Satış Talebi Süresi 2026: Hacizde 1 Yıl, Rehinde 6 Ay — İİK 106 ve 150/e Ayrımı

İcra dosyasında haciz koydurmak, alacağa kavuşmanın yalnızca ilk yarısıdır. Haczedilen mal paraya çevrilmedikçe alacaklının eline geçen bir şey olmaz. Kanun bu ikinci yarı için bir takvim öngörmüştür: belirli bir süre içinde satış istenmezse haciz kendiliğinden kalkar ve o güne kadar harcanan emek, masraf ve zaman boşa gider.

Bu sayfada en çok karıştırılan noktayı baştan netleştiriyoruz. İnternette hâlâ yaygın biçimde tekrarlanan “taşınırda 6 ay, taşınmazda 1 yıl” kuralı, hacizli mallar bakımından yürürlükte değildir. Bu ayrım 30 Kasım 2021’de kaldırılmıştır. 6 ay / 1 yıl ikilisi bugün yalnızca rehnin paraya çevrilmesi yolundaki takiplerde geçerlidir. İki kurumu ayırt etmemek, süre kaçırmanın en sık sebebidir.

Hacizde satış isteme süresi: taşınır da taşınmaz da 1 yıl

7343 sayılı Kanunla değiştirilen İcra ve İflas Kanunu’nun 106. maddesine göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü şahıslardaki alacağı da bu hükme tabidir.

Değişikliğin üç ayrı sonucu vardır ve üçü de uygulamada doğrudan işe yarar:

• Ayrım kalktı. Eskiden taşınırlar için 6 ay, taşınmazlar için 1 yıl olan süreler eşitlenerek her ikisi için bir yıla çıkarıldı. Artık “bu mal taşınır mı taşınmaz mı” tartışması satış isteme süresi bakımından sonuca etki etmez.
• Borçluya da yetki verildi. Madde metninde “alacaklı veya borçlu” denilerek satış isteme yetkisi borçluya da açıkça tanındı. Malının düşük bedelle elden çıkmasını istemeyen borçlu, süreci kendi başlatabilir.
• Haklar da kapsamda. Madde gerekçesine göre haczedilen bir hak bakımından da satış isteme süresi bir yıl olarak uygulanır.

Sürenin başlangıcı, malın fiilen haczedildiği tarihtir. Sicile kayıtlı mallarda haczin sicile işlendiği tarih esas alınır. Süre bir yıl olduğu için “nasılsa vaktim var” rahatlığı yaygındır; oysa aşağıda göreceğiniz avans zorunluluğu, bu bir yılı pratikte çok daha kısa bir pencereye dönüştürebilir.

Satış talebi tek başına yetmez: avans yatırılmazsa talep yok sayılır

7343 sayılı Kanunun getirdiği en kritik değişiklik, süreye değil talebin geçerliliğine ilişkindir. İİK 106 uyarınca satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin olarak yatırılması zorunludur. Bu giderler yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.

Bunun anlamı şudur: dilekçeyi verdiniz, dosyaya “satış talep ederim” yazdınız, ama avansı yatırmadınız. Hukuken hiç talepte bulunmamış sayılırsınız. Süre işlemeye devam eder ve dolduğunda haciz kalkar. Uygulamada haczin düşmesinin en sık sebeplerinden biri budur — talep unutulduğu için değil, talebin parası yatırılmadığı için.

Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından kural daha da sıkıdır. Bu araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması zorunludur. Aracı yakalatıp yediemine çektirdiniz ama satış talebini ayrı bir zamana bıraktıysanız, talebiniz usulüne uygun sayılmayabilir.

Yatırılan avansın satış işlemleri sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü satış isteyene on beş günlük süre verir; bu sürede eksik miktar tamamlanmazsa satış talebi yine vaki olmamış sayılır. Bu on beş günlük muhtıranın takibi, dosyayı takip eden taraf için kritik bir kontrol noktasıdır.

Bu giderler Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifede belirlenir. Yıl başında tarifenin güncellendiğini hesaba katmadan bir önceki yılın rakamıyla yatırılan avans, eksik avans sayılabilir.

