İcra Takibi İçin Hangi Belgeler Gerekir? Takip Türüne Göre Liste

Alacağını tahsil edemeyen kişi, icra dairesi aracılığıyla takip başlatabilir; ama hangi belgelerle? Gereken belgeler, takibin türüne göre değişir. İlamsız takipte belge şart değilken, ilamlı takipte mahkeme kararı, kambiyo takibinde ise senedin aslı gerekir. Doğru belgelerle başvurmak, takibin sorunsuz ilerlemesi için kritiktir. Bu rehberde takip türüne göre gereken belgeleri açıklıyoruz.

Her Takipte Ortak: Takip Talebi

Tüm icra takiplerinin ortak başlangıç belgesi takip talebidir. Alacaklı (veya vekili), icra dairesine bir takip talebi vererek süreci başlatır. Takip talebinde; alacaklı ve borçlunun kimlik/adres bilgileri, alacağın tutarı, faiz türü ve oranı, alacağın sebebi (veya dayanağı belge) ve takip yolu belirtilir. Takip talebi, UYAP üzerinden elektronik olarak da düzenlenebilir.

İlamsız Takipte Belge Şart mı?

İlamsız (genel haciz yolu) takipte, alacağın bir belgeye dayanması şart değildir. Alacaklı, elinde senet/fatura olmasa bile takip başlatabilir; bu durumda borcun sebebini takip talebinde belirtmesi yeterlidir. Ancak alacak bir belgeye (senet, fatura, sözleşme) dayanıyorsa, bu belgenin takip talebine eklenmesi, ileride borçlu itiraz ederse alacaklının işini kolaylaştırır.

İlamlı Takipte: Mahkeme İlamı

İlamlı icrada, takibin dayanağı bir mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğindeki bir belgedir. Bu belgenin (örneğin mahkeme kararının onaylı örneğinin) takip talebiyle birlikte sunulması gerekir. İlam niteliğindeki belgelere; mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller, bazı noter belgeleri ve hakem kararları örnek verilebilir.

Kambiyo Takibinde: Senedin Aslı

Kambiyo senetlerine (çek, bono/senet, poliçe) özgü takipte, senedin aslının veya usulüne uygun örneğinin icra dairesine sunulması zorunludur. Çünkü kambiyo takibi, senedin varlığına ve geçerliliğine dayanır. Senedin aslı olmadan kambiyo takibi yapılamaz; bu, bu takip yolunun en temel şartıdır.

Vekille Takipte: Vekaletname

Takip bir avukat aracılığıyla yapılıyorsa, avukatın yetkisini gösteren vekaletname dosyaya sunulur. Ayrıca vekaletname sunumu için baro pulu (vekalet pulu) ve vekalet suret harcı gibi ödemeler gerekir. Vekaletname, avukatın alacaklı adına işlem yapma yetkisini belgeler.

Ölü Borçluya Karşı Takipte: Ek Belgeler

Borçlu ölmüşse, takibin mirasçılara yöneltilebilmesi için ek belgeler gerekir: ölüm belgesi (veya MERNİS kaydı) ve mirasçıların kim olduğunu gösteren mirasçılık (veraset) belgesi. Bu belgeler, takibin doğru kişilere yöneltilmesi için temeldir. Ayrıca mirasın reddi için tanınan süre (3 ay) gözetilmelidir.

Harç ve Masrafların Yatırılması

Belgelerin yanı sıra, takip başlatılırken harç ve masrafların yatırılması gerekir: başvurma harcı, ilamsız takiplerde peşin harç (binde 5) ve tebligat (posta) gideri. Bu ödemeler yapılmadan takip işleme alınmaz. Harçlar başlangıçta alacaklıdan alınır; takip sonunda alacaklı haklı çıkarsa borçluya yüklenir.

Belge Şart Değil, Ama Hangi Belge Ne Kazandırır?

