Borçlu bir yakının ölümünden sonra mirasçılara ulaşan ilk evrak çoğu zaman icra dairesinden gelir ve o anda sorulan iki soru hep aynıdır: reddi miras ne kadar sürer, masrafı ne kadar tutar. Bu iki sorunun cevabı, mirasın hangi yolla reddedildiğine göre kökten değişir. Sulh hukuk mahkemesine verilen basit bir ret beyanı çoğu dosyada haftalar içinde ve maktu harçla kapanırken, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğunun tespiti için açılan hükmen ret davası aylara, bazen yıllara yayılır ve alacaklı sayısı kadar tebligat masrafı doğurur.
Bu rehber, reddi mirasın süresini ve maliyetini tahmin üzerinden değil 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun mirasın reddine ilişkin hükümleri (m.605-619), 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun ölüm hâlinde takibi düzenleyen 53. maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun usul hükümleri ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun harç rejimi üzerinden ele alır. En kritik nokta baştan söylenmelidir: üç aylık ret süresi hak düşürücüdür ve kaçırıldığında mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır. Kendi dosyanızda sürenin tam olarak ne zaman dolduğunu ve hangi yolun uygun olduğunu öğrenmek için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Reddi Miras Nedir ve Kaç Yolu Vardır?
Türk hukukunda miras, mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasçılara kendiliğinden geçer; mirasçının kabul beyanına gerek yoktur. Bu ilkenin kaçınılmaz sonucu, borçların da aynı anda mirasçıya geçmesidir. Kanun bu ağır sonucu dengelemek için mirasçıya mirası reddetme hakkı tanır. TMK m.605’in birinci fıkrası yasal ve atanmış mirasçıların mirası reddedebileceğini düzenler; ikinci fıkra ise çok daha güçlü bir koruma getirir: mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır.
Bu iki fıkra, uygulamada birbirinden tamamen farklı iki yol demektir. Birincisi gerçek ret: mirasçı üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurup ret beyanında bulunur. İkincisi hükmen ret: borca batıklık zaten mevcut olduğundan miras kanunen reddedilmiş sayılır, mirasçının ayrıca beyanda bulunmasına gerek yoktur ve üç aylık süreye de bağlı değildir. Üçüncü bir yol olarak mirasçı, kabul veya ret yerine resmî tasfiye isteyebilir; bu hâlde tereke mahkeme eliyle tasfiye edilir, borçlar terekeden ödenir ve artan değer mirasçılara verilir.
Reddi mirasın üç yolu: süre, mahkeme ve maliyet bakımından karşılaştırma
| Yol | Dayanak | Süreye tabi mi | Nasıl işler | Tipik süre |
|---|---|---|---|---|
| Gerçek ret | TMK m.605/1, 609 | Evet — 3 ay | Sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyan | Haftalar |
| Hükmen ret | TMK m.605/2 | Hayır | Borca batıklığın tespiti; tespit davası veya takipte def’i | Aylar – yıllar |
| Resmî tasfiye | TMK m.632 vd. | Ret süresi içinde istenir | Tereke mahkeme eliyle tasfiye edilir | Aylar – yıllar |
| Resmî defter tutma | TMK m.619 vd. | 1 ay içinde istenir | Tereke yazılır, mirasçı defter sonrası karar verir | Aylar |
Bu ayrım maliyet açısından da belirleyicidir: gerçek ret çekişmesiz bir yargı işidir ve maktu harca tabidir; hükmen ret ise alacaklıya husumet yöneltilerek yürütülen bir uyuşmazlıktır ve tebligat, vekâlet ücreti ve yargılama gideri bakımından çok daha ağırdır. Terekenin gerçekten borca batık olup olmadığını dava açmadan önce ölçmek isterseniz tereke borca batıklık testimizi kullanabilirsiniz.
Üç Aylık Süre Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter? (TMK m.606-607, 615)
Ret süresinin uzunluğu tartışmasızdır: TMK m.606 uyarınca miras üç ay içinde reddolunabilir. Uygulamadaki bütün tartışma sürenin başlangıç anındadır ve dosyaların kaybedilmesinin en sık sebebi de budur.
