İcra Takibi Nasıl Başlatılır? Takip Talebinden Hacze (İİK 58)

İcra takibi, alacağınızı devlet gücüyle tahsil etmenin hukuki yoludur. Süreç, yetkili icra dairesine sunulan bir takip talebiyle başlar; borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve takip kesinleştiğinde haciz ile satış aşamasına geçilir. Bu rehberde icra takibinin hangi yolla başlatılacağını, takip talebinin içeriğini, harçları, ödeme emrini, haciz ve satış sürelerini adım adım açıklıyoruz.

İcra Takibi Nedir, Hangi Yol Seçilir?

İcra takibi temel olarak iki yoldan yürür. İlamlı icra, elinizde kesinleşmiş bir mahkeme kararı (ilam) varsa kullanılır; bu yolda borçluya icra emri gönderilir ve borçlunun icra dairesinde itirazla takibi durdurma hakkı yoktur. İlamsız icra (genel haciz yolu, Örnek 7) ise ortada mahkeme kararı yokken, para ve teminat alacakları için alacaklının beyanıyla başlatılır; borçlu itiraz ederse takip durur.

Alacak çek, bono veya poliçeye dayanıyorsa kambiyo senetlerine mahsus takip (Örnek 10) tercih edilir; bu yol alacaklı bakımından daha avantajlıdır, çünkü borçlunun itirazı kural olarak yalnızca satışı durdurur. Doğru yolun seçilmesi sürecin hızını doğrudan etkiler.

Adım 1: Takip Talebi (İİK 58)

Süreç, yetkili icra dairesine sunulan takip talebiyle başlar. İcra ve İflas Kanunu m.58’e göre talepte; alacaklı ve borçlunun kimlik ve adres bilgileri, alacağın Türk parasıyla tutarı, faizli alacaklarda faiz oranı ve işlemeye başladığı gün, alacağın dayanağı (senet ve tarihi ya da senet yoksa borcun sebebi) ve seçilen takip yolu yer alır. Günümüzde takip, UYAP üzerinden elektronik olarak da açılabilir; avukatlar e-imzayla adliyeye gitmeden takip başlatabilir.

Birden fazla borçluya aynı borç için tek takip talebiyle, her borçlunun bilgileri ayrı ayrı yazılarak başvurulabilir; aynı borçludan birden fazla alacak için de tek talepte alacaklar ayrı ayrı gösterilir.

Adım 2: Harç ve Masraflar

Takip açılırken alacaklıdan başvurma harcı (maktu), peşin harç (alacağın binde 5’i civarı) ve tebligat/gider avansı peşin alınır. İlamlı takipte ise yalnızca maktu başvurma harcı alınır. Bu masraflar alacaklı tarafından peşin yatırılsa da, tahsilat aşamasında borçludan alınarak alacaklıya iade edilir; yani takip masrafı nihai olarak borçlunun üzerinde kalır. Ayrıca tahsil edilen harç üzerinden %2 oranında cezaevi harcı hesaplanır.

Adım 3: Ödeme Emrinin Tebliği

Takip talebi usulüne uygun doldurulup harçlar yatırıldığında, icra müdürü borçluya seçilen takip yoluna uygun ödeme emrini gönderir (İİK m.60-61). Ödeme emri iki nüsha düzenlenir; biri borçluya tebliğ edilir, diğeri dosyaya konur. Nüshalar arasında fark olursa borçludaki geçerli sayılır. Tebligat, PTT entegrasyonuyla barkodlu olarak borçlunun bildirilen adresine, yoksa MERNİS adresine yapılır.

Adım 4: Borçlunun Tepkisi ve Takibin Kesinleşmesi

Borçlu, ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödeme yapabilir veya itiraz edebilir. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bu durumda alacaklının takibe devam edebilmesi için, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması (İİK m.68, 6 ay içinde) veya genel mahkemede itirazın iptali davası (İİK m.67, 1 yıl içinde) yoluna gitmesi gerekir.

Borçlu süresi içinde ne öder ne de itiraz ederse takip kesinleşir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir. (Borçlu tarafının ödeme emri karşısındaki seçenekleri için “ödeme emri geldi, ne yapmalı” ve “ödeme emrine itiraz” rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.)

Adım 5: Haciz (İİK 78)

Takip kesinleştikten sonra alacaklı, icra dairesinden borçlunun mal, hak ve alacaklarına haciz konulmasını talep eder. Burada kritik bir süre vardır: İİK m.78 uyarınca haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır ve yeniden takip için yenileme (ve harç) gerekir.

Haciz; borçlunun taşınmazlarına (TAKBİS üzerinden), araçlarına, banka hesaplarına (e-haciz), maaşının dörtte birine (İİK m.83) ve üçüncü kişilerdeki alacaklarına (İİK m.89) uygulanabilir.

