İş kazası veya meslek hastalığının en ağır sonucu, işçinin hayatını kaybetmesidir. Geride kalan eş, çocuklar ve anne-baba, ölenin sağlığında sağladığı desteği yitirir. Bu kaybın karşılığı olan destekten yoksun kalma tazminatı; kimlerin isteyebileceği, nasıl hesaplanacağı, SGK’nın bağladığı gelirin nasıl düşüleceği ve faizin hangi tarihten işleyeceği bakımından ayrıntılı kurallara tabidir. 2026’da 7589 sayılı Kanunla hem faiz rejimi hem de dava açma usulü değişmiştir. Bu rehber, iş kazası ve meslek hastalığında destekten yoksun kalma tazminatını Türk Borçlar Kanunu m.52, 53, 55, 56, 74, 146 ve 417, 5510 sayılı Kanun m.20, 21 ve 97, 6331 sayılı Kanun m.4, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve 6, HMK m.107 ve 109 ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu ve Hukuk Dairesi kararları çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Kısa cevap
- Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin desteğinden yoksun kalanların kendi zararıdır (TBK m.53). Mirasçılıkla ilgisi yoktur; mirası reddeden de isteyebilir.
- Eş ve çocuklar bakımından destek ilişkisi kural olarak kabul edilir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’na göre çocukların ana-babaya destek olacağı karinedir ve SGK’dan gelir bağlanmış olması şart değildir (YİBBGK 2016/5 E., 2018/6 K.).
- Hesapta ölenin gerçek geliri esas alınır; bordrodaki ücret gerçeği yansıtmıyorsa ücret araştırması yapılır (Yargıtay 21. HD 2016/18916 E., 2018/6873 K.). Bakiye ömür için TRH-2010 tablosu kullanılır.
- SGK’nın bağladığı ölüm gelirinin tamamı değil, rücu edilebilir kısmı tazminattan indirilir (Yargıtay 21. HD 2017/3179 E., 2018/7568 K.). Manevi tazminattan SGK indirimi yapılmaz.
- 31.07.2026’dan sonra meydana gelen olaylarda faiz, kazancın bilindiği dönem için olay tarihinden, bilinemediği dönem için karar tarihinden işler (TBK m.55, 7589 sayılı Kanun). Belirsiz alacak davası kaldırılmıştır; kısmi dava açılıp talep bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109).
1. Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?
TBK m.53, ölüm hâlinde uğranılan zararları üç kalem olarak sayar: cenaze giderleri; ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar; ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar. Destekten yoksun kalma tazminatı bu üçüncü kalemdir ve ölenin sağlığında düzenli olarak sağladığı desteğin ortadan kalkması nedeniyle geride kalanların gelecekte uğrayacağı maddi kaybı karşılar.
Bu tazminat ölenin mirasından bağımsızdır. Talep hakkı mirasçı sıfatından değil, fiilen destek görüyor olmaktan doğar. Bu nedenle mirası reddeden bir kişi de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir; mirasçı olduğu hâlde ölenin desteğini görmeyen kişi ise bu tazminatı isteyemez. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırı davranışı sonucu işçinin ölümünden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417/3; 6331 m.4). Aynı kurallar, meslek hastalığına bağlı ölümde de uygulanır.
Ölüm hâlinde ailenin SGK, işçilik alacakları ve ceza dosyasındaki haklarının bütününü İş Kazasında İşçi Öldü: Ailesi Ne Yapmalı? yazımızda adım adım anlattık; bu rehber tazminat kalemine odaklanır.
2. Kimler isteyebilir?
Belirleyici olan hukuki bağ değil, fiilî destek ilişkisidir. Destek ilişkisi hukuki değil eylemli bir durumdur; önemli olan desteğin sürekli ve düzenli olması ve yardımın devam edeceğine dair haklı bir beklentinin bulunmasıdır. Tek seferlik veya gelişigüzel yardımlar destek sayılmaz. Destek yalnızca para göndermek biçiminde olmak zorunda değildir; ev işlerinin görülmesi, bakım ve hizmet sağlanması gibi para ile ölçülebilen katkılar da destektir.
