Tenkis Davası Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar? 2026 Süre, Harç ve Hesap Rehberi

Tenkis davası, miras hukukunun süresi en uzun, hesabı en teknik davasıdır; buna karşılık dava açılış maliyeti çoğu kişinin sandığından çok daha düşüktür. Bunun sebebi harç matrahında gizlidir: tenkiste nispi harç, mirasbırakanın devrettiği malın tamamının değeri üzerinden değil, yalnızca davacının zedelenen saklı payı üzerinden hesaplanır. Aynı taşınmaz için muris muvazaasına dayalı tapu iptali davası açan mirasçı yüz binlerce lira peşin harç yatırırken, tenkis davası açan mirasçının aynı dosyada ödeyeceği harç bunun onda birine inebilir.

Süre tarafında ise tablo tersine döner. Tenkis, bilirkişi hesabına dayanan bir davadır: terekenin ölüm tarihindeki değeri, sağlararası kazandırmaların değerleri, denkleştirme ve tenkis sırası tek tek hesaplanır. Rapor, itiraz ve ek rapor döngüsü dosyayı yıllara yayar. Bu rehber, tenkisin süresini ve maliyetini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun saklı pay ve tenkis hükümleri (m.505-506, 560-571), 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun usul kuralları ve 492 sayılı Harçlar Kanunu üzerinden, işlenmiş bir örnek hesapla birlikte ortaya koyuyor. Kendi dosyanızda tenkis miktarını ve açılış maliyetini öğrenmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Tenkis Davası Nedir, Kim Açabilir?

Mirasbırakan, malvarlığı üzerinde sınırsız tasarruf yetkisine sahip değildir. Kanun, altsoyun, ana ve babanın ve sağ kalan eşin miras payının bir bölümünü saklı pay olarak korur; mirasbırakan yalnızca geri kalan kısım, yani tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. TMK m.560 uyarınca saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.

Tenkis, tasarrufu tamamen geçersiz kılmaz; yalnızca saklı payı tamamlayacak ölçüde indirir. Bu, tenkisin muris muvazaasından temel farkıdır: muris muvazaasında işlemin tamamı geçersiz sayılır ve tapu iptal edilir, tenkiste ise işlem ayakta kalır, sadece saklı payı zedeleyen kısmı bakımından hüküm doğurmaz.

Davayı açabilecek kişiler saklı pay sahibi mirasçılardır. TMK m.506 uyarınca saklı pay sahipleri altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir. Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanun ile 2007 yılında kaldırılmıştır; bu nedenle kardeşler tenkis davası açamaz. Saklı pay oranlarının ayrıntısı için saklı pay oranları rehberimize, tasarruf edilebilir kısmın hesabı için nisap hesabı rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi Kazandırmalar Tenkise Tabidir? (TMK m.565)

Tenkis hesabına yalnızca vasiyetnameler değil, mirasbırakanın sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar da girer. Bu, davanın süresini belirleyen en önemli unsurdur; çünkü her kazandırma ayrı ayrı araştırılır, tarihi ve değeri tespit edilir. TMK m.565 sağlararası kazandırmalardan hangilerinin tenkise tabi olduğunu sayar.

Kazandırmaların sayısı arttıkça bilirkişi incelemesi ağırlaşır. Otuz yıllık bir dönemde yapılmış on ayrı devir varsa her birinin tarihi, niteliği ve değeri ayrı ayrı belirlenir. Tenkis dosyalarının neden yıllar sürdüğünün cevabı bu tabloda saklıdır.

Tenkiste Sıra: Önce Hangi Tasarruf İndirilir? (TMK m.570)

Saklı payı tamamlamak için birden çok tasarrufun indirilmesi gerekiyorsa Kanun bir sıra öngörmüştür. TMK m.570 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır.

Bu sıra hem hukuki hem ekonomik olarak belirleyicidir. Vasiyetname ile bırakılan mallar önce indirileceğinden, sağlığında devredilmiş taşınmazlara sıra gelmeyebilir. Sıranın doğru kurulması davanın hangi malvarlığı üzerinden sonuçlanacağını belirler ve bu da tenkis miktarını, dolayısıyla harcı doğrudan etkiler.

Hak Düşürücü Süreler ve Def’i Yolu (TMK m.571)

Tenkiste süre, davanın kaybedilmesinin en yaygın sebebidir. TMK m.571 uyarınca tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücüdür; hâkim tarafından resen dikkate alınır, kesilmez ve durmaz.

