Teminatın Gelir (İrat) Kaydı 2026: Geçici ve Kesin Teminat Hangi Hâlde Yanar, Hangi Hâlde İade Edilir?

Teminatın gelir kaydı, istekli veya yüklenicinin verdiği teminatın iade edilmeyip kamuya gelir olarak kaydedilmesidir ve yalnızca Kanunun saydığı hâllerde uygulanır. Geçici teminat 4734 sayılı Kanuna göre; gerçeğe aykırı taahhüt, katılma yasağına rağmen katılma, bilgi eksikliğini süresinde tamamlamama ve sözleşmeyi imzalamama hâllerinde gelir kaydedilir. Kesin teminat 4735 sayılı Kanuna göre; mali acz bildirimi, idarenin ihtara rağmen feshi, yasak fiil ve izinsiz devir hâllerinde gelir kaydedilir, Yİ-ÜFE ile güncellenir ve borca mahsup edilmez. Mücbir sebeple fesih, idarenin sözleşme görevini yapmaması ve teklif geçerlilik süresinin dolması gibi hâllerde ise teminat iade edilir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Gelir Kaydı Nedir? Mahsup, Ceza ve Tazminattan Farkı

Gelir kaydı, teminatın sahibine iade edilmeyip kamuya irat olarak kaydedilmesidir. Kanun bu işlemi birçok hâlde “protesto çekmeye gerek kalmaksızın” öngörür; sözleşmeyi imzalamama hâlinde ayrıca “hüküm almaya gerek kalmaksızın” ifadesi kullanılır (4734 m.44; 4735 m.19, 20). İdare gelir kaydı için ihtarname çekmek veya mahkeme kararı almak zorunda değildir. Ancak gelir kaydı yalnızca Kanunun öngördüğü hâllerde yapılabilir ve bu hâllerin şartları ayrı ayrı aranır.

Gelir kaydı, teminatla ilgili diğer işlemlerle karıştırılmamalıdır. Sonuçları ve dayanakları farklıdır:

Bu ayrımın pratik önemi büyüktür. Mahsupta teminatın borç dışında kalan kısmı yükleniciye iade edilir; gelir kaydında ise teminatın tamamı kamuya kalır ve yüklenicinin idareye olan diğer borçları ayrıca tahsil edilir (4735 m.13, 22).

Geçici Teminatın Gelir Kaydedildiği Hâller

Geçici teminat, teklif edilen bedelin yüzde 3’ünden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenen tutarda verilir (4734 m.33). Gelir kaydı hâlleri Kanunda tek maddede toplanmamış, ihale sürecinin farklı aşamalarına dağıtılmıştır. Yönetmelikler, EKAP Yönetmeliği ve Kurul kararları bunlara bazı hâller ekler. Gelir kaydına yasaklamanın eşlik edip etmemesi ise her hâlde ayrıca belirlenir:

Kanunun 17 nci maddesindeki yasak fiillerde, örneğin sahte belge veya sahte teminat kullanmada asıl yaptırım bir yıldan iki yıla kadar yasaklamadır (4734 m.58). Bu fiil ihale sürecinde tespit edilirse istekli ayrıca ihale dışı bırakılır (4734 m.10/4). Sözleşme imzalandıktan sonra tespit edilirse sonuç kesin teminata yansır (4735 m.21).

Geçici Teminatın Gelir Kaydedilmediği Hâller

Gelir kaydı bir yaptırım olduğundan, Kanun ve Tebliğ bazı durumlarda teminatın iade edilmesini açıkça öngörür. Bu hâller uygulamada en çok itiraz konusu olan durumlardır, çünkü idareler zaman zaman sözleşmenin imzalanmamasını otomatik olarak gelir kaydına bağlar.

İhalenin iptali de Kanunda geçici teminatın gelir kaydı sebepleri arasında sayılmaz. Ancak iptal, daha önce doğmuş bir gelir kaydı sebebini ortadan kaldırmaz: sözleşme öncesi sunulan belgeler taahhüde aykırı çıkmışsa, ihale sonradan iptal edilse de geçici teminat gelir kaydedilir (KİGT 17.6.3).