Ana-babanın durumu, 2018’de verilen bir içtihadı birleştirme kararıyla netleşmiştir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 18.10.2018 tarihli, 2017/3179 Esas, 2018/7568 Karar sayılı kararında aktarıldığı üzere, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 22.06.2018 tarihli, 2016/5 Esas, 2018/6 Karar sayılı kararına göre destekten yoksun kalma davasında ana-babaya SGK’dan gelir bağlanmış olması şartı aranmaz ve çocukların ana ve babaya destek olacağı karine olarak kabul edilir. Daire, iş kazasında ölen işçinin babasının maddi tazminat talebinin reddini bu nedenle hatalı bulmuş; mahkemenin ana-babanın birbirine olan desteği ile varsa diğer çocuklardan alabilecekleri desteği de gözeterek hakkaniyete uygun bir tazminat belirlemesi gerektiğini belirtmiştir.
Kaza tarihinde ana rahminde olan çocuk da sağ doğmak koşuluyla hak sahibidir (TMK m.28). Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/12343 Esas, 2018/1508 Karar sayılı kararına konu dosyada, babası iş kazasında öldükten iki ay sonra doğan çocuk lehine destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmiş; Daire, aynı çocuğun manevi tazminat talebinin reddini de hatalı bulmuştur.
Tablo 1 — Hak sahipleri ve destek ilişkisi
| Kim? | Destek ilişkisi | Dayanak |
|---|---|---|
| Eş | Kural olarak kabul edilir | TBK m.53/3 |
| Çocuklar | Destek görme yaşına kadar kabul edilir | TBK m.53/3 |
| Kaza tarihinde ana rahminde olan çocuk | Sağ doğmak koşuluyla hak sahibi | TMK m.28; 21. HD 2016/12343 E. |
| Anne ve baba | Çocukların ana-babaya desteği karinedir; SGK geliri şartı aranmaz | YİBBGK 2016/5 E., 2018/6 K.; 21. HD 2017/3179 E. |
| Kardeşler, nişanlı, birlikte yaşayan kişi | Sürekli ve düzenli fiilî destek ispatlanmalıdır | TBK m.53/3 |
| Mirası reddeden yakın | Destek görüyorsa talep edebilir | TBK m.53/3 |
Destek ilişkisinin hangi belgelerle ispatlanacağını İş Kazasında İşçi Öldü yazımızın ilgili bölümünde ayrıntılı olarak gösterdik.
3. Hesap nasıl yapılır?
Destekten yoksun kalma tazminatı bilirkişi tarafından ve birden çok değişken kullanılarak hesaplanır. Yargıtay, net gelirin, bakiye ömrün, işgörebilirlik çağının, karşılıklı kusur oranlarının ve SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değerinin şüpheye yer bırakmayacak biçimde önceden belirlenmesini arar.
3.1. Ölenin gerçek geliri
Hesabın temeli ölenin gerçek geliridir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 01.10.2018 tarihli, 2016/18916 Esas, 2018/6873 Karar sayılı kararında, otelde bahçıvan olarak çalışırken elektrik kaçağı nedeniyle hayatını kaybeden işçinin yakınlarının davasında, bordrolarda gösterilen ücretin her zaman gerçeği yansıtmayabileceği, gerçek ücretin işçinin kıdemi ve işin niteliğine göre belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kararda, işverenden imzalı bordroların istenmesi, bunlar yoksa işçinin yaptığı işe göre meslek odalarından ücret araştırması yapılması gerektiği, asgari ücret üzerinden yapılan hesabın hatalı olduğu vurgulanmıştır. Ölenin fiilen asgari ücretin üzerinde kazandığının tanık, banka kayıtları ve emsal ücret araştırmasıyla ortaya konması, tazminatı belirgin biçimde artırır.
3.2. Bakiye ömür, aktif ve pasif dönem
Destek süresi, ölenin ve destek görenin bakiye ömürlerine göre belirlenir. Güncel hesap raporlarında bakiye ömür için TRH-2010 yaşam tablosu kullanılmaktadır; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 22.01.2026 tarihli, 2024/10597 Esas, 2026/354 Karar sayılı kararına konu dosyada da TRH-2010 tablosuna dayanan hesap raporu yer almaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli, 2019/40 Esas, 2020/40 Karar sayılı kararıyla trafik sigortası genel şartlarına yapılan atıfların iptal edilmesinden sonra, uygulamada genel şartlardaki %1,8 teknik faiz yönteminin terk edildiği ve bilinmeyen dönem için progresif rant yönteminin kullanıldığı görülmektedir.
