İtirazın Kaldırılması: Kesin ve Geçici Kaldırma (İİK 68-70)

İtirazın kaldırılması, alacaklının elinde İİK m. 68 ve 68/a’da sayılan belgelerden biri bulunması hâlinde, icra mahkemesine başvurarak duran takibin devamını sağlayan belgeye dayalı bir yoldur. Borca itirazda itirazın kesin kaldırılması, imzaya itirazda ise itirazın geçici kaldırılması gündeme gelir.

İtirazın Kaldırılması Nedir?

İlamsız icra takibinde borçlunun itirazı takibi durdurur. Alacaklının elinde belirli nitelikte yazılı bir belge varsa, genel mahkemede dava açmak yerine daha hızlı ve basit bir yol olan itirazın kaldırılmasını tercih edebilir. Bu bir dava değil, icra mahkemesine yapılan bir taleptir. Başvuru, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

İtirazın Kesin Kaldırılması (İİK m. 68)

Alacak, m. 68’de sayılan belgelerden birine dayanıyorsa itirazın kesin kaldırılması istenir. Bu belgeler özetle: imzası ikrar edilmiş adi senet, noterlikçe onaylı/resmi senet, resmi makamlar önünde verilmiş borç ikrarını içeren belgeler ve kanunda sayılan benzeri belgelerdir. Alacaklı, yalnızca takibin dayanağı olan belgeye dayanarak kaldırma isteyebilir; takip dışı bir belgeyle kesin kaldırma talep edemez.

İtirazın Geçici Kaldırılması (İİK m. 68/a)

Borçlu, takip dayanağı adi senetteki imzayı inkâr ederek (imzaya itiraz) takibi durdurmuşsa, alacaklı itirazın geçici kaldırılmasını ister. İcra mahkemesi, imzanın borçluya ait olup olmadığını (gerekirse bilirkişiyle) inceler. İmzanın borçluya ait olduğu sonucuna varılırsa itirazın geçici kaldırılmasına karar verilir ve takip devam eder. Borçlu, geçici kaldırma kararından sonra belirli süre içinde menfi tespit davası açarak borçlu olmadığını ileri sürebilir; açmazsa kaldırma kesinleşir.

İcra Mahkemesinde Sınırlı İnceleme

İtirazın kaldırılması, icra mahkemesinde basit yargılama usulüyle ve duruşmalı görülür. İnceleme sınırlıdır: yalnızca alacaklının dayandığı belgenin m. 68 kapsamında olup olmadığı ve itirazın haksızlığı değerlendirilir. Yargılamayı gerektirecek belirsiz alacaklar bu yola uygun değildir. Karar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez: talep reddedilirse alacaklı genel mahkemede alacak davası açabilir; kabul edilirse borçlu menfi tespit davası açabilir.

İcra İnkar Tazminatı (İİK m. 68/7)

İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü hâlinde borçlu, aynı nedenlerle reddi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Borçlu menfi tespit/istirdat davası açar ya da alacaklı genel mahkemede dava açarsa, tazminatın tahsili bu davaların sonuna kadar ertelenir; dava lehine sonuçlanan taraf için önceki tazminat kalkar.

İtirazın İptali Davasından Farkı ve Hangisini Seçmeli?

İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde, belgeye dayalı ve sınırlı incelemelidir; itirazın iptali davası ise genel mahkemede açılır, her türlü delille ispat edilebilir ve kesin hüküm doğurur. Aynı takip için ikisi aynı anda yürütülemez. İtirazın kaldırılması reddedilirse alacaklı, m. 67’ye göre itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talep edemez; ancak genel hükümlere göre alacak davası açabilir.

İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali (İİK m.67), alacaklının farklı ihtiyaçlarına cevap verir. İtirazın kaldırılması, sadece kanunda sayılan güçlü belgelerle (imzası inkâr edilmeyen adi senet, resmî senet, resmî makamlar önünde yapılmış ikrar vb.) mümkündür; icra mahkemesinde açılır ve hızlıdır. İtirazın iptali ise elde belge olmasa bile açılabilir; genel mahkemede (asliye hukuk veya asliye ticaret) tanık, yemin, bilirkişi gibi tüm delillerle görülür ve alacak esasa girilerek çözülür. Ancak iptal yolu daha uzun sürer. Elinde İİK m.68 anlamında güçlü bir belge bulunan alacaklı çoğunlukla itirazın kaldırılmasını tercih eder; belgesi olmayan veya inkâra karşı korumak isteyen alacaklı ise itirazın iptali yolunu seçer. Tercih, delil durumu ve zaman kaygısı birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Kuyum firmalarının bankadan kullandığı altın kredisi, hesap özetine bir aylık itiraz süresi, altın teminatı ve kefillerin korunması için altın kredisi ve bankada altın teminatı rehberimize bakılabilir.

Süreler ve Görevli Mahkeme

İtirazın kaldırılması davası, alacaklının borçlunun itirazını öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde açılmalıdır; bu altı aylık süre hak düşürücü niteliktedir. Görevli mahkeme icra mahkemesidir; yetkili yer ise takibin yapıldığı yer icra mahkemesidir. İcra mahkemesinde basit yargılama usulü uygulanır; kural olarak dosya üzerinden karar verilir, ancak taraf talebiyle veya mahkemenin gerekli görmesi hâlinde duruşma açılabilir. Bu yönleriyle itirazın kaldırılması, itirazın iptali davasına göre çok daha hızlı sonuçlanan bir yoldur; buna karşılık inceleme kapsamı belgelerle sınırlıdır ve tanık dinletme, bilirkişi incelemesi gibi geniş delil olanakları bu davada kural olarak yoktur.

Sonuç ve Kanun Yolu

İtirazın kaldırılması davasında icra mahkemesi, alacaklının haklı olduğunu belirlerse itirazı kaldırır ve takibin durduğu yerden devamına karar verir; bu, alacaklıya haciz talep etme yolunu açar. Kararla birlikte kural olarak icra inkâr tazminatı da hükmedilir; miktarı, alacağın en az yüzde yirmisinden az olamaz. Mahkeme davayı reddederse, alacaklı itirazın iptali davası veya alacak davası yollarını tercih edebilir; hükmedilen kötüniyet tazminatı ise borçluya ödenir. Karara karşı kanun yolları, dava değerine göre istinaf ve temyiz sınırları çerçevesinde işler; 2026 için icra istinaf sınırı 119.000 TL, temyiz sınırı 682.000 TL’dir.

Hangi Belgeler Yeterli, Hangileri Yetersiz?

İtirazın kesin kaldırılmasını isteyebilmek için alacaklının elinde İİK m.68 anlamında güçlü (“nitelikli”) bir belge bulunması şarttır. Uygulamada belge türü, dosyanın kaderini belirler:

Yeterli sayılan belgeler:

• İmzası ikrar edilmiş, belli bir meblağ için kayıtsız şartsız borç ikrarını içeren adi senet,
• Noterlikçe onaylanmış (resmî) senetler,
• Resmî makamlar önünde veya resmî dairelerce usulüne uygun düzenlenmiş, kayıtsız şartsız borç doğuran belgeler,
• Kredi sözleşmeleri ile bunlara bağlı, süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşmiş hesap özetleri.

Tek başına yetersiz kalan belgeler:

• Borçlunun imzaya itiraz ettiği adi senet, artık m.68 anlamında “belge” sayılmaz; bu durumda ancak itirazın geçici kaldırılması yoluna gidilebilir.
• Fatura veya ekstre gibi belgeler, borçlu tarafından açıkça kabul edilmedikçe bu davada tek başına ispat aracı olarak yeterli görülmez.

