SGK Girişim Geç Yapıldı, İşe Başlama Tarihim Yanlış Görünüyor

Neden önemli? Görünmeyen kayıplar

SGK girişinin geç yapılması ya da işe başlama tarihinin yanlış görünmesi, ilk bakışta idari bir ayrıntı gibi durur. Oysa sonuçları uzun vadeli ve çoğu zaman geri dönülmezdir.

Emeklilik. Sigortalılık başlangıç tarihi, hangi emeklilik rejimine tabi olacağınızı belirler. Batch olarak bakıldığında birkaç aylık bir kayma bile, yaş dışındaki emeklilik şartları bakımından kademeyi değiştirebilir: 08.09.1999’dan önce ilk kez sigortalı olanlar için 15 yıl ve 3600 gün aranırken, sonraki dönemler için çok daha ağır şartlar geçerlidir. Eksik gün sayısı ayrıca emekli aylığınızın tutarını doğrudan düşürür.

İş kazası ve sağlık hakları. Bildirimsiz çalışılan dönemde geçirilen bir iş kazasında hak arama süreci zorlaşır; sağlık yardımları ve iş göremezlik ödenekleri bakımından ayrıca tespit gerekir.

İşsizlik ödeneği ve kıdem. Prim gün sayısının eksik görünmesi işsizlik ödeneğine hak kazanmanızı etkiler. Kıdem tazminatı tarafında ise durum farklıdır: kıdem süresi SGK kaydına değil fiilî çalışmaya göre belirlenir. Yani sigortasız geçen dönem de iş hukuku bakımından kıdeminize dâhildir; ancak bunu ispatlamanız gerekir.

Hizmet tespiti davası: kanuni dayanak

Eksik veya hiç bildirilmemiş çalışmaların mahkeme kararıyla tespiti mümkündür. Dayanak, 5510 sayılı Kanun m. 86’nın dokuzuncu fıkrasıdır:

“Aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.”

Taraflar: davacı sigortalı, davalı işverendir; SGK bu davada fer’î müdahildir ve mahkeme Kurumu resen haberdar eder. Görevli mahkeme iş mahkemesidir.

Beş yıllık süre ve kritik istisna

Maddede öngörülen beş yıllık süre, klasik anlamda zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece değerlendirilir ve geçirilmesi dava hakkını etkiler. Süre, hizmetin geçtiği yılın sonundan — yani ilgili yılın 31 Aralık tarihinden — işlemeye başlar.

Ama işte bu sayfayı ilgilendiren kritik istisna: hak düşürücü süre, maddenin lafzı gereği yalnızca belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için işler. Sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi belgeler Kuruma verilmişse ya da çalışmalar Kurumca tespit edilmişse hak düşürücü süre uygulanmaz.

Bu, “girişim geç yapıldı, tarih yanlış görünüyor” senaryosunun tam merkezidir: ortada Kuruma verilmiş bir işe giriş bildirgesi vardır, yalnızca tarihi gerçeği yansıtmamaktadır. Yargıtay uygulamasında, sigortalı işe giriş bildirgesi verilmiş olsa dahi dönem bordrosu verilmeyen — yani hizmetleri bildirilmeyen — sigortalıların hizmet tespiti davası açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.

Kısacası: kaydınızda hiçbir iz yoksa beş yıllık hak düşürücü süre işler ve hızla hareket etmeniz gerekir. Kaydınızda bir bildirge varsa ama tarihi ya da günleri eksikse, süre engeli bakımından durumunuz çok daha elverişlidir. Yine de beklemeyin — delillerin toplanabilirliği zamanla azalır.

Neyi, nasıl ispatlayacaksınız?

İspat yükü sizdedir ve bu davalarda mahkeme resen araştırma yapar. Toplanabilecekler:

Resmî kayıtlar: SGK hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi; işyerinin SGK sicil bilgileri; varsa iş müfettişi tutanakları ve Kurum denetim raporları; vergi dairesi ve ticaret sicil kayıtları.

İşyerinden çıkan belgeler: iş sözleşmesi; bordrolar ve ücret hesap pusulaları; banka hesap dökümündeki düzenli maaş yatışları; işyeri kimlik kartı, giriş-çıkış ve PDKS kayıtları; servis listeleri; yemekhane kartı kayıtları; kurumsal e-posta hesabı ve yazışmalar; işveren imzalı görev yazıları, izin ve rapor belgeleri; iş kıyafeti zimmeti; İSG eğitim katılım belgeleri.

Tanık. Bu davalarda tanık delili belirleyicidir. Tercih edilen tanıklar, aynı dönemde aynı işyerinde çalışmış ve kendi sigortalılığı kayıtlı olan kişilerdir; ayrıca aynı çevredeki komşu işyerlerinde çalışanların beyanları da alınabilir. Mahkeme, işyerinin o dönemde faal olup olmadığını ve kaç kişi çalıştırdığını da araştırır.

Paralel yürüyen haklarınız ve süreler

Hizmet tespiti davası, iş hukuku alacaklarınızın yerine geçmez; ikisi paralel yürür. Gerçek işe başlama tarihinizin tespiti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti hesaplarınızı doğrudan büyütür. Ayrıca ücretiniz asgari ücret üzerinden bildirilmiş ancak fiilen daha yüksek ödeme yapılıyorsa, gerçek ücretin ortaya konması hem prime esas kazancınızı hem de bütün tazminat hesabınızı değiştirir.

Prim ve sigortanın eksik yatırılması ayrıca haklı nedenle derhal fesih sebebi oluşturabilir: İş Kanunu m. 24/II kapsamında yapılacak fesihte kıdem tazminatı doğar, fesih işçiden geldiği için ihbar tazminatı doğmaz. Fesih bildiriminde dayandığınız sebebi ve maddeyi açıkça yazmanız gerekir, çünkü taraflar fesihte belirttikleri sebeple bağlıdır.

Süreler. Hizmet tespitinde beş yıllık hak düşürücü süre (yukarıdaki istisna saklı). İşçilik alacaklarında zamanaşımı, kıdem, ihbar, kötüniyet ve eşit davranma tazminatları ile yıllık izin ücretinde İş Kanunu Ek Madde 3 uyarınca beş yıl; ücret ve fazla çalışma alacaklarında m. 32 uyarınca yine beş yıl. İşçilik alacağı davalarında arabulucuya başvuru dava şartıdır. Usul tarafında 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete) HMK m. 107’yi yürürlükten kaldırarak belirsiz alacak davasını sona erdirmiş; yerine HMK m. 109’a eklenen fıkrayla talebin bir defaya mahsus olmak ve tahkikatın sonuna kadar kullanılmak üzere artırılabildiği güçlendirilmiş kısmi dava gelmiştir.