Yüklenicinin Ölümü, İflası, Tutukluluğu 2026: 4735 m.17-18, Varislere Devir, Vekil ve Konkordato

Kamu ihale sözleşmesi devam ederken yüklenici ölür, iflas eder, ağır hastalanır, tutuklanır veya özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkûm olursa sözleşme kendiliğinden sona ermez; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 17 nci maddesi her durum için ayrı bir sonuç öngörür. Ölümde teminat ve alacaklar varislere verilir, aynı şartları taşıyan varislere otuz gün içinde devir mümkündür; iflasta sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç 20 ile 22 nci maddelere göre işlem yapılır; hastalık, tutukluluk ve mahkûmiyette otuz gün içinde vekil atanarak işe devam edilebilir. Ortak girişimlerde 18 inci madde pilot ortak ile diğer ortakları ayrı tutar. Konkordato ise bu listede yoktur ve İcra ve İflas Kanunu, sözleşmenin sırf konkordatoya başvurulduğu gerekçesiyle sona erdirilemeyeceğini söyler. Bu yazı bu hâlleri madde numaralarıyla anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Madde 17 Hangi Hâlleri Düzenler?

4735 sayılı Kanunun 17 nci maddesi, yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkûmiyeti hâllerinde uygulanacak hükümleri düzenler. Bu olaylar sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; Kanun her biri için ayrı bir yol öngörür. Ortak girişim hâlindeki yükleniciler için ise 18 inci madde ayrıca uygulanır.

Ölüm, ağır hastalık ve tutukluluk hâlleri niteliği gereği gerçek kişi yükleniciler için anlam taşır; tüzel kişi yüklenici bakımından bu maddede sayılan hâl iflastır. Konkordato maddede sayılmamıştır; bunun sonuçları aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Yüklenicinin Ölümü

Yüklenicinin ölümü hâlinde sözleşme feshedilir, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir ve kesin teminatları ile varsa diğer alacakları varislerine verilir (4735 m.17/a). Ölüm kusura dayanan bir fesih sebebi olmadığından teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama söz konusu olmaz.

Kanun bu kuralın yanına bir devam imkânı koyar: aynı şartları taşıyan ve talepte bulunan varislere, idarenin uygun görmesi hâlinde, ölüm tarihini izleyen otuz gün içinde varsa ek teminatlar dahil taahhüdün tamamı için gerekli kesin teminatı vermeleri şartıyla sözleşme devredilebilir (4735 m.17/a).

Bu imkân, 16 ncı maddedeki genel devir kuralından ayrıdır. Genel kurala göre sözleşme zorunlu hâllerde ihale yetkilisinin yazılı izniyle devredilebilir, devir alanda ilk ihaledeki şartlar aranır ve isim ile statü değişikliği gereği yapılan devirler hariç bir sözleşmenin devredildiği tarihi izleyen üç yıl içinde aynı yüklenici başka bir sözleşmeyi devredemez veya devir alamaz; izinsiz veya bu süre içinde yapılan devirlerde 20, 22 ve 26 ncı maddeler uygulanır (4735 m.16). Ölüm hâlindeki devir ise 17 nci maddenin kendi şartlarına bağlanmıştır: varislerin talebi, aynı şartları taşıması, idarenin uygun görmesi, otuz günlük süre ve taahhüdün tamamı için kesin teminat.

Otuz günlük süre ölüm tarihinden başlar ve mirasçılık belgesinin alınması gibi işlemler bu süreyi kolayca tüketebilir. Mirasçılık belgesi, başvuru üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK m.598). Bu nedenle varislerin ölümden hemen sonra idareye yazılı olarak başvurması, devir talebini ve teminatı süre içinde sunması gerekir. Süre geçerse devir imkânı kalmaz ve sözleşme tasfiye edilir.