Adım 6: Satış ve Tahsilat (İİK 106)

Haczedilen malların paraya çevrilmesi için de süre öngörülmüştür: 7343 sayılı Kanunla değişik İİK 106 uyarınca alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Taşınır ve taşınmaz ayrımı kaldırılmış, süre her ikisi için bir yıla eşitlenmiştir; önceki metindeki taşınırlar için altı aylık süre yürürlükte değildir. Süre kaçırılırsa o mal üzerindeki haciz kalkar. Ayrıca satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur; yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır. Not: altı ay / bir yıl ayrımı bugün yalnızca rehnin paraya çevrilmesi yolundaki takiplerde (İİK 150/e) geçerlidir. Satış, UYAP e-Satış Portalı üzerinden elektronik açık artırmayla yapılır. Elde edilen bedel, dosya masrafları ve harçlar düşülerek alacaklıya ödenir (reddiyat).

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Genel haciz yolunda yetkili icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki dairedir; ayrıca akdin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50) ve sözleşmeyle yetki değişebilir. Belgesiz (ilamsız) takiplerde dikkat edilecek önemli bir nokta da ispattır: Yargıtay’a göre faturaya dayalı takiplerde faturanın tebliğ edilmiş olması tek başına alacağı ispat etmez; borçlu itiraz ederse alacaklı, aradaki temel ticari ilişkiyi irsaliye, teslim tutanağı, sözleşme gibi somut delillerle kanıtlamak zorundadır (Yargıtay 3. HD, 2025/6304 K.). Son olarak zamanaşımına dikkat edilmelidir; genel zamanaşımı 10 yıl, kira/ücret/faiz gibi periyodik alacaklarda 5 yıl, kambiyo senetlerinde 3 yıldır.

Takip Yolu Seçimi: İlk ve En Kritik Karar

Takibin başarısı, doğru yolun seçilmesiyle başlar. Yanlış yol seçimi hem zaman hem harç kaybına yol açar.

İkinci ve üçüncü satırlar, elinizdeki belgenin değerini gösterir: kambiyo senedine veya ilama dayanan takiplerde borçlu basit bir dilekçeyle süreci durduramaz. Bu nedenle ticari ilişkilerde çek veya bono alınması, alacağın tahsil kabiliyetini belirgin biçimde artırır. Aynı şekilde, noterde düzenleme şeklinde yapılmış bir borç ikrarı, adi senetten çok daha güçlü bir konum sağlar.

Takip Talebinde Bulunması Gerekenler

Takip talebi, dosyanın omurgasıdır. Eksik veya hatalı doldurulduğunda takip iptal edilebilir ya da alacağın bir kısmı istenemez hâle gelir.

Dördüncü satır alacaklıların en sık yaptığı ihmaldir: takip talebinde faiz türü ve başlangıç tarihi belirtilmezse faize hükmedilmez. Uzun süren dosyalarda bu ihmal, asıl alacağa yaklaşan bir kayba yol açabilir. İkinci satır ise sürecin tamamını etkiler; yanlış adrese yapılan tebligat sonucu süreler hiç işlemez ve takip yıllar sonra iptal edilebilir.

Takip Sonrası Takvim: Alacaklının Süreleri

Takip başlatmak yeterli değildir. Alacaklının izlemesi gereken süreler, dosyanın düşmemesi için kritik önemdedir.

Tablonun tamamının ortak sonucu şudur: icra dosyası kendi kendine yürümez. İşlem yapılmayan dosya belirli sürelerin sonunda düşer ve yeniden işletilmesi ek harç ve masraf doğurur. Bu nedenle takip başlatıldıktan sonra bir takvim tutulması, alacaklı için en değerli pratiktir. Düşen dosyanın canlandırılması için icra dosyasının yenilenmesi, süre ayrıntıları için satış talebi süresi: hacizde 1 yıl, rehinde 6 ay rehberlerimize bakabilirsiniz.

Özetle: Doğru Yol, Eksiksiz Talep, Takvim

İcra takibinde başarıyı belirleyen üç unsur vardır. Birincisi yol seçimi: kambiyo senedine veya ilama dayanan takiplerde borçlu basit bir dilekçeyle süreci durduramaz, bu nedenle ticari ilişkilerde çek, bono veya düzenleme şeklindeki noter senedi alınması tahsil kabiliyetini belirgin biçimde artırır.

İkincisi takip talebinin eksiksizliği: borçlunun adresi yanlışsa süreler hiç işlemez ve takip yıllar sonra iptal edilebilir; faiz türü ve başlangıcı yazılmamışsa faize hükmedilmez. Üçüncüsü takvim: ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde haciz, hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse dosya düşer ve yeniden işletilmesi ek harç doğurur. İcra dosyası kendi kendine yürümez.

Takibin Tamamı: Talepten Tahsile

Takip talebiyle başlayan süreç, birbirini izleyen kesin sürelerle tahsile kadar ilerler.