Bir yıllık sürenin öğrenme anına bağlanması uygulamada en çok tartışılan noktadır. Mirasçının saklı payının zedelendiğini ne zaman öğrendiği, tapu kaydının incelendiği, veraset ilamının alındığı veya vasiyetnamenin okunduğu tarihe göre değerlendirilir. Bu tartışma tek başına dosyaya aylar ekleyebilir.

Süre dolmuşsa tümüyle çaresiz kalınmaz. TMK m.571 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Yani lehine kazandırma yapılan kişi mirasçıya karşı bir talep yönelttiğinde, mirasçı saklı payının zedelendiğini savunma olarak öne sürebilir. Bu, hak düşürücü süreyi kaçırmış mirasçı için önemli bir dengeleme imkânıdır ve ayrıca ayrı bir dava harcı doğurmadığı için maliyet bakımından da avantajlıdır.

Tenkis Davası Ne Kadar Sürer? Aşama Aşama Takvim

Tenkis, çekişmeli bir davadır ve yazılı yargılama usulüne tabidir. Süreyi belirleyen unsur duruşma sayısı değil, bilirkişi hesabının kaç kez tekrarlandığıdır.

Bu tablodan çıkan gerçekçi beklenti şudur: ilk derece yargılaması çoğu tenkis dosyasında iki ilâ dört yıl, kesinleşme dâhil toplam süre dört ilâ altı yıl bandındadır. Bilirkişi raporuna yapılan itirazın teknik ve somut olması, ek rapor döngüsünü kısaltarak bu süreyi doğrudan etkiler; itirazın nasıl yapılacağı için bilirkişi raporuna itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Tenkis Davasının Masrafı: Harç Matrahı Neden Düşüktür?

Tenkis, konusu para ile ölçülebilen bir dava olduğundan nispi harca tabidir. Nispi karar ve ilam harcının oranı 492 sayılı Kanun’a bağlı (1) Sayılı Tarife’de binde 68,31‘dir ve Kanun’un 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca bu harcın dörtte biri dava açılırken peşin alınır.

Belirleyici olan matrahtır. Tenkiste dava değeri, davalıya yapılan kazandırmanın tamamı değil, davacının saklı payının zedelenen kısmıdır. Bu tutar, çok mirasçılı terekelerde kazandırmanın küçük bir yüzdesine karşılık gelir. Aynı olayda muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açılsaydı matrah taşınmazın değeri olacaktı; aradaki fark açılış anında yatırılacak nakit bakımından çok büyüktür.

Buna maktu başvurma harcı eklenir; 2026 yılı tarifesinde asliye hukuk mahkemelerinde bu harç 732,00 TL‘dir. Keşif kararı verilirse keşif harcı doğar ve 2026 tarifesinde bu tutar 5.188,00 TL‘dir. Maktu harçlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek 1 Ocak’ta yürürlüğe girer.

Vekâlet ücreti bakımından 2026’da yürürlükte olan 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde (RG 4.11.2025, 33067) asliye mahkemelerinde takip edilen davalar için maktu ücret 45.000 TL‘dir. Konusu para olan davalarda nispi hesap yapılır; bulunan tutar bu maktu ücretin altına inemez ve kabul veya reddedilen miktarı geçemez. Ücret rejiminin ayrıntısı için miras avukatı vekâlet ücreti rehberimize bakınız.

İşlenmiş Örnek: Tenkis Hesabı ve Harç

Aşağıdaki örnek, tenkis hesabının ve harcın nasıl bulunduğunu adım adım gösterir. Mirasbırakanın eşi yoktur, iki çocuğu vardır. Sağlığında çocuklarından birine 4.000.000 TL değerinde bir taşınmaz bağışlamıştır. Ölüm tarihinde geriye kalan net tereke 2.000.000 TL’dir. Diğer çocuk tenkis davası açmaktadır.

Aynı olayda mirasçı, bağışlamanın muvazaalı olduğunu ileri sürerek taşınmazın tamamının tapusunun iptalini isteseydi dava değeri 4.000.000 TL olacak ve açılışta ödenecek peşin harç 68.310,00 TL’ye çıkacaktı. Aradaki fark, tenkisin dava açılışında neden çok daha hafif bir yük oluşturduğunu gösterir.

