Elektronik para hesabı sorgulama, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2026-30 sayılı basın duyurusuyla e-Devlet Kapısı’na eklenen yeni bir hizmettir. Kişiler adlarına hangi ödeme ve elektronik para kuruluşunda hesap bulunduğunu tek ekrandan görebilir; yasal mirasçılar da aynı sorgulamayı vefat eden yakınları adına yapabilir. Bu, tereke tespiti bakımından önemli bir yeniliktir.
Miras paylaşımında hak kaybı yaşamayın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Hizmet Tam Olarak Neyi Gösteriyor?
TCMB, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun uyarınca ödemeler alanını düzenlemek ve denetlemekle görevlidir. Hizmet bu yetki çerçevesinde, ilgili kuruluşlardan alınan veriler üzerinden oluşturulmuştur.
Ekranın verdiği bilgi tek cümleyle özetlenebilir: hangi kuruluşta hesabınız var. Bu bilgi, dijital cüzdanların, ön ödemeli kartların ve elektronik para uygulamalarının yaygınlaştığı bir dönemde, dağınık hesapların tek listede görünmesini sağlar.
Kapsama giren kuruluşlar
Sorgulama, TCMB’nin düzenleme ve denetimi altında faaliyet gösteren ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarını kapsar. Yetkili kuruluşların güncel listesi TCMB internet sitesinin “Ödeme Hizmetleri” bölümünde yayımlanmaktadır. Ödeme kuruluşu, ödeme hizmeti sağlamak üzere yetkilendirilen tüzel kişiyi; elektronik para kuruluşu ise elektronik para ihraç etme yetkisi verilen tüzel kişiyi ifade eder.
Kapsam dışında kalanlar
Bu noktada en sık yapılan hata, hizmetin bir “tüm hesaplarım” ekranı sanılmasıdır. Öyle değildir:
- Banka mevduat ve katılım hesapları bu ekranda görünmez. Bankalar 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabidir ve farklı bir rejim içindedir.
- Bakiye görünmez. Hesabın varlığı görünür, içindeki tutar görünmez.
- İşlem geçmişi, para transferi ve hesap kapatma seçenekleri ekranda yer almaz.
- Yalnızca kendi mağaza ağında ya da belirli bir mal veya hizmet grubunda kullanılabilen bazı ön ödemeli araçlar 6493 sayılı Kanun kapsamı dışındadır.
Kısacası hizmet bir tespit aracıdır, bir tahsil aracı değildir. Hukuki değerini de buradan alır.
Mirasçılar İçin Bu Neden Önemli?
Miras bırakanın geride tam olarak ne bıraktığı çoğu zaman bilinmez. Tapu, araç ve banka kayıtlarına mahkeme müzekkereleriyle ulaşılabilirken, dijital cüzdanlar uzun süre görünmez kaldı. Bu hesaplar terekeye dâhil olmasına rağmen, varlıklarından kimsenin haberi olmadığı için fiilen kayboluyordu.
Terekenin gerçek büyüklüğünü görmek
Terekenin tespiti, sonraki tüm miras davalarının zeminini kurar. Paylaşma davasında neyin paylaşılacağı, tenkis ve muris muvazaası davalarında terekenin gerçek büyüklüğü bu envantere dayanır. e-Devlet sorgulaması, bu envanterin dijital ayağını mirasçının kendi başına, dava açmadan tamamlamasına imkân verir.
Mirasın reddi kararında belirleyici olabilir
Tereke borca batık görünüyorsa mirasçı reddi düşünür. Ancak ret kararı geri alınamaz. Sorgulama, ret kararından önce aktif tarafın eksiksiz görülmesini sağlar. Küçük görünen birkaç dijital cüzdan, tabloyu değiştirebilir.
Bilgi saklayan mirasçıya karşı denge
Uygulamada terekeye fiilen hâkim olan mirasçı bilgi paylaşmayabilir. Sorgulama, diğer mirasçılara bağımsız ve resmî bir bilgi kaynağı sunar. Ekran çıktısı, terekenin tespiti talebinde hangi kuruluşlara müzekkere yazılmasını istediğinizi somut olarak göstermenizi de kolaylaştırır.
e-Devlet’te Sorgulama Nasıl Yapılır?
