Terekede Ne Var Bilmiyoruz: Mal Varlığı Araştırması ve Gizlenen Malı Bulma Rehberi

Miras davalarının önemli bir kısmı esas tartışmasına hiç gelmeden takılır. Sebep hukuki değildir: terekede ne olduğu bilinmemektedir. Mirasçılar tahmin yürütür, birbirini suçlar ve dava bir bilgi eksikliği üzerine kurulur. Oysa mal varlığının büyük kısmı kayıtlıdır ve doğru kurumdan doğru soruyla ortaya çıkarılabilir.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Üç Kategori: Kayıtlı, Yarı Kayıtlı, Kayıtsız

Araştırma stratejisi, malın hangi kategoriye girdiğine göre belirlenir.

Mal varlığının kategorileri

Bu ayrım, hangi araca başvurulacağını belirler. Kayıtlı mallar için müzekkere yeterlidir; kayıtsız mallar için tereke tespiti ve mühürleme gerekir.

Kurum Kurum: Nereden Ne İstenir?

Aşağıdaki tablo, uygulamada kullanılan müzekkere listesinin özetidir.

Kurum bazlı müzekkere listesi

Hukuki Araç: Terekenin Tespiti

Bu hüküm, mirasçının elindeki en kapsamlı araçtır. Sulh hâkimi yalnızca yazım değil, bir dizi önlem alabilir.

Sulh hâkiminden istenebilecek önlemler

Gizlenen Mal: Üç Aşamalı Yaklaşım

Mirasçılardan biri terekeyi elinde tutuyor ve bilgi vermiyorsa, izlenecek yol kademelidir.

Gizlenen mala karşı kademeli yaklaşım

İkinci aşama, uygulamada yeterince kullanılmayan bir imkândır. Terekeyi fiilen yöneten mirasçı, diğer mirasçılara karşı hesap verme yükümlülüğü altındadır.

Hesap verme yükümlülüğünün kapsamı

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

                                                    (İVEDİDİR)

TALEP EDEN : ...  (TC: ...)
VEKİLİ     : Av. ...
İLGİLİLER  : Diğer mirasçılar ...

KONU : TMK m.589 vd. uyarınca TEREKENİN TESPİTİ, KORUNMASI ve mal
varlığı araştırması için ilgili kurumlara MÜZEKKERE YAZILMASI
taleplerimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ...  (TC: ...), .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir.
   Müvekkil, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık
   belgesi uyarınca mirasçıdır.

2. Müteveffanın mal varlığının kapsamı müvekkilce BİLİNMEMEKTEDİR.
   Müteveffa son yıllarında ... adresinde, mirasçılardan ... ile
   birlikte yaşamış olup, terekeye ilişkin bilgi ve belgeler anılan
   mirasçının elinde bulunmaktadır.

3. Terekenin kapsamı belirlenmeden paylaşma yapılması, saklı pay ve
   tenkis hesaplarının yürütülmesi ve hak düşürücü sürelerin
   değerlendirilmesi mümkün değildir.

TALEP SONUCU :

1- TMK m.589 vd. uyarınca TEREKENİN TESPİTİNE ve mal ile hakların
   YAZIMINA,

2- Aşağıdaki kurumlara MÜZEKKERE YAZILMASINA :

   a) TAPU VE KADASTRO kayıtları : Müteveffa adına kayıtlı TÜM
      TÜRKİYE genelindeki taşınmazların, üzerlerindeki şerh ve
      takyidatlarla birlikte bildirilmesi,

   b) ... TAPU MÜDÜRLÜĞÜ : ... ada ... parsel sayılı taşınmaza
      ilişkin TAM İŞLEM DOSYASININ (geçmiş devirler, akit tabloları,
      dayanak belgeler ve vekâletnameler dâhil) gönderilmesi,

   c) NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ : Müteveffaya ait tüm nüfus kayıt örneği ve
      soybağı bilgileri,

   d) TRAFİK TESCİL : Müteveffa adına kayıtlı araçlar ile üzerlerindeki
      rehin ve hacizler,

