Terekede Altın, Ziynet ve Kiralık Kasa: Kimde Kaldığı Belli Değilse Nasıl İspatlanır?

Tapudaki taşınmaz kaybolmaz; sicildeki araç saklanamaz. Ama evdeki altınlar, çekmecedeki nakit ve kiralık kasadaki varlıklar bir gecede ortadan kaybolabilir. Miras uyuşmazlıklarının en sert kavgaları, çoğu zaman hiçbir sicilde görünmeyen bu mallar üzerinden çıkar.

Bu rehberin dayandığı mevzuat

Sorunun Yapısı: Sicilsiz Mallar

Miras hukukunun ispat düzeni büyük ölçüde kayıtlar üzerine kuruludur. Tapu, trafik tescili, ticaret sicili, banka kayıtları. Ancak terekenin önemli bir kısmı bu düzenin dışında kalır.

Terekedeki malların kayıt durumu ve risk düzeyi

İlk Adım: Terekenin Tespiti ve Mühürleme

Bu hüküm, kayıtsız mallar bakımından mirasçının elindeki en güçlü araçtır. Sulh hâkimi yalnızca yazım değil, mühürleme kararı da verebilir.

Kayıtsız mallar için koruyucu önlemler

Uygulamada mühürleme talebi çekinilerek ileri sürülür; aile içi bir tedbir olarak ağır görünür. Oysa kayıtsız malların korunmasında başka etkili bir yol yoktur. Mühürleme yapıldığında, sonradan ortaya çıkacak eksiklikler için sorumlu belirlenebilir hâle gelir.

Kiralık Kasa: Özel Bir Problem

Kiralık kasa, terekedeki en kapalı kutudur. Bankanın kasada ne olduğuna dair bir kaydı yoktur; yalnızca kasanın kime kiralandığını ve kimin ne zaman giriş yaptığını bilir.

Bankanın kiralık kasaya ilişkin kayıtları

Kasanın açılması bakımından izlenecek yol:

1. Mirasçılık belgesi alınır.
2. Bankadan kasanın varlığı ve kayıtlar sorulur.
3. Sulh hukuk mahkemesinden tespit ve açım talep edilir.
4. Kasa, banka yetkilisi ve mirasçılar huzurunda açılır.
5. İçerik tutanakla tespit edilir; gerekirse fotoğraflanır.
6. İçerik, tereke defterine kaydedilir.
7. Paylaşıma kadar muhafaza yöntemi belirlenir.

Ziynet Eşyası: Kime Ait?

Altın ve ziynet eşyasında ilk soru kimin elinde olduğu değil, kime ait olduğudur. Bu ayrım yapılmadan talep kurulamaz.

Ziynet eşyasının aidiyeti

Uygulamada en çok tartışılan kalem, uzun yıllar boyunca aile birikimi olarak saklanan altınlardır. Bunların miras bırakana mı, sağ kalan eşe mi yoksa ortak birikime mi ait olduğu, somut delillere göre belirlenir.

Ziynet ve altın iddialarında deliller

Ölüm Öncesi Çekilen Paralar

Kayıtsız mallara ilişkin uyuşmazlıkların bir kısmı aslında kayıtlıdır: banka hesaplarından çekilip nakde dönüştürülen paralar. Bunlar hesap hareketlerinden izlenebilir.

Ölüm çevresinde yapılan para hareketleri

Bu tabloda kilit kavram hesap verme borcudur. Vekâletname ile hesaptan para çeken kişi, TBK m.508 uyarınca yaptığı işlemler hakkında hesap vermekle yükümlüdür. Paranın nerede kullanıldığı belgelenemezse iade sorumluluğu doğabilir.

... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

                                                    (İVEDİDİR)

TALEP EDEN : ...  (TC: ...)
VEKİLİ     : Av. ...
İLGİLİLER  : Diğer mirasçılar ...

KONU : TMK m.589-590 uyarınca TEREKENİN TESPİTİ, MÜHÜRLENMESİ ve
banka KİRALIK KASASININ AÇILARAK İÇERİĞİNİN TESPİTİ taleplerimizdir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müteveffa ... , .../.../2026 tarihinde ... adresindeki ikametinde
   vefat etmiştir. Müvekkil, müteveffanın ... sıfatıyla mirasçısıdır.