Yasal mirasçılar bakımından süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Buradaki incelik şudur: başlangıç anı ölüm tarihi değil, ölümün öğrenildiği tarihtir. Yurt dışında yaşayan, mirasbırakanla bağı kopmuş veya ölümden geç haberdar olan mirasçı için süre daha sonra başlar; ancak bu durumu ispat yükü mirasçıdadır. Vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından ise süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işler.
TMK m.607 ayrı bir başlangıç anı düzenler: koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa, ret süresi yasal ve atanmış mirasçılar için yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar. Bu hüküm pratikte mirasçıya nefes aldırır; çünkü terekenin içeriği bilinmeden verilen ret kararı çoğu zaman erken ve yanlış bir karardır.
Süre yetmiyorsa Kanun bir çıkış yolu bırakmıştır. TMK m.615 uyarınca önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Terekenin karmaşıklığı, malvarlığının yurt dışında bulunması, mirasçının hastalığı gibi hâller uygulamada önemli sebep olarak değerlendirilir. Talebin, süre dolmadan yapılması gerekir.
Üç aylık ret süresinin başlangıç anları
| Mirasçının durumu | Sürenin başlangıcı | Dayanak | İspat kimde |
|---|---|---|---|
| Yasal mirasçı (olağan hâl) | Ölümün öğrenildiği tarih | TMK m.606 | Ölümü geç öğrendiğini iddia eden mirasçı |
| Mirasçılığını sonradan öğrenen | Mirasçı olduğunu öğrendiği tarih | TMK m.606 | Mirasçı |
| Vasiyetname ile atanmış mirasçı | Tasarrufun resmen bildirildiği tarih | TMK m.606 | Tebliğ evrakı ile sabit |
| Terekenin yazımı yapılmışsa | Yazımın bittiğinin hâkimce bildirilmesi | TMK m.607 | Mahkeme tebligatı ile sabit |
| Önceki derecedeki mirasçı reddetmişse | Reddi öğrendiği tarih | TMK m.606, 611 | Sonraki derece mirasçısı |
| Önemli sebep varsa | Hâkimin tanıdığı yeni süre | TMK m.615 | Talep eden mirasçı |
Sürenin son gününü kendi dosyanız için hesaplamak isterseniz mirasın reddi süre hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Süre hesabında en sık yapılan hata, üç ayın ölüm tarihinden değil ölümün öğrenildiği tarihten işlediğinin unutulmasıdır.
Ret Beyanı Nereye, Nasıl Yapılır? (TMK m.609)
TMK m.609 reddin şeklini kesin biçimde belirler: mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Bu, uygulamada en çok yanlış bilinen noktalardan biridir; ret beyanı noterde yapılamaz, icra dairesine dilekçe vermekle sonuç doğmaz, alacaklıya gönderilen ihtarname ret hükmü taşımaz.
Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. “Borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum” veya “şu taşınmaz dışındaki mirası reddediyorum” biçimindeki kısmi ya da şarta bağlı beyanlar geçersizdir. Sulh hâkimi sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder; süresi içinde yapılmış ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.
Yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir. Bu nedenle mirasçının kendi ikametgâhındaki mahkemeye yapılan başvurular yetkisizlikle sonuçlanır ve dosya devredilirken değerli haftalar kaybedilir; üç aylık süre işlemeye devam ettiğinden bu gecikme ciddi risk taşır. Beyanın hazırlanmasında kullanılabilecek örnek metin için mirasın reddi dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Gerçek Ret Ne Kadar Sürer? Aşama Aşama Takvim
Gerçek ret bir dava değil, çekişmesiz yargı işidir. Karşı taraf, delil tartışması ve tahkikat bulunmadığından süreç kısadır. Mahkeme çoğu dosyada duruşma açmadan veya tek celsede karar verir; işin ağırlığı, mahkemenin mirasçıların tamamına yaptığı bildirimden ve kütüğe kayıt işleminden doğar.
