Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği (2026) — TMK m.589-590 Koruma Önlemleri ve Müzekkere Listesi

Bir yakının vefatından sonra mirasçıların önündeki ilk soru çoğu zaman “ne kaldı” sorusudur. Terekede hangi taşınmazın, hangi banka hesabının, hangi aracın ve hangi borcun bulunduğu bilinmeden ne mirasın reddine karar verilebilir, ne paylaşma yapılabilir, ne de dava açılabilir. Türk Medeni Kanunu bu ihtiyacı koruma önlemleri başlığı altında düzenler: mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli bütün önlemleri alır.

Bu sayfa, sulh hukuk mahkemesine verilecek tereke tespiti (terekenin yazımı ve defter tutulması) dilekçesinin örnek metnini, hangi kurumlara müzekkere yazılacağını, dilekçeden önce yapılması gereken kontrolleri ve tespitten sonra açılacak davaları kanun maddeleriyle veriyor. Aşağıdaki metin bir şablondur; somut olayın özelliklerine göre uyarlanmalıdır. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Dilekçeden Önce: Dört Kritik Kontrol

Tereke tespiti dilekçesi teknik olarak kısadır; sonucu belirleyen, verilmeden önce yapılan dört kontroldür.

Dördüncü kontrol pratikte en çok hak kaybettiren noktadır. Tereke tespiti istemek, mirası benimseme sayılmaz; buna karşılık aynı dönemde mirasbırakanın hesabından para çekmek, kira tahsil etmek veya borca kısmi ödeme yapmak zımnen kabul olarak değerlendirilebilir ve üç aylık ret süresi içindeki hakkı düşürür. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa tespit talebiyle birlikte ret süresinin takibi de yapılmalıdır; bu konuda Tereke Borca Batıklık Testi ve Mirasın Reddi Süre Hesaplama Aracı kullanılabilir.

Tereke Tespiti Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, kullanılmayan talep kalemleri çıkarılmalıdır.

Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. Terekenin durumu, mirasçı sayısı, küçük veya kısıtlı mirasçı bulunup bulunmadığı ve süre hesabı her dosyada farklıdır; başvurudan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.

Kanuni Dayanak: Koruma Önlemleri (TMK m.589-594)

Tereke tespiti, kanunda müstakil bir dava adı olarak geçmez; Medeni Kanun’un “Mirasın Açılmasının Sonuçları — Koruma Önlemleri” başlığı altındaki hükümlerin uygulamadaki karşılığıdır. TMK m.589 genel çerçeveyi çizer: mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Kanun bu önlemleri özellikle dört başlıkta sayar: terekede bulunan mal ve hakların yazılması, terekenin mühürlenmesi, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması.

Defter tutulmasının üç sebebi bakımından önemli bir ayrım vardır: ilk iki hâlde (vesayet altındaki mirasçının varlığı veya bir mirasçının uzun süredir bulunamaması ve temsilcisinin de olmaması) hâkim re’sen harekete geçebilir; üçüncü hâlde ise talebe bağlıdır ve bu talep ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır. Bu bir aylık süre kaçırıldığında koruma amaçlı defter tutma isteme hakkı ortadan kalkabilir; ancak terekenin kapsamının belirlenmesi ihtiyacı, aşağıda ele alınan diğer yollarla karşılanabilir.

Mirasçının bulunup bulunmadığı belirsizse TMK m.594 devreye girer: sulh hâkimi uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilan yoluyla hak sahiplerini, son ilandan başlayarak en geç bir yıl içinde mirasçılıklarını bildirmeye çağırır. Bu süre içinde kimse başvurmazsa ve mirasçı da bulunamazsa miras, Devlete geçer. Koruma önlemlerinin bütünü Terekenin Tespiti ve Korunması Davası yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Görev, Yetki ve Yargılama Usulü

Tereke tespiti talebi bir çekişmesiz yargı işidir. HMK m.382, miras hukukundaki çekişmesiz yargı işlerini sayarken terekede defter tutulmasını da bu kapsamda gösterir. Bunun uygulamadaki sonuçları şunlardır: aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; talep hasım gösterilmeksizin ileri sürülebilir; yargılama basit yargılama usulüne göre yürütülür ve verilen karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz.

