Miras uyuşmazlıklarında taşınmazlar hesapla çözülür: değer belirlenir, pay hesaplanır, denkleştirme yapılır. Asıl kavga evdeki eşyalarda çıkar. Annenin dikiş makinesi, babanın saati, salondaki vitrin — ekonomik değeri düşük ama anlamı yüksek bu mallar, aileleri milyonluk taşınmazlardan daha çok böler.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.652 | Konut ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi |
| 4721 s. TMK | m.589-590 | Terekenin tespiti ve mühürlenmesi |
| 4721 s. TMK | m.640 | Miras ortaklığı |
| 4721 s. TMK | m.642 vd. | Paylaşmanın istenmesi |
| 4721 s. TMK | m.647 | Paylaştırma kuralları |
| 4721 s. TMK | m.649-651 | Payların oluşturulması ve kura |
| 4721 s. TMK | m.637 | Miras sebebiyle istihkak |
| 4721 s. TMK | m.993-995 | Zilyetlik ve iade |
| 4721 s. TMK | m.605-606 | Mirasın reddi |
| 4721 s. TMK | m.226 | Mal rejiminde kişisel mallar |
| 6100 s. HMK | m.400 vd. | Delil tespiti |
Eşya paylaşımında tıkandıysanız yardımcı olalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Üç Ayrı Kategori
Evdeki eşyalar tek bir hukuki rejime tabi değildir; üç ayrı kategoriye ayrılır ve her birinin çözümü farklıdır.
Eşya kategorileri ve çözüm yolları
| Kategori | Örnek | Çözüm yolu |
|---|---|---|
| Ev eşyası | Mobilya, beyaz eşya, mutfak | TMK m.652 özgüleme |
| Değerli eşya | Ziynet, antika, koleksiyon | Değerleme + denkleştirme |
| Kişisel/hatıra eşya | Fotoğraf, mektup, giysi | Anlaşma, hakkaniyet |
| Sağ kalan eşin kişisel malı | Kendi ziyneti, kendi eşyası | Terekeye girmez |
| Mesleki alet ve ekipman | Tezgâh, cihaz | İşletme terekesi |
| Ortak kullanım eşyası | Ev aletleri | Ev eşyası kapsamında |
Önce kategoriyi belirleyin
Eşya tartışmasının çözümü, her kalemin hangi kategoriye girdiğini belirlemekle başlar. Salondaki koltuk takımı ev eşyasıdır ve sağ kalan eş TMK m.652 uyarınca isteyebilir. Vitrindeki gümüş takım değerli eşyadır ve değerlemeye tabidir. Albümdeki fotoğraflar ise hatıra niteliğindedir ve ekonomik ölçütle çözülemez. Bu ayrım yapılmadan yürütülen tartışma sonuçsuz kalır; çünkü taraflar farklı kategorilerdeki malları aynı mantıkla paylaşmaya çalışır.
Ev Eşyası: TMK m.652’nin Sağladığı İmkân
4721 s. TMK m.652
Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.
Bu hüküm, sağ kalan eşe güçlü bir talep hakkı verir; ancak sınırları da bellidir.
TMK m.652’nin uygulaması
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Kim isteyebilir | Sağ kalan eş |
| Ne istenebilir | Konut ve ev eşyası |
| Nasıl verilir | Miras hakkına mahsuben |
| Fazladan kazandırma mı | Hayır |
| Değeri payı aşarsa | Denkleştirme gündeme gelir |
| Alternatif | İntifa veya oturma hakkı |
| Kim alternatif isteyebilir | Eş veya diğer yasal mirasçı |
| Ölçüt | Haklı sebeplerin varlığı |
Amaç, eski yaşantının sürdürülmesi
Hükmün gerekçesi metnin kendisinde yazılıdır: eski yaşantısını devam ettirebilmesi. Sağ kalan eşin, ömrünü geçirdiği evden ve kullandığı eşyalardan koparılmaması amaçlanmıştır. Bu nedenle talep değerlendirilirken yalnızca sayısal denklik değil, eşin fiilî durumu da gözetilir. Buna karşılık hüküm eşe bedelsiz bir hak vermez: mal, payına mahsup edilir ve değeri payını aşıyorsa aradaki fark için denkleştirme gerekir.