Gerçek ret sürecinin aşamaları
| Aşama | Ne yapılır | Dayanak | Tipik süre |
|---|---|---|---|
| Hazırlık | Mirasçılık belgesi, nüfus kaydı, borç dökümü toplanır | TMK m.598 | Günler |
| Başvuru | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine beyan | TMK m.609 | Aynı gün |
| Harç ve avans | Başvurma harcı, maktu harç, gider avansı yatırılır | 492 s.K.; HMK m.114/1-g | Aynı gün |
| İnceleme | Sürenin ve mirasçılık sıfatının denetimi | TMK m.606, 610 | Haftalar |
| Karar ve tutanak | Ret beyanı tutanakla tespit edilir | TMK m.609 | 1 celse veya evrak üzerinden |
| Kütüğe kayıt | Beyan özel kütüğe yazılır, belge verilir | TMK m.609 | Günler – haftalar |
| Sonraki mirasçılara etki | Pay, sonraki derecedeki mirasçılara geçer | TMK m.611 | Onlar için yeni 3 aylık süre |
Tablonun son satırı, süre planlamasında en çok gözden kaçan noktadır. Bir mirasçının reddi dosyayı kapatmaz; pay sonraki derecedeki mirasçılara geçer ve onlar için yeni bir üç aylık süre işlemeye başlar. Kalabalık ailelerde bu zincir aylarca sürebilir, çünkü her halkanın kendi süresi ve kendi başvurusu vardır. Bu nedenle borca batık terekelerde ailenin tüm fertlerinin aynı anda ve eşgüdümlü hareket etmesi hem süre hem masraf bakımından çok daha verimlidir.
Hükmen Ret Ne Kadar Sürer? (TMK m.605/2)
Üç aylık süre kaçırılmışsa dosya kapanmış sayılmaz. TMK m.605’in ikinci fıkrası, mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın reddedilmiş sayılacağını düzenler. Burada bir ret beyanı yoktur; kanun, borca batık terekede mirasın zaten reddedilmiş olduğunu kabul eder. Bu nedenle hükmen ret üç aylık süreye bağlı değildir ve süre geçtikten yıllar sonra da ileri sürülebilir.
Hükmen ret uygulamada iki yoldan gündeme gelir. Birincisi, mirasçının alacaklılara husumet yönelterek açtığı ve terekenin borca batık olduğunun tespitini istediği tespit davasıdır. İkincisi, mirasçı aleyhine başlatılmış bir icra takibinde veya açılmış bir davada def’i olarak ileri sürülmesidir. İkinci yol daha ekonomiktir çünkü ayrı bir dava harcı doğurmaz; ancak her alacaklıya karşı ayrı ayrı ileri sürülmesi gerekir ve alacaklı sayısı fazlaysa tespit davası daha bütüncül bir koruma sağlar.
Süre bakımından hükmen ret, gerçek retten çok daha ağırdır. Terekenin ölüm tarihi itibarıyla borca batık olduğunun ispatı gerekir; bu ispat için tapu, banka, SGK ve icra dosyası kayıtları celbedilir, çoğu dosyada bilirkişi incelemesi yapılır. Alacaklı sayısı kadar tebligat çıkarılması, taraf teşkilinin tamamlanmasını geciktirir. Bu unsurların toplamı, hükmen ret dosyalarını çoğunlukla aylar, kanun yolu da eklendiğinde yıllar süren bir sürece dönüştürür. Gerçek ret ile hükmen ret ayrımının hukuki sonuçları için gerçek ret ve hükmen ret rehberimize bakılmalıdır.
Ret Hakkını Düşüren Davranışlar (TMK m.610)
Süre içinde başvurmak tek başına yetmez; mirasçının ret süresi boyunca nasıl davrandığı da belirleyicidir. TMK m.610 uyarınca yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Aynı madde, süre dolmadan önce dahi ret hakkını düşüren davranışları sayar: ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez.
