4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 10 uncu maddesi “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlığını taşır. İlk fıkra, isteklilerden ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik için istenebilecek belgeleri sınırlı olarak sayar; ikinci fıkra, hangi belgelerin kullanılacağının ihale dokümanında ve ilanda gösterilmesini zorunlu kılar; üçüncü fıkra ise iş deneyim belgelerinin kimler tarafından ve hangi şartlarla kullanılabileceğini düzenler. Bu yazı bu üç fıkrayı Kanun metni ve Kamu İhale Genel Tebliği üzerinden anlatır: belge türleri ve süreleri, ortağın belgesinin kullanılmasında bir yıl ve yarıdan fazla pay şartı, mezuniyet belgesinde beş yıl ve yüzde elli bir şartı, ciro ortalaması, referans yasağı ve bilgi eksikliğinin tamamlatılması. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.5, 10/1-3, 12, 14, 20, 36, 37, 55 ve 62/h; Kamu İhale Genel Tebliği m.7.1-7.6, 8, 9, 10, 11, 12, 22/A, 22/B, 35.1, 36.1, 42.4, 42.5 ve 43.
Yazı 19 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinleri, Tebliğin 9/4/2026 tarihli değişiklikleri dahil, esas alınarak yeniden hazırlanmıştır. Belge bazında ayrıntılar için ekonomik-mali ve mesleki-teknik yeterlik, iş deneyim belgesinin türleri için iş deneyim belgesi rehberimize, isteklinin elenmesine yol açan durumlar için ihale dışı bırakılma sebepleri yazımıza bakabilirsiniz.
Madde 10’un İlk Üç Fıkrası Ne Söyler?
Madde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir” cümlesiyle başlar. “İstenebilir” ifadesi iki şey söyler: idare bu belgelerin hepsini istemek zorunda değildir, işin niteliğine göre seçim yapar; ama Kanunun saymadığı bir yeterlik belgesini de isteyemez. Dördüncü fıkra ise yeterlikten farklı bir konuyu, ihale dışı bırakılma sebeplerini düzenler.
4734 m.10’un yeterliğe ilişkin fıkraları
| Fıkra | Konu | Uygulamadaki önemi |
|---|---|---|
| 1 | İstenebilecek ekonomik-mali ve mesleki-teknik yeterlik belgeleri | Liste sınırlıdır; idare bunun dışında belge isteyemez |
| 2 | Kullanılacak belgelerin ihale dokümanında ve ilanda belirtilmesi | Dokümanda ve ilanda yer almayan kriter uygulanamaz |
| 3 | İş deneyim belgelerinin kullanılma şartları | Devir, kiralama, satış yasağı; ortağın belgesi; denetim ve yönetim belgelerinin oranı |
Yeterlik ile ihale dışı bırakma arasındaki fark savunmanın eksenini belirler: yeterlikte tartışma belgenin kriteri karşılayıp karşılamadığı üzerinden, ihale dışı bırakmada ise isteklinin durumunun ihale tarihinde gerçekten var olup olmadığı üzerinden yürür.
Ekonomik ve Mali Yeterlik
Kanun ekonomik ve mali yeterlik için üç belge grubu sayar: bankalardan temin edilecek isteklinin mali durumu ile ilgili belgeler; isteklinin ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeler; isteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler (4734 m.10/1-a). Üçüncü belge 2019 yılında 7161 sayılı Kanunla değiştirilmiş; önceki metindeki “ihale konusu iş ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgeler” ifadesi “ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler” olmuştur.
Bilanço ve iş hacmi belgelerinde Tebliğ kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hangi yılın bilançosu | İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait bilanço, gerekli bölümleri veya eşdeğer belgeler | KİGT 10.1 |
| Yayımlatma zorunluluğu olmayanlar | Bilançoyu veya ilgili bölümlerini ya da YMM veya SMMM tarafından e-forma uygun düzenlenen belgeyi sunabilir; başka belge eşdeğer sayılmaz | KİGT 10.1.2 |
| Serbest meslek erbabı | Eşdeğer belge olarak yalnızca mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özeti | KİGT 10.1.4 (9/4/2026 eki) |
| İş hacmi belgesi | Toplam ciroyu gösteren gelir tablosu veya ihale konusu işle ilgili ciroyu gösteren e-forma uygun belge | KİGT 10.2 |
| İş ortaklığı | Her ortak, hissesi oranında iş hacmi kriterini bu iki belgeden biriyle sağlar (yalnızca yapım cirosu istenen yapım ihaleleri hariç) | KİGT 10.2 |
| Yılın ilk dört ayı | İhale yılın ilk dört ayındaysa iki önceki yılın belgeleri sunulabilir; VUK’a göre beyanname süresi uzatılırsa bu süre de uzar | KİGT 10.6 |
| Ciro ortalaması (yapım) | Önceki yılda kriteri sağlayamayan, geriye doğru kesintisiz yıllar için son altı yıla kadar ortalamayla sağlayabilir | KİGT 36.1 |
Ekonomik ve mali yeterlik belgeleri her ihalede istenmez. Tebliğ, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine atıfla, taşıma yoluyla eğitime erişim kapsamındaki taşıma işleri, sigortacılık hizmet alımları ve yaklaşık maliyeti Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limitin altında kalan hizmet alımlarında bu belgelerin istenemeyeceğini hatırlatır (KİGT 7.2). Yapım işlerinde istenecek belgeler yaklaşık maliyete göre belirlenir; ancak belli sayıda adayın davet edileceği belli istekliler arasında ihalelerde ekonomik ve mali yeterlik belgeleri, yaklaşık maliyetin eşik değere oranına bakılmaksızın istenmek zorundadır (KİGT 35.1).