Sorgulama beş adımda tamamlanır. Kritik nokta ikinci adımdadır: kendi hesaplarınız ile mirasçısı olduğunuz kişi adına sorgulama iki ayrı hizmet ekranıdır. Yanlış ekrandan sonuç alamayan kullanıcılar çoğunlukla bu ayrımı gözden kaçırmaktadır.
- e-Devlet Kapısı’na giriş yapın. turkiye.gov.tr adresine e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile giriş yapın.
- Doğru hizmeti seçin. Arama kutusuna “Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşu Hesap Sahipliği Sorgulama” yazın ve mirasçı sıfatıyla sorgulama yapacaksanız ilgili ekranı seçin.
- Sorgulamayı çalıştırın. Sonuç ekranı, veri alınan kuruluşlar üzerinden hesap sahipliğini listeler.
- Kuruluş listesini kaydedin. Çıkan kuruluş adlarını not alın veya çıktısını saklayın; bu liste sonraki başvuruların dayanağıdır.
- Her kuruluşa ayrı başvuru yapın. Bakiyeyi öğrenmek ve talep etmek için listedeki her kuruluşa ayrı ayrı başvurulur.
TCMB duyurusunda hizmetin mirasçısı olunan kişi adına kullanılabileceği belirtilmiş; ekranın hangi mirasçılık verisini esas aldığı ayrıntılandırılmamıştır. Sonuç alamayan mirasçıların, mirasçılık belgesiyle doğrudan kuruluşa başvurma yolu her hâlükârda açıktır.
Tereke envanterinizi eksiksiz çıkarın
Dijital hesaplar terekenin en kolay gözden kaçan kalemidir. Sorgulama çıktınızı ve tereke durumunu birlikte değerlendirelim.
Hesap Bulundu: Paraya Nasıl Ulaşılır?
Asıl hukuki mesele burada başlar. Ekranda bir kuruluş adı görmek, o kuruluştaki fona hak kazandığınız anlamına gelmez; yalnızca nereye başvuracağınızı gösterir.
1. Mirasçılık belgesi (TMK m.598)
Yasal mirasçı, talebi üzerine mirasçılık sıfatını gösteren bir belge alır. Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya noterden temin edilebilir. Kuruluşa yapılacak başvuruda bu belge ile ölüm belgesi esas dayanaktır.
2. Elbirliği mülkiyeti ve oybirliği
Birden fazla mirasçı varsa tereke üzerinde miras ortaklığı doğar ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Ortaklığa dâhil malların yönetimi ve tasarrufu kural olarak oybirliğiyle yürütülür (TMK m.640 vd.). Bu nedenle kuruluşlar tek mirasçının talebiyle ödeme yapmaktan kaçınır; tüm mirasçıların ortak başvurusu veya tereke temsilcisi atanması aranır.
3. Kuruluş ödeme yapmazsa
Başvuruya rağmen ödeme yapılmazsa, mirasçılar terekeye ait bir alacağın tahsili için genel hükümlere göre hareket eder. Tereke temsilcisi atanması, alacak davası veya icra takibi gündeme gelebilir. Bu aşamada belge düzeninin baştan doğru kurulmuş olması süreci belirler.
Para Çekmeden Önce: Mirasın Reddi Riski
Bu, yazının en kritik uyarısıdır. Yasal mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir; bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispatlanmadıkça miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır.
Buna karşılık, ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapan ya da terekeye ait malları gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m.610).
Pratik sonuç: Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, dijital cüzdandaki parayı çekmek zımnen mirası kabul etmiş sayılmanıza ve tüm borçlardan sorumlu tutulmanıza yol açabilir. Önce tespit, sonra karar; tahsil en son adımdır.