Taahhüt ile Belge Uyuşmazsa: Gelir Kaydı Var, Yasaklama Yok

İhale dışı bırakılma durumlarında olunmadığı teklif aşamasında taahhüt edilir; belgeleri ise ihale üzerinde kalan istekli sözleşmeden önce sunar. Kanuna göre gerçeğe aykırı taahhütname sunulması veya taahhüt edilen durumu gösteren belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi hâlinde istekli ihale dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir (4734 m.10, son fıkra). Tebliğ ve Yönetmelik bu iki durumu yasaklama bakımından birbirinden ayırır.

Belgeler ilgili yerlerden temin edilip süresinde idareye sunulmuş, fakat incelemede taahhüde aykırı olduğu anlaşılmışsa, örneğin kesinleşmiş vergi veya SGK borcu çıkmışsa, istekli ihale dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir; ancak hakkında yasaklama kararı verilmez (KİGT 17.6.3, 17.6.4; Yapım Yön. m.68/3). Belgeler sözleşme imzalama süresi içinde hiç sunulmazsa istekli, üzerine ihale yapıldığı hâlde sözleşme yapmayanlar kapsamında değerlendirilir; geçici teminat gelir kaydedilir ve yasaklama gündeme gelir (KİGT 17.6.4; 4734 m.44, 58).

Borç gerekçesiyle yapılan gelir kaydında borcun gerçekten “kesinleşmiş” olup olmadığı ve tutar sınırını aşıp aşmadığı ayrıca incelenmelidir. SGK prim borcunda tecil, taksit veya yeniden yapılandırmayla ödeme planına bağlanan, vergi borcunda tecil veya taksitlendirilen borçlar, ödemeleri aksatılmadıkça kesinleşmiş borç sayılmaz (KİGT 17.3.2, 17.4.2). Tutar sınırı halen 5.000 TL’dir; 16/10/2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle 50.000 TL’ye çıkarılan sınır ilanı veya duyurusu 15/11/2026 ve sonrasında yapılan ihalelerde uygulanır (KİGT 17.3.2, 17.4.1). Belgeler son başvuru veya ihale tarihindeki durumu göstermelidir (KİGT 17.6.2.1). Bu kurallar için ihale dışı bırakılma sebepleri yazımıza bakabilirsiniz.

Kesin Teminatın Gelir Kaydedildiği Hâller (4735)

Sözleşme imzalandıktan sonra kesin teminatın akıbeti 4735 sayılı Kanunun fesih hükümlerine bağlanır. Kanun üç temel fesih hâlinde aynı formülü tekrarlar: kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir (4735 m.19, 20, 21). Devir, iflas ve ortak girişim hâllerinde ise bu hükümlere atıf yapılır; ancak bir kısmında yasaklama uygulanmaz.

Ortak girişimlerde ortaklardan herhangi birinde değişiklik olması sözleşmenin devri sayılır (KİGT 27.5). Bu nedenle iş ortaklığında idarenin izni alınmadan yapılan ortak değişikliği, izinsiz devir sonuçlarını doğurabilir: sözleşme feshedilir, kesin teminat gelir kaydedilir ve devreden ile devralan hakkında yasaklama kararı verilir (4735 m.16; KİGT 27.6, 27.7, 27.9).

Kesin Teminatın Gelir Kaydedilmediği Hâller

Mücbir sebep savunması sıkı şartlara bağlıdır. Hâlin doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ya da Kurumca belirlenen benzeri bir hâl olması; yüklenicinin kusurundan ileri gelmemesi; taahhüdün yerine getirilmesine engel olması; yüklenicinin engeli kaldırmaya gücünün yetmemesi; mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı bildirim yapılması ve yetkili mercilerce belgelendirilmesi gerekir (4735 m.10). Yirmi günlük bildirim süresinin kaçırılması, iadenin en sık kaybedildiği noktadır.