Sağ kalan eş misiniz? Konut ve eşya hakkınızı kullanalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Değerli Eşyalar: Kayıtsız ve Hareketli
Terekedeki en riskli kalem, sicilde görünmeyen değerli eşyalardır.
Değerli eşyalarda risk ve değerleme
| Eşya | Kaybolma riski | Değerleme |
|---|---|---|
| Ziynet, altın | Çok yüksek | Gram ve işçilik |
| Antika mobilya | Orta | Uzman bilirkişi |
| Tablo, sanat eseri | Orta | Uzman bilirkişi |
| Koleksiyon (pul, para, saat) | Yüksek | Uzman bilirkişi |
| Halı, kilim | Orta | Yaş, dokuma, durum |
| Elektronik eşya | Düşük | İkinci el değeri |
| Mobilya, beyaz eşya | Düşük | İkinci el değeri |
Fotoğraf, en ucuz delildir
Kayıtsız eşyalarda sonradan «o vitrin zaten yoktu» veya «annemin bileziği hiç olmadı» savunmasıyla karşılaşılır. Bunun tek panzehiri, vefat sonrası ilk günlerde evin fotoğraflanmasıdır. Odaların genel görüntüsü, vitrin ve dolap içleri, değerli eşyaların yakın çekimleri — bunlar hiçbir masraf gerektirmez ve sonradan yapılacak tespitin dayanağını oluşturur. Ayrıca eski aile fotoğrafları da işe yarar: bir düğün fotoğrafında görünen bilezik, o eşyanın varlığını gösterir.
Hatıra Değeri Taşıyan Mallar
Kanun bu kategori için özel bir çözüm getirmez; çünkü ekonomik ölçütle çözülemez.
Hatıra değeri taşıyan mallar
| Mal | Ekonomik değer | Çözüm |
|---|---|---|
| Fotoğraf albümleri | Yok denecek kadar az | Çoğaltma ve paylaşım |
| Mektup ve günlükler | Yok | Anlaşma |
| Diploma, belge | Yok | Anlaşma |
| Kişisel giysiler | Çok düşük | Anlaşma veya bağış |
| Nişan yüzüğü, alyans | Düşük-orta | Genellikle eşe |
| Aile yadigârı takı | Değişken | En çok tartışılan |
| Dinî kitap, tesbih | Düşük | Anlaşma |
En pratik çözüm: dijital çoğaltma
Fotoğraf ve belgelerde uyuşmazlığın kaynağı, malın tek olmasıdır. Oysa bugün bu sorun teknik olarak çözülebilir: albümler taranarak dijital hâle getirilir ve tüm mirasçılara birer kopya verilir; asılları ise anlaşmayla bir mirasçıda kalır. Bu çözüm mahkeme kararı gerektirmez, masrafı yok denecek kadar azdır ve tarafların çoğunu tatmin eder. Uygulamada bu öneri getirildiğinde, aylardır süren bir tartışmanın bir haftada bittiği görülür.
📄 Eşya Tespiti Talebi ve Eşya Paylaşım Protokolü Örneği
BÖLÜM 1 — EŞYA TESPİTİ VE MÜHÜRLEME TALEBİ
... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(İVEDİDİR)
TALEP EDEN : ... (TC: ...)
VEKİLİ : Av. ...