Kuruluş Tasfiye Olmuşsa Fonların Durumu
6493 sayılı Kanun, ödeme ve elektronik para kuruluşlarınca kabul edilen fonlar ile bu fonların tutulduğu hesapların, kuruluşun iradi ya da zorunlu tasfiyeye tabi tutulması veya faaliyet izninin iptal edilmesi gibi hâllerde, başka kanunlardaki önceliklere bakılmaksızın fon sahiplerinin haklarının tazmini için kullanılacağını düzenler. Kuruluşlar fon sahiplerinin haklarının tazmininden sorumludur.
Bu koruma önemlidir; ancak bankalardaki mevduat sigortası ile aynı yapıda değildir. Ayrıca bankalardaki mevduat için 5411 sayılı Kanun m.62’de öngörülen on yıllık zamanaşımı ve TMSF’ye devir rejimi, ödeme ve elektronik para kuruluşları bakımından doğrudan uygulanmaz.
Vergi ve Beyan Boyutu
Elektronik para hesabındaki bakiye de terekenin bir unsurudur ve veraset ve intikal vergisi beyanına dâhil edilir. Beyannamenin süresinde verilmemesi usulsüzlük yaptırımlarına yol açabilir. Sorgulama çıktısını beyan hazırlığının ilk aşamasında elde etmek, sonradan ortaya çıkan hesaplar nedeniyle düzeltme beyannamesi verme zorunluluğunu azaltır.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış ekranı kullanmak. Kendi adına sorgulama ile mirasçı sıfatıyla sorgulama ayrı hizmetlerdir.
- Boş sonucu “hesap yok” saymak. Kapsam dışı kalan araçlar ve banka hesapları bu ekranda görünmez; envanteri tek kaynağa dayandırmayın.
- Listeyi kaydetmemek. Ekran çıktısı sonraki başvuruların ve müzekkere taleplerinin dayanağıdır.
- Ret süresini işletmek. Üç aylık süre sorgulama yaparken de işlemeye devam eder.
- Diğer mirasçıları sürecin dışında bırakmak. Elbirliği mülkiyeti nedeniyle tek taraflı tasarruf sonuç vermez ve ihtilaf doğurur.
Miras dosyanızı birlikte planlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bakiyeye Erişimde Yedi Adım
Elektronik para ve ödeme kuruluşlarındaki bakiyeler de terekeye girer; ancak bunlara erişim banka hesaplarından farklı işler.
| # | Adım | Neden |
|---|---|---|
| 1 | Mirasçılık belgesini alın | Talebin dayanağı |
| 2 | Kuruluşa yazılı başvurun | Kayıt oluşsun |
| 3 | Ölüm tarihli bakiye isteyin | Beyanın esası |
| 4 | Veraset beyanında gösterin | Eksik beyan riski |
| 5 | İlişiksiz belgesini alın | Ödemenin ön şartı |
| 6 | Ödeme talebinde bulunun | Paylar oranında |
| 7 | Bilgi verilmezse tespit isteyin | TMK m.589 |
Üçüncü adım geriye dönük olarak zorlaşır: ölüm tarihindeki bakiye ilgili kuruluştan istenmeli ve yazılı olarak alınmalıdır.
Yedinci adım ise kuruluş bilgi vermediğinde devreye girer: TMK m.589 kapsamında terekenin tespiti istenerek mahkemeden müzekkere yazılması sağlanır.
Bu talep mirasçılardan yalnızca biri tarafından yapılabilir ve TMK m.640/4 uyarınca korumadan hepsi yararlanır.
Beşinci adım ise fiilî kilittir: ilişiksiz belgesi olmadan kuruluşlar ödeme yapmaz.
Sorgudan Sonraki Hukuk: TMK m.599, m.702, m.606 ve 7338 s.K. m.17
Sorgu ekranında bir kayıt görünmesi, paraya erişildiği anlamına gelmez. Bakiyenin çekilebilmesi, üç ayrı kuralın aynı anda karşılanmasına bağlıdır: hakkın doğumu, ortak karar ve vergi belgesi.