Ret hakkını düşüren ve düşürmeyen davranışlar (TMK m.610)
| Davranış | Sonuç | Gerekçe |
|---|---|---|
| Tereke mallarının satılması veya devri | Ret hakkı düşer | Olağan yönetimi aşan tasarruf |
| Mirasbırakanın banka hesabının kullanılması | Ret hakkı düşer | Mirasçı sıfatıyla terekeye karışma |
| Tereke mallarının gizlenmesi veya sahiplenilmesi | Ret hakkı düşer | Maddede açıkça sayılan hâl |
| Tapuda intikal işleminin yapılması | Ret hakkı düşer | Mirasın kabulü anlamına gelen işlem |
| Cenaze işlemlerinin yürütülmesi | Düşürmez | Zorunlu ve olağan nitelikte işlem |
| Terekenin korunması için önlem alınması | Düşürmez | Olağan yönetim kapsamında |
| Mirasçılık belgesi alınması | Düşürmez | Sıfatın tespiti; kabul iradesi değil |
| Terekenin yazımının istenmesi | Düşürmez | Kanunun tanıdığı koruyucu yol |
Bu tablonun pratik değeri yüksektir: borca batık olduğu düşünülen bir terekede yapılacak en tehlikeli şey, “nasıl olsa reddedeceğim” diyerek bu arada tereke malları üzerinde işlem yapmaktır. Böyle bir işlem, üç aylık süre henüz dolmamış olsa bile ret hakkını sona erdirir ve mirasçıyı borçların tamamından sorumlu hâle getirir.
Üç aylık süreniz işliyor olabilir. Reddi miras ve borca batık tereke dosyalarında hemen değerlendirme.
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
Reddedilen Pay Kime Geçer? (TMK m.611-614)
Ret, mirası ortadan kaldırmaz; yalnızca reddedenin mirasçılık sıfatını sona erdirir. TMK m.611 uyarınca yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Bu kural, borca batık terekelerde zincirleme bir sonuç doğurur: reddeden mirasçının payı çocuklarına, onlar da reddederse bir sonraki dereceye geçer.
En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse TMK m.612 devreye girer: tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. Bu hüküm mirasçılar açısından güvence taşır; çünkü tasfiye borçlarla sınırlıdır ve mirasçının kendi malvarlığına uzanmaz.
Altsoyun tamamının mirası reddetmesi hâlinde bunların payı sağ kalan eşe geçer (TMK m.614). Bu, uygulamada en sık gözden kaçan hükümdür: çocuklar reddettiklerinde borcun sağ kalan anneye veya babaya yöneleceği çoğu zaman fark edilmez ve eşin kendi üç aylık süresi sessizce dolar. Mirasçılar ayrıca kendilerinden sonra gelen mirasçılar yararına da reddedebilir (TMK m.613); bu hâlde sulh hâkimi sonraki mirasçıları davet eder ve kabul edilmezse ret hükümlerini uygular.
Ret hâlinde payın akıbeti
| Durum | Sonuç | Dayanak | Süre etkisi |
|---|---|---|---|
| Tek mirasçının reddi | Pay, o kişi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer | TMK m.611 | Yeni mirasçı için 3 ay başlar |
| Altsoyun tamamının reddi | Pay sağ kalan eşe geçer | TMK m.614 | Eş için 3 ay başlar |
| En yakın mirasçıların tamamının reddi | Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir | TMK m.612 | Tasfiye aylar sürer |
| Sonraki mirasçılar yararına ret | Sulh hâkimi sonraki mirasçıları davet eder | TMK m.613 | Davet ve cevap süresi eklenir |
| Tasfiye sonunda artan değer | Reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir | TMK m.612 | Tasfiyenin bitimine bağlı |
Reddi Mirasın Masrafı Ne Kadar? Kalem Kalem Döküm
Gerçek ret, miras hukukunun en düşük maliyetli işlemlerinden biridir; çünkü çekişmesiz yargı işidir ve konusu para ile ölçülemez. Bu nedenle nispi harç uygulanmaz, maktu harç alınır. Maliyet üç kalemden oluşur: harçlar, gider avansı ve avukatla çalışılıyorsa vekâlet ücreti.