Uygulamada ölenin 60 yaşına kadar olan dönemi aktif dönem olarak kabul edilir ve belgelenen net kazanç esas alınır; 60 yaşından sonraki pasif dönem için ise kural olarak net asgari ücret kullanılır. Eşin ve ana-babanın destek süresi, kendi bakiye ömürleri ile ölenin bakiye ömründen kısa olanı kadardır. Eşin yeniden evlenme ihtimali de hesapta indirim unsuru olarak dikkate alınır.
3.3. Destek payları ve çocukların destek süresi
Ölenin geliri, kendisi ve destek gördüğü kişiler arasında paylara bölünür. Yargıtay uygulamasında ölenin kendisine 2, eşine 2, her çocuğuna 1 ve anne ile babasına 1’er pay ayrılmaktadır; çocuksuz evlilikte gelirin yarısı ölene, yarısı eşe ayrılır (örnek olarak Yargıtay 4. HD 2021/16684 E., 2023/1672 K.; 17. HD 2019/1047 E., 2020/766 K.). Bir çocuk destek süresini tamamladığında onun payı, kalan destek görenler arasında yeniden dağıtılır. Çocukların destek süresi kural olarak 18 yaşa kadar kabul edilir; öğrenim devam ediyorsa daha ileri yaşlar (örneğin yükseköğrenim için 25 yaş) dikkate alınabilir.
Tablo 2 — Hesabın unsurları
| Unsur | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelir | Gerçek ücret; bordro gerçeği yansıtmıyorsa ücret araştırması; asgari ücretle hesap hatalı | 21. HD 2016/18916 E., 2018/6873 K. |
| Bakiye ömür | TRH-2010 yaşam tablosu | Güncel uygulama; 10. HD 2024/10597 E. |
| Bilinmeyen dönem | Progresif rant; %1,8 teknik faiz terk edildi | AYM 2019/40 E., 2020/40 K. sonrası uygulama |
| Aktif ve pasif dönem | 60 yaşa kadar gerçek gelir; sonrası net asgari ücret | Yargıtay uygulaması |
| Destek payları | Ölen 2, eş 2, her çocuk 1, anne ve baba 1’er pay | 4. HD 2021/16684 E.; 17. HD 2019/1047 E. |
| Çocukların destek süresi | Kural olarak 18 yaş; öğrenim sürüyorsa daha ileri yaş | Yargıtay uygulaması |
| Eşin ve ana-babanın destek süresi | Kendi bakiye ömrü ile ölenin bakiye ömründen kısa olanı | Yargıtay uygulaması |
Destek payları ve yaş sınırları bilirkişi raporunda açıkça gösterilmelidir; raporda kullanılan varsayımların her biri itiraz konusu olabilir. Hesap raporuna itiraz edilmemesi, sonraki aşamalarda usulü kazanılmış hak sonucunu doğurabilir; nitekim 10. Hukuk Dairesi 2024/10597 Esas sayılı kararında, itiraz edilmeyen rapora göre davalı lehine oluşan usulü kazanılmış hakkın gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir.
İş kazasında yakınınızı kaybettiyseniz hak sahiplerinin belirlenmesi, gerçek ücretin ispatı ve hesap raporunun denetlenmesi için dosyanızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
4. Hesaplanan tutardan yapılan indirimler
Bilirkişinin hesapladığı brüt destek zararından iki temel indirim yapılır. Birincisi kusur indirimidir: Ölen işçinin kazada müterafik kusuru varsa tazminat bu oranda azaltılır (TBK m.52). İşverenin sorumluluğu ilke olarak kusura dayandığından, kusurun varlığı ve oranı işverenin aldığı ve almadığı önlemler ile işçinin bunlara uyup uymadığı incelenerek bilirkişi aracılığıyla belirlenir.
İkincisi SGK indirimidir. İş kazası nedeniyle SGK hak sahiplerine ölüm geliri bağlar (5510 m.20) ve işverenin kastı veya mevzuata aykırı davranışı varsa yaptığı ödemeleri işverene rücu eder (5510 m.21). Aynı zararın iki kez ödenmemesi için SGK’nın bağladığı gelirin tazminattan düşülmesi gerekir; ancak düşülecek olan gelirin tamamı değil, rücu edilebilir kısmıdır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2017/3179 Esas sayılı kararında, SGK tarafından bağlanan gelir ve yapılan ödemelerden rücu edilebilir kısmın belirlenen zarardan indirileceği; ana-babaya gelir bağlanıp bağlanmamasının destek ilişkisinin varlığı bakımından değil, tazminatın belirlenmesinde dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu nedenle mahkeme, SGK’dan hak sahiplerine bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerini ve rücuya tabi kısmını dosyaya getirtmelidir.