Ciro ortalamasında sıra kuralı önemlidir. Tebliğ, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan başlayarak geriye doğru yılların sırasıyla sunulmasını ister; aradaki bir yıl atlanarak ortalama alınamaz (KİGT 36.1). Yalnızca yapım işleri cirosunu gösteren belge istenen ihalelerde, fatura bulunmayan yılların cirosu sıfır olarak yazılır ve ortalama buna göre hesaplanır.
Mesleki ve Teknik Yeterlik
Kanunun mesleki ve teknik yeterlik için saydığı belgeler dokuz başlıkta toplanır (4734 m.10/1-b). İdare bunlardan işin niteliğine uygun olanları seçer.
4734 m.10/1-b’de sayılan belgeler
| Alt bent | Belge |
|---|---|
| 1 | İlgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler |
| 2 | Kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin deneyimi gösteren belgeler |
| 3 | Üretim ve imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamaya yönelik belgeler |
| 4 | Organizasyon yapısına ve yeterli sayı ve nitelikte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgi ve belgeler |
| 5 | Hizmet ve yapım işlerinde yönetici kadrosu ile teknik personelin eğitim ve mesleki niteliklerini gösteren belgeler |
| 6 | Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler |
| 7 | Kalite kontrolden sorumlu teknik personel veya teknik kuruluşlara ilişkin belgeler |
| 8 | Akredite kalite kontrol kuruluşlarınca verilen standartlara uygunluk sertifikaları |
| 9 | İdarenin talebi hâlinde doğruluğu teyit edilmek üzere numune, katalog ve fotoğraflar |
Tesis, makine, teçhizat ve ekipman için Tebliğ ayrı bir kural koyar: bunlar fiyat dışı unsur olarak belirlenmemişse veya danışmanlık hizmet alımlarında yeterlik kriteri olarak aranmamışsa, isteklilerden başvuru veya teklif kapsamında taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi veya kira sözleşmesi gibi hiçbir belge istenmez. Yapım işlerinde işyerinde bulundurulacak makine ve ekipman bilgileri sözleşme tasarısında yer alır (KİGT 9.1, 9.2). Bu nedenle bir yapım ihalesinde teklifle birlikte makine kira sözleşmesi istenmesi, Tebliğe aykırılık yönünden doküman aşamasında tartışılabilir.
İş Deneyiminde Süre ve Oran Kuralları
İkinci alt bent, iş deneyimini gösteren belgeleri iş türüne göre farklı sürelere ve oranlara bağlar. Bu süreler Kanunun kendisinde yer aldığından idare dokümanla değiştiremez.
İş deneyimi belgelerinde Kanundaki süreler (4734 m.10/1-b-2)
| Bent | İş | Süre ve şart |
|---|---|---|
| a | Yapım işleri ve yapımla ilgili hizmet işleri | Son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan veya kabul işlemleri tamamlanan |
| b | Denetlenen veya yönetilen yapım ve yapımla ilgili hizmet işleri | Son on beş yıl; sözleşme bedelinin en az yüzde sekseni oranında denetlenmiş veya yönetilmiş |
| c | Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işleri | İlk sözleşme bedelinin tamamlanması; son on beş yılda gerçekleşme oranı yüzde sekseni bulmuş ve kusursuz |
| d | Mal ve hizmet alımları | Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan |
| e | Devredilen işler | Sözleşme bedelinin en az yüzde sekseninin tamamlanması; yukarıdaki süreler |
| f | Ar-Ge ve yenilik projeleri ile yerli malı belgeli ürünler | Kurumca belirlenen esaslara göre düzenlenen ve piyasaya arzdan itibaren beş yıl kullanılabilen belgeler |
Benzer iş kavramı, iş deneyim belgelerinin ihale konusu işle karşılaştırılmasında belirleyicidir ve ihale dokümanında tanımlanır. Benzer işin nasıl belirlendiği ve belge türleri için iş deneyim belgesi rehberimize bakabilirsiniz.
