi iş kazasında da zorunlu sanıyor — oysa kanun bu davaları açıkça istisna tutmuştur. Doğrudan dava açılabilir. Aşağıda bu istisnanın dayanağı, görev-yetki kuralları, SGK süreci, tazminat kalemleri ve hazır bir dava dilekçesi örneği yer alıyor.

Arabuluculuk Bu Davada Dava Şartı Değildir

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinin birinci fıkrası, kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmasını dava şartı sayar. Ancak aynı maddenin üçüncü fıkrası bir istisna getirir:

Dava şartı olmaması, arabuluculuğun kapalı olduğu anlamına gelmez: taraflar dilerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.

Görev ve Yetki: Üç Seçenekli Yetki

Görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemeleri iş mahkemesi sıfatıyla yargılamayı yürütür.

Yetki bakımından 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesi davacıya seçenek sunar:

• Davalının yerleşim yeri mahkemesi — davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri
• Davalı birden fazlaysa — bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi
• İş kazasının veya zararın meydana geldiği yer iş mahkemesi

Üçüncü seçenek pratikte çok değerlidir: şantiyede kaza geçiren bir işçi, işverenin merkezi başka şehirde olsa bile kazanın olduğu yerde dava açabilir. Tanıkların ve keşif yerinin orada bulunması, yargılamayı da hızlandırır.

SGK Süreci: Davadan Önceki Zorunlu Halka

Tazminat davası açılabilmesi için olayın hukuken iş kazası sayılmış olması gerekir. İşveren veya işçinin bildirimi üzerine SGK, müfettişler aracılığıyla inceleme yaparak olayın iş kazası olup olmadığını, oluş şeklini ve tarafların kusur durumunu içeren bir rapor düzenler.

Tespit davası tazminat davasından bağımsız görülür; tazminat davasında SGK taraf değildir. Tespit davası, iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.

İşverenin Kusuru: Dosyanın Kalbi

İş kazası davalarında sonucu belirleyen şey, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğidir. Dilekçede bu eksiklikler soyut değil, somut ve belgeye bağlanabilir biçimde sayılmalıdır.

• Risk değerlendirmesi yapılmamış ya da güncellenmemiş olması
• Kişisel koruyucu donanım verilmemesi veya kullanımının denetlenmemesi
• İş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmemiş olması
• Makine koruyucuları, iskele ve emniyet sistemlerinin eksikliği
• Yetkisiz veya eğitimsiz çalıştırma

Bu belgelerin tamamı işverenin elindedir. Bu nedenle sonuç bölümünde işyeri özlük dosyasının, risk değerlendirme raporunun, eğitim kayıtlarının ve koruyucu donanım teslim tutanaklarının celbi ayrı bir madde olarak istenmelidir. Bu kayıtların bulunmaması, çoğu dosyada kusurun en güçlü göstergesi olur.

Alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren ile alt işverenin sorumluluğu birlikte değerlendirilir; her ikisinin de davalı gösterilmesi yerinde olur.

Tazminat Kalemleri

Yaralanmalı kaza

Geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan kayıplar, tedavi giderleri ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar istenebilir. Sürekli iş göremezlik iddiası varsa maluliyet raporu dosyanın en belirleyici belgesidir; oran doğrudan hesaba yansır.

Ölümlü kaza

Cenaze giderleri ile destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir. Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalanlar bu tazminatı isteyebilir; uygulamada ölenin anne, babası, eşi ve çocukları bu kapsamda değerlendirilir.

Manevi tazminat

Her iki hâlde de talep edilebilir. “Çok üzüldüm” bir anlatım değildir: tedavi sürecinin uzunluğunu, kalıcı iz veya uzuv kaybını, çalışma ve sosyal hayattaki somut kısıtlanmayı, yakın kaybında aile bağının niteliğini yazın.

Ceza Süreci Ayrı Yürür

Tazminat davası hukuk mahkemesinde görülürken, aynı olay ceza soruşturmasına da konu olabilir. İş kazası sonucu yaralanan işçi savcılığa başvurarak işveren veya diğer sorumlular hakkında şikâyette bulunabilir.

Önemli bir ayrım vardır: yaralamalı olaylarda dosya uzlaştırmaya gönderilebilir ve taraflar uzlaşarak ceza davasının açılmasını engelleyebilir. Buna karşılık işçinin ölümü hâlinde uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmektedir.

Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve tespitler, hukuk davasında da önemli delil oluşturur; delil listesinde soruşturma dosyasının celbini istemek bu nedenle faydalıdır.

İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; yaralanmalı veya ölümlü kaza bölümlerinden yalnızca dosyanıza uyanı bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Talep Nasıl Kurulur? 31 Temmuz 2026 Sonrası Kısmi Dava ve Islah

İş kazası dosyalarında dava açılırken tazminatın gerçek tutarı neredeyse hiçbir zaman bilinmez. Sürekli iş göremezlik oranı SGK veya adli tıp raporu gelmeden, kazanç kaybı aktüerya raporu düzenlenmeden netleşmez. Bu belirsizlik on beş yıl boyunca belirsiz alacak davasıyla yönetildi. 31 Temmuz 2026’dan sonra açılacak davalarda o yol kapalıdır. Talep kurgusu artık iki mekanizma üzerinden yapılır ve seçim, dosyanın kaderini belirler.

Seçenek 1 — Güçlendirilmiş kısmi dava (HMK m. 109/4)

Alacağın yalnızca bir bölümü dava edilir; bilirkişi raporuyla gerçek tutar ortaya çıktığında talep artırılır. Yeni düzenlemenin getirdiği iki kritik özellik şudur:

• Artırım bir defaya mahsustur. Tahkikat sona erinceye kadar kullanılabilir, ancak yalnız bir kez. İkinci bir artırım hakkı yoktur.
• Zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Belirsiz alacak davasının en değerli özelliği buydu ve kanun koyucu bunu kısmi davaya taşımıştır.

Artırım hakkının tek kullanımlık olması, hakkın ne zaman kullanılacağını dosyanın en kritik kararlarından biri hâline getirir. Rapora itiraz edilmiş ve ek rapor bekleniyorsa, ilk rapor üzerinden yapılan erken artırım sonradan ortaya çıkan farkın istenememesine yol açabilir.

Seçenek 2 — Islah (HMK m. 176)

Islah, tarafın kendi usul işlemlerini düzeltmesidir ve aynı davada yine yalnız bir kez başvurulabilir. Kısmi davadaki artırım hakkı yalnızca talep sonucunu büyütmeye yarar; ıslah ise talebin niteliğini, dayanağını veya kapsamını da değiştirmeye elverir. Talep tutarını yükseltmek dışında bir düzeltme gerekiyorsa — örneğin dava dilekçesinde hiç talep edilmemiş bir zarar kalemini eklemek gibi — mesele artırım değil ıslah meselesidir.

Derdest dosyalar ne olacak?

7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca, yürürlükten kaldırılan HMK m. 107 kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder. Yani 31 Temmuz 2026’dan önce belirsiz alacak davası olarak açılmış bir iş kazası tazminat dosyası:

• Sırf madde yürürlükten kalktı diye reddedilmez,
• Kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez,
• Eski HMK m. 107’deki talep belirleme ve artırım kurallarına tabi olmaya devam eder.

Derdest dosyanız için ayrıca bir usul işlemi yapmanız gerekmez. Buna karşılık yeni açacağınız davada dilekçenin başlığından talep sonucuna kadar kurgu değişmiştir; eski şablonların kopyalanması dava şartı ve talep artırımı bakımından hak kaybı doğurabilir.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Arabuluculuk zorunlu sanıp süreç başlatmak. Bu davada dava şartı değildir; gereksiz süreç zaman kaybettirir.
2. SGK kaydı yokken doğrudan tazminat davası açmak. Önce iş kazasının tespiti gerekir.
3. İş güvenliği kayıtlarının celbini istememek. Bu belgeler işverendedir ve kusurun en güçlü göstergesidir.
4. Alt işvereni veya asıl işvereni davalı göstermemek. Sorumluluk birlikte değerlendirilir.
5. “Benim de kusurum var” diye vazgeçmek. Müterafik kusur yalnızca indirim sebebidir, talep hakkını ortadan kaldırmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Zorunlu değildir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinin üçüncü fıkrası, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında dava şartı arabuluculuğa ilişkin birinci fıkra hükmünün uygulanmayacağını açıkça düzenlemiştir.

Diğer işçilik alacaklarım için de arabuluculuk gerekmiyor mu?

İstisna yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı kaynaklı tazminat talepleri içindir. Aynı olaydan doğan ücret veya diğer işçilik alacakları bakımından farklı bir değerlendirme yapılması gerekir; bu talepler dava şartı arabuluculuk kapsamında olabilir.

İhtiyari arabuluculuğa başvurabilir miyim?

Başvurabilirsiniz. Dava şartı olmasa dahi taraflar ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir ve uyuşmazlığı bu yolla çözebilir.

Hangi mahkeme görevli?

İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında iş mahkemeleri görevlidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemeleri iş mahkemesi sıfatıyla yargılamayı yürütür.

Yetkili mahkeme hangisidir?

7036 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Ayrıca iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer iş mahkemesi de yetkilidir.

SGK olayı iş kazası saymazsa ne olur?

Bu hâlde hem SGK’nın hem işverenin davalı gösterileceği ayrı bir iş kazasının tespiti davası açılması gerekir. Tespit davası tazminat davasından bağımsız görülür; tazminat davasında SGK taraf değildir.

Tespit davasının süresi ne kadar?

İş kazasının tespiti davası, iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Tazminat davası için süre ne kadar?