Dava açılmadan önce işveren veya sigorta şirketi tarafından yapılmış ödemeler de hesapta dikkate alınır. 31.07.2026’dan sonra meydana gelen olaylarda, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55, 7589 sayılı Kanunla eklenen fıkra).
Tablo 3 — İndirimler
| İndirim | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Müterafik kusur | Ölenin kusuru oranında azaltma | TBK m.52 |
| SGK ölüm geliri | Gelirin rücu edilebilir kısmı indirilir; tamamı değil | 5510 m.20-21; 21. HD 2017/3179 E., 2018/7568 K. |
| Dava öncesi ödemeler | 31.07.2026 sonrası olaylarda ödeme tarihine göre oransal mahsup | TBK m.55 (7589 s.K.) |
| Manevi tazminat | SGK indirimi yapılmaz | TBK m.56 |
Kusur dağılımının hesaba etkisini İş Kazasında Kusur Dağılımı ve Müterafik (Birlikte) Kusur İndirimi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
5. SGK’nın bağladığı haklar ve tazminatla ilişkisi
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine prim şartı aranmaksızın ölüm geliri bağlanır (5510 m.20) ve cenaze ödeneği verilir. Bu haklar tazminat davasından bağımsızdır; ancak tazminat hesabında yukarıda açıklanan biçimde dikkate alınır. Bu nedenle hak sahiplerinin SGK’ya başvurması ve gelir bağlanıp bağlanmadığının dosyada belgelenmesi önemlidir. 5510 m.97 uyarınca hak kazanılan gelir ve aylıklar, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar.
Ölüm geliri ile ölüm aylığı farklı kurumlardır ve hak sahipliği koşulları ayrıdır. Dul ve yetim aylığına ilişkin kuralları Ölüm Aylığı, Dul ve Yetim Aylığı yazımızda anlattık.
6. 2026 değişiklikleri: faiz ve kısmi dava
16.07.2026 tarihinde kabul edilip 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, bu dava türünü iki yönden doğrudan etkilemiştir.
Faiz. TBK m.55’e eklenen fıkraya göre çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında, zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminat miktarının toplamına haksız fiil veya zarar doğuran olayın meydana geldiği tarihten; kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminat miktarının toplamına ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Kanunun geçici 1. maddesinin 9. fıkrası uyarınca bu kural, yürürlük tarihinden sonra meydana gelen olaylara uygulanır; önceki olaylarda eski hükümler ve yerleşik içtihat uygulanmaya devam eder.
Kısmi dava ve talep artırımı. 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 yürürlükten kaldırılmıştır. Yerine HMK m.109’a eklenen fıkraya göre, alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Geçici 1. maddenin 10. fıkrası uyarınca, kaldırılma tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK m.107 uygulanmaya devam eder. Artırım hakkı tek seferlik olduğundan, bilirkişi raporu ve itirazlar tamamlanmadan kullanılmamalıdır.
Tablo 4 — 7589 sayılı Kanun öncesi ve sonrası
| Konu | 31.07.2026’dan önce | 31.07.2026’dan sonra |
|---|---|---|
| Faiz başlangıcı | Yerleşik içtihada göre | Bilinen dönem: olay tarihi; bilinmeyen dönem: karar tarihi (bu tarihten sonraki olaylarda) |
| Dava öncesi ödemeler | İçtihada göre mahsup | Ödeme tarihine göre oransal mahsup |
| Dava türü | Belirsiz alacak davası açılabiliyordu | Kısmi dava; talep bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109) |
| Derdest belirsiz alacak davaları | — | Kaldırılan HMK m.107’ye göre görülmeye devam eder |
Faiz başlangıcına ilişkin ayrıntıları Maluliyet Tazminatında Faiz Başlangıç Tarihi, talep artırımının nasıl yapılacağını Talep Artırım Dilekçesi Örneği (HMK m.109/4), Kanunun diğer değişikliklerini 12. Yargı Paketi (7589 Sayılı Kanun) Değişiklikler Rehberi sayfalarımızda anlattık.