Harç tarafında dava açılışında maktu başvurma harcı ve karar aşamasında maktu karar ve ilam harcı alınır. Sulh hukuk mahkemeleri için öngörülen başvurma harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) Sayılı Tarife’de asliye mahkemeleri için öngörülen tutarın altında ayrı bir satırda belirlenmiştir; karşılaştırma için, 2026 yılı tarifesinde asliye hukuk mahkemelerinde başvurma harcı 732,00 TL’dir. Maktu harç tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek 1 Ocak’ta yürürlüğe girer; bu nedenle güncel dosyada yürürlükteki tarifeye bakılmalıdır. Harç sisteminin bütünü için Harçlar 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
İkinci kalem gider avansıdır ve ihmali doğrudan sonuç doğurur: HMK m.114’ün birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca gider avansının yatırılmış olması dava şartıdır; HMK m.120 uyarınca miktarı her yıl çıkarılan tarifeye göre belirlenir. Reddi miras dosyalarında avansın tutarını belirleyen ana unsur mirasçı sayısıdır, çünkü tarife tebligat giderini kişi başına hesaplar. On mirasçılı bir terekede avans, iki mirasçılı dosyanın birkaç katına çıkar.
Üçüncü kalem vekâlet ücretidir. 2026 yılında yürürlükte olan 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde (RG 4.11.2025, 33067) sulh hukuk mahkemesinde takip edilen davalar için maktu ücret 30.000 TL, asliye mahkemelerinde takip edilenler için 45.000 TL olarak belirlenmiştir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.169 uyarınca tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz; m.164/2 uyarınca ise ücret, elde edilecek değerin yüzde yirmi beşini aşamaz.
Gerçek ret dosyasında maliyet kalemleri
| Kalem | Ölçü | Ne zaman | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Başvurma harcı | Maktu — sulh mahkemesi satırı | Başvuruda | 492 s.K. (1) Sayılı Tarife |
| Karar ve ilam harcı | Maktu | Karar aşamasında | 492 s.K. (1) Sayılı Tarife |
| Gider avansı | Mirasçı sayısına göre değişir | Başvuruda | HMK m.114/1-g, m.120 |
| Vekâletname suret harcı | Maktu | Vekâletnamenin sunulmasında | 492 s.K. |
| Mirasçılık belgesi | Maktu (noter veya sulh hukuk) | Hazırlık aşamasında | TMK m.598 |
| Akdi vekâlet ücreti | Sözleşmeye göre, tarifenin altına inemez | Sözleşmedeki zamanda | 1136 s.K. m.163, 169 |
Buna karşılık hükmen ret dosyasının maliyeti farklı bir düzlemdedir: alacaklı sayısı kadar tebligat, kayıt celbi, çoğu dosyada bilirkişi incelemesi ve karşı taraf vekâlet ücreti riski vardır. Aşağıdaki tablo üç yolu maliyet bakımından karşılaştırır.
Üç yolun maliyet karşılaştırması
| Yol | Harç rejimi | Ana masraf kalemleri | Maliyeti belirleyen unsur |
|---|---|---|---|
| Gerçek ret | Maktu | Başvurma ve karar harcı, gider avansı | Mirasçı sayısı |
| Hükmen ret — tespit davası | Maktu (konusu para ile ölçülemez) | Tebligat, kayıt celbi, bilirkişi, vekâlet ücreti | Alacaklı sayısı, delil yükü |
| Hükmen ret — takipte def’i | Ayrı dava harcı doğmaz | İcra dosyası giderleri, vekâlet ücreti | Takip sayısı |
| Resmî tasfiye | Maktu istem harcı | Tasfiye giderleri, ilan, memur ücreti | Terekenin büyüklüğü; giderler terekeden |
| Resmî defter tutma | Maktu istem harcı | Yazım ve ilan giderleri | Malvarlığının dağınıklığı |
Tablonun en pratik sonucu şudur: üç aylık süre içinde yapılan gerçek ret, her bakımdan en ucuz ve en hızlı yoldur. Süre kaçırıldığında maliyet birkaç yüz liralık maktu harçtan, aylar süren ve bilirkişi ücreti doğuran bir yargılamaya sıçrar. Reddi mirasta zamanında hareket etmenin parasal karşılığı budur.
Reddettikten Sonra Da Devam Eden Sorumluluklar
Ret, mirasçıyı borçlardan kural olarak kurtarır; ancak Kanun iki önemli istisna öngörmüştür ve bunlar maliyet hesabında mutlaka dikkate alınmalıdır.