Hak ölümle doğar: TMK m.599. Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Mirasçılar; mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını ve diğer malvarlığı haklarını doğrudan doğruya kazanırlar. Elektronik para ve ödeme kuruluşundaki bakiye de bir alacak hakkı olduğundan, ölümle birlikte mirasçılara geçmiş sayılır.
Ama tek başına kullanılamaz: TMK m.702. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır; kanunda veya sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça gerek yönetim gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir ve ortaklık sürerken bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz. “Payım kadarını çekeyim” talebinin reddedilme sebebi budur.
Vergi belgesi olmadan ödeme yapılamaz: 7338 s.K. m.17. Kanun, ödeme yapacak kuruluşları tek tek sayar: amme idare ve müesseseleri, bankalar, bankerler, kasa kiralayanlar, sigorta şirketleri, sair şirket ve müesseseler, istihkak sahiplerine bu verginin konusuna giren bir işlem dolayısıyla para ve senet verebilmek için önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden verilmiş bir tasdikname talep ederler. Tasdikname ibraz edilmezse, veraset yoluyla intikallerde yüzde beş oranında tevkifat yapıldıktan sonra bakiye ödenebilir. Bu nedenle elektronik para kuruluşu da banka gibi belge arar.
Ret süresi işliyor olabilir: TMK m.606. Bakiyeye ulaşma çabası sürerken bir başka saat de işler: miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Terekenin gerçek büyüklüğü sorgularla araştırılırken bu üç ay tükenebilir.
Süre uzatılabilir: TMK m.615. Kanun bir çıkış yolu tanır: önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, yasal ve atanmış mirasçılara tanınmış olan ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Mal varlığının kapsamı henüz tespit edilememişse, üç ay dolmadan süre uzatımı talebiyle sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır.
Ret hakkını düşüren davranış: TMK m.610. “Hangi işlem sahiplenme sayılır” sorusunun kanuni karşılığı nettir: yasal süre geçmeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez. Bakiyenin kendi hesabına aktarılması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Reddin sonucu: TMK m.612. Tereke borca batık görünüyorsa ve tüm mirasçılar reddederse sonuç şudur: en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. Yani ret, bakiyeden tümüyle vazgeçmek anlamına gelmeyebilir.
Kuruluş bilgi vermezse: HMK m.221. Kuruluş, mirasçılık belgesine rağmen bilgi veya ödeme vermiyorsa dava içinde çözüm vardır: mahkeme, üçüncü kişi veya kurum elinde bulunan belgelerin getirtilmesine karar verebilir ve ilgili kurum belgeyi göndermek zorundadır. Bu yolla hesap açılış bilgileri, bakiye ve ölüm sonrası yapılan hareketler dosyaya getirtilir.
Anlaşma yoksa: TMK m.640. Mirasçılar bakiyenin ne yapılacağı konusunda anlaşamıyorsa, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi miras ortaklığına bir temsilci atayabilir. Temsilci, kuruluş nezdindeki işlemleri tereke adına yürütür; böylece oybirliği engeli aşılır. Ayrıca mirasçılardan her biri, terekedeki hakların korunmasını isteyebilir ve sağlanan korumadan hepsi yararlanır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakkın doğumu | Ölümle kendiliğinden kazanma | TMK m.599 |
| Elbirliği | Belirlenmiş pay yok; oybirliği gerekir | TMK m.702 |
| Pay üzerinde tasarruf | Ortaklık sürerken yapılamaz | TMK m.702 |
| Ödemenin ön şartı | Vergi dairesinden tasdikname | 7338 s.K. m.17 |
| Belge yoksa | Veraset intikalinde yüzde beş tevkifat | 7338 s.K. m.17 |
| Ret süresi | Üç ay | TMK m.606 |
| Sürenin başlangıcı | Ölümü öğrenme veya resmen bildirim | TMK m.606 |
| Süre uzatımı | Önemli sebeple sulh hâkimi uzatabilir | TMK m.615 |
| Ret hakkının düşmesi | Tereke işlerine karışma veya maletme | TMK m.610 |
| Tümünün reddi | İflas hükümlerine göre tasfiye | TMK m.612 |
| Artan değer | Reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir | TMK m.612 |
| Bilgi alınamıyorsa | Kurum belgelerinin celbi | HMK m.221 |
| Anlaşmazlık | Tereke temsilcisi ve koruma önlemleri | TMK m.640 |
Hangi İşlem Sahiplenme Sayılır?