7. Manevi tazminat
Ölüm hâlinde yakınların çektiği acı ve elem, destekten yoksun kalma tazminatından bağımsız bir manevi tazminat talebine konu olur (TBK m.56/2). Destek ilişkisi ispatlanamayan bir yakın da koşulları varsa manevi tazminat isteyebilir; örneğin kardeşler uygulamada manevi tazminat isteyen yakınlar arasındadır. Manevi tazminatta matematiksel bir hesap yapılmaz; hâkim olayın ağırlığını, kusur durumunu, yakınlık derecesini ve tarafların ekonomik ve sosyal durumunu gözeterek takdir eder. Yargıtay, düşük tutarlara müdahale edebilmektedir: 21. Hukuk Dairesi 2017/3179 Esas sayılı kararında, iş kazasında ölen işçinin anne ve babasına ayrı ayrı hükmedilen 30.000 TL manevi tazminatı az bulmuştur.
Manevi tazminat bölünemez; kısmi dava olarak açılamaz ve sonradan ıslahla artırılamaz. Bu nedenle tutarın dava açılırken doğru belirlenmesi gerekir. Miktarın nasıl belirlendiğini ve Yargıtay kararlarındaki örnek tutarları İş Kazasında Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
8. Usul: mahkeme, süre ve sorumlular
Görevli ve yetkili mahkeme. Dava iş mahkemesinde açılır. İş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3). İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3).
Zamanaşımı. İşverene karşı açılacak davada sorumluluk iş sözleşmesine aykırılığa dayandığından on yıllık süre uygulanır (TBK m.146). Kaza nedeniyle ceza soruşturması yürütülmüşse ve ceza zamanaşımı daha uzunsa bu sürenin uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sorumlular. Asıl işveren ile alt işveren, hak sahiplerine karşı müteselsilen sorumludur; hak sahipleri davayı ikisine birlikte veya yalnızca birine karşı açabilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/18916 Esas sayılı kararında, kusuru tespit edilen işveren vekilinin de işverenle birlikte zarardan sorumlu olduğu ve şirket ortağının kişisel kusurunun ayrıca araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda, ceza mahkemesinin kusur ve zarara ilişkin kararlarının, beraat kararı da dâhil olmak üzere hukuk hâkimini bağlamadığı vurgulanmıştır (TBK m.74).
Tablo 5 — Usul kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi | 7036 m.5 |
| Yetki | Genel yetkili mahkemenin yanında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri | 7036 m.6/3 |
| Arabuluculuk | Dava şartı değil | 7036 m.3 |
| Zamanaşımı | İşverene karşı on yıl | TBK m.146 |
| SGK gelirleri | Hak kazanılmasından itibaren beş yıl içinde istenmelidir | 5510 m.97 |
| Sorumlular | Asıl işveren, alt işveren ve kusurlu işveren vekili müteselsilen | 21. HD 2016/18916 E. |
| Ceza kararının etkisi | Kusur ve zarar yönünden hukuk hâkimini bağlamaz | TBK m.74; 21. HD 2016/18916 E. |
Asıl işveren ve alt işverenin sorumluluğunu Alt İşveren (Taşeron) İş Kazası Sorumluluğu, işverenin sorumluluk sigortasını İşveren Sorumluluk Sigortası yazılarımızda anlattık.
Destekten yoksun kalma davasında hak kaybı çoğu zaman eksik delil ve denetlenmeyen hesap raporundan doğar. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
9. Toplanacak deliller
Tablo 6 — Destekten yoksun kalma davasında deliller
| Delil | Neyi ispatlar | Nereden |
|---|---|---|
| Nüfus kayıt örneği ve veraset belgesi | Aile bağı ve hak sahiplerinin kimliği | Nüfus müdürlüğü, e-Devlet |
| Bordrolar, banka kayıtları, SGK hizmet dökümü | Ölenin gerçek geliri | İşveren, banka, SGK |
| Emsal ücret araştırması | Bordronun gerçeği yansıtmadığı hâllerde gerçek ücret | Meslek odaları; mahkeme müzekkeresi |
| Para transferleri, fatura ve harcama kayıtları, tanıklar | Ana-baba, kardeş veya birlikte yaşayan kişiye fiilî destek | Banka, aile, komşular |
| Kaza tutanağı, SGK iş kazası bildirimi, müfettiş raporu | Kazanın oluşu ve kusur | Kolluk, SGK, işveren |
| Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, koruyucu donanım zimmeti, bakım raporları | İşverenin önlem alıp almadığı | İşveren (6331 m.4) |
| Otopsi raporu ve ceza dosyası | Ölüm nedeni, kusur raporları | Cumhuriyet başsavcılığı |
| SGK gelir bağlama yazısı | Bağlanan gelir ve peşin sermaye değeri | SGK; mahkeme müzekkeresi |
Kamera kayıtlarının ve olay yerinin korunması için başvurulabilecek yolları İş Kazasında Delil Tespiti ve Kamera Kaydı Nasıl Alınır? yazımızda anlattık.