2. TEREKEDE KAYITSIZ DEĞERLİ MAL BULUNMAKTADIR :

   a) Müteveffanın ikametinde önemli miktarda ZİYNET EŞYASI ve ALTIN
      bulunduğu, aile içinde bilinen bir husustur. Ekte sunulan
      .../.../.... tarihli kıymetli eşya sigorta poliçesinde bu
      mallar ... TL bedelle sigortalanmıştır.

   b) Müteveffa adına ... Bankası ... Şubesinde ... numaralı KİRALIK
      KASA bulunmaktadır. Kasa sözleşmesi ekte sunulmuştur.

3. ANİ KAYBOLMA RİSKİ MEVCUTTUR :

   Anılan malların hiçbiri sicile tabi olmayıp, kolaylıkla yer
   değiştirebilir ve elden çıkarılabilir niteliktedir. Vefatın
   ardından müteveffanın ikametine giriş çıkışlar denetimsiz biçimde
   sürmektedir.

4. TMK m.589 uyarınca sulh hâkimi, istem üzerine veya resen tereke
   mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere
   gerekli olan bütün önlemleri alır. Bu önlemler özellikle terekede
   bulunan mal ve hakların yazımına ve terekenin MÜHÜRLENMESİNE
   ilişkindir.

5. Kiralık kasa yönünden, banka kasanın içeriğini bilmemektedir.
   Ancak banka nezdinde KASA GİRİŞ KAYITLARI bulunmaktadır. Ölüm
   tarihinden sonra kasaya giriş yapılıp yapılmadığının tespiti,
   terekenin korunması bakımından zorunludur.

TALEP SONUCU :

1- ÖNCELİKLE ve İVEDİLİKLE, müteveffanın ... adresindeki ikametinde
   TEREKENİN TESPİTİ ile TMK m.590 uyarınca MÜHÜRLENMESİNE; tespit
   sırasında ziynet eşyası, altın ve nakit paranın ayrıntılı biçimde
   yazılarak FOTOĞRAFLANMASINA,

2- ... Bankası ... Şubesine müzekkere yazılarak;
   a) Müteveffa adına kayıtlı tüm kiralık kasaların bildirilmesine,
   b) Kasa SÖZLEŞMESİ ve YETKİ BELGELERİNİN gönderilmesine,
   c) Kasaya ilişkin TÜM GİRİŞ KAYITLARININ, özellikle ÖLÜM TARİHİNDEN
      SONRAKİ girişlerin bildirilmesine,

3- Anılan KİRALIK KASANIN, banka yetkilisi ve mirasçılar huzurunda
   AÇILARAK içeriğinin TUTANAKLA TESPİTİNE ve fotoğraflanmasına;
   içeriğin paylaşıma kadar uygun biçimde MUHAFAZASINA,

4- Bankalara müzekkere yazılarak müteveffanın tüm hesaplarının ve son
   ÜÇ YILLIK HESAP HAREKETLERİNİN celbine,

5- Tespit edilen malların TEREKE DEFTERİNE kaydedilmesine

karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.  .../.../2026

                                                  Talep Eden Vekili
                                                       Av. ...

EKLERİ :
1- Nüfus kayıt örneği ve vefat belgesi
2- Kıymetli eşya sigorta poliçesi
3- Kiralık kasa sözleşmesi sureti
4- Vekâletname

İspat Yükü ve Zilyetlik

Taşınırlarda zilyetlik güçlü bir karinedir. Malı elinde bulunduran kişi kural olarak hak sahibi sayılır. Ancak miras ilişkisinde bu karine tek başına belirleyici olmaz.