İlamsız takipte belge zorunlu değildir; buna karşılık borçlu itiraz ettiğinde takibin akıbetini belirleyen şey elinizdeki belgenin niteliğidir. Asıl soru budur.

Kanun iki belge grubuna özel bir güç tanır. Alacaklının takibi şu belgelerden birine dayanıyorsa, alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir:

1. İmzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen, borç ikrarını içeren senet. Yani borçlunun imzasını inkâr etmediği ya da noterde onaylanmış bir borç ikrarı.

2. Resmî dairelerin veya yetkili makamların, yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri makbuz veya belge.

Bu belgeler yoksa yol değişir: alacaklı icra mahkemesine gidemez; genel mahkemede itirazın iptali davası açması gerekir. Aradaki fark hız ve maliyettir: itirazın kaldırılması: kesin ve geçici kaldırma (İİK 68) ve itirazın iptali davası (İİK 67).

Pratik sonuç: sözleşme yaparken imzanın noterde onaylatılması ya da borç ikrarının açık yazılması, sonradan aylarca sürecek bir davadan kurtarabilir.

Altı Aylık Süre ve Ağır Yaptırımı

Belgeye dayanan alacaklı için kanun bir süre koyar ve bu sürenin kaçırılmasının sonucu çok ağırdır.

Süre: alacaklı, itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

Yaptırım: bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilâmsız takip yapılamaz.

Bu hükmün ağırlığı fark edilmelidir. Sadece o takip düşmez; aynı alacak için yeni bir ilamsız takip başlatma imkânı da kapanır. Alacaklının elinde genel mahkemede dava açmak kalır.

Karşı tarafın da bir kalkanı vardır: borçlunun itirazı aynı nitelikte bir senet, makbuz veya belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması talebi reddolunur.

Ve bir de ispat kuralı: borçlu itirazını haklı gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir.

İlam Niteliğindeki Belgeler: Kanunun Saydıkları

Yazının “bazı noter belgeleri” ifadesi bir kesinlik gerektirir; kanun bu belgeleri tek tek sayar.

İcra ve İflas Kanunu’na göre şu belgeler ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir:

Mahkeme huzurunda yapılan sulhlar · kabuller · para borcu ikrarını havi re’sen tanzim edilen noter senetleri · istinaf ve temyiz kefaletnameleri · icra dairesindeki kefaletler.

Noter senetlerinde kritik ayrım: her noter belgesi ilam niteliğinde değildir. Kanun yalnızca “re’sen tanzim edilen” ve para borcu ikrarı içeren noter senetlerini sayar. Noterin yalnızca onayladığı (tasdik ettiği) bir senet bu kapsama girmez; o senet, itirazın kaldırılmasına dayanak oluşturur.

İcra kefaletleri hakkında özel hüküm: bu maddedeki icra kefaletleri müteselsil kefalet hükmündedir.

Not: diğer bazı kanunlarda da ilam niteliğinde sayılan belgeler bulunmaktadır; somut belgenin niteliği kendi özel düzenlemesine göre değerlendirilmelidir.

Her Mahkeme Kararı İlamlı Takibe Konulamaz

Elinizde bir mahkeme kararı olması, doğrudan ilamlı takip yapabileceğiniz anlamına gelmez.

Aranan şey eda hükmüdür. Yargıtay uygulamasına göre ilamlı takiplerde, takip dayanağı mahkeme kararının eda hükmü içerip içermediği hususu ilama aykırılık yaratacağından icra mahkemesince resen incelenir.

Somut bir örnek: içinde likit bir alacak bulunmayan ve bu nedenle eda hükmü içermeyen bir idare mahkemesi kararı, eklentileri olan yargılama gideri ve vekalet ücreti dışında, asıl alacak ve faizi için ilamlı icra takibine konu edilemez.

Yani tespit hükmü yeterli değildir: “şu hak vardır” diyen bir karar ile “şu tutarı öde” diyen bir karar farklıdır. Yalnızca ikincisi ilamlı takibe elverişlidir.

