Tereke araştırmasında herkesin bildiği ama kimsenin belgeleyemediği bir kalem çıkar: “Babam ona altmış bin lira vermişti, tüm aile bilir.” Senet yoktur, sözleşme yoktur, çoğu zaman havale bile yoktur. Bu alacak kaybedilmiş midir? Kural katıdır ama miras dosyaları için istisnalar vardır.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6100 s. HMK | m.190 | İspat yükü |
| 6100 s. HMK | m.200 | Senetle ispat zorunluluğu |
| 6100 s. HMK | m.201 | Senede karşı tanıkla ispat yasağı |
| 6100 s. HMK | m.202 | Delil başlangıcı |
| 6100 s. HMK | m.203 | Senetle ispat zorunluluğunun istisnaları |
| 6100 s. HMK | m.219, 221 | Belge ibrazı zorunluluğu |
| 6100 s. HMK | m.225-229 | Yemin |
| 6100 s. HMK | m.240 vd. | Tanık |
| 6098 s. TBK | m.386 vd. | Tüketim ödüncü (karz) |
| 6098 s. TBK | m.288 vd. | Bağışlama |
| 6098 s. TBK | m.146 | Zamanaşımı |
| 6098 s. TBK | m.154 | Zamanaşımının kesilmesi |
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.669 vd. | Denkleştirme |
Belgesiz alacağınız için delil haritası çıkaralım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Önce Doğru Soru: Kime Verilmiş?
Belgesiz alacakta izlenecek yol, paranın kime verildiğine göre tümüyle değişir.
Paranın verildiği kişiye göre yol
| Kime verilmiş | Hukuki nitelik | İzlenecek yol |
|---|---|---|
| Üçüncü kişiye | Ödünç alacağı | Alacak davası |
| Bir mirasçıya | Kazandırma olabilir | Denkleştirme |
| Mirasçıya, geri ödemeli | Ödünç alacağı | Alacak davası |
| Eşe | Kazandırma | Tenkis / muvazaa |
| Torununa | Altsoya kazandırma | Denkleştirme |
| Kardeşine | Ödünç veya bağış | Verme sebebine göre |
Mirasçıya verilmişse dava türü değişir
Bu ayrım, davanın kaderini belirler. Para üçüncü bir kişiye verilmişse, terekeye ait bir alacak vardır ve alacak davası açılır; ispat yükü ağırdır. Buna karşılık para bir mirasçıya verilmişse, TMK m.669 uyarınca denkleştirme gündeme gelebilir. Denkleştirmede tartışma «borç muydu» değil, «bu kazandırma denkleştirmeye tabi mi» şeklinde kurulur ve ispat düzeni farklı işler. Dava kurgulanırken önce bu soru cevaplanmalıdır.
İspat Kuralı ve Miras Dosyalarındaki İstisna
6100 s. HMK m.200/1
Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri … tutarı geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir.
6100 s. HMK m.203/1-a
Aşağıdaki hâllerde tanık dinlenebilir: a) Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler.
Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, miras dosyaları için önemli bir kapı açılır.
HMK m.203/1-a kapsamı
| Kime verilmiş | Senetle ispat zorunlu mu | Tanık dinlenir mi |
|---|---|---|
| Çocuğa (altsoy) | Hayır — istisna | Evet |
| Anne babaya (üstsoy) | Hayır — istisna | Evet |
| Kardeşe | Hayır — istisna | Evet |
| Eşe | Hayır — istisna | Evet |
| Gelin/damada | Hayır — istisna | Evet |
| Torununa | Altsoy — istisna | Evet |
| Arkadaşa, komşuya | Evet | Delil başlangıcı gerekir |
| Amca, dayı, yeğen | Kural uygulanır | Delil başlangıcı gerekir |
Aile içi alacaklarda kapı açıktır
Miras bırakanın çocuğuna, kardeşine veya damadına elden verdiği para, HMK m.203/1-a kapsamında olduğundan senet aranmaksızın tanıkla ispatlanabilir. Bu, uygulamada yeterince bilinmez ve mirasçılar «senet yok, dava açılmaz» diyerek vazgeçer. Oysa dava dilekçesinde bu bendin açıkça belirtilmesi hâlinde tanık dinletme talebi reddedilemez. Buna karşılık para aile dışından birine verilmişse kural işler ve delil başlangıcı aranır.