Kredi ve Kredi Kartı Alacakları: İİK 68/b

Bankalarla yapılan kredi sözleşmeleri ve kredi kartı ilişkilerinden doğan alacaklar bakımından İİK m.68/b özel bir imkân tanır. Buna göre, kredi veren tarafın gönderdiği hesap özetine veya ihtarnameye, kanunda öngörülen süre (kural olarak bir ay) içinde itiraz edilmemişse, bu belgeler borç ikrarını içeren belge sayılır ve alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını talep edebilir. Bu nedenle kredi/kredi kartı borçlusunun, kendisine tebliğ edilen hesap özetine süresi içinde itiraz etmesi, sonradan itirazın kaldırılmasını güçleştirmemek adına büyük önem taşır.

Geçici Kaldırmadan Sonra: 7 Gün İçinde Borçtan Kurtulma Davası

İtirazın geçici kaldırılması kararı kesin bir hüküm değildir; yalnızca takibe devam imkânı sağlar. Bu karardan sonra borçlunun bir haftalık (7 günlük) süre içinde borçtan kurtulma davası açma hakkı vardır. Borçlu bu süre içinde davayı açmazsa, itirazın kaldırılması ve dolayısıyla takibin devamı kesinleşir. Borçtan kurtulma davası genel mahkemede görülür ve borçlu, borçlu olmadığını her türlü delille ispatlayabilir. Kesin kaldırma kararından sonra ise borçlunun ayrıca menfi tespit veya genel hükümlere göre dava açma yolu saklıdır.

Yol Seçimi: Kaldırma mı, İptal mi?

İtirazla karşılaşan alacaklının önünde iki yol vardır. Seçim, elindeki belgeye göre yapılır.

Hangi Belge Yeterli Sayılır?

İcra mahkemesi yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgeleri inceler.

1. İmzası ikrar edilmiş senet. Borçlunun imzayı kabul ettiği adi belgeler.
2. Noter belgeleri. Noterce onaylı veya düzenlenmiş senetler.
3. Resmî daire kayıtları. Yetkili makamlarca düzenlenmiş belgeler.
4. Yetersiz olanlar. Tanık beyanı, yazışma, sözlü anlaşma, tek taraflı defter kaydı.
5. Tartışmalı olanlar. Faturalar ve teslim belgeleri; kabul edilme koşulları ayrıca değerlendirilir.

Geçici Kaldırma Sonrası Borçlunun Hamlesi

İmzaya itiraz üzerine geçici kaldırma kararı verildiğinde, borçlu için kısa bir pencere açılır.

Tazminat bakımından hatırlatma: itiraz haksız çıktığında alacaklı lehine, talep haksız çıktığında borçlu lehine tazminata hükmedilmesi gündeme gelir. Bu nedenle her iki taraf da; talebini belgeye dayandırmalı ve dayanaksız iddialardan kaçınmalıdır.

Haksız takip ve kötüniyet tazminatı için icra inkâr tazminatı rehberimize, borçlunun mal kaçırması hâlinde izlenecek yol için mal kaçırma rehberimize bakabilirsiniz.

Geçici Kaldırma Sonrası İşleyen Süreç

İmzaya itiraz hâlinde verilen geçici kaldırma kararı, kendine özgü bir süreci başlatır.

Üçüncü ve altıncı satırlar birlikte okunmalıdır: borçtan kurtulma davası yalnızca geçici kaldırma hâlinde açılabilir ve kanunda öngörülen süre içinde açılmazsa geçici kaldırma kesin hâle gelir. Süre, kararın tefhiminden itibaren işler.

Kesinleşme Sonrası Rejim

İtiraz kaldırıldığında takip kesinleşir ve paraya çevirme zinciri işlemeye başlar.

Birinci ve ikinci satırlar, alacaklı bakımından en sık ihmal edilen süredir: itiraz kaldırıldıktan sonra haciz uygulansa dahi bir yıl içinde satış istenmezse haciz kalkar ve süreç baştan kurulmak zorunda kalır.