İLGİLİLER : Diğer mirasçılar
KONU : TMK m.589 vd. uyarınca terekede bulunan EV EŞYASI VE DEĞERLİ
EŞYALARIN TESPİTİ ve MÜHÜRLENMESİ talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
1. Müteveffa ... (TC: ...), .../.../2026 tarihinde vefat etmiştir.
Müteveffanın ... adresindeki konutunda önemli miktarda EV EŞYASI
ve DEĞERLİ EŞYA bulunmaktadır.
2. Anılan eşyalar SİCİLDE KAYITLI OLMAYAN, kolayca yer değiştirebilen
taşınırlardır. Özellikle:
a) ZİYNET EŞYASI (bilezik, kolye, yüzük),
b) ANTİKA nitelikte mobilya ve halılar,
c) ... koleksiyonu,
d) Ev eşyası ve beyaz eşya.
3. Konut hâlen mirasçılardan ... 'ın fiilî hâkimiyetinde olup,
müvekkile erişim verilmemektedir.
4. Eşyaların taşınması veya elden çıkarılması hâlinde terekenin
gerçek kapsamı BİR DAHA BELİRLENEMEYECEK ve müvekkil TELAFİSİ GÜÇ
ZARARA uğrayacaktır.
TALEP SONUCU :
1- ÖNCELİKLE ve İVEDİLİKLE, ... adresindeki konutta TMK m.590
uyarınca MÜHÜRLEME yapılmasına,
2- TMK m.589 vd. uyarınca konutta bulunan tüm eşyaların TESPİTİNE ve
ODA ODA, KALEM KALEM tutanağa yazılmasına,
3- Tespit sırasında tüm eşyaların FOTOĞRAFLANMASINA; özellikle
ziynet, antika ve koleksiyon niteliğindeki eşyaların YAKIN ÇEKİM
fotoğraflarının alınmasına,
4- Ziynet ve değerli eşyaların CİNS, ADET, AYAR VE GRAM bilgileriyle
ayrıntılı olarak yazılmasına,
5- Antika, sanat eseri ve koleksiyon niteliğindeki eşyalar için
UZMAN BİLİRKİŞİ marifetiyle değerleme yapılmasına,
6- Tespit edilen eşyaların TEREKE DEFTERİNE kaydedilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Talep Eden Vekili
Av. ...
EKLERİ : Mirasçılık belgesi, vefat belgesi, eşyaların varlığını
gösterir eski fotoğraflar, vekâletname
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 2 — MİRASÇILAR ARASI EŞYA PAYLAŞIM PROTOKOLÜ
EŞYA PAYLAŞIM PROTOKOLÜ
Müteveffa ... 'dan intikal eden ... adresindeki konutta bulunan
eşyalara ilişkin olarak, mirasçılar şu hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1 — SAĞ KALAN EŞİN HAKKI (TMK m.652)
1.1. Sağ kalan eş ... (TC: ...), TMK m.652 uyarınca ölenle birlikte
yaşadıkları konutta bulunan EV EŞYASI üzerinde MİRAS HAKKINA
MAHSUBEN mülkiyet hakkı talebinde bulunmuştur.
1.2. Ekli listede (EK-1) gösterilen ev eşyasının sağ kalan eşe
ÖZGÜLENMESİNE muvafakat ediyoruz.
1.3. Anılan eşyanın toplam değeri ... TL olarak kabul edilmiş olup,
bu tutar sağ kalan eşin MİRAS PAYINA MAHSUP EDİLECEKTİR.
MADDE 2 — DEĞERLİ EŞYALAR
2.1. Ekli listede (EK-2) gösterilen ziynet, antika ve koleksiyon
eşyaları, ... tarihli bilirkişi raporunda belirlenen değerler
üzerinden paylaşılacaktır.
2.2. Bölünemeyen kalemler, listede gösterilen mirasçılara özgülenecek
ve değer farkları DENKLEŞTİRME ile giderilecektir.