Birincisi TMK m.618‘dir: ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olurlar. Olağan eğitim ve öğrenim giderleriyle âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır; iyiniyetli mirasçılar ise ancak geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu tutulur. Uygulamada bu hüküm, ölümden kısa süre önce mirasçıya yapılan taşınmaz devirlerinde gündeme gelir.
İkincisi TMK m.617‘dir: malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi, kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali için dava açabilir. Bu, mirasçının kendi alacaklılarını koruyan bir hükümdür ve borçlu bir mirasçının reddinin her zaman sonuç doğurmayacağını gösterir. Ayrıntı için mirasın reddinin iptali rehberimize bakınız.
Buna karşılık ret, sosyal güvenlik haklarını etkilemez. 5510 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığı, mirasçılık sıfatından değil sigortalılıktan doğan bağımsız bir haktır; terekeye girmez ve mirasın reddinden etkilenmez. Aynı şekilde, mirası reddeden mirasçı veraset ve intikal vergisi bakımından da mükellef sayılmaz, çünkü vergiyi doğuran olay olan iktisap gerçekleşmemiştir.
Ret sonrası devam eden ve etkilenmeyen hususlar
| Husus | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Ölümden önceki 5 yılda alınan kazandırmalar | Alacaklılara karşı sorumluluk devam eder | TMK m.618 |
| Olağan eğitim ve öğrenim giderleri, âdet üzere çeyiz | Sorumluluk dışında | TMK m.618 |
| Borçlu mirasçının alacaklılara zarar amaçlı reddi | 6 ay içinde iptal davası açılabilir | TMK m.617 |
| Ölüm aylığı | Etkilenmez, terekeye girmez | 5510 s.K. m.32 vd. |
| Veraset ve intikal vergisi | Reddeden mükellef olmaz | 7338 s.K. |
| Mirasbırakanın kişisel borçları | Ret ile mirasçıya geçmez | TMK m.605, 612 |
Süreyi ve Maliyeti Artıran Durumlar
Mirasçı sayısının fazlalığı. Gider avansı tebligat üzerinden hesaplandığından kalabalık terekelerde avans yükü artar; ayrıca her mirasçının kendi başvurusu ve kendi süresi olduğundan zincir uzar.
Yurt dışındaki mirasçı. Tebligatın uluslararası usullere göre yapılması gerekir ve bu tek başına aylar tutabilir. Ret süresi bakımından ise ölümün geç öğrenildiğinin ispatı gündeme gelir.
Terekenin dağınık olması. Banka hesapları, araç, taşınmaz, ortaklık payları ve icra dosyaları farklı kurumlardan sorulacaksa hem hazırlık hem yargılama uzar. Bu durumda terekenin yazımını istemek, hem doğru karar vermeyi sağlar hem de TMK m.607 uyarınca ret süresini yeniden başlatır.
Süre kaçırılmış olması. Maliyeti en çok artıran tek unsurdur; dosya, maktu harçlı çekişmesiz bir işten, bilirkişi ve tebligat gideri doğuran bir yargılamaya döner.
İcra takibinin başlamış olması. İcra ve İflas Kanunu m.53 uyarınca terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile birlikte üç gün için takip geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse, Türk Medeni Kanunu’nda belirlenen süreler geçinceye kadar takip geri kalır. Bu hüküm mirasçıya nefes alanı tanır; ancak sürenin dolmasıyla takip kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ölüm hâlinde icra takibinin işleyişi için İİK m.53 rehberimize bakınız.
Sık Yapılan Hatalar
Üç ayı ölüm tarihinden saymak. Süre, ölüm tarihinden değil ölümün öğrenildiği tarihten işler. Ancak olağan hâllerde bu iki tarih çakıştığından, geç öğrenme iddiası ispat gerektirir.
Noterde ret beyanında bulunmaya çalışmak. TMK m.609 reddi yalnızca sulh mahkemesine yapılan beyana bağlamıştır; noter beyanı, ihtarname veya icra dairesine dilekçe ret sonucu doğurmaz.