Yüklenicinin İflası

Yüklenicinin iflası hâlinde sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç hakkında 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapılır (4735 m.17/b). Bu yollama, kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedilmesi, alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar endeksle güncellenmesi, gelir kaydedilen teminatın borca mahsup edilememesi ve hesabın genel hükümlere göre tasfiyesi sonuçlarını doğurur (4735 m.20, 22). Kanun yalnızca yasaklamayı açıkça hariç tutmuştur.

İflas ile hileli iflas arasındaki ayrım da önemlidir. Sözleşme aşamasındaki iflas için 4735 sayılı Kanun yasaklama öngörmez. Buna karşılık ilgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler, 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre ihalelere hiçbir şekilde katılamaz (4734 m.11/1-b). Türk Ceza Kanunu, malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda bulunan kişinin, bu tasarruflardan önce veya sonra iflasına karar verilmiş olması hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağını öngörür; malların kaçırılması veya gizlenmesi, ticari defterlerin yok edilmesi, gerçekte olmayan borç için belge düzenlenmesi ve aktifin gerçeğe aykırı kayıtlarla az gösterilmesi bu suçun unsurları arasında sayılmıştır (TCK m.161). Yeni ihalelere katılım bakımından ise iflas eden, tasfiye hâlinde olan veya konkordato ilan eden istekliler ihale dışı bırakılır (4734 m.10/4-a).

Ağır Hastalık, Tutukluluk ve Mahkûmiyet

Ağır hastalık, tutukluluk veya özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkûmiyet nedeniyle yüklenici taahhüdünü yerine getiremezse, bu durumun oluşunu izleyen otuz gün içinde yüklenicinin teklif edeceği ve idarenin kabul edeceği birinin vekil tayin edilmesi koşuluyla taahhüde devam edilebilir. Yüklenici kendi serbest iradesiyle vekil tayin edecek durumda değilse, ilgililerce aynı süre içinde genel hükümlere göre bir yasal temsilci tayin edilmesi istenebilir. Bu hükümler uygulanmazsa sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapılır (4735 m.17/c).

Bu hâlde süre, durumun oluşunu izleyen günden başlar; yani tutuklama kararının veya hastalığın taahhüdün yerine getirilmesini engeller hâle geldiği tarih belirleyicidir. Vekilin işi yürütebilecek nitelikte olması, idarenin kabul kararını kolaylaştırır.

Ortak Girişimde Ortaklardan Birine İlişkin Olaylar

Ortak girişimlerce yerine getirilen taahhütlerde, ortaklardan birinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkûm olması veya dağılması kural olarak sözleşmenin devamına engel olmaz. Ancak Kanun pilot veya koordinatör ortak ile diğer ortakları ayrı tutar (4735 m.18).

Tüzel kişi yüklenicide de benzer bir sorun doğabilir. Tebliğe göre tüzel kişilik tarafından iş deneyim belgesi kullanılan ortağın teminat süresinin bitiminden önce ortaklıktan hastalık ve benzeri nedenlerle ayrılması durumunda sözleşme feshedilir, ancak kesin teminat gelir kaydedilmez ve tüzel kişilik ile ortak hakkında yasaklama kararı verilmez (KİGT 42.4). Bu ortak ihale süreci devam ederken ölür veya iflas ederse teklif değerlendirme dışı bırakılır, ancak geçici teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama uygulanmaz. Sözleşmenin yürütülmesi sırasında ve teminat süresi bitmeden ölüm veya iflas olursa, tüzel kişilik kendisine ait yeterli iş deneyim belgesini sunarak işi yürütebilir; sunamazsa iş tasfiye edilir (KİGT 42.4). Ortaklar arasındaki iç ilişki, rücu ve tasfiye için iş ortaklığında ortaklar arası uyuşmazlık yazımıza bakabilirsiniz.

Konkordato: 4735’te Fesih Sebebi Değildir

Mali güçlük yaşayan yükleniciler için en çok sorulan soru konkordatonun sözleşmeye etkisidir. 4735 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin saydığı hâller ölüm, iflas, ağır hastalık, tutukluluk ve mahkûmiyettir; konkordato bu listede yer almaz. İcra ve İflas Kanunu da konkordato sürecindeki sözleşmeler için açık bir kural koyar.