Kararın kesin hüküm oluşturmaması önemli bir sınırdır: tereke tespiti kararı, bir malın gerçekten terekeye ait olup olmadığını nihai olarak belirlemez. Bir mal üzerinde üçüncü kişi hak iddia ediyorsa bu uyuşmazlık ayrı bir davada, örneğin miras sebebiyle istihkak veya tapu iptali ve tescil davasında çözülür. Buna karşılık tespit kararı ve düzenlenen defter, sonraki davalarda güçlü bir başlangıç delili oluşturur ve mirasçıların hangi malı hangi davada talep edeceğini netleştirir.

Hangi miras davasının hangi mahkemede açılacağına ilişkin tam tablo için Miras Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme yazısına bakılabilir.

Hangi Kurumlara Müzekkere Yazılır?

Tereke tespitinin asıl gücü, mahkemenin resmî kurumlardan doğrudan bilgi isteyebilmesinde yatar. Mirasçının kendi başına ulaşamayacağı pek çok kayıt, mahkeme müzekkeresiyle dosyaya gelir. Dilekçede istenen kurumların tek tek sayılması, sürecin uzamasını önler.

Elektronik para hesaplarının sorgulanması son yıllarda gündeme gelen bir kalemdir ve Mirasçılar İçin e-Devlet’te Elektronik Para Hesabı Sorgulama yazısında ele alınmıştır. Terekede gizlenen malın nasıl bulunacağına ilişkin daha geniş yol haritası Terekede Mal Varlığı Araştırması rehberindedir. Kiralık kasa ve emanet eşya bakımından Babamın Kiralık Kasası ve Emanet Eşyaları yazısına bakılabilir.

Benzer Ama Farklı: Dört Kurumun Karşılaştırması

Uygulamada birbirine en çok karıştırılan kurumlar tereke tespiti, mirasın resmî defterinin tutulması, resmî tasfiye ve miras sebebiyle istihkaktır. Dördü de terekeyi konu alır ama amaçları, süreleri ve sonuçları farklıdır. Yanlış yolun seçilmesi hem süre hem harç kaybına yol açar.

Bu tablonun pratik okunuşu şudur: yalnızca “terekede ne var” sorusunu cevaplamak isteyen mirasçı tereke tespiti ister. Borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu olmak istemeyen mirasçı ise resmî defter tutulmasını istemelidir; bu iki talebin süresi de sonucu da farklıdır. Resmî defter yolunun işleyişi Mirası Reddetmeden Borçtan Korunmak İstiyorum: Resmî Defter Tutma yazısında; resmî tasfiye Mirasın Resmî Tasfiyesi yazısında ele alınmıştır. Mallar bir mirasçının elinde tutuluyorsa Tereke Mallarını Teslim Etmiyor yazısına bakılmalıdır.

Tereke Temsilcisi ve Resmen Yönetim

Tespit talebiyle birlikte sık istenen ikinci önlem, terekenin resmen yönetilmesidir. TMK m.592, bunun uygulanacağı hâlleri sayar: mirasçılardan biri uzun süreyle bulunamıyor ve temsilci de bırakmamışsa, mirasta hak sahibi olduğunu ileri sürenlerden hiçbiri mirasçılık sıfatını yeterince ispatlayamıyorsa ya da bir mirasçının bulunup bulunmadığı şüpheliyse. Bu hâllerde tereke, mahkemece atanan bir yönetici eliyle yönetilir.

Buna yakın ama farklı bir kurum, TMK m.640/3’teki tereke temsilcisidir: miras ortaklığı devam ederken mirasçılar oybirliğiyle karar alamıyorsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına bir temsilci atayabilir. Elbirliği mülkiyetinde her işlem oybirliği gerektirdiğinden, tek bir mirasçının direnmesi kiraların tahsilini, sigorta işlemlerini ve olağan yönetimi kilitleyebilir; temsilci ataması bu kilidi açar. Ayrıntılar Miras Ortaklığı ve Tereke Temsilcisi Atanması ile Miras Ortaklığında Yönetim ve Oybirliği İlkesi yazılarındadır. Terekeyi fiilen yöneten mirasçının hesap verme yükümlülüğü ise Mirasçılardan Biri Terekeyi Yönetiyor yazısında ele alınmıştır.

Tespitten Sonra: Hangi Yol Açılır?

Tereke tespiti bir son değil, başlangıçtır. Düzenlenen defter, mirasçının önündeki seçenekleri netleştirir.

Bu yolların her biri ayrı bir dilekçeyle açılır. Reddi miras için Mirasın Reddi Dilekçesi Örneği, ortaklığın giderilmesi için İzale-i Şuyu Dava Dilekçesi Örneği, tenkis için Tenkis Dava Dilekçesi Örneği, muris muvazaası için Muris Muvazaası Tapu İptali ve Tescil Dilekçesi, veraset ilamı için Veraset İlamı Talep Dilekçesi Örneği sayfaları kullanılabilir. Terekedeki ticari defterlerin delil değeri Babamın Ticari Defterleri Nerede? yazısındadır.