Aile içi alacakta tanık dinletilebilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Delil Başlangıcı Arayışı
Aile dışı alacaklarda tanık kapısını açan tek anahtar delil başlangıcıdır.
6100 s. HMK m.202/2
Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.
Delil başlangıcı değerlendirmesi
| Belge | Delil başlangıcı olabilir mi | Koşul |
|---|---|---|
| Borçlunun mesajı | Değerlendirilebilir | İşlemi muhtemel göstermeli |
| Borçlunun e-postası | Değerlendirilebilir | Aynı |
| Borçlunun imzasız notu | Değerlendirilebilir | Ona ait olmalı |
| Borçlunun gönderdiği dekont | Değerlendirilebilir | Kısmi ödeme |
| Havale dekontu (alacaklının) | Hayır | Karşı taraftan gelmemiş |
| Müteveffanın kendi notu | Hayır | Karşı taraftan gelmemiş |
| Tanık beyanı | Hayır | Belge değil |
Karşı tarafın telefonundaki tek mesaj yeter
Delil başlangıcının en kritik unsuru, belgenin karşı taraftan gelmiş olmasıdır. Miras bırakanın kendi defterine yazdığı not işe yaramaz; ancak borçlunun gönderdiği «amca borcu şubatta öderim» şeklindeki tek bir mesaj yeterlidir. Bu nedenle belgesiz alacak dosyalarında ilk yapılacak iş, miras bırakanın telefonundaki yazışmaların incelenmesidir. Cihaz erişilebilir durumdaysa, mesajlar ekran görüntüsüyle kayda alınmalıdır.
Havale Var Ama Sebep Yok
Uygulamada en sık karşılaşılan ara durum budur: para banka üzerinden gönderilmiştir, ancak neden gönderildiği yazılı değildir.
Havale hâlinde savunmalar ve karşılıkları
| Karşı tarafın savunması | Karşı argüman | Delil |
|---|---|---|
| Bağıştı | Bağışı ileri süren ispatlar | Verme sebebi araştırılır |
| Borcumu ödemişti | Önceki ilişki var mı | Kayıt incelenir |
| Mal bedeliydi | Hangi mal, kayıt var mı | Fatura, tapu |
| Emanet bırakmıştı | İade edilmiş mi | Sonraki hareketler |
| Hiç almadım | Havale kaydı | Banka kaydı kesin |
| Miktarı farklıydı | Kayıttaki tutar | Banka kaydı |
Havale kaydı paranın gittiğini kesin olarak gösterir; tartışma neden gittiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle destekleyici delillere ihtiyaç duyulur.
Havaleyi destekleyen deliller
| Destekleyici delil | Ne gösterir |
|---|---|
| Havale açıklaması (‘borç’) | Verme sebebi |
| Aynı dönemdeki yazışmalar | Beklenti ve mutabakat |
| Kısmi geri ödemeler | Borç ilişkisi kuvvetle muhtemel |
| Karşı tarafın o dönemki ihtiyacı | Ödünç ihtimali |
| Müteveffanın diğer çocuklarına tutumu | Eşitlik veya kazandırma |
| Tanık beyanları | Verme anı ve sözler |
| Miktar ve düzenlilik | Bağış mı ödünç mü |
Küçük bir geri ödeme her şeyi değiştirir
Borçlunun geçmişte yaptığı tek bir kısmi ödeme, dosyanın seyrini değiştirir. Bu ödeme hem borcun varlığını gösteren güçlü bir delildir hem TBK m.154 uyarınca zamanaşımını keser hem de «bağıştı» savunmasını çürütür — kimse bağışı geri ödemez. Bu nedenle banka kayıtları incelenirken yalnızca giden paralar değil, borçludan gelen küçük tutarlar da taranmalıdır.
📄 Belgesiz Alacak Dava Dilekçesi ve Delil Kurgusu Örneği
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DAVACILAR : Müteveffa ... 'nın mirasçıları
1- ... (TC: ...)
2- ... (TC: ...)
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... (TC: ...)
KONU : Terekeye dâhil alacağın tahsili istemimizdir.
DAVA DEĞERİ : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik
... TL (HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası)
AÇIKLAMALAR :
1. Müteveffa ... (TC: ...), .../.../2026 tarihinde vefat etmiş olup
müvekkiller ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... sayılı mirasçılık
belgesi uyarınca mirasçılarıdır.
2. Müteveffa, .../.../.... tarihinde davalıya ... TL ÖDÜNÇ PARA
vermiştir. Davalı, borcunu bugüne kadar ödememiştir.