Bu kuralın sınırını doğru çizmek gerekir. İcra ve İflas Kanunu sözleşmenin “konkordatoya başvurulduğu gerekçesiyle” sona erdirilmesini yasaklar; yüklenici taahhüdünü yerine getirmezse veya işi süresinde bitirmezse idarenin 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesine dayanan ihtarlı fesih yetkisi ortadan kalkmaz. Kanun ayrıca borçlunun, konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen aşırı külfetli sürekli borç ilişkilerini komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle sona erdirebileceğini de düzenler (İİK m.296/2). Konkordato sürecindeki bir yüklenicinin sözleşmeye devam edip etmeyeceği bu nedenle hem konkordato hem kamu ihale mevzuatı yönünden birlikte değerlendirilmelidir. Mühlet içindeki sözleşmeler için mühlette sözleşmelerin durumu ve feshi yazımıza da bakabilirsiniz.

Mali Acz Bildirimi ve Mücbir Sebep ile Farkı

Mali sıkıntıdaki bir yüklenicinin önünde görünen yollar sonuç bakımından birbirinden çok farklıdır. Mücbir sebep hâlleri dışında mali acz nedeniyle taahhüdün yerine getirilemeyeceğinin yazılı olarak bildirilmesi, kesin teminatın gelir kaydı ve feshin yanında 26 ncı maddeye göre yasaklama işlemini de doğurur (4735 m.19, 22). İflasta ise yasaklama açıkça hariç tutulmuştur; mücbir sebeple fesihte teminat iade edilir.

Hastalık konusunda ince bir ayrım da vardır. Kanun “genel salgın hastalık” hâlini mücbir sebepler arasında sayar (4735 m.10/c); yüklenicinin kendi ağır hastalığı ise 17 nci maddenin konusudur ve vekil tayini yoluyla çözülür. Genel salgın hastalık mücbir sebep olarak ileri sürülecekse yirmi gün içinde yazılı bildirim ve yetkili mercilerden belge şartları aranır (4735 m.10). Mücbir sebep için sözleşmenin devri ve mücbir sebep yazımıza bakabilirsiniz.

Teminatın Akıbeti: Güncelleme ve Mahsup Yasağı

İflas veya otuz gün içinde vekil atanamaması nedeniyle fesihte 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapıldığından, teminata ilişkin kurallar da bu maddelerden çıkar. Kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Yİ-ÜFE ile güncellenir ve fark yükleniciden tahsil edilir; hakedişlerden kesinti yoluyla teminat alınan işlerde alıkonulan tutar gelir kaydedilir, fesihten sonra yapılmayan işe isabet eden teminat da güncellenerek tahsil edilir; gelir kaydedilen teminat yüklenicinin borcuna mahsup edilemez (4735 m.22; KİGT 27.8). Ölümde ve pilot ortağın ölümünde ise teminat iade edilir.

İflas hâlinde bu alacakların iflas masasına karşı nasıl ileri sürüleceği ve sıra cetvelindeki yeri İcra ve İflas Kanununun iflas hükümlerine tabidir; idare ile iflas idaresi arasındaki tasfiye hesabı bu nedenle ayrıca takip edilmelidir.

Süreler Bir Bakışta

Uyuşmazlık Çıkarsa Hangi Yargı Yolu?

İdare varislerin devir talebini veya önerilen vekili kabul etmez ve sözleşmeyi feshederse, ortaya iki ayrı uyuşmazlık türü çıkabilir. Feshin haklılığı, teminatın iadesi veya gelir kaydı ve tasfiye hesabı sözleşmeden doğan uyuşmazlıklardır. Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde sözleşmeler Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olduğundan (4735 m.36), bu uyuşmazlıklar yerleşik uygulamada adli yargıda görülür.