Süreç Adım Adım

Dilekçenin verilmesinden defterin düzenlenmesine kadar izlenen aşamalar aşağıdadır. Süreler mahkemenin iş yüküne göre değişir; tablodaki süreler tipik uygulamayı gösterir, bağlayıcı değildir.

Beşinci aşama özellikle ev eşyası, ziynet ve elde tutulan taşınırlar bakımından belirleyicidir; bu kalemler kayıtlarda görünmediğinden ancak keşifle tespit edilebilir. Ziynet eşyasının hukuki durumu Ziynet Eşyası ve Kişisel Malların Mirasta Durumu yazısında; ev eşyasının paylaşımı Evdeki Eşyalar Kime Kalır? yazısında ele alınmıştır.

Alacaklılar ve Vasiyet Alacaklısı Bakımından Tereke Tespiti

Tereke tespitini yalnız mirasçılar isteyemez; hukuki yararı bulunan ilgililer de talepte bulunabilir. Bu, özellikle miras bırakandan alacaklı olan kişiler bakımından önemlidir. Borçlunun ölümü alacağı sona erdirmez; alacak terekeye yönelir ve mirasçılar TMK m.641 uyarınca tereke borçlarından müteselsilen ve bütün malvarlıklarıyla sorumlu olur. Ancak mirasçılar terekeyi hızla dağıtırsa alacağın tahsili fiilen imkânsız hâle gelebilir.

Kanun bu ihtimale karşı iki ayrı koruma sunar. Birincisi, koruma önlemleri kapsamında terekenin yazımı ve gerekiyorsa mühürlenmesi ya da resmen yönetilmesidir. İkincisi, miras bırakanın alacaklıları ile vasiyet alacaklılarının, alacaklarının tehlikeye düştüğünü ispat etmeleri hâlinde resmî tasfiye isteyebilmeleridir. Resmî tasfiyede tereke mahkemece atanan tasfiye memuru eliyle tasfiye edilir, borçlar ödenir ve kalan mirasçılara verilir; mirasçılar tereke borçlarından kişisel malvarlıklarıyla sorumlu tutulmaz.

Borçlunun ölümü hâlinde alacaklının izleyeceği strateji Borçlu Öldü, Mirasçılar Malları Kaçırıyor yazısında; mirasın reddinin alacaklılar tarafından iptali Mirasın Reddinin İptali yazısında; tereke alacaklılarının mirasçılara başvuru usulü ise Tereke Alacaklılarının Hakları yazısında ele alınmıştır. Ölen kişinin icra takibindeki borcunun akıbeti için Ölen Kişinin İcra Borcu Mirasçıya Geçer mi? yazısına bakılabilir.

Harç, Gider Avansı ve Vekâlet Ücreti

Tereke tespiti çekişmesiz yargı işi olduğundan nispi değil maktu harca tabidir; yani terekenin değeri harcı etkilemez. Buna karşılık asıl masraf kalemi harç değil, müzekkere, tebligat, keşif ve bilirkişi giderlerini karşılayan gider avansıdır. Avansın yetmemesi hâlinde mahkeme tamamlama için süre verir; verilen sürede tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılabilir.

Harç ve avans tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden, başvuru anındaki güncel tarife esas alınmalıdır. Miras dosyalarında avukatlık ücretinin nasıl hesaplandığı Miras Avukatı Vekâlet Ücreti yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Maddi durumu elverişli olmayan mirasçılar bakımından adli yardım talebi de gündeme gelebilir.

Sık Yapılan Hatalar

Son satır en pahalı hatadır: tereke tespiti talebi mirasın reddi süresini durdurmaz. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, tespit sonucu beklenmeden ret için ayrı bir başvuru yapılması ya da resmî defter tutulmasının istenmesi gerekir.

Süreler Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Tereke tespiti dilekçesi hangi mahkemeye verilir?

Miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine verilir. Mirasçının kendi ikametgâhı yetkiyi belirlemez; başka bir yer mahkemesine verilen dilekçe yetkisizlik nedeniyle gecikmeye yol açar.

Tereke tespiti için süre var mı?