10. Örnek olaylar
Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç belgelere, hesap raporuna ve kusur durumuna göre değişir.
Tablo 7 — Örnek olaylar ve değerlendirme
| Olay | Değerlendirme | Yapılacaklar |
|---|---|---|
| Şantiyede düşerek ölen işçinin bordrosunda asgari ücret görünüyor; aile, fiilen daha yüksek ücret aldığını söylüyor. | Gerçek ücret esas alınır; bordro gerçeği yansıtmayabilir. | Banka kayıtları, tanıklar ve meslek odasından emsal ücret araştırması (21. HD 2016/18916 E.). |
| Bekâr işçi öldü; anne ve babasına SGK’dan gelir bağlanmadı. | SGK geliri şartı aranmaz; çocukların ana-babaya desteği karinedir. | Anne ve baba için destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davası (YİBBGK 2016/5 E., 2018/6 K.). |
| İşçi öldüğünde eşi hamileydi; çocuk iki ay sonra doğdu. | Sağ doğan çocuk, kaza tarihinden itibaren hak sahibidir. | Çocuk adına destekten yoksun kalma ve manevi tazminat (TMK m.28; 21. HD 2016/12343 E.). |
| Kaza 2026 Eylül ayında oldu; aile tazminatın toplam tutarını bilmiyor. | Belirsiz alacak davası artık açılamaz; yeni faiz kuralları uygulanır. | Kısmi dava ve rapordan sonra tek seferlik talep artırımı; faiz ayrımına göre talep (HMK m.109; TBK m.55). |
11. Adım adım ne yapmalı?
- Hak sahiplerini belirleyin. Eş, çocuklar, ana rahmindeki çocuk, anne-baba ve fiilen destek gören diğer kişiler.
- SGK’ya başvurun. Ölüm geliri ve cenaze ödeneği için başvurun; gelir bağlama yazısını saklayın (5510 m.20, m.97).
- Gerçek geliri belgeleyin. Bordro, banka kayıtları ve tanıklarla ölenin fiilen kazandığı ücreti ortaya koyun.
- Destek ilişkisini belgeleyin. Özellikle ana-baba dışındaki yakınlar için düzenli desteği gösteren kayıtları toplayın.
- Kusur delillerini koruyun. Ceza dosyası, müfettiş raporu ve işyeri belgeleri tazminatın oranını belirler.
- Davayı doğru türde açın. 31.07.2026’dan sonra kısmi dava açılır; talep artırımı bir kez yapılabilir (HMK m.109).
- Hesap raporunu denetleyin. Gelir, paylar, yaş sınırları ve SGK indirimi tek tek kontrol edilmeli; itiraz süresi kaçırılmamalıdır.
- Manevi tazminatı bir kez ve doğru belirleyin. Sonradan artırılamaz.
Sık sorulan sorular
Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?
Ölenin sağlığında düzenli olarak sağladığı desteğin ortadan kalkması nedeniyle geride kalanların uğradığı maddi zararın karşılığıdır (TBK m.53).
Mirasçı olmam gerekir mi?
Hayır. Talep hakkı mirasçılıktan değil, fiilen destek görüyor olmaktan doğar. Mirası reddeden kişi de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
Kimler talep edebilir?
Ölenin fiilen desteğinden yoksun kalanlar. Eş ve çocuklar bakımından destek kural olarak kabul edilir; kardeş, nişanlı veya birlikte yaşayan kişilerde sürekli ve düzenli desteğin ispatı aranır.
Anne ve babanın SGK’dan gelir alması şart mı?
Hayır. İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’na göre SGK’dan gelir bağlanmış olması şart değildir ve çocukların ana-babaya destek olacağı karinedir (YİBBGK 2016/5 E., 2018/6 K.).