| İşlem | Ret hakkını düşürür mü | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakiye sorgulamak | Hayır | Bilgi toplama |
| Kuruluştan döküm istemek | Hayır | Koruma |
| Terekenin tespitini istemek | Hayır | TMK m.589 |
| Zamanaşımını kesen takip | Hayır | TMK m.610/son |
| Parayı çekip kullanmak | Evet | TMK m.610/2 |
| Bakiyeyi gizlemek | Evet | TMK m.610/2 |
Beşinci satır borçlu terekelerde en pahalı hatadır: bakiyeyi çekip kullanmak terekeyi sahiplenme sayılır ve mirası reddetme hakkını düşürür.
Bu durumda mirasçı TMK m.641 uyarınca tereke borçlarından bütün malvarlığıyla sorumlu hâle gelir.
İlk dört satır ise güvenlidir: sorgulama, döküm isteme ve koruma amaçlı talepler sahiplenme sayılmaz.
Dördüncü satır özellikle değerlidir. TMK m.610’un son fıkrası: zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasına engel olmak için dava açılması ve cebrî icra takibi yapılması, ret hakkını ortadan kaldırmaz.
Kuruluşun Faaliyeti Sona Ermişse
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Kuruluş faaliyette | Doğrudan başvuru |
| Faaliyet izni kaldırılmış | Tasfiye süreci izlenir |
| Tasfiye tamamlanmış | Alacak sırasına göre |
| Ticaret sicili kayıtları | Tasfiye memuru bilgisi |
| Alacak bildirimi | Süresi içinde yapılmalı |
| Bildirilmezse | Karşılanmayabilir |
Beşinci ve altıncı satırlar birlikte hak kaybına yol açar: tasfiye sürecinde alacak süresinde bildirilmezse karşılanmayabilir.
Bu nedenle kuruluşun faaliyet durumu erken araştırılmalı ve tasfiye hâlinde alacak bildirimi gecikmeden yapılmalıdır.
Dördüncü satır bilgi kaynağını gösterir: tasfiye memurunun kimliği ve iletişim bilgileri ticaret sicili kayıtlarından öğrenilir.
Üçüncü satır ise beklenti yönetimidir: tasfiye tamamlanmışsa alacağın karşılanma imkânı sınırlıdır.
Beyanda Nasıl Gösterilir?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Elektronik para bakiyesi | Terekeye girer |
| Beyan | Ölüm tarihli bakiye ile |
| Beyan dışı bırakılırsa | Sonradan ek tarhiyat |
| Kripto varlıklar | Ayrıca araştırılmalı |
| Yurt dışı platformlar | MÖHUK ve ilgili ülke kuralları |
| Süre | 4-8 ay |
Üçüncü satır sıkça yaşanan bir risktir: bu bakiyeler tapu gibi görünür bir kayıtta yer almadığından beyan dışı kalır ve sonradan ortaya çıktığında ek tarhiyat doğurur.
Dördüncü satır ise ayrı bir araştırma gerektirir: kripto varlıklar bu sorgulama kapsamında görünmeyebilir; erişim bilgileri olmadan tespiti güçleşir.
Beşinci satır ise yurt dışı bağlantılı dosyalarda önem taşır: MÖHUK m.20/2 uyarınca mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümler malların bulunduğu ülke hukukuna tabidir.
Altıncı satır ise süre kategorisini hatırlatır: mirasçı veya ölüm yurt dışındaysa beyan süresi altı, her ikisi de yurt dışındaysa sekiz aya çıkar.