   e) BANKALAR (ilgili üst kuruluş aracılığıyla tüm bankalara) :
      - Müteveffa adına açılmış TÜM HESAPLAR ve bakiyeleri,
      - KİRALIK KASA bulunup bulunmadığı, varsa sözleşme, yetki
        belgeleri ve ÖLÜM TARİHİNDEN SONRAKİ GİRİŞ KAYITLARI,
      - Ölüm tarihinden önceki SON ÜÇ YILLIK HESAP HAREKETLERİ,
      - Kullanılmış KREDİLER ve bunlara bağlı HAYAT SİGORTASI
        poliçeleri,
      - Verilmiş ÇEK KARNESİ ve dolaşımdaki çekler,

   f) RİSK MERKEZİ kayıtları : Müteveffanın kredi ve kredi kartı
      borçları ile kefalet kayıtları,

   g) ... VERGİ DAİRESİ : Mükellefiyet durumu, ödenmemiş vergi
      borçları ve son üç yıllık beyanlar,

   h) SGK : Hizmet dökümü, işyeri kaydı ve varsa prim borçları,

   i) ... TİCARET SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ : Müteveffanın ortaklık ve
      yöneticilik kayıtları,

   j) TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİ : Müteveffa tarafından düzenlenmiş
      VASİYETNAME, VEKÂLETNAME ve MİRAS SÖZLEŞMESİ bulunup
      bulunmadığı,

   k) SİGORTA BİLGİ KAYITLARI : Müteveffa adına düzenlenmiş hayat
      sigortası, ferdi kaza ve DASK poliçeleri,

   l) ... BELEDİYE BAŞKANLIĞI : Emlak vergisi kayıtlarında müteveffa
      adına beyan edilmiş taşınmazlar,

3- Terekede KAYITSIZ DEĞERLİ MAL (ziynet, nakit, antika) bulunduğu
   dikkate alınarak, müteveffanın ... adresindeki ikametinde TMK
   m.590 uyarınca MÜHÜRLEME yapılmasına ve tespit sırasında bu
   malların ayrıntılı biçimde yazılarak FOTOĞRAFLANMASINA,

4- Terekeyi fiilen yöneten mirasçıdan, ölüm tarihinden bu yana yaptığı
   işlemler hakkında HESAP VERİLMESİNİN İSTENMESİNE,

5- Tespit edilen mal ve hakların TEREKE DEFTERİNE kaydedilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

EKLERİ : Mirasçılık belgesi, vefat belgesi, vekâletname

Araştırmanın Doğurduğu Sonuçlar

Araştırma yalnızca bilgi sağlamaz; hangi davanın açılacağını da belirler.

Bulgulara göre açılacak dava

Adım Adım Yol Haritası

1. Mirasçılık belgesini alın. Tüm sorguların anahtarıdır.
2. Terekenin tespitini isteyin. Çekişmesiz yargı işidir, harcı düşüktür.
3. Kayıtsız mal varsa mühürleme talep edin. Günler içinde.
4. Müzekkere listesini eksiksiz verin. Sonradan ek talep zaman kaybettirir.
5. Noter sorgusunu atlamayın. Vasiyetname ve vekâletname ortaya çıkar.
6. Tapu işlem dosyasını isteyin. Güncel kayıt geçmişi göstermez.
7. Banka hareketlerini geniş dönem için isteyin. Ölüm öncesi çekimler kritiktir.
8. Borç tarafını da araştırın. Ret kararı buna bağlıdır.
9. Üç aylık ret süresini takvime alın. Araştırma bitmezse resmî defter isteyin.
10. Bulgulara göre süreleri hesaplayın. Her dava kendi süresine tabidir.

Eski Miraslar: Kuşaklar Öncesine Dayanan Dosyalar

Özel bir zorluk, tapunun hâlâ dede veya büyükdede adına kayıtlı olduğu dosyalarda ortaya çıkar. Burada araştırma yalnızca mal varlığını değil, mirasçı zincirini de kapsar.