Fesih Takvimi, Yİ-ÜFE Güncellemesi ve Mahsup Yasağı (4735 m.22)

Gelir kaydının nasıl işletileceğini 4735 sayılı Kanunun 22 nci maddesi düzenler. Sözleşme, mali acz bildiriminde fesih talebinin idareye ulaştığı tarihte, ihtarlı fesihte ihtarda verilen sürenin bitiminde, yasak fiil hâllerinde ise tespit tarihinde feshedilmiş sayılır. İdare bu tarihi izleyen yedi gün içinde fesih kararı alır ve kararı karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirir (4735 m.22).

Gelir kaydedilecek kesin teminat ve ek kesin teminatlar, alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar güncellenir ve güncellenen tutar ile teminat tutarı arasındaki fark yükleniciden ayrıca tahsil edilir. Kanun metni hâlâ Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksine atıf yapar; Tebliğ güncellemenin Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) göre yapılacağını açıklar (4735 m.22; KİGT 27.8). Hakedişlerden kesinti yoluyla teminat alınan işlerde alıkonulan tutar gelir kaydedilir; fesihten sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden teminat tutarı da güncellenerek tahsil edilir.

Gelir kaydedilen teminatlar yüklenicinin borcuna mahsup edilemez. Fesih hâlinde yüklenici hakkında 26 ncı maddeye göre yasaklama işlemi yapılır ve fesih nedeniyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan ayrıca tazmin ettirilir (4735 m.22). Bu nedenle fesih yüklenici için üç ayrı mali sonuç doğurabilir: güncellenmiş teminatın kaybı, güncelleme farkının tahsili ve zarar tazmini. Fesih sürecinin ayrıntısı için sözleşmenin feshi ve tasfiye yazımıza bakabilirsiniz.

Teminat Haczedilemez, Üzerine İhtiyati Tedbir Konulamaz

Her ne suretle olursa olsun idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (4734 m.34; Yapım Yön. m.56/8). Bu kural, yüklenicinin gelir kaydını mahkemeden alınacak bir tedbir kararıyla durdurma imkânını büyük ölçüde kapatır. Teminat mektubunun tazmin edilmesinden önce yapılabilecekler bu nedenle idari aşamada yoğunlaşır: ihtara süresinde ve gerekçeli cevap vermek, mücbir sebep bildirimini yirmi gün içinde yapmak, fesih ve gelir kaydı işleminin geri alınmasını idareden yazılı olarak istemek ve ihale sürecindeki işlemlerde şikâyet süresini kaçırmamak.

Gelir Kaydına Karşı Başvuru Yolları

Gelir kaydına karşı yol, işlemin ihale sürecinde mi yoksa sözleşmenin uygulanması aşamasında mı yapıldığına göre değişir. Şikâyet ve itirazen şikâyet ihale sürecindeki işlemlere ve sözleşme imzalanmadan önce yapılan başvurulara özgüdür (4734 m.54, 55).

Fesih ve gelir kaydı uyuşmazlığı ile yasaklama kararı iki ayrı işlemdir ve ayrı yargı yollarına tabidir. Feshin haksızlığı tespit edilse bile yasaklama kararı ayrıca iptal ettirilmedikçe yürürlükte kalabilir; bu nedenle iki süreç birlikte takip edilmelidir. Yasaklama davası için yasaklama kararına karşı iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek 1: Taahhüde Aykırılık Gerekçesiyle Gelir Kaydı ve Yasaklama Bildirimine Şikâyet

Aşağıdaki örnek, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme öncesi belgelerini süresinde sunduğu, ancak SGK belgesinde görünen ve aslında taksitlendirilmiş olan borç nedeniyle ihale dışı bırakıldığı, geçici teminatının gelir kaydedildiği ve hakkında yasaklama işlemi başlatılacağının bildirildiği durum için hazırlanmıştır. Şikâyet EKAP üzerinden e-imzayla on gün içinde yapılır.