3. TMK m.599 uyarınca mirasçılar mirasbırakanın ALACAKLARINI
DOĞRUDAN DOĞRUYA KAZANDIKLARINDAN, anılan alacak müvekkillere
geçmiştir.
I. İSPAT YÖNÜNDEN — TANIK DİNLETME TALEBİMİZ
(SEÇENEK A — Davalı aile bireyi ise / HMK m.203/1-a)
4. Davalı, müteveffanın ... 'ıdır (oğlu / kardeşi / damadı).
5. HMK m.203/1-a uyarınca "ALTSOY VE ÜSTSOY, KARDEŞLER, EŞLER,
KAYINBABA, KAYNANA İLE GELİN VE DAMAT ARASINDAKİ İŞLEMLER"
senetle ispat zorunluluğunun İSTİSNASIDIR.
6. Bu itibarla iddiamız TANIKLA İSPATLANABİLİR. Davalının senet
bulunmadığına dair savunması yerinde değildir.
(SEÇENEK B — Davalı aile dışından ise / HMK m.202)
4. Ekte sunulan .../.../.... tarihli, DAVALI TARAFINDAN MÜTEVEFFAYA
GÖNDERİLMİŞ ... (mesaj / e-posta / not), iddia konusu ödünç
ilişkisini MUHTEMEL GÖSTERMEKTEDİR.
5. Anılan belge, HMK m.202/2 anlamında DELİL BAŞLANGICI niteliğinde
olup, TANIK DİNLENMESİNE imkân tanır.
II. MADDİ DELİLLERİMİZ
7. Ödünç verilen paranın .../.../.... tarihinde müteveffanın ...
Bankası ... numaralı hesabından ÇEKİLDİĞİ / davalının hesabına
HAVALE EDİLDİĞİ banka kayıtlarıyla sabittir.
8. Davalı, .../.../.... tarihinde müteveffaya ... TL tutarında
KISMİ ÖDEME yapmıştır. Bu ödeme:
a) Borcun VARLIĞINI göstermekte,
b) "Bağıştı" yönündeki olası savunmayı ÇÜRÜTMEKTE,
c) TBK m.154 uyarınca ZAMANAŞIMINI KESMEKTEDİR.
III. BAĞIŞ SAVUNMASINA KARŞI
9. Davalının, paranın bağış olarak verildiğini ileri sürmesi hâlinde,
BU İDDİAYI İSPAT YÜKÜ KENDİSİNDEDİR.
10. Müteveffanın diğer çocuklarına benzer bir kazandırmada
BULUNMAMIŞ olması ve davalının kısmi ödeme yapmış olması, bağış
iddiasını çürütmektedir.
IV. ZAMANAŞIMI YÖNÜNDEN
11. Alacak TBK m.146 uyarınca ON YILLIK zamanaşımına tabi olup,
davalının .../.../.... tarihli kısmi ödemesi ile TBK m.154
uyarınca zamanaşımı KESİLMİŞ ve yeni süre başlamıştır.
V. YEMİN DELİLİMİZ
12. Yukarıdaki delillerimiz saklı kalmak kaydıyla, HMK m.225 vd.
uyarınca YEMİN delilimizi de açıkça saklı tutuyoruz.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK m.599, 640; 6098 s. TBK m.146, 154,
386 vd.; 6100 s. HMK m.107, 190, 200, 202, 203, 219, 221, 225 vd.,
240 vd.
DELİLLER :
1- Mirasçılık belgesi ve vefat belgesi,
2- Müteveffanın ... Bankası nezdindeki ... numaralı hesabına ait
.../.../.... - .../.../.... dönemi HESAP HAREKETLERİ (celbi
talep olunur),
3- Davalının ... Bankası nezdindeki hesabına ait aynı döneme ilişkin
HESAP HAREKETLERİ (celbi talep olunur),
4- Davalıdan gelen mesaj/e-posta çıktıları (delil başlangıcı),
5- Tanık beyanları:
- ... : ödünç verme anına ve müteveffanın beyanlarına tanık,
- ... : kısmi ödemeye tanık,
6- Davalının o döneme ait GELİR DURUMU ve ekonomik ihtiyacına ilişkin
kayıtlar (SGK, vergi dairesi — celbi talep olunur),
7- Yemin ve her türlü yasal delil.