Eski miras dosyalarında araştırma

Bu tür dosyalarda en verimli yöntem, önce tam bir soybağı şeması çıkarmaktır. Her kuşak için nüfus kayıt örneği alınır, vefat edenler tespit edilir ve onların mirasçıları da şemaya eklenir. Bu yapılmadan açılan davalar, taraf teşkili eksikliğinden yıllarca sürüncemede kalır.

Bulgular Nasıl Kayıt Altına Alınır?

Araştırma sonuçlarının düzenli biçimde tutulması, sonraki tüm aşamaları kolaylaştırır. Uygulamada kullanılan yapı şudur:

Tereke dosyasının yapısı

Bu yapının en kritik satırı sonuncusudur. Her bulgu, kendi süresini de beraberinde getirir: bir bağış tespit edildiğinde bağıştan rücu için bir yıl, bir vasiyetname bulunduğunda iptal için bir yıl, borca batıklık görüldüğünde ret için üç ay işlemeye başlar.

Bu nedenle araştırma tamamlandığında yapılacak ilk iş dava dilekçesi yazmak değil, süre takvimi çıkarmaktır. Hangi talebin ne zamana kadar ileri sürülmesi gerektiği belirlenmeden, hangi davanın önce açılacağına karar verilemez.

Banka Sırrı Engel Oluşturur mu?

Bankalara yazılan müzekkerelerde sıkça karşılaşılan bir savunma, bankacılık sırrına dayanılarak bilgi verilmemesidir. Bu itiraz miras dosyalarında yerinde değildir.

Banka bilgilerine erişim

Mirasçılar, TMK m.599 uyarınca miras bırakanın hak ve borçlarını doğrudan doğruya kazandıklarından, onun banka ilişkisine ilişkin bilgilere erişme konusunda hukuki yarar sahibidir. Bu nedenle mirasçılık belgesiyle yapılan başvurular karşılıksız bırakılmamalıdır.

Uygulamada en etkili yol yine mahkeme müzekkeresidir. Doğrudan yapılan başvurularda bankalar dar yorum yapabilirken, mahkeme talebine daha kapsamlı yanıt verilir. Ayrıca müzekkerede istenen bilgiler kalem kalem sayıldığında, eksik yanıt riski azalır.

Sık Yapılan Hatalar

• Araştırmayı aylar sonra başlatmak. Kayıtsız mallar dağılır.
• Sadece güncel tapu kaydına bakmak. Geçmiş devirler görülmez.
• Noter sorgusunu atlamak. Vasiyetname ve vekâletname kaçırılır.
• Borç tarafını araştırmamak. Ret kararı yanlış verilir.
• Müzekkereleri parça parça istemek. Her seferinde aylar geçer.
• Hesap verme talebini kullanmamak. Terekeyi yöneten sorumludur.
• Mühürleme istemekten çekinmek. Kayıtsız malda başka yol yoktur.
• Resmî defter imkânını değerlendirmemek. Ret süresi baskısını kaldırır.

Mirasçının Bilinmediği Hâlde Yapılacak İlan

Araştırma yalnızca malvarlığına değil, bazen mirasçılara da yönelir. Mirasbırakanın mirasçısı bulunup bulunmadığı ya da mirasçıların tamamı bilinmiyorsa, kanun sulh hâkimine ayrı bir usul yüklemiştir.

Beşinci satır, kuşaklar öncesine dayanan dosyalarda önem taşır: miras Devlete geçmiş olsa dahi, sonradan ortaya çıkan gerçek mirasçının miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklıdır. Bu davada süreler, davalının iyiniyetli olup olmamasına göre değişir ve kötüniyetli davalıya karşı yirmi yıllık süre işler.

Gizlenen Malın Ortaya Çıkması Hâlinde İzlenecek Yol

Araştırma sonucu terekeye ait olduğu anlaşılan bir mal başka bir mirasçının elinde bulunuyorsa, talep türü sonucu belirler.