Örnek 2: İhtar Şartı Yerine Getirilmeden Yapılan Fesih ve Kesin Teminatın Gelir Kaydına İtiraz

İkinci örnek, idarenin süre vermeden veya fesih nedenlerini açıkça göstermeden yazdığı bir ihtarın ardından sözleşmeyi feshedip kesin teminatı gelir kaydetmeye ve güncelleme farkını istemeye karar verdiği durumda yüklenicinin idareye vereceği itiraz dilekçesidir. Bu aşamada şikâyet yolu yoktur; dilekçe, işlemin geri alınması istemiyle idareye verilir ve dava hazırlığı aynı anda sürdürülür.

Gelir Kaydı Riskine Karşı Kontrol Listesi

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Gelir kaydı bildiriminin hangi maddeye dayandığını, Kanunun aradığı şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini ve yasaklamanın eşlik edip etmeyeceğini aynı gün değerlendiriyoruz. İhale sürecindeki gelir kaydı işlemlerine karşı şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularını, sözleşme aşamasında ihtar cevaplarını, mücbir sebep bildirimlerini ve fesih ile gelir kaydına karşı itirazları hazırlıyor; yasaklama kararına karşı iptal davasını ayrıca yürütüyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Geçici ve Kesin Teminat
• Kesin Teminatın İadesi ve Garanti Süresi
• Sözleşmeye Gelmemenin Sonuçları
• Sözleşmenin Feshi ve Tasfiye
• İhale Dışı Bırakılma Sebepleri
• İhaleye Katılım Şartları ve İstenen Belgeler
• Yüklenicinin Ölümü, İflası, Tutukluluğu
• Sözleşmenin Devri ve Mücbir Sebep
• Sözleşmenin Uygulanmasında Yasak Fiiller
• Yasaklama Kararına Karşı İptal Davası
• İhalede İdareye Şikâyet Başvurusu

Sıkça Sorulan Sorular

Teminatın gelir kaydı ne demektir?

Teminatın sahibine iade edilmeyip kamuya irat olarak kaydedilmesidir. Yalnızca Kanunun öngördüğü hâllerde uygulanır ve birçok hâlde protesto çekmeye gerek yoktur (4734 m.44; 4735 m.19, 20).

Gelir kaydı ile mahsup arasındaki fark nedir?

Mahsupta teminat paraya çevrilip yüklenicinin idareye ve SGK’ya borçlarına karşılık tutulur, kalanı iade edilir (4735 m.13). Gelir kaydında teminatın tamamı kamuya kalır ve borca mahsup edilmez (4735 m.22).

Geçici teminat hangi hâllerde gelir kaydedilir?

Gerçeğe aykırı taahhüt veya belgeleri sözleşmeden önce vermeme, katılma yasağına rağmen katılma, bilgi eksikliğini süresinde tamamlamama ve sözleşmeyi imzalamama hâllerinde (4734 m.10, 11, 37, 44). EKAP Yönetmeliği fiziki belge ve numune yükümlülüklerine aykırılığı da ekler (EKAP Yön. m.12).

Sözleşmeyi imzalamazsam teminatım yanar mı?

Mücbir sebep dışında evet; geçici teminat gelir kaydedilir ve altı aydan bir yıla kadar yasaklama verilir (4734 m.44, 58). Ancak teklif geçerlilik süresi dolduktan sonra davet edildiyseniz gelir kaydı ve yasaklama uygulanmaz (KİGT 16.7).

İdare sözleşme yapmakta gecikirse ne olur?

Süre bitiminden itibaren beş gün içinde on gün süreli noter ihbarnamesiyle taahhüdünüzden vazgeçebilirsiniz; geçici teminat iade edilir ve teminat için yaptığınız belgelendirilmiş giderleri isteyebilirsiniz (4734 m.45).

Borç belgesi süresinde verildi ama borç çıktı, yasaklanır mıyım?