Rehinde durum farklı: burada 6 ay / 1 yıl ayrımı sürüyor

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte satış isteme süresi ayrı bir maddede düzenlenmiştir. İİK 150/e uyarınca alacaklı, taşınır rehnin satışını ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde, taşınmaz rehnin satışını da aynı tarihten itibaren bir yıl içinde isteyebilir.

İki kurum arasındaki farklar yalnızca sürede değildir:

Son satır özellikle önemlidir. Hacizde süre kaçırıldığında yalnızca o mal üzerindeki haciz kalkar; takip dosyası ayakta kalmaya devam eder ve yeniden haciz istenebilir. Rehinde ise satış istenmez veya talep geri alınıp süresi içinde yenilenmezse takibin kendisi düşer. Sonuçların ağırlığı aynı değildir.

Süre kaçarsa ne olur: İİK 110 ve haczin kalkması

İİK 110 uyarınca bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya talep geri alınıp da kanuni müddet içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar. Haczin kalkması için ayrıca karar verilmesi gerekmez; sonuç kanundan doğar.

Maddenin çoğu zaman gözden kaçan üç ayrıntısı vardır:

• Talep bir defa geri alınabilir. Hacizli malın satılması yönündeki talep bir kez geri alınabilir. İkinci kez geri alma imkânı yoktur; bu, satışı sürekli erteleyerek haczi süresiz ayakta tutma taktiğinin önünü kesen bir düzenlemedir.
• Sicilden terkin resen yürür. Haczedilen resmî sicile kayıtlı malların, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığı tespit edilirse, sicili tutan idare tarafından haciz şerhi terkin edilir ve işlem ilgili icra dairesine bildirilir. Tapuda veya trafik sicilinde şerh, ayrıca dava açılmasına gerek kalmadan silinebilir.
• Masraf sorumluluğu alacaklıya döner. Haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik olarak haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur. Aracı aylarca yedieminde bekletip satış istemeyen alacaklı, birikmiş otopark ve muhafaza masrafıyla karşı karşıya kalabilir.

Satışı istenip de satılamayan mal: süre bir yıl daha uzar

Süresi içinde satış istendi, artırmaya çıkıldı, ancak mal satılamadı. Bu durumda haciz düşmez. İİK 106’nın ikinci fıkrasına göre bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mahcuz hakkındaki satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından birinci fıkrada belirtilen sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar.

Uzamanın yalnızca satış isteyen alacaklı bakımından işlediğine dikkat edilmelidir. Aynı mal üzerinde hacze iştirak etmiş ancak kendisi satış istememiş bir alacaklı, bu ek yıldan kendiliğinden yararlanmaz. Birden fazla alacaklının bulunduğu dosyalarda her alacaklının kendi süresini ayrı takip etmesi gerekir.

Satışa hazırlık işlemleri kendiliğinden yürümez

Uygulamada sık rastlanan bir beklenti, satış talebiyle birlikte kıymet takdiri, mükellefiyetler listesinin hazırlanması, satış ilanının tebliği gibi işlemlerin icra dairesince resen yürütüleceğidir. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının görüşü bu yönde değildir.

Başkanlığın değerlendirmesine göre 7343 sayılı Kanun öncesinde satışa hazırlık işlemlerinin talep olmaksızın resen yürütülmesine yönelik bir hüküm bulunmadığı gibi, bu Kanunla yapılan değişiklik sonrasında da bu işlemlerin resen yürütülmesi gerektiğine yönelik düzenleyici veya amir bir hüküm eklenmemiştir. Aksi düşünce, icra hukukunun taleple bağlılık ilkesi ile bağdaşmaz.

Sonuç şudur: süresi içinde satış talep edilerek tarifedeki avansın yatırılması haczin düşmesini engeller; ancak kıymet takdiri ve diğer satışa hazırlık işlemlerinin ayrıca talep edilmesi gerekir. Avansı yatırıp beklemek, dosyanın ilerlemesi için tek başına yeterli değildir.