Alacaklı için kontrol listesi: kararda ödenecek tutar açıkça belirtilmiş mi, faiz başlangıcı gösterilmiş mi, karar kesinleşme şartına tabi mi? Bu üç soru, ilamlı takibin sağlıklı yürümesini belirler.

Belgeyi Ne Zaman ve Nasıl Sunmalı?

Doğru belgeye sahip olmak yetmez; sunum zamanı ve biçimi de sonucu etkiler.

Takip talebiyle birlikte: alacak bir belgeye dayanıyorsa, bu belgenin takip talebine eklenmesi ileride borçlu itiraz ettiğinde alacaklının işini kolaylaştırır.

Kambiyo takibinde zorunludur: çek, bono veya poliçenin aslının (veya usulüne uygun örneğinin) icra dairesine sunulması bu takip yolunun temel şartıdır. Senedin aslı olmadan kambiyo takibi yapılamaz.

İtirazın kaldırılması aşamasında: icra mahkemesi sınırlı ve belgeye dayalı bir inceleme yapar. Bu nedenle dayanak belge, talep dilekçesiyle birlikte eksiksiz sunulmalıdır.

Borçlu tarafında da aynı mantık işler: borcun ödendiğine veya ertelendiğine dair belgeler zamanında sunulmazsa itiraz kaldırılabilir. İtirazın türleri ve süreleri için ödeme emrine itiraz: borca, imzaya ve yetkiye (İİK 62) ve ödeme emri geldi, ne yapmalı? 7 günde 3 seçeneğiniz sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Miras Yoluyla Gelen Borçlarda Özel Durum

Ölen kişinin borcu için mirasçıya karşı yürütülen takipte kanun ayrı bir imkân tanır.

Kural: borçlu, murisine ait bir alacak için takip edilmekte olup da terekenin borca batık olduğunu ileri sürerse, bu hususta ilam getirmesi için kendisine münasip bir mühlet verilir.

Bunun anlamı şudur: mirasçı, terekenin borca batık olduğunu icra mahkemesinde tek başına ileri süremez; bunu ayrı bir yargılamada ilamla belgelemesi gerekir. Kanun bunun için süre tanır.

Bu, mirasın hükmen reddiyle bağlantılıdır: ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu tespit edilirse miras reddedilmiş sayılır ve mirasçının kişisel malvarlığı korunur.

Takip belgeleri bakımından: ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi, takibin doğru kişilere yöneltilmesi için zorunludur; bunlara ek olarak borca batıklık iddiası ayrı bir ispat sürecine tabidir.

Süre uyarısı: mirasın reddi için tanınan süre gözetilmelidir; bu süre geçtikten sonra elde kalan yol, hükmen ret koşullarının ispatıdır. İtirazın geçici kaldırılması hâlinde borçlunun elindeki yol için borçtan kurtulma davası (İİK 69) sayfamıza bakabilirsiniz.

Takip Talebinin Kanuni Unsurları

Her takipte ortak olan takip talebinin içeriği kanunda belirlenmiştir.

Birinci satır, tüm takiplerin çıkış noktasıdır: takip talebinde alacaklı ve borçlunun kimlik bilgileri, alacağın tutarı ve dayanağı ile talep edilen takip yolu gösterilmelidir. Eksik talep şikâyete konu olur.

Kesinleşme Sonrası Paraya Çevirme

Takip kesinleştiğinde haciz ve satış zinciri işler.

Birinci ve ikinci satırlar, dosya takibinin temel takvimini oluşturur: hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse veya gerekli gider on beş gün içinde yatırılmazsa haciz kalkar.

Takip başlatma için icra takibi nasıl başlatılır rehberimize bakabilirsiniz.

Takip Türüne Göre Belgeler

İzlenecek takip yolu, sunulacak belgeleri belirler.

Dördüncü satır, kambiyo takiplerinde vazgeçilmez şarttır: senedin aslının dosyaya sunulması gerekir; fotokopiyle başlatılan takipler şikâyete konu olur.