Bu karşılaştırma, iki davadan hangisinin açılacağı kararının yalnızca hukuki değil ekonomik bir karar da olduğunu gösterir. Uygulamada sık başvurulan yol, HMK m.111 uyarınca terditli dava açmaktır: asıl talep muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, kabul edilmezse tenkis. Böylece iki ayrı dava harcı ödenmez. Muvazaa iddiasının şartları için muris muvazaası rehberimize bakabilirsiniz.

Tenkis Nasıl Yerine Getirilir: Aynen İade mi, Bedel mi?

Mahkeme tenkise karar verdiğinde bu kararın nasıl infaz edileceği ayrı bir teknik meseledir ve dosyanın son yılını belirleyebilir. Kural, kazandırmanın saklı payı zedeleyen kısmı ölçüsünde geri verilmesidir; ancak kazandırmanın konusu çoğu zaman bölünemeyen bir taşınmazdır.

Bu durumda TMK m.564 bir seçim hakkı tanır: tenkise tabi kazandırmanın konusu, değerinde eksilme meydana gelmeksizin bölünemiyorsa, kazandırmadan yararlanan kişi dilerse malı geri verip tasarruf edilebilir kısma karşılık gelen değeri talep eder, dilerse tenkisi gereken tutarı para olarak öder. Uygulamada ikinci seçenek tercih edilir; böylece taşınmaz davalıda kalır, davacı ise saklı payının parasal karşılığını alır.

Geri verme borcunun kapsamı davalının iyiniyetli olup olmamasına göre değişir. TMK m.566 uyarınca iyiniyetli olan kişi, geri verme borcunu sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve ancak zenginleşmesi ölçüsünde yerine getirir; iyiniyetli olmayan kişinin sorumluluğu ise daha ağırdır. Bu ayrım, dosyada iyiniyet tartışmasını başlı başına bir uyuşmazlık konusu hâline getirir ve tanık dinlenmesini gerektirebilir.

Özellik gösteren bir kalem de hayat sigortalarıdır. TMK m.567 uyarınca mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine yaptırdığı hayat sigortasında, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri tenkise tabidir. Poliçenin ödenen toplam bedeli değil, bu özel değer esas alınır; hesabın bu kalemi bilirkişi raporunda sık atlanır ve itiraz konusu yapılması gerekir.

Tenkis ile Denkleştirme (İade) Karıştırılmamalıdır

Miras dosyalarında en sık karıştırılan iki kurum tenkis ile denkleştirmedir. İkisi de mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaları terekeye geri getirir; ancak dayanakları, tarafları ve sonuçları farklıdır. Yanlış kurumun seçilmesi davanın reddiyle sonuçlanır ve yatırılan harç geri gelmez.

Denkleştirme, TMK m.669 ve devamında düzenlenmiştir. Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak üzere terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler. Amaç mirasçılar arasındaki eşitliği sağlamaktır. Geri vermekle yükümlü mirasçı, dilerse aldığını aynen geri verir, dilerse değerini miras payına mahsup ettirir.

Tenkis ise saklı payı korur ve mirasçı olmayan üçüncü kişilere yapılan kazandırmalara karşı da işletilebilir. Denkleştirme yalnızca yasal mirasçılar arasındadır ve miras payına mahsuben yapılan kazandırmaları kapsar; tenkis, tasarruf edilebilir kısmı aşan her kazandırmayı hedef alır.

Uygulamada iki kurum aynı dosyada birlikte gündeme gelebilir: çocuklardan birine miras payına mahsuben verilmiş bir taşınmaz denkleştirmeye, üçüncü kişiye bağışlanmış bir başka taşınmaz ise tenkise konu olabilir. Talebin hangi kuruma dayandırıldığının dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi, ilerleyen aşamalarda talep değişikliği yapılmasının önüne geçer.

Tenkis Davasında Delil ve İspat

Tenkis, hesaba dayanan bir davadır; hesabın girdilerini ise deliller belirler. HMK m.190 uyarınca ispat yükü, iddia edilen olayın kendi lehine hak doğurduğunu ileri süren tarafa aittir. Bu, davacının hem tenkise tabi kazandırmaların varlığını hem de terekenin ölüm tarihindeki değerini ortaya koymasını gerektirir.