Süre yönetimi için pratik kontrol listesi

1. Haciz tarihini dosyaya işleyin. Her mahcuz için ayrı bir tarih vardır; tek bir dosyada birden fazla süre birlikte işleyebilir.
2. Tarifeyi yıl başında güncelleyin. Avans tutarı Adalet Bakanlığı tarifesiyle her yıl yeniden belirlenir.
3. Talep ile avansı aynı gün yapın. Talep dilekçesi ile avans dekontunun tarihleri arasındaki boşluk, talebin geçerliliğini tartışmalı hâle getirebilir.
4. Araçta üçlü talebi birlikte verin. Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılmalıdır.
5. On beş günlük muhtırayı kaçırmayın. Avans yetersiz kalırsa verilen süre kesindir.
6. Kıymet takdirini ayrıca talep edin. Satış talebi, hazırlık işlemlerini kendiliğinden başlatmaz.
7. Talebi yalnızca bir kez geri alabileceğinizi unutmayın.
8. Rehin dosyalarını ayrı takvimde izleyin. Taşınır rehinde altı ay, hacizdeki bir yıla göre çok daha dardır.

Süre kaçtıysa hâlâ yapılabilecekler

Haciz düşmüşse kaybedilen şey, o mal üzerindeki sıradır — alacak değil. Takip dosyası ayakta olduğu sürece yeniden haciz talep edilebilir. Ancak aradan geçen sürede mal el değiştirmiş, başka alacaklılar haciz koydurmuş veya üzerine ipotek tesis edilmiş olabilir. Yeni haciz, bu yeni sıraya göre değerlendirilir.

Haczin düştüğü yönündeki icra müdürlüğü işleminin hatalı olduğunu düşünüyorsanız — örneğin avansın süresinde yatırıldığını, muhtıranın usulüne uygun tebliğ edilmediğini veya sürenin uzamış olduğunu ileri sürüyorsanız — İİK 16 kapsamında şikâyet yoluna başvurulabilir. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Süre hesabının tartışmalı olduğu dosyalarda bu yedi günlük pencerenin kaçırılmaması gerekir.

Rehin takibinde süre kaçırılmışsa sonuç daha ağırdır: takip düşer ve alacak için yeni bir takip başlatmak gerekir. Bu durumda faiz, harç ve zamanaşımı yönünden yeniden değerlendirme yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hacizde satış isteme süresi kaç aydır?

Hacizli mallarda süre taşınır ve taşınmaz ayrımı olmaksızın bir yıldır. Taşınırlar için öngörülen altı aylık süre, 7343 sayılı Kanunla bir yıla çıkarılarak taşınmazlarla eşitlenmiştir. Bu değişiklik 30 Kasım 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Taşınırda 6 ay kuralı tamamen kalktı mı?

Hacizli mallar bakımından kalkmıştır. Ancak rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte altı aylık süre devam etmektedir. İİK 150/e uyarınca taşınır rehnin satışı, ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde istenmelidir.

Satış talebi verdim ama avans yatırmadım, ne olur?

Satış talebi vaki olmamış sayılır. İİK 106 uyarınca kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının talep ile birlikte peşin yatırılması zorunludur. Avans yatırılmadığı için hiç talepte bulunulmamış sayılırsınız ve süre işlemeye devam eder.

Süre dolarsa alacağım da yanar mı?

Hayır. Süre dolduğunda yalnızca o mal üzerindeki haciz kalkar; takip dosyası ve alacak ayakta kalır. Yeniden haciz talep edilebilir. Ancak yeni haciz, o tarihteki sıraya göre değerlendirilir ve arada başka alacaklılar öne geçmiş olabilir.

Satış talebini geri alırsam süre yeniden başlar mı?

Talep bir defa geri alınabilir ve kanuni süre içinde yenilenmesi gerekir. Süre içinde yenilenmezse haciz kalkar. İkinci kez geri alma imkânı bulunmamaktadır.

Araç haczinde farklı bir kural var mı?

Evet. Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin yatırılması zorunludur. Bu işlemlerin ayrı zamanlarda yapılması talebi sakatlayabilir.

Satış istedim ama mal satılamadı, haciz düşer mi?

Düşmez. Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satılamayan mal bakımından satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı yönünden birinci fıkradaki sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar.

Haczin düştüğü kararına itiraz edebilir miyim?

İcra müdürlüğünün işlemine karşı İİK 16 kapsamında icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Avansın süresinde yatırıldığı veya sürenin uzadığı iddiaları bu yolla ileri sürülür.