Altı Yaygın Hata ve Sonuçları
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| Sorgulamayı hiç yapmamak | Bakiye terekede görünmez |
| Parayı çekip kullanmak | Ret hakkı düşer |
| Beyanda göstermemek | Ek tarhiyat |
| Tek mirasçının tamamını alması | Diğerlerine karşı sorumluluk |
| Tasfiye sürecini kaçırmak | Alacak karşılanmaz |
| Yazılı başvuru yapmamak | İspat sorunu |
Dördüncü satır mirasçılar arası uyuşmazlık doğurur: bakiye terekeye ait olduğundan paylar oranında bölüşülür ve tahsil eden mirasçı TMK m.646/3 uyarınca eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür.
Altıncı satır ise sonraki süreç için önemlidir: yazılı başvuru ve tebliğ belgesi, kuruluşun bilgi vermediğini ispatlar ve mahkemeden müzekkere talebinin dayanağını oluşturur.
Birinci satır ise en yaygın kayıptır: sorgulama yapılmadığında bakiye hiç fark edilmez ve tereke eksik paylaşılır.
İkinci satır ise borçlu terekelerde geri dönüşü olmayan sonuç doğurur; karar verilmeden tahsilat yapılmamalıdır.
Dijital Varlıkların Envanteri
| Kalem | Nereden araştırılır | Terekeye girer mi |
|---|---|---|
| Elektronik para hesabı | e-Devlet sorgusu | Evet |
| Ödeme kuruluşu bakiyesi | Kuruluşa başvuru | Evet |
| Banka mevduatı | Bankalar | Evet |
| Menkul kıymet hesabı | Aracı kurum | Evet |
| Kripto varlık | Platform; erişim bilgisi | Evet; tespiti güç |
| Dijital abonelikler | Hesap hareketleri | Gider kalemi |
| Yurt dışı platformlar | İlgili ülke kuralları | MÖHUK m.20 |
Beşinci satır en güç tespit edilen kalemdir: kripto varlıklar merkezî bir kayıtta görünmediğinden erişim bilgileri olmadan tespiti neredeyse imkânsızdır.
Bu nedenle murisin bilgisayar, telefon ve e-posta hesaplarındaki kayıtlar dikkatle incelenmelidir.
Altıncı satır ise tereke değerini korur: kullanılmayan dijital abonelikler aylarca çalışmaya devam eder ve terekeden para çıkışı doğurur.
Birinci ve ikinci satırlar ise bu yazının konusudur: bu bakiyeler taşınır mal niteliğinde terekeye girer ve veraset beyanında gösterilmelidir.
Tek bakışta: sorgudan paraya, adım adım
Sorgulama yalnızca hangi kuruluşta hesap olduğunu gösterir; bakiyeyi ve hareketleri göstermez. Paraya erişim ayrı bir belge zinciri ister.
| Adım | Ne yapılır | Not |
|---|---|---|
| 1 · Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesinden alınır | Sorgulama için ön şarttır (TMK m.598) |
| 2 · e-Devlet sorgusu | Murise ait hesap bulunan kuruluşlar listelenir | Bakiye ve hareket görünmez |
| 3 · Kuruluşa başvuru | Listelenen her kuruluşa ayrı ayrı başvurulur | Her kuruluşun kendi prosedürü vardır |
| 4 · Vergi dairesi | Veraset ve intikal vergisi beyanı verilir, ilişik kesme belgesi alınır | Belge yoksa veraset yoluyla intikalde %5 tevkifat yapılır (VİVK m.17) |
| 5 · Tahsil | Bakiye mirasçılara ödenir | Tek mirasçı tek başına tasarruf edemez |
Buradaki en kritik uyarı paranın kendisiyle değil, parayı almanın hukuki sonucuyla ilgilidir.