2.3. Denkleştirme ödemeleri .../.../2026 tarihine kadar yapılacaktır.
MADDE 3 — HATIRA DEĞERİ TAŞIYAN MALLAR
3.1. Fotoğraf albümleri, mektuplar ve aile belgeleri DİJİTAL OLARAK
TARANACAK ve her mirasçıya birer kopyası verilecektir.
3.2. Tarama giderleri terekeden karşılanacaktır.
3.3. Asıl nüshalar ... 'da muhafaza edilecek; talep hâlinde diğer
mirasçıların incelemesine açık tutulacaktır.
3.4. Müteveffanın kişisel giysileri, mirasçıların ortak kararıyla
... 'a bağışlanacaktır.
MADDE 4 — SAĞ KALAN EŞİN KİŞİSEL MALLARI
Sağ kalan eşe ait olduğu belirlenen ziynet ve kişisel eşyalar
TEREKEYE DÂHİL DEĞİLDİR ve paylaşıma konu edilmeyecektir.
(EK-3'te gösterilmiştir.)
MADDE 5 — TESLİM
Eşyaların teslimi .../.../2026 tarihinde, tüm mirasçıların huzurunda
ve TUTANAK karşılığında yapılacaktır.
MADDE 6 — İBRA
Taraflar, işbu protokolde gösterilen eşyalar bakımından birbirlerini
İBRA ETTİKLERİNİ; protokolde yer almayan mal varlığı unsurları
bakımından haklarının SAKLI olduğunu kabul ederler.
Tarih : .../.../2026
Mirasçı Mirasçı Mirasçı
... ... ...
(İmza) (İmza) (İmza)
EKLERİ : EK-1 Ev eşyası listesi, EK-2 Değerli eşya listesi ve
değerleme raporu, EK-3 Sağ kalan eşin kişisel malları listesiSağ Kalan Eşin Kişisel Malları
Paylaşımdan önce cevaplanması gereken bir soru vardır: evdeki her eşya terekeye mi aittir?
Eşyanın aidiyeti
| Eşya | Kime ait | Terekeye girer mi |
|---|---|---|
| Müteveffanın kişisel eşyası | Müteveffa | Evet |
| Sağ kalan eşin kişisel eşyası | Sağ kalan eş | Hayır |
| Sağ kalan eşin ziyneti | Sağ kalan eş | Hayır |
| Evlilikte birlikte alınan | Mal rejimine göre | Tasfiye sonrası |
| Kime ait olduğu belirsiz | İspat meselesi | Karar sonrası |
| Çocukların eşyası | Çocuklara | Hayır |
Bu ayrım yapılmadan yürütülen bir paylaşım, sağ kalan eşin kendi malını da paylaşmasına yol açar. Özellikle ziynet eşyasında bu tartışma sık yaşanır ve ispat yükü belirleyici olur.
Ziynette ispat en zor konudur
Kadına ait ziynet eşyasının kime ait olduğu, miras dosyalarında ayrı bir uyuşmazlık başlığıdır. Sağ kalan eş, ziynetlerin düğünde kendisine takıldığını ve kendi kişisel malı olduğunu ileri sürer; diğer mirasçılar ise müteveffaya ait olduğunu savunur. Bu tartışmada düğün fotoğrafları, video kayıtları ve tanık beyanları belirleyici olur. Bu nedenle ziynet tartışması çıkacaksa, eski aile kayıtlarının erkenden toplanması gerekir.
Ret Süresinde Eşyalara Dokunmak
Tereke borca batıksa, cenaze döneminde evden eşya alınması ciddi sonuç doğurabilir.
