Vefat eden bir yakınınızın icra borcundan siz sorumlu olabilir misiniz? Türk hukukunda miras, ölümle birlikte bir bütün olarak mirasçılara geçer; bu, sadece malları değil borçları da kapsar (TMK m.599). Yani kural olarak murisin borçlarından mirasçılar kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu olur. Ancak mirasın reddi yoluyla bu sorumluluktan kurtulmak mümkündür. Süre kısıtlıdır: 3 ay.
Miras Borçları da Kapsar (TMK m.599)
Türk Medeni Kanunu m.599 uyarınca miras, miras bırakanın (murisin) ölümüyle kendiliğinden ve bir bütün olarak mirasçılara geçer. Bu bütün, malları, hakları ve borçları birlikte içerir. Mirasçılar, kural olarak murisin borçlarından kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu olur (TMK m.641 uyarınca müteselsil sorumluluk). Yani borca batık bir miras, mirasçı için ciddi risk taşır.
Mirasın Reddi: 3 Aylık Süre (TMK m.605-606)
Borçtan kurtulmanın temel yolu mirasın reddidir. Mirasçılar, mirası reddettiklerini ölümü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyan ederek bildirebilir (TMK m.606). Süresinde reddedilmeyen miras kabul edilmiş sayılır ve mirasçı borçlardan sorumlu hale gelir. Bu nedenle borca batık olduğu düşünülen miraslarda 3 aylık süre kritiktir.
Hükmen (Kendiliğinden) Ret: Borca Batık Tereke
Murisin ödemeden aczi (borca batıklık) ölüm tarihinde açıkça belli ise veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Buna hükmen ret denir ve bir karine olarak kabul edildiğinden, mirasçının ayrıca ret başvurusu yapma zorunluluğu yoktur. Ancak uygulamada, olası ihtilaflara karşı yine de mahkemeye beyanda bulunmak veya terekenin borca batık olduğunun tespiti davası açmak yararlıdır.
Mirasçıya İcra Takibi: 3 Ay Beklenir (İİK m.53)
Muris öldüğünde, alacaklı doğrudan mirasçılara takip yapamaz. İcra ve İflas Kanunu m.53 uyarınca, mirasın reddi için tanınan süre (3 ay) geçene kadar mirasçılar aleyhine takip yapılamaz; takip bu süre boyunca geri kalır (talik olur). Bu süre, mirasçıya mirası reddedip reddetmeme konusunda düşünme imkânı tanır. Süre sonunda miras reddedilmemişse, takip mirasçılara yöneltilebilir ve her mirasçıya yeni ödeme emri çıkarılır.
Mirasçı Olarak İcra Takibine İtiraz
Mirasçı sıfatıyla hakkınızda takip başlatıldıysa ve mirası reddettiyseniz, bunu icra takibinde ileri sürebilirsiniz. Mirasın reddine ilişkin mahkeme kararını, borca itiraz süresi içinde icra dairesine ibraz etmeniz önemlidir. Ayrıca terekenin borca batık olduğunu, genel mahkemede açacağınız tespit davasıyla ortaya koyabilir ve bunu icra takibinde itiraz olarak kullanabilirsiniz.
Ödeyen Mirasçının Rücu Hakkı
Mirasçılar tereke borçlarından müteselsil sorumlu olduğundan, borcun tamamını bir mirasçı ödemiş olabilir. Bu durumda, kendi payından fazlasını ödeyen mirasçı, diğer mirasçılara rücu ederek (başvurarak) fazla ödediği tutarı isteyebilir (TBK m.167). Yani bir mirasçının tüm borcu ödemesi, diğerlerinin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz; iç ilişkide paylaşım yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölen kişinin borcu mirasçıya geçer mi?
Evet. Miras ölümle bir bütün olarak mirasçılara geçer (TMK m.599) ve borçları da kapsar. Mirasçılar kural olarak murisin borçlarından kişisel mal varlıklarıyla da sorumludur. Mirasın reddiyle bu sorumluluktan kurtulmak mümkündür.
Mirası reddetmek için ne kadar sürem var?
Ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunarak mirası reddedebilirsiniz (TMK m.606). Süresinde reddedilmeyen miras kabul edilmiş sayılır.
Borca batık mirasta otomatik kurtuluş var mı?
Murisin ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (hükmen ret, TMK m.605/2). Yine de ihtilaflara karşı mahkemeye beyan veya tespit davası önerilir.
Ölümden hemen sonra mirasçıya icra takibi yapılabilir mi?
Hayır. İİK m.53 uyarınca mirasın reddi için tanınan 3 aylık süre geçene kadar mirasçılar aleyhine takip yapılamaz; takip bu süre boyunca geri kalır.
Mirası reddettim ama yine de takip geldi, ne yaparım?
Mirasın reddine ilişkin mahkeme kararını, borca itiraz süresi içinde icra dairesine ibraz etmelisiniz. Ayrıca terekenin borca batık olduğunu tespit davasıyla ortaya koyup itiraz olarak kullanabilirsiniz.
Borcun tamamını ödedim, diğer mirasçılardan isteyebilir miyim?
Evet. Mirasçılar müteselsil sorumludur; kendi payından fazlasını ödeyen mirasçı, diğer mirasçılara rücu ederek (TBK m.167) fazla ödediği tutarı isteyebilir.
Vefat eden yakınınızın borcu için mirasın reddi veya itiraz desteği alın
Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
İlgili Rehberler
📘 Miras Hukuku Rehberi (Ana Rehber) — Mirasçılık, saklı pay, vasiyetname, tenkis ve tüm miras konuları için kapsamlı rehberimize göz atın.