Babası öldüğünde anne karnında olan çocuk tazminat alabilir mi?
Evet. Sağ doğmak koşuluyla hak sahibidir (TMK m.28). Yargıtay 21. Hukuk Dairesi bu durumdaki çocuğun manevi tazminat talebinin reddini de hatalı bulmuştur (2016/12343 E., 2018/1508 K.).
Destek sadece para göndermek midir?
Hayır. Ev işlerinin görülmesi, bakım ve hizmet sağlanması gibi para ile ölçülebilen katkılar da destek sayılır.
Bordroda asgari ücret görünüyorsa hesap asgari ücretten mi yapılır?
Hayır. Gerçek ücret esas alınır; bordro gerçeği yansıtmıyorsa ücret araştırması yapılır. Asgari ücret üzerinden yapılan hesap Yargıtay tarafından hatalı bulunmuştur (21. HD 2016/18916 E., 2018/6873 K.).
Destek payları nasıl dağıtılır?
Uygulamada ölenin kendisine 2, eşine 2, her çocuğuna 1, anne ve babasına 1’er pay ayrılır; çocuksuz evlilikte gelir ölen ile eş arasında yarı yarıya paylaştırılır.
SGK’dan bağlanan gelir tazminattan düşülür mü?
Gelirin tamamı değil, rücu edilebilir kısmı indirilir (21. HD 2017/3179 E., 2018/7568 K.). Manevi tazminattan SGK indirimi yapılmaz.
Ölen işçinin kusuru varsa ne olur?
Tazminat, ölenin kusuru oranında azaltılır (TBK m.52). Kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Faiz hangi tarihten işler?
31.07.2026’dan sonra meydana gelen olaylarda kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata karar tarihinden faiz işler (TBK m.55). Önceki olaylarda eski hükümler uygulanır.
Belirsiz alacak davası açabilir miyim?
31.07.2026’dan sonra açılacak davalarda hayır; HMK m.107 kaldırılmıştır. Kısmi dava açılıp talep aynı davada bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109). Önceden açılmış belirsiz alacak davaları eski hükme göre sürer.
Dava için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3).
Davayı hangi şehirde açabilirim?
Genel yetkili mahkemenin yanında kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3).
Dava açma süresi ne kadar?
İşverene karşı on yıldır (TBK m.146). SGK’dan hak kazanılan gelirler ise hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmelidir (5510 m.97).
Manevi tazminat ayrıca istenebilir mi?
Evet. Destekten yoksun kalma tazminatından bağımsızdır; destek ilişkisi ispatlanamayan yakın da koşulları varsa isteyebilir. Manevi tazminat bölünemez ve sonradan artırılamaz.
İlgili rehberler
- İş Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Tazminat Hukuku Rehberi
- İş Kazası Yargıtay Kararları ve İçtihatlar
- İş Kazasında İşçi Öldü: Ailesi Ne Yapmalı?
- İş Kazasında Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
- İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat
- Meslek Hastalığı Nasıl Tespit Edilir?
- Trafik Kazası Aynı Zamanda İş Kazası mı?
- SGK Girişim Geç Yapıldı, İşe Başlama Tarihim Yanlış Görünüyor
- İşveren İflas veya Konkordato Durumunda İşçi Alacakları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 6098 sayılı TBK m.52, 53, 55, 56, 74, 146 ve 417; 4721 sayılı TMK m.28; 5510 sayılı Kanun m.20, 21 ve 97; 6331 sayılı Kanun m.4; 7036 sayılı Kanun m.3, 5 ve 6; 6100 sayılı HMK m.107 ve 109; 7589 sayılı Kanun (m.18, m.19, m.20 ve geçici m.1) ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 2016/5 E., 2018/6 K.; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/12343 E., 2018/1508 K., 2016/18916 E., 2018/6873 K. ve 2017/3179 E., 2018/7568 K.; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2024/10597 E., 2026/354 K.; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2021/16684 E., 2023/1672 K.; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2019/1047 E., 2020/766 K. sayılı kararları ve Anayasa Mahkemesi’nin 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı kararına dayanır. Karar özetleri kararları yayımlayan ikincil kaynaklardan alınmıştır. Sonuç; hak sahiplerinin durumu, gelir belgeleri, kusur ve hesap raporuna göre değişir.
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