Ret süresinde eşya işlemleri
| Davranış | Zımnen kabul riski | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Eşyaları koruma altına almak | Düşük | Koruma amaçlı iş |
| Fotoğraf çekmek, liste yapmak | Yok | Tespit işlemi |
| Değerli eşya almak | Yüksek risk | Malik gibi davranma |
| Eşya satmak | Yüksek risk | Tasarruf işlemi |
| Hatıra eşya almak | Duruma göre | Değeri ve niyet önemli |
| Kendi eşyasını almak | Yok | Terekeye ait değil |
Hatıra alırken bile dikkat
Ret düşünülüyorsa, «babamdan hatıra kalsın» diyerek alınan bir saat bile tartışma konusu olabilir. Değeri düşük ve manevi nitelikte bir eşyanın alınması genellikle zımnen kabul sayılmasa da, karşı taraf bu davranışı ileri sürebilir. Güvenli yol, ret kararı verilene kadar hiçbir eşyayı evden çıkarmamak; bunun yerine tespit ve fotoğraflama yaptırmaktır. Tespit hiçbir kabul anlamı taşımaz ve eşyaların varlığını da güvence altına alır.
Adım Adım Yol Haritası
- İlk günlerde evi fotoğraflayın. En ucuz ve en güçlü delildir.
- Eşya listesi çıkarın. Oda oda, kalem kalem.
- Kategorileri ayırın. Ev eşyası, değerli eşya, hatıra.
- Sağ kalan eşin kişisel mallarını ayırın. Terekeye girmez.
- Değerli eşyalarda mühürleme isteyin. Kaybolma riski yüksektir.
- Uzman değerlemesi talep edin. Antika ve koleksiyonda şart.
- TMK m.652 talebini değerlendirin. Sağ kalan eş için.
- Hatıraları dijitalleştirin. Tartışmayı bitiren pratik çözüm.
- Protokolü yazılı yapın. Teslim tutanakla olmalı.
- Ret düşünülüyorsa eşyaya dokunmayın. Tespit yeterlidir.
Eşya Paylaşımında Kura Yöntemi
Değerleri birbirine yakın çok sayıda eşya varsa, tek tek pazarlık yerine daha pratik bir yöntem vardır.
Kura yöntemiyle eşya paylaşımı
| Adım | İşlem | Sonucu |
|---|---|---|
| 1 | Eşyalar değerlenir | Her kalemin tutarı belli |
| 2 | Denk gruplar oluşturulur | Paylar eşitlenir |
| 3 | Kura çekilir | Gruplar dağıtılır |
| 4 | Değer farkı varsa denkleştirme | Eşitlik sağlanır |
| 5 | Hatıra kalemler ayrı ele alınır | Kuraya girmez |
| 6 | Teslim tutanağı düzenlenir | Uyuşmazlık önlenir |
TMK m.649-651’de payların oluşturulması ve kura ile dağıtım düzenlenmiştir. Aynı mantık, mirasçılar arasında anlaşmayla da uygulanabilir ve mahkemeye gitmeden sonuç alınmasını sağlar.
Hatıra kalemler kuraya sokulmamalı
Kura, ekonomik değeri olan eşyalarda adil bir yöntemdir; ancak hatıra değeri taşıyan mallarda ters etki yapar. Annesinin yüzüğünü isteyen kızın kuradan babanın saatini çekmesi, sorunu çözmez ve tartışmayı büyütür. Bu nedenle önce hatıra niteliğindeki kalemler ayrılmalı, bunlar anlaşmayla veya çoğaltma yoluyla çözülmeli; kalan ekonomik değerli eşyalar için kura uygulanmalıdır.
Konut Satılacaksa Eşyalar Ne Olur?
Terekedeki konut satılacak veya boşaltılacaksa, eşyalar bakımından bir zaman baskısı doğar.
Konut boşaltılırken eşyalar
| Durum | Sorun | Çözüm |
|---|---|---|
| Konut satılacak | Eşya çıkarılmalı | Önce tespit, sonra taşıma |
| Kiraya verilecek | Eşya boşaltılmalı | Depolama gideri |
| Kiracı çıkacak | Anahtar teslimi | Tutanak |
| Ortaklığın giderilmesi | İhale öncesi boşaltma | Süre baskısı |
| Mirasçılar uzakta | Ulaşım güçlüğü | Vekâlet veya temsilci |
| Depolama gerekiyor | Gider doğar | Terekeden karşılanır |
Bu durumda en sık yapılan hata, eşyaların tespit yapılmadan taşınması veya dağıtılmasıdır. Konut boşaltıldıktan sonra hangi eşyanın nerede olduğu tartışmalı hâle gelir ve geriye dönük tespit imkânsızlaşır.