İtirazın iptali için itirazın iptali davası rehberimize bakabilirsiniz.

Dayanılabilecek Belgeler

İtirazın kesin kaldırılmasında hangi belgelere dayanılabileceği kanunda belirlenmiştir.

Beşinci satır, bu yolun sınırını gösterir: geniş yargılama gerektiren iddialar dar incelemede sonuç vermez. Elde kanunda sayılan nitelikte bir belge yoksa itirazın iptali davası yolu tercih edilmelidir.

İki Yolun Karşılaştırması

İtiraz üzerine alacaklının önündeki iki yol farklı şartlara tabidir.

Yedinci satır, en önemli farktır: kaldırma kararı alacağın esası bakımından kesin hüküm oluşturmaz ve taraflar sonradan genel mahkemede dava açabilir.

İptal davası için itirazın iptali davası rehberimize bakabilirsiniz.

Tazminat Rejimi

Her iki taraf bakımından tazminat gündeme gelebilir.

Yedinci satır, imzaya itirazın riskini gösterir: imza inkârı sabit olmazsa borçlu aleyhine tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle imza itirazı teknik değerlendirmeye dayanılarak yapılmalıdır.

Başvuru Dilekçesinde Denetlenecekler

Talebin kabulü, dilekçenin ve eklerinin eksiksizliğine bağlıdır.

Üçüncü satır, sürenin başlangıcını belirler: altı aylık süre itirazın alacaklıya tebliğ edildiği tarihten işler. İtiraz alacaklıya tebliğ edilmemişse süre işlemeye başlamaz.

Borçlu Bakımından Savunma

Kaldırma talebine karşı borçlunun ileri sürebileceği hususlar sınırlıdır.

İkinci satır, bu yolda en etkili savunmadır: dayanılan belge kanunda sayılan nitelikte değilse talep reddedilir ve alacaklının genel mahkemede dava açması gerekir.

Karar Sonrası İşlemler

Kaldırma kararından sonra izlenecek adımlar bellidir.

İkinci satır, uygulamada gecikmeye yol açan adımdır: mahkeme kararının icra dosyasına sunulması gerekir; aksi hâlde icra dairesi takibe devam edemez.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İtirazın kaldırılması başvurularında tekrarlanan eksiklikler sınırlıdır.

İkinci satır, en sık ret gerekçesidir: dayanılan belge kanunda sayılan nitelikte değilse talep reddedilir. Bu durumda alacaklının genel mahkemede itirazın iptali davası açması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın kaldırılması nedir?

Alacaklının elinde İİK m. 68/68a’daki belgelerden biri varsa, icra mahkemesine başvurarak duran takibin devamını sağladığı belgeye dayalı yoldur. Bir dava değil, taleptir.

Kesin ve geçici kaldırma arasındaki fark nedir?

Borca itirazda ve m. 68 belgeleri varsa itirazın kesin kaldırılması; takip dayanağı senetteki imzanın inkârında (imzaya itiraz) ise itirazın geçici kaldırılması istenir (m. 68/a).

İtirazın kaldırılması başvurusu ne kadar sürede yapılır?

İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesine yapılır.

Hangi belgelerle itirazın kesin kaldırılması istenir?

İmzası ikrar edilmiş adi senet, noter onaylı/resmi senet ve resmi makamlar önünde verilmiş borç ikrarını içeren belgeler gibi m. 68’de sayılan belgelerle istenir.

İtirazın kaldırılması kararı kesin hüküm midir?

Hayır. Maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez; reddedilirse alacaklı genel mahkemede alacak davası açabilir, kabul edilirse borçlu menfi tespit davası açabilir.

İtirazın kaldırılmasında tazminat var mı?

Evet. Esasa ilişkin kabulde borçlu, aynı nedenle reddinde alacaklı, diğer tarafın talebiyle yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir (m. 68/7).