Hayır. İhale dışı bırakılırsınız ve geçici teminat gelir kaydedilir, ancak yasaklama kararı verilmez. Belgeler hiç sunulmazsa yasaklama gündeme gelir (KİGT 17.6.3, 17.6.4; Yapım Yön. m.68/3).

Taksitlendirilmiş vergi veya SGK borcu gelir kaydına yol açar mı?

SGK’da tecil, taksit veya yapılandırmayla ödeme planına bağlanan, vergide tecil veya taksitlendirilen borçlar, ödemeleri aksatılmadıkça kesinleşmiş borç sayılmaz (KİGT 17.3.2, 17.4.2).

İhalenin iptali geçici teminatı yakar mı?

Hayır, iptal Kanunda gelir kaydı sebebi olarak sayılmaz. Ancak sözleşme öncesi belgeler taahhüde aykırı çıkmışsa ihale sonradan iptal edilse de teminat gelir kaydedilir (KİGT 17.6.3).

Kesin teminat hangi hâllerde gelir kaydedilir?

Mali acz bildirimi, ihtara rağmen aykırılığın sürmesi, sözleşme sırasında veya ihale sürecindeki yasak fiil, izinsiz devir, yüklenicinin iflası ve vekil tayin edilmemesi hâllerinde (4735 m.16, 17, 18, 19, 20, 21).

İflas hâlinde yasaklama da verilir mi?

Hayır. Yüklenicinin iflasında sözleşme feshedilip kesin teminat gelir kaydedilir, fakat Kanun “yasaklama hariç” ifadesini kullanır (4735 m.17/b).

Gelir kaydedilen teminat neden güncellenir?

Kanun kesin teminatın alındığı tarihten gelir kaydı tarihine kadar güncellenmesini ve farkın yükleniciden tahsilini öngörür; Tebliğe göre güncelleme Yİ-ÜFE ile yapılır (4735 m.22; KİGT 27.8).

Fesih tarihi nasıl belirlenir?

Mali aczde fesih talebinin idareye ulaştığı, ihtarlı fesihte ihtar süresinin bittiği, yasak fiilde tespit edildiği tarihte sözleşme feshedilmiş sayılır; idare yedi gün içinde karar alır, beş gün içinde bildirir (4735 m.22).

İhtarsız fesihte teminat gelir kaydedilebilir mi?

Taahhüde aykırılık nedeniyle fesih, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtara rağmen aykırılığın sürmesine bağlıdır (4735 m.20/a). Bu şart yerine getirilmeden yapılan fesih ve gelir kaydı itiraz konusudur.

Mücbir sebeple fesihte teminat iade edilir mi?

Evet. Hesap genel hükümlere göre tasfiye edilir ve kesin ile ek kesin teminatlar iade edilir; ancak yirmi gün içinde yazılı bildirim ve belgelendirme şarttır (4735 m.10, 23).

İş ortaklığında ortak değişikliği teminatı etkiler mi?

Ortaklardan birinde değişiklik sözleşmenin devri sayılır; ihale yetkilisinin izni alınmadan yapılırsa fesih, kesin teminatın gelir kaydı ve yasaklama gündeme gelir (KİGT 27.5-27.9; 4735 m.16).

Gelir kaydını ihtiyati tedbirle durdurabilir miyim?

İdarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz (4734 m.34). Bu nedenle itirazların idari aşamada ve süresinde yapılması önemlidir.

Gelir kaydına karşı hangi yargı yoluna gidilir?

Sözleşmeden önceki gelir kaydına karşı şikâyet, itirazen şikâyet ve idari yargı; fesih ve kesin teminat uyuşmazlıklarında yerleşik uygulamada adli yargı; yasaklama kararına karşı altmış gün içinde idari yargı (4734 m.54-57; 4735 m.36; İYUK m.7).

Kesin teminatımı iki yıl almazsam ne olur?

Yazılı uyarıya rağmen iki yıl içinde talep edilmeyen teminat mektubu hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir; teminat mektubu dışındaki teminatlar Hazineye gelir kaydedilir (4735 m.14).