Şartlı veya kısmi ret. Reddin kayıtsız ve şartsız olması zorunludur; “şu malı alırım, borçları reddederim” biçimindeki beyan geçersizdir.
Ret süresi içinde tereke mallarına dokunmak. TMK m.610 uyarınca olağan yönetimi aşan işlem yapan mirasçı, süre dolmamış olsa bile mirası reddedemez.
Sadece kendisi için reddetmek. Reddeden mirasçının payı çocuklarına, altsoyun tamamı reddederse sağ kalan eşe geçer. Aile içinde eşgüdüm sağlanmazsa borç, farkında olmayan bir yakının üzerinde kalır.
Reddi mirasın her hâlde koruduğunu sanmak. TMK m.618 uyarınca ölümden önceki beş yılda alınan kazandırmalar bakımından sorumluluk devam eder.
Süre ve Nakit Takvimi
Reddi miras sürecinde aşamalara göre süre ve masraf
| Aşama | Zamanlama | Doğan masraf | Kritik nokta |
|---|---|---|---|
| Ölüm ve öğrenme | 0. gün | — | Üç aylık süre işlemeye başlar |
| Tereke araştırması | 1 – 3. hafta | Belge ve sorgu giderleri | Borca batıklık ölçülür |
| Mirasçılık belgesi | 1 – 4. hafta | Maktu harç veya noter ücreti | Ret hakkını düşürmez |
| Ret beyanı | 3 ay dolmadan | Başvurma harcı, maktu harç, gider avansı | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi |
| Karar ve kütüğe kayıt | Başvurudan sonra haftalar | — | Belge talep edilmeli |
| Sonraki mirasçıların reddi | Zincirleme 3’er ay | Her başvuru için ayrı harç | Eşgüdüm maliyeti düşürür |
| Süre kaçırılmışsa hükmen ret | Aylar – yıllar | Tebligat, bilirkişi, vekâlet ücreti | Borca batıklık ispatı gerekir |
Reddi miras, hükmen ret, borca batık tereke ve icra takibine karşı savunma
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara. Telefon: 0554 648 37 15
⚖️ Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.598, 605-619, 632 vd.)
- 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu (m.53)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.11, 114/1-g, 120, 382 vd.)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu ve (1) Sayılı Tarife
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (m.163, 164, 169)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (m.32 vd.)
- 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi — RG 4.11.2025, 33067
Süreler ve hükümler 4721 sayılı Kanun’un yürürlükteki metnine dayanır. Maktu harç tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenerek 1 Ocak’ta yürürlüğe girer; yazıdaki karşılaştırma tutarı 2026 yılı tarifesine göredir. Vekâlet ücretleri yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre olup tarife her yıl yenilenir.
📘 İlgili Rehberler
- Miras Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Mirasın Reddi: Borçlu Yakının Ölümünde Borçtan Kurtulma
- Gerçek Ret ve Hükmen Ret Ayrımı
- Mirasın Reddi Süre Hesaplama Aracı
- Tereke Borca Batıklık Testi
- Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği
- Mirasın Reddinin İptali (TMK m.617-618)
- Miras Davası Ne Kadar Sürer, Masrafı Ne Kadar?
- Ölen Kişinin Borcu İçin İcra Takibi (İİK m.53)
- Borçlu Öldü: Alacaklı Terekeyi Nasıl Korur?
- Veraset İlamı ve e-Devlet Sorgulama Rehberi
- Miras Avukatı Vekâlet Ücreti ve AAÜT
Sıkça Sorulan Sorular
Reddi miras ne kadar sürer?
Süresi içinde yapılan gerçek ret, çekişmesiz yargı işi olduğundan çoğu dosyada haftalar içinde sonuçlanır; mahkeme genellikle duruşmasız veya tek celsede karar verir. Üç aylık süre kaçırılmış ve hükmen ret yoluna gidilmişse süreç aylara, kanun yolu da eklendiğinde yıllara uzar.
Reddi mirasın masrafı ne kadar?
Gerçek ret çekişmesiz yargı işidir ve konusu para ile ölçülemediğinden maktu harca tabidir. Masraf; maktu başvurma harcı, maktu karar ve ilam harcı ile gider avansından oluşur. Avukatla çalışılıyorsa buna Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altına inemeyen vekâlet ücreti eklenir.