Uygulamada başvurulan delil kalemleri şunlardır: tapu kayıtları ve akit tabloları, banka hesap hareketleri ve havale kayıtları, noterdeki bağışlama ve satış sözleşmeleri, vergi dairesi ve belediye değer kayıtları, sigorta poliçeleri, ticaret sicil kayıtları ile tanık beyanları. Bunların mahkemece ilgili kurumlardan celbi tek başına aylar sürebilir; bu nedenle dava dilekçesinde delillerin somut ve adresli biçimde gösterilmesi süreyi doğrudan kısaltır.

Senetle ispat kuralı da hesabı etkiler: belirli bir tutarı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatı gerekir ve tanık dinlenmesi sınırlıdır. Delil başlangıcı bulunması hâlinde tanık dinlenebilir. Bu kuralın miras dosyalarındaki işleyişi için senetle ispat ve delil başlangıcı rehberimize bakabilirsiniz. Taşınmazın durumunun veya değerinin zamanla değişme riski varsa, dava açmadan önce HMK m.400 ve devamı uyarınca delil tespiti istenmesi hem ispat gücünü artırır hem tahkikat süresini kısaltır.

Süreyi ve Maliyeti Düşüren Yollar

Bu imkânlar arasında en çok işe yarayanı belirsiz alacak davasıdır. Tenkis miktarı, ancak bilirkişi hesap terekesini çıkardıktan sonra netleşir; HMK m.107 bu tür taleplerde davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasına imkân tanır. Böylece açılışta düşük bir değer üzerinden harç yatırılır, rapordan sonra talep artırılır ve eksik harç tamamlanır. Dava açılışındaki nakit ihtiyacı bu yolla ciddi biçimde azalır.

Sık Yapılan Hatalar

Bir yıllık süreyi ölüm tarihinden saymak. Süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten işler; ancak on yıllık azami süre mirasın açılmasından itibaren yürür ve kaçırıldığında dava hakkı düşer.

Kardeş olduğu hâlde tenkis davası açmak. Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanun ile 2007’de kaldırılmıştır; kardeş, saklı pay sahibi olmadığından tenkis talep edemez.

Harcı kazandırmanın tamamı üzerinden yatırmak. Matrah, davacının zedelenen saklı payıdır. Gereksiz yüksek matrah, gereksiz yüksek peşin harç demektir.

Tenkisi tapu iptali sanmak. Tenkis işlemi geçersiz kılmaz, saklı payı tamamlayacak ölçüde indirir. Tapunun tamamen iptali isteniyorsa dayanak muvazaa olmalıdır.

Tenkis sırasını gözetmemek. TMK m.570 uyarınca önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra en yeni tarihliden eskiye doğru sağlararası kazandırmalar indirilir; sıranın yanlış kurulması talebin reddine yol açabilir.

Süre dolduğunda dosyayı kapatmak. TMK m.571 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir; süre dolmuş olsa bile savunma imkânı devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

Tenkis davası ne kadar sürer?

Tenkis, bilirkişi hesabına dayandığı için miras davalarının en uzunlarındandır. İlk derece yargılaması çoğu dosyada iki ilâ dört yıl, istinaf ve temyiz de eklendiğinde toplam süre dört ilâ altı yıl bandındadır. Süreyi belirleyen esas unsur, hesap raporunun kaç kez tekrarlandığıdır.

Tenkis davasının masrafı ne kadar?

Dava nispi harca tabidir; matrah, davacının zedelenen saklı payıdır. Açılışta nispi harcın dörtte biri, maktu başvurma harcı ve gider avansı yatırılır. Tahkikatta keşif harcı ve bilirkişi ücreti, kararda bakiye harç doğar. Avukatla çalışılıyorsa buna vekâlet ücreti eklenir.

Harç neye göre hesaplanır?

Davalıya yapılan kazandırmanın tamamı üzerinden değil, davacının saklı payının zedelenen kısmı üzerinden hesaplanır. Bu tutar binde 68,31 ile çarpılır, çıkan nispi harcın dörtte biri dava açılırken peşin ödenir.

Tenkis mi muris muvazaası mı daha ucuz?

Dava açılışı bakımından tenkis çok daha ucuzdur, çünkü matrah yalnızca zedelenen saklı paydır. Muris muvazaasında matrah taşınmazın değeridir. Uygulamada ikisi HMK m.111 uyarınca terditli dava olarak birlikte ileri sürülür ve iki ayrı dava harcı ödenmez.

Tenkis davası kimler açabilir?