Yasaklama kararı ise idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olur. Yasaklama kararları ivedi yargılama usulünün dışında tutulduğundan dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7, 20/A). 17 nci maddenin (b) ve (c) bentleri ile 18 inci madde, iflas, vekil atanamaması ve pilot ortağa ilişkin hâllerde yasaklamayı açıkça hariç tuttuğundan, bu hâllerden birine dayanılarak yasaklama kararı verilmişse Kanuna aykırılık iptal davasında ilk ileri sürülecek husustur. Mali acz bildirimine dayanan fesihte ise yasaklama Kanunun öngördüğü bir sonuçtur (4735 m.22); bu dosyalarda tartışma, bildirimin gerçekten mali acz bildirimi niteliği taşıyıp taşımadığı ve mücbir sebep hâlinin bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır. Dava süreci için ihale yasaklama iptal davası rehberimize bakabilirsiniz.

Varisler, Ortaklar ve Yöneticiler İçin Yapılacaklar

İdareye Başvuru Örnekleri

Aşağıdaki iki örnek, otuz günlük süre içinde idareye yapılacak başvurular için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı olmayan hususlar çıkarılmalıdır. Başvurunun idarenin evrak kaydına girdiği tarih belgelenmeli, mümkünse elden teslimde alındı belgesi alınmalıdır.

Varislerin sözleşme devri talebi (4735 m.17/a)

Vekil tayini ve kabulü talebi (4735 m.17/c)

Kontrol Listesi

• Olayın türünü belirleyin: ölüm, iflas, ağır hastalık, tutukluluk, mahkûmiyet, konkordato veya mali acz. Her birinin sonucu farklıdır.
• Yüklenici ortak girişimse olayın pilot veya koordinatör ortağa mı, diğer bir ortağa mı ilişkin olduğunu tespit edin (4735 m.18).
• Otuz günlük sürenin başlangıcını yazılı olarak not edin: ölüm tarihi veya durumun oluşu.
• Varislere devirde ihaledeki şartların ve taahhüdün tamamı için kesin teminatın süre içinde sağlanıp sağlanamayacağını değerlendirin.
• Vekil tayininde vekâletnamenin işi yürütmeye yetecek kapsamda olduğundan emin olun ve idarenin kabulünü yazılı alın.
• Konkordato sürecindeki yüklenicide mühlet kararını idareye bildirin, işin ve hakedişlerin karşılıklı ifasını kayıt altına alın (İİK m.296/1).
• Mali acz bildirimi yapmadan önce yasaklama sonucunu ve diğer seçenekleri değerlendirin (4735 m.19, 22).
• Fesih kararı geldiyse dayanak bendi, yasaklama verilip verilmediğini ve teminat işlemini ayrı ayrı inceleyin.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Yüklenicinin ölümü, tutuklanması veya iflası hâlinde otuz günlük süre içinde idareye yapılacak başvuruyu hazırlıyor, varislere devir, vekil tayini veya ortak girişimde yenileme taleplerini belgeleriyle sunuyoruz. Konkordato sürecindeki yüklenicilerin sözleşmelerini İcra ve İflas Kanunu ve kamu ihale mevzuatı yönünden birlikte değerlendiriyor, fesih ve teminat uyuşmazlıklarında dava yollarını takip ediyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Kamu İhale Sözleşmesinin Feshi ve Tasfiye
• Teminatın Gelir Kaydı
• Fon Kilidi ve Mücbir Sebep
• İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları
• İhale Dışı Bırakılma Sebepleri
• Sözleşmenin Devri ve Mücbir Sebep
• İhaleden Yasaklama Süreci
• Konkordato Hukuku Rehberi
• Müteahhit Vefat Etti, İnşaat Yarım Kaldı: Sözleşme Sona Erer mi, Mirasçılar Devam Eder mi? (Word ve PDF)

Sıkça Sorulan Sorular

Yüklenici ölürse kamu ihale sözleşmesi ne olur?

Sözleşme feshedilir, hesap genel hükümlere göre tasfiye edilir ve kesin teminat ile diğer alacaklar varislere verilir. Aynı şartları taşıyan ve talepte bulunan varislere, idarenin uygun görmesiyle, ölüm tarihini izleyen otuz gün içinde taahhüdün tamamı için kesin teminat vermeleri şartıyla sözleşme devredilebilir (4735 m.17/a).