Değerlendirmede gözetilen hususlar:

• Malın ölüm anında nerede ve kimin elinde bulunduğu
• Elinde bulunduran kişinin mala nasıl sahip olduğunu açıklayıp açıklayamadığı
• Malın miras bırakana ait olduğuna dair belge bulunup bulunmadığı
• Ölümden sonra malın yer değiştirip değiştirmediği
• Mirasçının mala erişim imkânının bulunup bulunmadığı

Adım Adım Yol Haritası

1. Vakit kaybetmeyin. Kayıtsız mallarda ilk günler belirleyicidir.
2. Tereke tespiti ve mühürleme isteyin. TMK m.589-590.
3. Bankalara müzekkere yazdırın. Hesaplar, kasalar ve giriş kayıtları.
4. Kasa açımını mahkeme kararıyla yaptırın. Tutanak ve fotoğrafla.
5. Sigorta poliçelerini araştırın. Malların varlığını ve değerini gösterir.
6. Aile arşivini tarayın. Düğün görüntüleri, kuyumcu fişleri, fotoğraflar.
7. Hesap hareketlerini inceletin. Ölüm çevresindeki çekimler kritiktir.
8. Vekâletname kullanımını sorgulayın. Hesap verme borcu doğar.
9. Delil tespiti yaptırın. HMK m.400 vd.
10. Süresinde istihkak davası açın. TMK m.639 sürelerini takvime alın.

Talep Yolu: Miras Sebebiyle İstihkak

Malların kimde olduğu belirlendiğinde sıra talebe gelir. Kayıtsız mallar bakımından temel dava TMK m.637’de düzenlenmiştir.

Taşınırlarda bu davanın işleyişi taşınmazlardan farklıdır ve iki özel sorun doğurur.

Taşınırlarda istihkak davasının özellikleri

Bu tablodan çıkan pratik sonuç şudur: dava dilekçesinde talep terditli kurulmalıdır. Öncelikle malların aynen iadesi, bu mümkün değilse değerlerinin tahsili istenmelidir. Aksi hâlde davalı malı elden çıkardığını savunduğunda talep karşılıksız kalır.

Uyuşmazlık Çıkmadan Alınabilecek Önlemler

Bu tür kavgaların çoğu, miras bırakanın sağlığında alacağı basit önlemlerle önlenebilir. Terekede kayıtsız değerli mal bulunacağı öngörülüyorsa yapılabilecekler:

Miras bırakanın sağlığında alabileceği önlemler

Bunlar arasında en pratik olanı fiziki altının banka hesabına dönüştürülmesidir. Altın hesabı, tıpkı mevduat gibi kayıt altındadır; ölümde bakiye net biçimde görülür ve gizlenmesi mümkün olmaz. Aynı mantık, kiralık kasada saklanan altın için de geçerlidir: kasa yerine hesap tercih edildiğinde ispat sorunu tümüyle ortadan kalkar.

Belirli mal vasiyeti de etkili bir araçtır. Miras bırakan, hangi ziynetin kime bırakılacağını vasiyetnamede belirtirse, hem malın varlığı belgelenmiş hem de kime gideceği önceden çözülmüş olur.

Ev Eşyası ve Sağ Kalan Eşin Konumu

Kayıtsız mallar denince akla altın gelir; ancak terekedeki ev eşyası da aynı kategoridedir ve benzer uyuşmazlıklar doğurur.

Burada özel bir düzenleme devreye girer.

Bu hüküm, ev eşyası bakımından sağ kalan eşe öncelikli bir talep hakkı tanır. Ancak bu hak, eşyanın bedelsiz kalması anlamına gelmez: mülkiyet, miras hakkına mahsuben tanınır. Yani eşyanın değeri, sağ kalan eşin miras payından düşülür.

Ev eşyası ve konutta sağ kalan eşin konumu

Sık Yapılan Hatalar

• Cenaze döneminde hiçbir önlem almamak. Mallar bu dönemde dağılır.
• Mühürleme istemekten çekinmek. Kayıtsız malda başka etkili yol yoktur.
• Kasa giriş kayıtlarını istememek. Bankanın en değerli bilgisi budur.
• Kasayı mahkeme kararı olmadan açtırmaya çalışmak. Banka açmaz, süreç uzar.
• Sigorta poliçelerini araştırmamak. Malın varlığını ispatlayan en güçlü belgedir.
• Ziynetin aidiyetini ayırmamak. Sağ kalan eşin kişisel malı terekeye girmez.
• Hesap hareketlerini incelememek. Nakde dönmüş mallar izlenebilir.
• İstihkak süresini kaçırmak. TMK m.639 süreleri işlemeye devam eder.