Altıncı ve yedinci satırlar, en sık karıştırılan iki süredir: haciz isteme süresi ödeme emrinin tebliğinden, satış isteme süresi ise haczin konulduğu tarihten işler. Birinin kaçırılması dosyanın işlemden kalkmasına, diğerinin kaçırılması haczin düşmesine yol açar.

Satış ve Tahsil Aşaması

Haciz uygulandıktan sonra paraya çevirme zinciri işlemeye başlar.

Beşinci satır, satış sürecinin en çok hak kaybı doğuran noktasıdır: kıymet takdirine şikâyette bulunmak yeterli değildir; şikâyetten itibaren yedi gün içinde bilirkişi masrafının da yatırılması gerekir.

Ödeme emri için ödeme emri geldiğinde yapılacaklar rehberimize bakabilirsiniz.

Takip Talebinde Denetlenecekler

Talebin doğru düzenlenmesi, sonraki tüm aşamaları etkiler.

Beşinci satır, en kritik tercihtir: ilamlı, ilamsız, kambiyo veya rehin yollarından hangisinin izleneceği elde bulunan belgeye göre belirlenir. Yanlış yol seçimi takibin iptaline yol açar.

Borçlunun Tepkisine Göre Yol

Ödeme emrinin tebliğinden sonra borçlunun tutumu, alacaklının izleyeceği yolu belirler.

Üçüncü ve dördüncü satırlar, itiraz hâlinde iki yolu gösterir: elde kanunda sayılan nitelikte belge varsa altı ay içinde itirazın kaldırılması, yoksa bir yıl içinde itirazın iptali davası yoluna gidilir.

İtirazın kaldırılması için itirazın kaldırılması rehberimize bakabilirsiniz.

Harç ve Masraf Rejimi

Takip boyunca doğan masraflar ve bunların kime ait olacağı kanunda düzenlenmiştir.

Birinci satır, alacaklı bakımından temel kuraldır: masraflar peşin ödenir ancak dosya borcuna eklenir ve kural olarak borçludan tahsil edilir. Bu nedenle takip maliyeti alacaklı için nihai bir kayıp oluşturmaz.

Yol Seçiminde Belge

Elde bulunan belge, hangi takip yolunun izleneceğini belirler.

Sekizinci satır, ilamsız icranın temel özelliğini gösterir: bu yolda belge şartı aranmaz ve alacaklı beyanına dayanarak takip başlatılabilir. Buna karşılık borçlunun basit bir itirazı takibi durdurur.

Üçüncü Kişilerdeki Alacakların Haczi

Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları da haciz konusu olur.

Üçüncü satır, sistemin en ağır sonucunu doğurur: süresinde itiraz edilmemesi hâlinde borç üçüncü kişinin zimmetinde sayılır ve süreç onun kendi malvarlığına yönelmeye başlar.

İhbarname için 89/1 haciz ihbarnamesi rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Takip başlatılırken tekrarlanan hatalar sınırlı sayıdadır.

Beşinci satır, sonraki tüm süreçleri etkileyen hatadır: usulsüz tebligatla yürütülen bir takipte, aylar sonra yapılan şikâyet üzerine süreler yeniden işlemeye başlar ve haciz aşamasına kadar gelinen süreç geriye döner.

Takip Sonrası İzleme

Takip başlatıldıktan sonra dosyanın düzenli izlenmesi gerekir.

Sekizinci satır, tüm sürecin güvencesidir: dosyada yazılı bir takvim tutulması, haciz ve satış isteme sürelerinin kaçırılmasını önler. Her haciz kendi takvimini kurduğundan tek tarih üzerinden izleme yeterli değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra takibi nasıl başlatılır?

Yetkili icra dairesine İİK m.58’e uygun bir takip talebi sunulur ve harçlar yatırılır; icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu süresinde ödemez veya itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

İcra takibi açmak için elimde belge olması şart mı?

İlamsız icra yoluyla (Örnek 7) belgesiz alacaklar için de takip başlatılabilir. Ancak borçlu itiraz ederse takip durur ve alacağınızı dava yoluyla (irsaliye, sözleşme gibi delillerle) ispatlamanız gerekir.

İcra takibi masraflarını kim öder?

Başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı alacaklı tarafından peşin yatırılır; ancak tahsilat aşamasında bu masraflar ve vekâlet ücreti borçludan alınarak alacaklıya iade edilir.

Haciz ne zaman istenebilir?

Takip kesinleştikten sonra istenir; ancak haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m.78). Aksi halde dosya işlemden kaldırılır ve yenileme gerekir.

Borçlu ödeme emrine itiraz ederse ne yaparım?

İtiraz takibi durdurur. Elinizdeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını (İİK m.68, 6 ay) veya genel mahkemede itirazın iptali davasını (İİK m.67, 1 yıl) açarak takibe devam edebilirsiniz.

Yetkili icra dairesi neresidir?

Genel haciz yolunda kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesidir; ayrıca akdin (sözleşmenin) yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir ve sözleşmeyle yetki kararlaştırılabilir.