Yeterlik kriterini birlikte değerlendirelim
Dosyanızın ilgili kanun, yönetmelik ve süreler yönünden incelenmesi ve başvuru yollarının zamanında kullanılması için hemen arayın.
Belgeyi Kim Kullanabilir? Üçüncü Fıkranın Kuralları
Üçüncü fıkra, iş deneyim belgelerinin kullanımını sıkı şartlara bağlar. Yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde denetleme veya yönetme görevi nedeniyle alınan belgelerde gerçek kişinin mühendis veya mimar olma şartı aranır. İş bitirme, yönetim veya denetim belgeleri belge sahibi dışındaki istekliler tarafından kullanılamaz; belgeler devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz (4734 m.10/3).
Belge sahibinin kurduğu veya ortak olduğu tüzel kişinin bu belgeyi kullanabilmesi için, belge sahibinin en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olması gerekir. Bu şartlar her ihalede aranır ve teminat süresinin sonuna kadar korunmak zorundadır (4734 m.10/3; KİGT 22/A.2). Ortağın belgesi kullanıldığında ortaklık durum belgesi veya ortaklık tespit belgesi de sunulmalıdır; bu belge ilk ilan veya davet tarihinden sonra, YMM, SMMM veya ticaret sicili müdürlüğünce e-forma uygun düzenlenmiş olmalıdır (KİGT 11).
Başkasının deneyimini kullanma şartları
| Durum | Şart | Dayanak |
|---|---|---|
| Ortağın iş deneyim belgesi | En az bir yıldır yarıdan fazla pay; bu sürede temsil ve yönetim yetkisi; her ihalede ve teminat süresi sonuna kadar | 4734 m.10/3; KİGT 22/A.2 |
| Ortağın mezuniyet belgesi | Mühendis veya mimarın en az beş yıldır yüzde elli bir veya daha fazla paya sahip olması | 4734 m.62/h; KİGT 43.1 |
| Yurt dışında, Kanun kapsamı dışındaki işler için düzenlenen belgeler | Yalnızca iş bitirme belgesi; pay çoğunluğuna dayanan şirketler topluluğu, en az bir yıldır kurulu ve tescilli, kullanan hâkim şirket | 4734 m.10/3; KİGT 22/A.3 |
| Denetim ve yönetim belgeleri | Beşte bir oranında dikkate alınır | 4734 m.10/3 |
| Yapımla ilgili hizmet belgeleri | Yapım işlerinde kullanılamaz | 4734 m.10/3 |
Bir yıl ile beş yıl arasındaki fark uygulamada sık karıştırılır: ortağın iş deneyim belgesi için Kanun bir yıl ve yarıdan fazla pay ister; beş yıl ve yüzde elli bir şartı ise yalnızca mühendis veya mimarın mezuniyet belgesine dayanan deneyim içindir. Yurt dışında gerçekleştirilen işlerden alınan iş bitirme belgesini kullanan belge sahibi, ortak girişim olarak teklif verilirse ortak girişimdeki hissesi oranında geçici ve kesin teminat vermek zorundadır (4734 m.10/3).
Ortağın sonradan ayrılması da ayrıca düzenlenmiştir. Belgesi kullanılan ortak teminat süresi bitmeden hastalık ve benzeri sebeplerle ortaklıktan ayrılırsa sözleşme feshedilir, ancak kesin teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama verilmez. Ortak ihale süreci devam ederken ölür veya iflas ederse teklif değerlendirme dışı bırakılır, ancak geçici teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama uygulanmaz (KİGT 42.4).
Ortak Girişimde Yeterlik
Ortak girişimler birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak kurulabilir. İş ortaklığı üyeleri hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarına giren kısımlarını yapmak üzere ortaklık kurar. İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir; konsorsiyumun teklif verip veremeyeceği, işin farklı uzmanlıklar gerektirmesi hâlinde ihale dokümanında belirtilir (4734 m.14). Yeterlik hesabı bu yapıya göre farklılaşır.