| Davranış | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakiyeyi çekmek / kullanmak | Mirası benimseme sayılabilir; ret hakkı düşer | TMK m.610/2 |
| Süre içinde hiç beyanda bulunmamak | Miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır | TMK m.610/1 |
| Tereke borca batıksa | Önce ret veya resmî defter değerlendirilir, sonra tahsile gidilir | TMK m.605 · m.619 |
| Bir mirasçının tek başına çekmesi | Tereke elbirliğiyle geçtiğinden tek başına tasarruf edilemez | TMK m.640/2 |
| Anlaşmazlık hâlinde | Sulh mahkemesinden tereke temsilcisi istenir | TMK m.640/3 |
| Sık yapılan hata | Doğrusu |
|---|---|
| Sorgu sonucunu bakiye sanmak | Sorgu yalnızca kuruluş bilgisini verir |
| Tek kuruluşa bakıp bırakmak | Listedeki her kuruluşa ayrı başvurulmalıdır |
| İlişik kesme belgesini atlamak | Belgesiz ödemede %5 tevkifat uygulanır |
| Borca batık terekede önce parayı çekmek | Ret hakkı kaybedilir; önce tereke durumu değerlendirilmelidir |
| Diğer mirasçıların onayı olmadan işlem yapmak | Elbirliği kuralı gereği geçersiz kalır |
📘 İlgili Rehberler
- Ana Rehber: Miras Hukuku Rehberi
- Banka Mevduatı, Ortak Hesap ve Mirasçıların Erişimi
- Babamın Dijital Hesapları ve Dijital Varlıkları Ne Olacak? (Dijital Miras)
- Miras Bırakanın Alacaklarının Mirasçılarca Tahsili
- Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret (Borca Batık Tereke)
- Tereke Alacaklılarının Hakları ve Mirasçılara Başvuru
Sıkça Sorulan Sorular
Bakiyeyi tek başıma çekebilir miyim?
TMK m.599 uyarınca alacak ölümle mirasçılara geçer; ancak TMK m.702 uyarınca elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları yoktur, yönetim ve tasarruf işlemleri oybirliği gerektirir ve ortaklık sürerken bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.
Elektronik para kuruluşu neden vergi belgesi istiyor?
7338 s.K. m.17 uyarınca sayılan kurum ve şirketler, istihkak sahiplerine para verebilmek için önce verginin ödendiğine dair vergi dairesinden verilmiş bir tasdikname talep ederler; tasdikname ibraz edilmezse veraset yoluyla intikallerde yüzde beş oranında tevkifat yapıldıktan sonra bakiye ödenebilir.
Araştırma sürerken ret süresi işler mi?
TMK m.606 uyarınca miras üç ay içinde reddolunabilir ve bu süre yasal mirasçılar için ölümü öğrendikleri, atanmış mirasçılar için tasarrufun resmen bildirildiği tarihten başlar. TMK m.615 uyarınca önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi bu süreyi uzatabilir veya yeni süre tanıyabilir.
Bakiyeyi hesabıma aktarmam ret hakkımı düşürür mü?
TMK m.610 uyarınca yasal süre geçmeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı mirası reddedemez. Bakiyenin kendi hesabına aktarılması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Tüm mirasçılar reddederse bakiyeye ne olur?
TMK m.612 uyarınca en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh mahkemesince iflâs hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
Elektronik para hesabı sorgulama e-Devlet’te ücretli mi?
Hayır. Hizmet e-Devlet Kapısı üzerinden ücretsiz sunulmaktadır. Sorgulama için e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile giriş yapmanız yeterlidir; ayrıca bir başvuru veya harç söz konusu değildir.
Sorgulama ekranında hesaptaki para tutarı görünüyor mu?
Hayır. Hizmetin kapsamı hesap sahipliğiyle sınırlıdır; hangi kuruluşta hesap bulunduğu görünür, bakiye, işlem geçmişi veya para transferi ekranda yer almaz. Tutarı öğrenmek için listede çıkan kuruluşa doğrudan başvurmanız gerekir.
Banka hesapları da bu ekranda çıkar mı?
Hayır. Ekran yalnızca TCMB’nin düzenleme ve denetimine tabi ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarındaki hesapları kapsar. Bankalardaki mevduat ve katılım hesapları bu hizmetin dışındadır; onlar için ayrı yollara başvurulur.
Mirasçı olarak sorgulama yapmak için veraset ilamı şart mı?