TALEP SONUCU :
1- Yukarıda sayılan BANKA KAYITLARININ ve kurum kayıtlarının
CELBİNE,
2- TANIKLARIMIZIN DİNLENMESİNE (HMK m.203/1-a ve/veya m.202),
3- Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL
alacağın, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle
davalıdan tahsiline,
4- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Davacılar Vekili
Av. ...Yemin: Son Silah
Tüm deliller tükendiğinde başvurulacak araç yemindir ve belgesiz alacaklarda çoğu zaman belirleyici olur.
6100 s. HMK m.229/1
Kendisine yemin teklif edilen taraf, yemin için tayin edilen gün ve saatte mahkemede bizzat hazır bulunmadığı takdirde, yemini eda etmekten kaçınmış sayılır.
Yemin teklifinin sonuçları
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Yemin ediliyor | Vakıa karşı taraf lehine kesinleşir |
| Yeminden kaçınılıyor | Vakıa ispat edilmiş sayılır |
| Duruşmaya gelinmiyor | Kaçınmış sayılır |
| Yemin iade ediliyor | Teklif eden yemin eder |
| Yemin edilemeyecek konu | Teklif reddedilir (m.226) |
Belgesiz alacakta yemin sıklıkla sonucu belirler
Elden verilen para dosyalarında deliller genellikle tanık beyanı ve dolaylı kayıtlarla sınırlı kalır. Bu durumda yemin, davanın kaderini belirleyen son araç olur. Karar verilirken şu değerlendirilmelidir: karşı taraf, hâkim huzurunda «bana böyle bir para verilmedi» diye yemin edebilecek midir? Uygulamada birçok kişi bu noktada geri adım atar veya duruşmaya gelmez; her iki hâlde de vakıa ispat edilmiş sayılır. Ancak yemin çift taraflı bir risktir ve diğer tüm deliller tüketildikten sonra teklif edilmelidir.
Zamanaşımı Tuzağı
Belgesiz alacaklarda ikinci büyük risk, alacağın ispatlanabilir olmasına rağmen süresinin dolmuş olmasıdır.
Zamanaşımı bakımından durum
| Durum | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Para 12 yıl önce verilmiş | 10 yıl doldu | Def’i ileri sürülebilir |
| Para 6 yıl önce verilmiş | Süre var | Talep edilebilir |
| 4 yıl önce kısmi ödeme var | Süre kesilmiş | Yeni süre işliyor |
| Borçlu ikrar etmiş | Süre kesilmiş | Yeni süre |
| Süre dolmuş, def’i ileri sürülmemiş | — | Alacak hüküm altına alınır |
Süre dolmuş görünse de talep edin
Zamanaşımı bir def’idir; TBK m.161 uyarınca ileri sürülmedikçe hâkim kendiliğinden dikkate alamaz. Bu nedenle on yılı aşmış görünen bir alacak da talep edilmelidir: borçlu def’i ileri sürmeyi ihmal edebilir, borcu ikrar edebilir veya ödeme yapabilir. Üstelik geçmişte yapılmış tek bir kısmi ödeme bulunursa süre zaten kesilmiştir. Banka kayıtları incelenmeden «süresi geçmiş» sonucuna varılmamalıdır.
Adım Adım Yol Haritası
- Paranın kime verildiğini belirleyin. Dava türü buna bağlıdır.
- Aile bireyiyse HMK m.203/1-a’yı kullanın. Tanık kapısı açıktır.
- Aile dışıysa delil başlangıcı arayın. Karşı taraftan gelmeli.
- Müteveffanın telefonunu inceleyin. Mesajlar delil başlangıcı olabilir.
- Banka kayıtlarını geniş dönem için isteyin. Giden ve gelen birlikte.
- Kısmi ödeme arayın. Hem delil hem zamanaşımı kesme.
- Tanıkları ve dinlenme konularını belirleyin. Genel liste yetersizdir.
- Bağış savunmasına hazırlanın. İspat yükü karşı taraftadır.
- Zamanaşımını hesaplayın. Ama dolmuşsa da talep edin.
- Yemini sona saklayın. Çift taraflı risktir.
Ödünç mü Bağış mı? Ayrımın Ölçütleri
Belgesiz alacak dosyalarının merkezinde bu soru vardır ve cevap dolaylı göstergelerden çıkarılır.