Yüklenici iflas ederse yasaklanır mı?

Hayır. İflasta sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapılır (4735 m.17/b). Teminat gelir kaydedilir ve güncellenir, ancak yasaklama kararı verilmez. Hileli iflas kararı ise yeni ihalelere katılımı engeller (4734 m.11/1-b).

Yüklenici tutuklanırsa iş durur mu?

Tutukluluğun oluşunu izleyen otuz gün içinde yüklenicinin teklif edeceği ve idarenin kabul edeceği bir vekil tayin edilirse taahhüde devam edilebilir. Yüklenici vekil tayin edecek durumda değilse ilgililer aynı süre içinde yasal temsilci tayinini isteyebilir (4735 m.17/c).

Vekil atanamazsa ne olur?

Sözleşme feshedilir ve yasaklama hariç 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapılır; kesin teminat gelir kaydedilir, ancak yasaklama verilmez (4735 m.17/c).

Konkordato ilan eden yüklenicinin sözleşmesi feshedilir mi?

Konkordato 4735 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde fesih sebebi olarak sayılmamıştır. İcra ve İflas Kanunu da sözleşmenin borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemeyeceğini ve mühlet süresince edimlerin karşılıklı ifa edileceğini öngörür (İİK m.296/1). Ancak taahhüt yerine getirilmezse idarenin 20 nci maddeye dayanan fesih yetkisi devam eder.

Konkordato ilan eden firma yeni ihalelere girebilir mi?

Hayır. Konkordato ilan eden istekliler ihale dışı bırakılır (4734 m.10/4-a).

İş ortaklığında pilot ortak ölürse ne olur?

Sözleşme feshedilir, işler tasfiye edilir ve kesin teminat iade edilir. Ancak olayı izleyen otuz gün içinde diğer ortakların teklifi ve idarenin uygun görmesiyle, teminat dahil pilot ortağın sorumluluklarını üstlenmeleri kaydıyla sözleşme yenilenerek işe devam edilebilir (4735 m.18).

İş ortaklığında pilot olmayan bir ortak iflas ederse?

Sözleşme devam eder; diğer ortaklar teminat dahil işin o ortağa yüklediği sorumlulukları da üstlenerek taahhüdü yerine getirir (4735 m.18).

İdareye “ödeyemiyorum” yazısı göndermek riskli midir?

Evet. Mücbir sebep dışında mali acz nedeniyle taahhüdün yerine getirilemeyeceğinin yazılı bildirilmesi kesin teminatın gelir kaydına, feshe ve 26 ncı maddeye göre yasaklama işlemine yol açar (4735 m.19, 22). Böyle bir bildirimden önce diğer seçenekler değerlendirilmelidir.

Varisler ihaledeki şartları taşımıyorsa ne olur?

Devir için varislerin aynı şartları taşıması gerekir. Bu şartlar sağlanamıyorsa sözleşme feshedilir, hesap genel hükümlere göre tasfiye edilir ve kesin teminat ile varsa diğer alacaklar varislere verilir (4735 m.17/a). Ölüm hâlinde yasaklama söz konusu değildir.

İflas veya vekil atanamaması nedeniyle fesihte teminat güncellenir mi?

Evet. Bu hâllerde 20 ve 22 nci maddelere göre işlem yapıldığından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Yİ-ÜFE ile güncellenir, fark yükleniciden tahsil edilir ve gelir kaydedilen teminat borca mahsup edilemez (4735 m.22; KİGT 27.8).

Yüklenicinin hastalığı mücbir sebep sayılır mı?

Kanun mücbir sebepler arasında genel salgın hastalığı sayar (4735 m.10/c). Yüklenicinin kendi ağır hastalığı ise 17 nci maddenin konusudur ve otuz gün içinde vekil tayini yoluyla çözülür (4735 m.17/c).