Boşaltmadan önce tutanak
Konut boşaltılacaksa, taşımadan önce eşyaların tutanakla ve fotoğrafla kayda geçirilmesi zorunludur. Ardından her eşyanın nereye gittiği (hangi mirasçıya, hangi depoya) yazılmalıdır. Depolama gerekiyorsa gideri terekeden karşılanır ve bu, terekenin korunması kapsamında olağan bir masraf sayılır. Bu adımlar atlandığında, yıllar sonra «salon takımı kimde kaldı» sorusu cevapsız kalır.
Veraset Beyanında Eşyalar
Ev eşyası ve değerli eşyalar, veraset ve intikal vergisi beyannamesinde de yer alır; ancak uygulamada en çok atlanan kalemdir.
Veraset beyanında eşyalar
| Eşya | Beyana yazılır mı | Değerleme |
|---|---|---|
| Ziynet eşyası | Evet | Gram ve ayar üzerinden |
| Antika, sanat eseri | Evet | Uzman değerlemesi |
| Koleksiyon | Evet | Uzman değerlemesi |
| Ev eşyası (mobilya vb.) | Niteliğine göre | İkinci el değeri |
| Kişisel giysi | Uygulamada ihmal edilir | Değer yok denecek kadar az |
| Hatıra eşya | Ekonomik değer yoksa | — |
Beyanda gösterilmeyen değerli eşyalar sonradan ortaya çıktığında düzeltme beyannamesi verilmesi gerekir. Özellikle ziynet ve koleksiyon kalemlerinde tutarlar yüksek olabildiğinden, bu husus ihmal edilmemelidir.
Beyan ile paylaşım tutarlı olmalı
Uygulamada sık görülen bir tutarsızlık şudur: mirasçılar aralarındaki paylaşımda ziynetlerin yüksek değerini esas alırken, veraset beyanında bunları hiç göstermez. Bu tutarsızlık, ileride bir uyuşmazlık çıktığında karşı tarafın eline geçer: «Beyanda yazmadığınız bir eşyanın varlığını şimdi nasıl ileri sürüyorsunuz?» Bu nedenle tereke tespitinde belirlenen eşyalar ile beyanda gösterilenlerin birbiriyle tutarlı olması gerekir.
Neden Eşyalar Taşınmazlardan Zor?
Miras dosyalarında paradoksal bir durum vardır: milyonluk taşınmazlar birkaç oturumda paylaşılırken, birkaç bin liralık eşyalar aylarca tartışılır.
Sebebi hukuki değil insanidir. Taşınmazın değeri ölçülebilir, bölünebilir ve denkleştirilebilir; eşyanın anlamı ise ölçülemez. Bir kardeşin annesinin dikiş makinesinde gördüğü şey, diğerinin gördüğünden farklıdır ve bu farkı hiçbir bilirkişi raporu kapatamaz.
Bu nedenle eşya paylaşımında en etkili yöntem, uyuşmazlığı hukuki zemine taşımak yerine kategorileri ayırmak ve her kategori için farklı bir çözüm uygulamaktır: ekonomik değerli mallarda değerleme ve denkleştirme, hatıra niteliğindekilerde ise çoğaltma veya sırayla seçim. Bu ayrım yapıldığında tartışmanın büyük kısmı kendiliğinden kapanır.
Sık Yapılan Hatalar
- Fotoğraf çekmemek. Eşyanın varlığı sonradan ispatlanamaz.
- Kategorileri ayırmamak. Farklı mallar aynı mantıkla paylaşılamaz.