Takip Talebinde Denetlenecekler

Talepteki eksiklikler şikâyete ve süre kaybına yol açar.

Altıncı satır, tüm süreci belirler: seçilen takip yolu hem borçlunun itiraz süresini hem başvuru mercisini hem de sonraki aşamaları değiştirir.

Vekille Takip ve Yetki

Takibin vekille yürütülmesi hâlinde ek belgeler aranır.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: tahsilat, feragat ve sulh gibi işlemler özel yetki gerektirir; genel vekâletname bu işlemler için yeterli olmayabilir.

Ölü Borçluya Karşı Takip

Borçlunun ölmüş olması hâlinde ek belgeler ve kurallar devreye girer.

İkinci satır, alacaklı bakımından zorunlu bir beklemeyi getirir: borçlunun ölümü hâlinde takip, kanunda öngörülen süre boyunca geri bırakılır ve bu sürede işlem yapılamaz.

Ölüm hâli için borçlunun ölümü hâlinde icra takibi rehberimize bakabilirsiniz.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Takip talebi hazırlanırken tekrarlanan eksiklikler sınırlıdır.

İkinci satır, takibin iptaline yol açan en yaygın hatadır: alacak rehinle temin edilmişse kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gidilmesi gerekir.

Uygulamada Sık Sorulanlar

Takip belgeleri konusunda tekrarlanan sorular belirli başlıklarda toplanır.

İkinci satır, en çok merak edilen husustur: ilamsız takipte alacağın belgeye dayanması şart değildir; borçlu itiraz ederse alacaklı ispat yükümlülüğüyle karşılaşır.

Yetkili İcra Dairesi

Takibin hangi icra dairesinde başlatılacağı kanunda düzenlenmiştir.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: yetki itirazı yapılırken yalnızca yetkisizliğin ileri sürülmesi yeterli değildir; yetkili olduğu iddia edilen yer de gösterilmelidir.

Kesinleşme Sonrası Belgeler

Takip kesinleştikten sonra da bazı belgeler gerekir.

Üçüncü satır, hem alacaklı hem borçlu bakımından temel belgedir: güncel borç tutarı ve kalemleri ancak kapak hesabından görülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi belgeyle icra mahkemesine gidebilirim?

İİK m.68 uyarınca takip; imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa, alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

İtirazın kaldırılmasını istemek için sürem var mı?

Evet. Alacaklı, itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

Altı aylık süreyi kaçırırsam ne olur?

Kanun ağır bir sonuç öngörür: bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilâmsız takip yapılamaz. Alacaklının elinde genel mahkemede dava açmak kalır.

Borçlu da belge sunarsa ne olur?

İtiraz, kanunun birinci fıkrada saydığı nitelikte bir senet, makbuz yahut belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması talebi reddolunur. Buna karşılık borçlu itirazını haklı gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir.

Her noter belgesi ilam niteliğinde midir?

Hayır. Kanun yalnızca para borcu ikrarını havi ve re’sen tanzim edilen noter senetlerini ilam niteliğinde sayar. Noterin yalnızca onayladığı bir senet bu kapsama girmez; o senet itirazın kaldırılmasına dayanak oluşturur.

Elimdeki mahkeme kararıyla ilamlı takip yapabilir miyim?

Kararın eda hükmü içermesi gerekir. Yargıtay uygulamasına göre bu husus icra mahkemesince resen incelenir; içinde likit bir alacak bulunmayan ve eda hükmü içermeyen bir karar, eklentileri olan yargılama gideri ve vekalet ücreti dışında ilamlı takibe konu edilemez.

Mirasçı olarak terekenin borca batık olduğunu nasıl ileri sürerim?

Borçlu, murisine ait bir alacak için takip edilmekte olup da terekenin borca batık olduğunu ileri sürerse, bu hususta ilam getirmesi için kendisine münasip bir mühlet verilir. Yani iddianın ayrı bir yargılamada ilamla belgelenmesi gerekir.