Ödünç ile bağış ayrımında göstergeler
| Gösterge | Ödünç lehine | Bağış lehine |
|---|---|---|
| Kısmi geri ödeme var mı | Var → ödünç | Yok |
| Tutar | Büyük ve tek seferlik | Küçük veya düzenli |
| Diğer çocuklara tutum | Onlara verilmemiş | Herkese benzer |
| Verme zamanı | İhtiyaç anında | Özel gün, düğün |
| Yazışmalarda ifade | ‘Öderim’, ‘borç’ | ‘Hediye’, ‘senin olsun’ |
| Vade konuşulmuş mu | Konuşulmuş → ödünç | Konuşulmamış |
| Müteveffanın beyanları | ‘Alacağım var’ | ‘Verdim gitti’ |
| Tapu/mal devri eşlik ediyor mu | — | Kazandırma ihtimali |
İspat yükü bağışı ileri sürendedir
Bu tablodaki dengede önemli olan bir usul kuralı vardır: paranın verildiği ispatlandıktan sonra, bunun bağış olduğunu ileri süren taraf bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Davacı mirasçıların görevi paranın gittiğini ve geri ödenmediğini göstermektir; «bağış değildi» sonucunu ayrıca ispatlamak zorunda değillerdir. Dava dilekçesinde bu husus açıkça yazıldığında, karşı tarafın soyut bağış savunması karşısında güçlü bir konum elde edilir.
Alacak Bir Mirasçıdaysa: Denkleştirme Yolu
Para bir mirasçıya verilmişse, alacak davası dışında ikinci bir yol açılır ve bu yol çoğu zaman daha elverişlidir.
İki yolun karşılaştırması
| Ölçüt | Alacak davası | Denkleştirme |
|---|---|---|
| Dayanak | TBK ödünç hükümleri | TMK m.669 vd. |
| Kime karşı | Borçluya | Diğer mirasçılara karşı |
| İspat konusu | Ödünç ilişkisi | Karşılıksız kazandırma |
| Bağış savunması | Davayı düşürür | Denkleştirmeyi doğurur |
| Zamanaşımı | 10 yıl işler | Paylaşımda ileri sürülür |
| Değerleme | Verilen tutar | Denkleştirme anı (m.673) |
Dördüncü satır belirleyicidir: alacak davasında karşı tarafın «bağıştı» savunması davayı düşürürken, denkleştirmede aynı savunma talebi doğrular. Çünkü TMK m.669 uyarınca altsoya yapılan karşılıksız kazandırmalar, aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabidir.
Terditli talep en güvenli kurgu
Para bir mirasçıya verilmişse ve niteliği tartışmalıysa, en güvenli yol terditli talep kurmaktır: öncelikle ödünç alacağının tahsili, kabul edilmezse TMK m.669 vd. uyarınca denkleştirme. Böylece karşı taraf hangi savunmayı yaparsa yapsın bir sonuç doğar. «Borç almadım, bağıştı» derse denkleştirme gündeme gelir; «bağış da değildi» derse paranın neden gittiğini açıklaması gerekir. Tek talep üzerine kurulan davalar, bu esnekliği kaybeder.
Karşı Taraftaki Delil: İbraz Talebi
Belgesiz alacak dosyalarında delillerin bir kısmı karşı tarafın elindedir ve HMK bu belgelere ulaşmak için bir mekanizma öngörür.
6100 s. HMK m.221/1
Mahkemece, belgenin ibrazı için verilecek sürenin sonunda, belgenin sunulmaması hâlinde, mahkeme belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.
Karşı taraftan ve kurumlardan istenecek belgeler
| İstenecek belge | Kimde | Ne gösterir |
|---|---|---|
| Davalının hesap hareketleri | Banka | Paranın girişi |
| Davalının o dönem gelir kaydı | Vergi dairesi, SGK | Ekonomik ihtiyaç |
| Davalının aldığı mal/taşınmaz | Tapu, tescil | Paranın kullanımı |
| Yazışmalar | Davalı | Delil başlangıcı |
| Davalının ticari defterleri | Davalı | Kayıt varsa |
Bu tablonun üçüncü satırı özellikle etkilidir: paranın verildiği tarihten hemen sonra davalının bir taşınmaz veya araç edinmiş olması, ödünç iddiasını güçlendiren somut bir gösterge oluşturur.
Paranın nereye gittiğini gösterin
Belgesiz alacak dosyalarında en ikna edici delil zinciri şudur: müteveffanın hesabından o tarihte para çıkmış, davalının hesabına aynı tarihte benzer tutar girmiş ve davalı kısa süre sonra bir mal edinmiştir. Bu üç halka bir araya geldiğinde, ortada bir para akışı bulunduğu somut biçimde ortaya konmuş olur. Bu nedenle yalnızca müteveffanın değil, davalının hesap hareketlerinin de celbi talep edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- “Senet yok, dava olmaz” deyip vazgeçmek. HMK m.203 istisnaları vardır.