- Sağ kalan eşin malını terekeye katmak. Aidiyet önce belirlenmeli.
- Değerli eşyayı toplu yazmak. “Bir miktar ziynet” hüküm doğurmaz.
- Uzman değerlemesi istememek. Antika ve koleksiyonda değer kaybolur.
- Hatıralarda ekonomik çözüm aramak. Çoğaltma daha etkilidir.
- Teslimi tutanaksız yapmak. Sonradan eksik iddiası doğar.
- Ret süresinde eşya almak. Zımnen kabul riski doğurur.
📘 İlgili Rehberler
İki Ayrı Kanun Yolu: Mal Rejimi ve Miras Paylaşması
Sağ kalan eşin ev eşyası üzerindeki talebi iki ayrı hükme dayanabilir ve bunlar farklı aşamalarda, farklı mahkemelerde işler. Karışıklık, ikisinin de aynı eşyaya ilişkin olmasından doğar.
| Ölçüt | TMK m.240 | TMK m.652 |
|---|---|---|
| Aşama | Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi | Mirasın paylaşılması |
| Konut bakımından | Sağ kalan eş, konut üzerinde intifa veya oturma hakkı tanınmasını; haklı sebep varsa mülkiyet tanınmasını isteyebilir | Miras hakkına mahsuben mülkiyet tanınmasını isteyebilir |
| Ev eşyası bakımından | Sağ kalan eşe tanınan hak, mülkiyet tanınmasını talep hakkıdır | Miras hakkına mahsuben mülkiyet tanınmasını isteyebilir |
| Mahsup | Katılma alacağına mahsuben özgüleme mümkündür | Miras payına mahsup edilir |
| Fark | Mal rejimi tasfiyesine dayanır | Paylaşma hükümlerine dayanır |
| Sıra | Mal rejimi tasfiyesi, miras paylaşmasından önce yapılır | Tasfiye tamamlandıktan sonra uygulanır |
Son satır, uygulamadaki doğru sırayı gösterir: önce mal rejimi tasfiye edilir, katılma alacağı belirlenir ve terekenin borcu olarak ödenir; ardından kalan değer miras payları oranında paylaşılır. Bu sıra atlandığında sağ kalan eşin hakları eksik hesaplanır ve paylaşma sonradan bozulmak zorunda kalır.
Ev eşyasında iki hükmün kapsamı aynı değildir. Mal rejimi tasfiyesine ilişkin hüküm, ev eşyası bakımından sağ kalan eşe yalnızca mülkiyet tanınmasını talep hakkı verir; konut bakımından ise intifa veya oturma hakkı da isteyebilir. Miras paylaşmasına ilişkin hüküm ise hem konut hem ev eşyası için miras hakkına mahsuben mülkiyet tanınmasını mümkün kılar. Talep dilekçesinde hangi hükme dayanıldığının açıkça yazılması, görevli mahkemenin belirlenmesi bakımından da önemlidir.
Paylaşmada Eşyanın Değerlendirilmesi
Ev eşyası çoğu zaman kayıtsızdır ve değeri düşük görünür; buna karşılık paylaşma tartışmalarının önemli bir kısmı bu kalemler üzerinde çıkar.
| Adım | İçerik |
|---|---|
| Tespit | Ölüm tarihindeki mevcut eşyanın listelenmesi ve fotoğraflanması |
| Aidiyet | Eşyanın mirasbırakana mı, sağ kalan eşe mi, üçüncü kişiye mi ait olduğunun belirlenmesi |
| Kategori | Ev eşyası, kişisel eşya ve değerli/koleksiyon niteliğindeki mal ayrımı |
| Değerleme | Ölüm tarihindeki değer esas alınır; ihtilafta bilirkişi incelemesi yapılır |
| Özgüleme | Sağ kalan eşin talebi öncelikli olarak değerlendirilir |
| Denkleştirme | Aynen paylaşılamayan eşyada değer üzerinden denkleştirme yapılır |
| Koruma | Ret süresi içinde eşyaya el atılması, kabul yönünde yorumlanabilir |
Son satır, mirası reddetmeyi düşünen mirasçılar için uyarıdır: terekeye giren eşyanın alınması, satılması veya kullanılması olağan yönetim sınırını aştığında mirasın zımnen kabulü olarak değerlendirilebilir. Karar verilene kadar eşyanın olduğu gibi korunması ve tespit ettirilmesi en güvenli yoldur.