Reddi mirasta nispi harç ödenir mi?
Ödenmez. Ret beyanı konusu para ile ölçülemeyen bir iştir; bu nedenle dava değeri üzerinden nispi harç hesaplanmaz, tarifedeki maktu tutarlar uygulanır. Bu, reddi mirası miras hukukunun en düşük maliyetli işlemlerinden biri yapar.
Üç aylık süre ne zaman başlar?
TMK m.606 uyarınca yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Atanmış mirasçılar için tasarrufun resmen bildirildiği tarihte işler. Terekenin yazımı yapılmışsa süre, yazımın bittiğinin sulh hâkimince bildirilmesiyle başlar.
Üç aylık süre uzatılabilir mi?
Uzatılabilir. TMK m.615 uyarınca önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Talebin süre dolmadan yapılması gerekir; terekenin karmaşıklığı veya malvarlığının yurt dışında olması gibi hâller önemli sebep sayılabilir.
Süreyi kaçırdım, hâlâ bir şey yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz. TMK m.605/2 uyarınca mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Bu hükmen rettir, üç aylık süreye bağlı değildir; alacaklıya husumet yönelterek tespit davası açılabilir veya icra takibinde def’i olarak ileri sürülebilir.
Reddi miras noterde yapılabilir mi?
Yapılamaz. TMK m.609 uyarınca mirasın reddi sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Noterden verilen beyan, alacaklıya gönderilen ihtarname veya icra dairesine sunulan dilekçe ret sonucu doğurmaz.
Hangi mahkemeye başvurulur?
Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mirasçının kendi ikametgâhındaki mahkemeye yapılan başvuru yetkisizlikle sonuçlanır ve dosyanın devri sırasında geçen süre, üç aylık hak düşürücü süre bakımından risk oluşturur.
Kısmi ret yapılabilir mi?
Yapılamaz. TMK m.609 reddin kayıtsız ve şartsız olmasını arar. “Taşınmazı kabul ediyorum, borçları reddediyorum” veya “borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum” biçimindeki beyanlar geçersizdir.
Ret süresi içinde tereke mallarını kullanabilir miyim?
Kullanamazsınız. TMK m.610 uyarınca ret süresi sona ermeden mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı mirası reddedemez. Cenaze işlemleri ve koruma önlemleri bu kapsamda değildir.
Ben reddedersem borç kime geçer?
TMK m.611 uyarınca payınız, siz miras açıldığı anda sağ değilmişsiniz gibi hak sahiplerine geçer; yani öncelikle altsoyunuza. Altsoyun tamamı reddederse pay sağ kalan eşe geçer (TMK m.614). En yakın mirasçıların tamamı reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612).
Çocuklarım için ayrıca ret yapmam gerekir mi?
Gerekir. Ret kişiseldir; her mirasçının kendi beyanı ve kendi üç aylık süresi vardır. Küçük çocuklar adına ret, kanuni temsilci tarafından yapılır. Aile içinde eşgüdüm sağlanmazsa borç, süresini kaçıran bir yakının üzerinde kalır.
Reddi miras ölüm aylığımı etkiler mi?
Etkilemez. 5510 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm aylığı mirasçılık sıfatından değil sigortalılıktan doğar; terekeye girmez ve mirasın reddinden etkilenmez.
Reddettikten sonra hiçbir sorumluluğum kalmaz mı?
Kural olarak borçlardan kurtulursunuz; ancak TMK m.618 uyarınca ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddedenler, ölümden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olurlar. Olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bu kapsamda değildir.
Alacaklılarım reddime itiraz edebilir mi?
Edebilir. TMK m.617 uyarınca malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali davası açabilir.
Ölüm üzerine başlatılan icra takibi ne olur?
İİK m.53 uyarınca terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile birlikte üç gün için takip geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse Türk Medeni Kanunu’nda belirlenen süreler geçinceye kadar takip geri kalır. Süre dolduğunda takip kaldığı yerden devam eder.