- Aile içi istisnayı dilekçede belirtmemek. Tanık talebi reddedilebilir.
- Kendi belgesini delil başlangıcı sanmak. Karşı taraftan gelmelidir.
- Telefonu incelememek. Tek mesaj kapıyı açabilir.
- Sadece giden havaleye bakmak. Gelen kısmi ödeme çok değerlidir.
- Bağış savunmasında ispat yükünü üstlenmek. Yük karşı taraftadır.
- Süresi geçti diye hiç talep etmemek. Def’i ileri sürülmeyebilir.
- Yemini erken teklif etmek. Dava karşı tarafın beyanına bırakılır.
📘 İlgili Rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
Belgesiz alacak ispatlanabilir mi?
Zordur ancak imkânsız değildir. HMK m.200 uyarınca belirli tutarı aşan hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır; ancak HMK m.202 ve m.203’te önemli istisnalar öngörülmüştür.
Aile içi alacaklarda tanık dinlenir mi?
HMK m.203/1-a uyarınca altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler senetle ispat zorunluluğunun istisnasıdır. Bu hâllerde tanık dinlenebilir.
Delil başlangıcı ne işe yarar?
HMK m.202 uyarınca senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı varsa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, işlemi muhtemel gösteren ve karşı taraftan gelmiş bir belgedir.
Hangi belgeler delil başlangıcı sayılır?
Karşı tarafça verilmiş veya gönderilmiş, işlemi muhtemel gösteren belgeler değerlendirilir. Mesaj, e-posta, imzasız yazı veya not somut olaya göre bu nitelikte kabul edilebilir.
Banka havalesi delil olur mu?
Havale kaydı paranın gönderildiğini gösterir; ancak gönderme sebebini tek başına ortaya koymaz. Karşı taraf bunun bağış veya başka bir ödeme olduğunu ileri sürebilir.
Havalenin sebebi nasıl gösterilir?
Havale açıklaması, aynı dönemdeki yazışmalar, tanık beyanları ve tarafların ekonomik durumu birlikte değerlendirilir. Açıklama alanına ‘borç’ yazılması güçlü bir dayanak oluşturur.
Elden nakit verilmişse ne yapılır?
Bu en zor hâldir. Paranın çekildiği tarihe ait banka kayıtları, tanık beyanları ve karşı tarafın ekonomik durumundaki değişim gibi dolaylı delillerden yararlanılır.
Yemin teklif edilebilir mi?
HMK m.225 vd. uyarınca uyuşmazlık konusu vakıa hakkında yemin teklif edilebilir. Kendisine yemin teklif edilen taraf yemini eda etmezse, HMK m.229 uyarınca vakıa ispat edilmiş sayılır.
Karşı taraf bağış olduğunu söylerse?
Bağış iddiasını ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür. Ancak aile içi ilişkilerde bağış karinesi tartışmaları gündeme gelebileceğinden, verme sebebinin ortaya konması önem taşır.
Alacak zamanaşımına uğramış olabilir mi?
Evet. TBK m.146 uyarınca genel alacaklarda on yıllık süre uygulanır ve süre alacağın muaccel olmasıyla başlar. Ölüm süreyi durdurmaz.
Mirasçılar birlikte mi dava açar?
Terekeye dâhil alacağın takibinde miras ortaklığı kuralı işler. Elbirliği mülkiyeti sürüyorsa birlikte hareket edilmesi esastır.
Karşı taraf da mirasçıysa ne olur?
Bu hâlde talep, denkleştirme veya tereke alacağı olarak gündeme gelebilir. Verilen paranın kazandırma mı ödünç mü olduğu belirlenmelidir.
Ödünç mü bağış mı ayrımı nasıl yapılır?
Verme sebebi araştırılır. Geri ödeme beklentisinin bulunup bulunmadığı, tarafların beyanları, kısmi ödemeler ve yazışmalar bu ayrımda belirleyici olur.
Kısmi ödeme yapılmışsa ne anlama gelir?
Kısmi ödeme, borcun varlığını gösteren güçlü bir delildir. Ayrıca TBK m.154 uyarınca zamanaşımını da keser.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