Uygulamada iş kazasından doğan tazminat talepleri bakımından on yıllık süre esas alınmaktadır. Fiilin suç oluşturduğu hâllerde daha uzun ceza zamanaşımının gündeme gelebileceği kabul edildiğinden, süre hesabının dosyaya göre yapılması gerekir.

SGK raporu olmadan dava açabilir miyim?

Tazminat davasında mahkemece olayın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle dava öncesinde ya SGK’nın olayı iş kazası olarak kabul etmiş olması ya da tespit davasıyla bu hususun karara bağlanması gerekir.

Hangi tazminat kalemleri istenebilir?

Yaralanmalı kazada geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan kayıplar, tedavi giderleri ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar istenebilir. Ölüm hâlinde ise cenaze giderleri ile destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir. Her iki hâlde manevi tazminat da talep edilebilir.

Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?

Ölüm hâlinde ölenin desteğinden yoksun kalanlar bu tazminatı isteyebilir; uygulamada ölenin anne, babası, eşi ve çocukları bu kapsamda değerlendirilir.

Taşeron işçisiysem kime dava açarım?

Alt işveren ilişkisinin bulunduğu hâllerde asıl işveren ile alt işverenin sorumluluğu birlikte değerlendirilir. Bu nedenle her iki işverenin de davalı gösterilmesi yerinde olur; sorumluluk dağılımı yargılama sırasında belirlenir.

Kendi kusurum varsa tazminat alamaz mıyım?

Alabilirsiniz. İşçinin kusuru bulunması hâlinde müterafik kusur indirimi gündeme gelir; tazminattan kusur oranında indirim yapılır ancak talep hakkı tümüyle ortadan kalkmaz.

Ceza davası da açılabilir mi?

İş kazası sonucu yaralanan işçi savcılığa başvurarak işveren veya diğer sorumlular hakkında şikâyette bulunabilir. Yaralamalı olaylarda dosya uzlaştırmaya gönderilebilirken, işçinin ölümü hâlinde uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmektedir.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.

Mevzuat Çerçevesi: Tazminatın Kanuni Dayanakları

Güncel değişiklik: 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026)

Bu Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalması veya kaybından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma zararlarına ilişkin tazminatlarda faiz başlangıcı zarar hesabında esas alınan döneme göre farklılaştırılmıştır: bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.

Aynı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmış; yasal faiz TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmiş ve hesap dönemsel hâle gelmiştir. Ayrıntı: Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55 değişikliği

Maddi ve Manevi Tazminat: Kalem–Muhatap Matrisi

Son satır tablonun tek istisnasıdır ve iki yönlü sonuç doğurur: manevi tazminat sigortadan istenemez, buna karşılık sosyal güvenlik ödemelerinden de mahsup edilmez.

Manevi Tazminat: Ölçütler ve Sınırlar

Manevi tazminat aktüeryal formülle bulunmaz; hâkim tarafından takdir edilir. Ancak takdir keyfî değildir.

Zenginleşme yasağı ve caydırıcılık dengesi: manevi tazminatın amacı acı ve elemin bir ölçüde giderilmesidir. Tutarın sembolik kalması bu amacı gerçekleştirmez; aşırı yüksek olması ise zenginleşme sonucu doğurur. Bu nedenle talep edilen tutarın somut olayla orantılı biçimde gerekçelendirilmesi gerekir; gerekçesiz yüksek talepler kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski yaratır.

Yakınların bağımsız hakkı

Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bu, zarar görenin kendi talebinden bağımsız bir haktır ve ayrıca ileri sürülmelidir; talep edilmediğinde hesaba hiç girmez.

Manevi tazminat isteme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; kural olarak devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ancak dava açılmış veya talep karşı tarafça kabul edilmişse durum farklılaşır. Bu nedenle talebin zamanında ileri sürülmesi önem taşır.

Tazminattan İndirim Sebepleri

Müterafik kusurda kilit nokta nedenselliktir. Kural ihlalinin varlığı tek başına indirim doğurmaz; ihlal ile zararın doğumu veya artması arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir bağlantı kurulduğunda gündeme gelir. İspat yükü indirimi ileri süren taraftadır.

Hatır taşıması ayrı bir indirim sebebidir: aracına bedelsiz ve nezaket saikiyle alınan kişinin zararından, işletenin sorumluluğu hakkaniyet gereği indirilebilir. Ancak bu indirim tazminat hakkını ortadan kaldırmaz ve oranı denetime tabidir.

Hesabın Dört Değişkeni

Dördü çarpım hâlinde çalıştığından birindeki hata sonucu katlanarak etkiler. Ayrıca aktif ve pasif dönem ayrımı yapılmalıdır: aktif dönemde ispatlanan gerçek gelir, pasif dönemde net asgari ücret esas alınır. Pasif dönemin hesaba hiç dahil edilmemesi bozma sebebidir.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
• Trafik kazasında manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir?
• Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
• Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
• Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Çocuk mağdurda tazminat: ÇÖZGER ve ekonomik gelecek