İtirazın Kaldırılması: Kesin ve Geçici Kaldırma (İİK 68-70)

İtirazın kaldırılması, alacaklının elinde İİK m. 68 ve 68/a’da sayılan belgelerden biri bulunması hâlinde, icra mahkemesine başvurarak duran takibin devamını sağlayan belgeye dayalı bir yoldur. Borca itirazda itirazın kesin kaldırılması, imzaya itirazda ise itirazın geçici kaldırılması gündeme gelir.

İtirazın Kaldırılması Nedir?

İlamsız icra takibinde borçlunun itirazı takibi durdurur. Alacaklının elinde belirli nitelikte yazılı bir belge varsa, genel mahkemede dava açmak yerine daha hızlı ve basit bir yol olan itirazın kaldırılmasını tercih edebilir. Bu bir dava değil, icra mahkemesine yapılan bir taleptir. Başvuru, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

İtirazın Kesin Kaldırılması (İİK m. 68)

Alacak, m. 68’de sayılan belgelerden birine dayanıyorsa itirazın kesin kaldırılması istenir. Bu belgeler özetle: imzası ikrar edilmiş adi senet, noterlikçe onaylı/resmi senet, resmi makamlar önünde verilmiş borç ikrarını içeren belgeler ve kanunda sayılan benzeri belgelerdir. Alacaklı, yalnızca takibin dayanağı olan belgeye dayanarak kaldırma isteyebilir; takip dışı bir belgeyle kesin kaldırma talep edemez.

İtirazın Geçici Kaldırılması (İİK m. 68/a)

Borçlu, takip dayanağı adi senetteki imzayı inkâr ederek (imzaya itiraz) takibi durdurmuşsa, alacaklı itirazın geçici kaldırılmasını ister. İcra mahkemesi, imzanın borçluya ait olup olmadığını (gerekirse bilirkişiyle) inceler. İmzanın borçluya ait olduğu sonucuna varılırsa itirazın geçici kaldırılmasına karar verilir ve takip devam eder. Borçlu, geçici kaldırma kararından sonra belirli süre içinde menfi tespit davası açarak borçlu olmadığını ileri sürebilir; açmazsa kaldırma kesinleşir.

İcra Mahkemesinde Sınırlı İnceleme

İtirazın kaldırılması, icra mahkemesinde basit yargılama usulüyle ve duruşmalı görülür. İnceleme sınırlıdır: yalnızca alacaklının dayandığı belgenin m. 68 kapsamında olup olmadığı ve itirazın haksızlığı değerlendirilir. Yargılamayı gerektirecek belirsiz alacaklar bu yola uygun değildir. Karar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez: talep reddedilirse alacaklı genel mahkemede alacak davası açabilir; kabul edilirse borçlu menfi tespit davası açabilir.

İcra İnkar Tazminatı (İİK m. 68/7)

İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü hâlinde borçlu, aynı nedenlerle reddi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Borçlu menfi tespit/istirdat davası açar ya da alacaklı genel mahkemede dava açarsa, tazminatın tahsili bu davaların sonuna kadar ertelenir; dava lehine sonuçlanan taraf için önceki tazminat kalkar.

İtirazın İptali Davasından Farkı

İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde, belgeye dayalı ve sınırlı incelemelidir; itirazın iptali davası ise genel mahkemede açılır, her türlü delille ispat edilebilir ve kesin hüküm doğurur. Aynı takip için ikisi aynı anda yürütülemez. İtirazın kaldırılması reddedilirse alacaklı, m. 67’ye göre itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talep edemez; ancak genel hükümlere göre alacak davası açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın kaldırılması nedir?

Alacaklının elinde İİK m. 68/68a’daki belgelerden biri varsa, icra mahkemesine başvurarak duran takibin devamını sağladığı belgeye dayalı yoldur. Bir dava değil, taleptir.

Kesin ve geçici kaldırma arasındaki fark nedir?

Borca itirazda ve m. 68 belgeleri varsa itirazın kesin kaldırılması; takip dayanağı senetteki imzanın inkârında (imzaya itiraz) ise itirazın geçici kaldırılması istenir (m. 68/a).

İtirazın kaldırılması başvurusu ne kadar sürede yapılır?

İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine yapılır.

Hangi belgelerle itirazın kesin kaldırılması istenir?

İmzası ikrar edilmiş adi senet, noter onaylı/resmi senet ve resmi makamlar önünde verilmiş borç ikrarını içeren belgeler gibi m. 68’de sayılan belgelerle istenir.

İtirazın kaldırılması kararı kesin hüküm midir?

Hayır. Maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez; reddedilirse alacaklı genel mahkemede alacak davası açabilir, kabul edilirse borçlu menfi tespit davası açabilir.

İtirazın kaldırılmasında tazminat var mı?

Evet. Esasa ilişkin kabulde borçlu, aynı nedenle reddinde alacaklı, diğer tarafın talebiyle yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir (m. 68/7).