İkinci satır, davalı tarafın zamanaşımı def’i karşısında davacıyı koruyan noktadır: mirasçılıkta üstün hak iddiası bulunmayan hâllerde açılan dava adi istihkak davasıdır ve mal mevcut olduğu sürece zamanaşımı işlemez. Talebin niteliği, dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.

Süreler için miras davalarında süreler rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Terekede ne olduğunu nasıl öğrenirim?

TMK m.589 vd. uyarınca sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti istenebilir. Mahkeme, ilgili kurumlara müzekkere yazarak miras bırakana ait kayıtları celbeder.

Mirasçı kendi başına sorgulama yapabilir mi?

Mirasçılık belgesiyle bazı kurumlara başvurulabilir. Ancak kapsamlı araştırma için mahkeme aracılığıyla müzekkere yazdırılması daha etkilidir; kurumlar mahkeme talebine daha geniş yanıt verir.

Tapu kayıtları nasıl öğrenilir?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kayıt sistemi üzerinden, mirasçılık belgesiyle miras bırakana ait taşınmazlar sorgulanabilir. Mahkeme aracılığıyla tüm Türkiye kaydı istenebilir.

Banka hesapları öğrenilebilir mi?

Mahkeme aracılığıyla bankalara müzekkere yazılarak miras bırakana ait hesaplar, kiralık kasalar ve son dönem hareketleri sorulabilir. Tek tek bankalara yazılması veya ilgili üst kuruluşa toplu sorgu yapılması istenir.

Ne kadar geriye dönük hesap hareketi istenebilir?

Bankalar mevzuat gereği kayıtları belirli süre saklar. Uygulamada ölüm öncesi son yıllara ilişkin hareketler talep edilir; talep gerekçelendirildiğinde daha geniş dönem de istenebilir.

Miras bırakanın borçları nasıl öğrenilir?

Risk raporu, banka yazışmaları, vergi dairesi ve SGK sorguları ile UYAP üzerinden icra dosyası taraması yapılabilir. Senet ve kefalet gibi kayıtsız borçlar bu yolla görünmeyebilir.

Şirket ortaklığı nasıl tespit edilir?

Ticaret sicili kayıtları üzerinden miras bırakanın ortaklık ve yöneticilik durumu araştırılır. Limited şirketlerde pay defteri, anonim şirketlerde pay kayıtları incelenir.

Araç kaydı nasıl sorgulanır?

Trafik tescil kayıtları üzerinden miras bırakana ait araçlar ve üzerlerindeki rehin, haciz gibi kayıtlar sorgulanabilir.

Sağlığında yapılmış devirler görülebilir mi?

Tapu işlem dosyası istendiğinde, taşınmazın geçmiş işlemleri ve devir tarihleri görülür. Bu, muris muvazaası ve tenkis değerlendirmesi için temel kaynaktır.

Vasiyetname olup olmadığı öğrenilebilir mi?

Noterlik kayıtları üzerinden sorgulama yapılabilir. Ayrıca sulh hukuk mahkemesi kayıtlarında açılmış bir vasiyetname bulunup bulunmadığı araştırılır.

Sigorta poliçeleri nasıl bulunur?

Sigorta bilgi kayıtları üzerinden miras bırakana ait poliçeler sorgulanabilir. Hayat sigortası bulunması, kredi borçlarının kapanması bakımından önemlidir.

Bir mirasçı mal gizliyorsa ne yapılır?

Terekenin tespiti talebiyle birlikte, terekeyi yöneten mirasçıdan hesap verilmesi istenebilir. Ayrıca TMK m.637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davası açılabilir.

Yurt dışındaki mal varlığı araştırılabilir mi?

İlgili ülkenin mevzuatına ve mevcut anlaşmalara göre değişir. Genellikle o ülkede ayrı bir başvuru veya işlem gerekir; Türkiye’deki mahkeme kararı doğrudan sonuç doğurmayabilir.

Araştırma ne zaman yapılmalı?

Ölümün hemen ardından. Kayıtsız mallar hızla dağılır, süreler işlemeye başlar ve kayıtlara erişim gecikince zorlaşır.