Mirasçı veya ilgililerden birinin istemi üzerine defter tutulması, ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde istenmelidir. Vesayet altındaki mirasçının varlığı veya bir mirasçının uzun süredir bulunamaması gibi hâllerde hâkim re’sen de harekete geçebilir.

Tereke tespiti istemek mirası kabul etmek anlamına gelir mi?

Gelmez. Koruma amaçlı bu talep mirası benimseme sayılmaz. Ancak ret süresi içinde olağan yönetimi aşan işlemler yapmak, örneğin hesaptan para çekmek veya tereke mallarını kendine mal etmek zımnen kabul sayılır ve ret hakkını düşürür.

Tereke tespitinde diğer mirasçıları davalı göstermek gerekir mi?

Gerekmez. Terekede defter tutulması çekişmesiz yargı işidir; hasım gösterilmeden talep edilebilir. Diğer mirasçılar ilgili sıfatıyla sürece katılabilir.

Mahkeme hangi kurumlardan bilgi ister?

Tapu ve Kadastro Müdürlüğü, Emniyet trafik tescil, bankalar ve Risk Merkezi, Merkezi Kayıt Kuruluşu, vergi dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu, noterlikler, ticaret sicili ve icra dairelerinden bilgi istenebilir. Bu kurumların dilekçede tek tek sayılması süreci kısaltır.

Tereke tespiti kararı mülkiyeti belirler mi?

Belirlemez. Karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; bir malın gerçekten terekeye ait olup olmadığı tartışmalıysa bu uyuşmazlık miras sebebiyle istihkak ya da tapu iptali ve tescil davasında çözülür.

Tereke tespiti ile mirasın resmî defteri aynı şey mi?

Değildir. Tereke tespiti terekenin kapsamını belirlemeye ve korumaya yöneliktir. Mirasın resmî defterinin tutulması ise mirasçının sorumluluğunu deftere yazılan borçlarla sınırlar ve ölümün öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde istenmelidir.

Ev eşyası ve altınlar da deftere yazılır mı?

Yazılabilir. Kayıtlarda görünmeyen bu kalemler ancak keşif yoluyla tespit edilir; bu nedenle dilekçede konutta keşif yapılması talep edilmelidir.

Miras bırakanın borçları da tespit edilir mi?

Edilir ve edilmelidir. Aktif ile pasifin birlikte belirlenmesi, terekenin borca batık olup olmadığının anlaşılması için zorunludur. Bu nedenle bankalara, vergi dairesine, SGK’ya ve icra dairelerine de müzekkere istenmelidir.

Tereke tespiti mirasın reddi süresini durdurur mu?

Durdurmaz. Üç aylık ret süresi bağımsız işler. Terekenin borca batık olma ihtimali varsa tespit sonucu beklenmeden ret başvurusu veya resmî defter talebi değerlendirilmelidir.

Tek bir mirasçı tek başına tereke tespiti isteyebilir mi?

İsteyebilir. Mirasçılardan her biri, elbirliği ortaklığına giren hakların korunmasını sağlayabilir ve bu koruma bütün mirasçılara yarar sağlar.

Tereke temsilcisi ile terekenin resmen yönetilmesi arasındaki fark nedir?

Resmen yönetim, mirasçının bulunamaması veya mirasçılık sıfatının ispatlanamaması gibi hâllerde uygulanan bir koruma önlemidir. Tereke temsilcisi ise miras ortaklığı devam ederken oybirliği sağlanamadığında, mirasçılardan birinin istemiyle atanır ve olağan yönetimi mümkün kılar.

Mirasçıların kimler olduğu bilinmiyorsa ne olur?

Sulh hâkimi uygun araçlarla ve bir ay ara ile iki defa ilan yaparak hak sahiplerini, son ilandan itibaren en geç bir yıl içinde mirasçılıklarını bildirmeye çağırır. Bu süre içinde başvuran olmaz ve mirasçı bulunamazsa miras Devlete geçer.

Tereke tespiti kararına itiraz edilebilir mi?

Hukuki yararı bulunan ilgililer kanun yoluna başvurabilir. Ayrıca karar kesin hüküm oluşturmadığından, terekeye dâhil olduğu veya olmadığı ileri sürülen mallar bakımından ayrı dava açma imkânı her hâlde saklıdır.

Tespitten sonra tapu doğrudan mirasçılar adına geçer mi?

Geçmez. Tapuda intikal için mirasçılık belgesi alınması, veraset ve intikal beyannamesinin verilerek ilişik kesme belgesinin temini ve tapu müdürlüğüne başvurulması gerekir. Tereke tespiti yalnızca kapsamı belirler.