Sorgulama ekranı ile paraya ulaşma aşamasını ayırmak gerekir. Ekranda hesabın varlığını görmek başka, o hesaptaki fonu talep etmek başkadır. Kuruluşa yapılacak başvuruda mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ve ölüm belgesi istenir.
Vefat eden kişinin hesabındaki parayı tek başıma çekebilir miyim?
Kural olarak hayır. Birden fazla mirasçı varsa tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti doğar ve tasarruf için mirasçıların oybirliği aranır (TMK m.640 vd.). Kuruluşlar genellikle tüm mirasçıların ortak talebini veya tereke temsilcisi atanmasını ister.
Hesaptan para çekmek mirası kabul etmiş sayılmama yol açar mı?
Evet, bu ciddi bir risktir. Ret süresi dolmadan tereke işlerine mirasçı sıfatıyla karışan veya terekeye ait bir değeri kendine mal eden kişi, mirası reddetme hakkını yitirir (TMK m.610). Tereke borca batıksa önce bu değerlendirme yapılmalıdır.
Kuruluş faaliyet izni iptal edilmişse paramız yanar mı?
6493 sayılı Kanun, kuruluşun tasfiyeye tabi tutulması veya faaliyet izninin iptali hâlinde kabul edilen fonların öncelikle fon sahiplerinin haklarının tazmini için kullanılacağını düzenler. Bu koruma banka mevduat sigortasıyla aynı şey değildir.
Uzun süre kullanılmayan elektronik para hesabı devlete geçer mi?
Bankalardaki mevduat için 5411 sayılı Kanun m.62’de öngörülen on yıllık zamanaşımı ve TMSF’ye devir rejimi, ödeme ve elektronik para kuruluşları bakımından doğrudan uygulanmaz. Burada ilişki çerçeve sözleşme ve genel hükümlere tabidir.
Bilgilendirme: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Miras hukukunda süreler hak düşürücüdür ve verilen kararlar geri alınamaz; işlem yapmadan önce avukata danışın.
İlgili Rehberler
- Dijital Miras: Dijital Varlıkların ve Hesapların Akıbeti
- Terekenin Tespiti ve Korunması Davası (TMK 589 vd.)
- Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın İntikali
- Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret
- Miras Ortaklığı ve Tereke Temsilcisi Atanması (TMK 640)
- Miras Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
- Miras Hukuku — tüm rehberler
Ret süresi dolmadan doğru kararı verin
Terekeye dokunmadan önce aktif ve pasifin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Üç aylık ret süresi işlemeye devam eder.
Sorgulama sonucunda hiçbir kayıt çıkmazsa ne anlama gelir?
Müteveffa adına kayıtlı elektronik para hesabı bulunmadığı anlamına gelir. Banka hesapları, yatırım hesapları ve diğer varlıklar ayrı kanallardan sorgulanmalıdır.
Sorgulamayı mirasçılardan biri tek başına yapabilir mi?
Mirasçılık belgesiyle bilgi talebinde bulunulabilir. Ancak paranın çekilmesi bakımından miras ortaklığı kuralları işler ve birlikte hareket gerekir.
Hesaptaki para veraset beyannamesine yazılır mı?
Evet. Elektronik para hesabındaki bakiye mal varlığı unsuru olduğundan veraset ve intikal vergisi beyannamesinde gösterilmesi gerekir.
Kuruluş bilgi vermezse ne yapılabilir?
Mirasçılık belgesiyle yapılan yazılı başvuru sonuçsuz kalırsa, tereke tespiti kapsamında mahkeme aracılığıyla bilgi istenmesi yoluna gidilebilir.
Ödeme kuruluşlarındaki bakiyeler de aynı ekranda görünür mü?
Hizmetin kapsamı ilgili düzenlemeye göre belirlenir. Kapsam dışında kalan kuruluşlar için doğrudan başvuru yapılması gerekir.
Yurt dışı merkezli dijital cüzdanlar bu sorguda çıkar mı?
Hayır. Sorgulama Türkiye’deki kayıtlı kuruluşları kapsar. Yurt dışı platformlar için ilgili kuruluşa ayrıca başvurulması gerekir.