Sıkça Sorulan Sorular

Evdeki altınlar terekeye dâhil midir?

Miras bırakana ait olan altın, ziynet eşyası ve nakit terekeye dâhildir ve mirasçılara payları oranında geçer. Ancak bu malların miras bırakana mı yoksa başka bir aile bireyine mi ait olduğu ayrıca değerlendirilir.

Sağ kalan eşin ziynetleri terekeye girer mi?

Kadına ait kişisel ziynet eşyası, TMK m.220 uyarınca kişisel mal niteliğindedir ve o kişiye aittir. Sağ kalan eşin kendi ziynetleri terekeye dâhil edilmez; ancak bu malların kime ait olduğu uyuşmazlık konusu olabilir.

Terekedeki taşınırlar nasıl tespit edilir?

TMK m.589 vd. uyarınca sulh hâkiminden terekenin tespiti ve defterinin tutulması istenebilir. Hâkim, gerekli gördüğü hâllerde terekenin mühürlenmesine de karar verebilir.

Mallar kaybolduysa ne yapılır?

Terekeyi elinde bulunduran kişiye karşı TMK m.637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davası açılabilir. Ayrıca malların iadesi veya değerinin tazmini istenebilir.

İspat yükü kimdedir?

Kural olarak iddia eden ispatla yükümlüdür. Ancak terekedeki malı elinde bulundurduğu belirlenen kişi, o malın kendisine ait olduğunu veya usulüne uygun biçimde edindiğini açıklamakla karşı karşıya kalır.

Hangi deliller kullanılabilir?

Kuyumcu satış fişleri, düğün ve nişan görüntüleri, fotoğraflar, sigorta poliçeleri, banka kiralık kasa kayıtları, tanık beyanları ve aile içi yazışmalar kullanılabilir.

Tanık beyanı yeterli midir?

Tanık beyanı tek başına değil, diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Özellikle düğün takılarında tanık beyanları önemli bir delil kaynağıdır; ancak fotoğraf ve video kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir.

Kiralık kasa nasıl açılır?

Banka, kasa sahibinin vefatı üzerine kasayı mirasçılara doğrudan açmaz. Mirasçılık belgesi ve genellikle mahkeme kararı ya da tüm mirasçıların birlikte başvurusu aranır. Uygulamada tespit talebiyle sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

Kasada ne olduğu nasıl belirlenir?

Kasa, mahkeme kararı doğrultusunda banka yetkilisi ve mirasçılar huzurunda açılır; içerik tutanakla tespit edilir. Bu tutanak, sonraki paylaşım ve dava süreçlerinde temel delil olur.

Kasaya bir mirasçı önceden erişmişse ne olur?

Bankadan kasa giriş kayıtları istenebilir. Ölüm tarihinden sonra kasaya giriş yapıldığı belirlenirse, giriş yapan kişiden hesap sorulur ve iade talep edilebilir.

Delil tespiti yaptırılabilir mi?

Evet. HMK m.400 vd. uyarınca dava açılmadan önce veya dava sırasında delil tespiti istenebilir. Taşınırların kaybolma riski yüksek olduğundan bu yol tereke dosyalarında etkilidir.

Banka hesap hareketleri istenebilir mi?

Mahkeme aracılığıyla miras bırakanın hesap hareketleri celbedilebilir. Ölüm öncesinde yapılan büyük tutarlı çekimler, terekeden mal kaçırma iddiasının önemli göstergesidir.

Ölümden hemen önce çekilen para nasıl değerlendirilir?

Vekâletle veya birlikte imza yetkisiyle çekilen paralar bakımından hesap verme yükümlülüğü doğar. Bu paraların nerede kullanıldığı açıklanamazsa iade veya denkleştirme gündeme gelebilir.

Altınların değeri hangi tarihe göre belirlenir?

İade mümkün değilse değerinin tazmini istenir. Değerlendirmede malın niteliği ve dava tarihindeki değeri dikkate alınır; gram altın gibi standart mallarda güncel kur esas alınabilir.