Tespit aşaması için terekede antika ve koleksiyon rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ev eşyası terekeye dâhil midir?
Evet. Ev eşyası taşınır mal niteliğinde olduğundan TMK m.599 uyarınca mirasçılara geçer ve paylaşıma konu olur.
Sağ kalan eş ev eşyasını isteyebilir mi?
TMK m.652 uyarınca sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için ölenle birlikte yaşadıkları konut ve ev eşyası üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
Bu hak mirastan pay dışında mıdır?
Hayır. Hüküm miras hakkına mahsuben tanınmayı öngörür; yani eşe fazladan bir kazandırma değil, payına sayılan bir özgülemedir.
Haklı sebep varsa ne olur?
Aynı madde uyarınca haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.
Kişisel eşya terekeye dâhil midir?
Kural olarak evet. Giysi, saat, gözlük gibi kişisel kullanım eşyaları da mal varlığı unsurudur ve terekeye dâhildir; ancak ekonomik değeri düşük olanlar uygulamada tartışma konusu yapılmaz.
Fotoğraf ve mektuplar nasıl paylaşılır?
Bu tür belgeler ekonomik değerden çok manevi değer taşır. Uygulamada mirasçılar arasında anlaşmayla çözülür; anlaşma sağlanamazsa hakkaniyete uygun bir düzen aranır.
Ziynet eşyası kimin sayılır?
Ziynet eşyasının kime ait olduğu ispat meselesidir. Miras bırakana ait olduğu belirlenen ziynetler terekeye dâhildir; sağ kalan eşe ait olanlar ise terekeye girmez.
Eşyalar nasıl tespit edilir?
TMK m.589 vd. uyarınca terekenin tespiti istenerek eşyaların tutanakla yazımı sağlanır. Kayıtsız mallar için mühürleme de talep edilebilir.
Bir mirasçı eşyaları almışsa ne yapılır?
Tereke malları miras ortaklığına ait olduğundan, elinde bulunduran mirasçıdan iade istenebilir. Koşulları varsa TMK m.637 uyarınca miras sebebiyle istihkak davası açılır.
Değerli eşyalar nasıl değerlenir?
Antika, sanat eseri, koleksiyon ve değerli taş içeren eşyalarda uzman bilirkişi değerlemesi gerekir. Sıradan ev eşyasında ise ikinci el değer esas alınır.
Eşyalar bölünemiyorsa ne yapılır?
Bir mirasçıya özgülenip diğerlerine denkleştirme yapılması veya satılarak bedelinin paylaşılması yoluna gidilir.
Miras bırakan eşyaları vasiyet etmişse?
Ölüme bağlı tasarrufla belirli eşyaların belirli kişilere bırakılması mümkündür. TMK m.647/3 uyarınca mirasçıya özgüleme, aksi anlaşılmadıkça paylaştırma kuralı sayılır.
Cenaze sonrası eşya alınması sorun olur mu?
Mirasın reddi düşünülüyorsa dikkat gerekir. Terekeden mal alınması, mirasın zımnen kabulü yönünde değerlendirilebilir.
Eşya listesi tutulmalı mı?
Evet. Vefat sonrası ilk günlerde eşyaların yazılı ve fotoğraflı olarak kayda geçirilmesi, sonraki tartışmaların çoğunu önler.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