Saklı pay sahibi mirasçılar açabilir. TMK m.506 uyarınca saklı pay sahipleri altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir. Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanun ile 2007’de kaldırıldığından kardeşler tenkis davası açamaz.

Tenkis davası açma süresi ne kadar?

TMK m.571 uyarınca saklı payının zedelendiğini öğrenen mirasçı bir yıl içinde dava açmalıdır. Vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren her hâlde on yıl geçmekle hak düşer. Bu süreler hak düşürücüdür.

Süreyi kaçırdım, hiç mi imkânım kalmadı?

Kalır. TMK m.571 uyarınca tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Lehine kazandırma yapılan kişi size karşı bir talepte bulunduğunda saklı payınızın zedelendiğini savunma olarak öne sürebilirsiniz; bu yol ayrıca ek dava harcı da doğurmaz.

Hangi mahkeme görevli ve yetkilidir?

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise TMK m.576 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir; tasarrufların tenkisine ilişkin davalar bu yer mahkemesinde görülür.

Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bağışlar hesaba katılır mı?

TMK m.565’te sayılan kazandırmalar tenkise tabidir. Bunlar arasında miras haklarına mahsuben yapılan devirler, dönme hakkı saklı tutulan bağışlamalar, ölümden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapılan bağışlamalar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı açık olan kazandırmalar yer alır.

Birden çok tasarruf varsa hangisi önce indirilir?

TMK m.570 uyarınca tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır.

Tenkis kararı tapuyu iptal eder mi?

Kural olarak etmez. Tenkis, tasarrufu geçersiz kılmaz; saklı payı tamamlayacak ölçüde indirir. Tapunun tamamen iptali isteniyorsa dayanak muvazaa iddiası olmalıdır. Tenkisin aynen mi bedel olarak mı yapılacağı kazandırmanın niteliğine göre belirlenir.

Dava değeri baştan belli değilse ne yapılır?

Tenkis miktarı bilirkişi hesabına bağlı olduğundan dava, HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak açılabilir. Açılışta düşük bir değer üzerinden harç yatırılır, rapordan sonra talep artırılır ve eksik harç tamamlanır. Bu, açılıştaki nakit ihtiyacını belirgin biçimde azaltır.

Masrafı kim öder?

HMK m.326 uyarınca yargılama giderleri kural olarak aleyhine hüküm verilen taraftan alınır. Dava kısmen kabul edilirse gider haklılık oranına göre paylaştırılır. Kaybeden taraf ayrıca karşı tarafın tarifeye göre hesaplanan vekâlet ücretini de öder.

Dava sırasında anlaşırsak harçta indirim olur mu?

Olur. 492 sayılı Harçlar Kanunu m.22 uyarınca sulh, kabul veya feragat ilk oturumda gerçekleşirse karar ve ilam harcının yalnızca üçte biri alınır. Anlaşma ihtimali varsa bunun ilk duruşmadan önce değerlendirilmesi ciddi tasarruf sağlar.

Bilirkişi raporuna itiraz süreci ne kadar uzatır?

Her itiraz ve ek rapor döngüsü dosyaya üç ilâ sekiz ay ekleyebilir. İtirazın soyut değil, karşı hesapla desteklenmiş ve rapordaki somut kalemleri hedef alan biçimde yapılması bu döngüyü kısaltır.

Tenkis kararı verilirse taşınmazı geri vermek zorunda mıyım?

Zorunlu değilsiniz. TMK m.564 uyarınca kazandırmanın konusu değerinde eksilme olmadan bölünemiyorsa, kazandırmadan yararlanan kişi dilerse malı geri verip tasarruf edilebilir kısma karşılık gelen değeri ister, dilerse tenkisi gereken tutarı para olarak öder. Uygulamada çoğunlukla ikinci yol tercih edilir.

Tenkis ile denkleştirme aynı şey mi?

Değildir. Denkleştirme TMK m.669 ve devamında düzenlenir; yasal mirasçıların miras paylarına mahsuben aldıkları karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vermelerini sağlar ve yalnızca mirasçılar arasında işler. Tenkis ise saklı payı korur ve üçüncü kişilere yapılan kazandırmalara karşı da ileri sürülebilir.

Hayat sigortası tenkise tabi mi?

Tabidir. TMK m.567 uyarınca mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine yaptırdığı hayat sigortasında, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri tenkise tabidir. Hesapta poliçenin ödenen toplam bedeli değil bu değer esas alınır.