Ortak girişimde yeterliğe ilişkin kurallar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İş ortaklığında iş hacmi | Her ortak, hissesi oranında iş hacmi kriterini toplam ciro veya işle ilgili ciro belgesinden biriyle sağlar | KİGT 10.2 |
| Aynı ortaklık yapısıyla alınmış belge | Ortakları, ortaklık oranları ve sıfatları aynı olan önceki iş ortaklığının belgesi sunulursa, iş deneyim tutarı ortakların hisse oranlarına bölünmeden belge tutarı üzerinden hesaplanır | KİGT 7.6 |
| Yurt dışı iş bitirme belgesi | Belgeyi kullanan ortak, ortak girişimdeki hissesi oranında geçici ve kesin teminat vermek zorundadır | 4734 m.10/3 |
| Belge sahibi ortağın ölümü veya iflası (sözleşme aşaması) | Pilot veya koordinatör ortak kendi belgesini sunarsa işe devam edilir; sunamazsa diğer ortakların belgesi ve idarenin uygun görmesiyle sözleşme yenilenebilir; ikisi de yoksa sözleşme feshedilir ve kesin teminat iade edilir | KİGT 42.5 |
Yeterlikte Tarih Kuralları
Yeterlik uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı belgenin içeriğinden değil tarihinden çıkar. Kanun ve Tebliğ hangi belgenin hangi tarihe göre değerlendirileceğini ayrı ayrı gösterir.
Belgelere göre tarih kuralları
| Belge | Tarih kuralı | Dayanak |
|---|---|---|
| Bilanço ve iş hacmi | İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıl; ilk dört ayda iki önceki yıl | KİGT 10.1, 10.6 |
| Bilanço bilgileri tablosu ve yapım cirosu tablosu | İlk ilan veya davet tarihinden önce de düzenlenebilir | KİGT 10.1.3, 36.1 |
| Ortaklık durum veya tespit belgesi | İlk ilan veya ihaleye davet tarihinden sonra düzenlenmiş olmalı | KİGT 11.2 |
| Mezuniyet belgesi için pay belgesi | İlk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olmalı | KİGT 43.1 |
| Yapım iş deneyimi | Geçici kabul veya yüzde seksen gerçekleşme tarihi, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde | 4734 m.10/1-b-2; KİGT 43.2 |
| Yurt dışı belgede şirketler topluluğu ilişkisi | İlan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıldır kurulu ve tescilli | KİGT 22/A.3.1 |
| İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hâllerde sunulan belgeler | Sözleşmenin damga vergisinin ilk ilan veya davet tarihi itibarıyla ödendiğini gösteren belge; istisna veya muafiyet varsa açıklayıcı belge | KİGT 22/B.1 (9/4/2026 eki) |
Son satırdaki kural 2026 yılında eklenmiştir ve özellikle iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan kişilere yapılan işlerle yeterlik sağlamaya çalışan istekliler için önemlidir. Sözleşmenin damga vergisi ilan tarihinden sonra ödenmişse, o sözleşmeye dayanan deneyim bu ihalede kullanılamayabilir.
Mezuniyet Belgesiyle Deneyim
İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarlar, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvururken, toplam on beş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl için Kanunda belirlenen ve her yıl güncellenen tutar kadar benzer iş deneyimine sahip sayılır. Bu imkân iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz (4734 m.62/h).
Tebliğ üç noktayı açıklar. Ortağın mezuniyet belgesini kullanan tüzel kişi, belge sahibinin en az beş yıldır yüzde elli bir veya daha fazla paya sahip olduğunu ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş e-forma uygun belgeyle gösterir (KİGT 43.1). Mezuniyetinin üzerinden on beş yıldan fazla geçmiş mühendis veya mimarın bu fazla sürelerinin de değerlendirilebilmesi için, ona ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesi sunulmalıdır (KİGT 43.2). Mezuniyet belgesine göre hesaplanan tutar ile iş deneyim belgesi tutarları toplanarak değerlendirilmez (KİGT 43.3).
İdarenin Kriter Belirleme Yetkisi ve Sınırları
İdarenin yeterlik kriteri belirleme yetkisi geniştir, ancak dört sınırı vardır.
Yeterlik kriterlerinin sınırları
| Sınır | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Doküman ve ilan şartı | Kullanılacak belgeler ihale dokümanında ve ilan veya davet belgelerinde gösterilmelidir | 4734 m.10/2 |
| Temel ilkeler | Saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve kaynakların verimli kullanılması | 4734 m.5/1 |
| Teknik şartname | Kriterler rekabeti engelleyici olamaz; belirli marka, model, patent, menşe veya kaynak belirtilemez, istisnaen “veya dengi” ifadesiyle belirtilebilir | 4734 m.12 |
| Referans yasağı | İş deneyim belgelerinin yanında belirli ülkelerde iş yapıldığına dair referans istenemez; referans hiçbir şekilde yeterlik kriteri yapılamaz | KİGT 12.1 |
Kısmi teklife açık ihalelerde de bir sınır vardır: iş hacmi ve iş deneyimine ilişkin kriterlerde Uygulama Yönetmeliklerinde öngörülen asgari ve azami oranlar içinde, bütün kısımlar için aynı kritere ilişkin tek bir oran belirlenmesi zorunludur (KİGT 7.3, 7.4). Belli istekliler arasında ihale usulünde ise yeterlik ön yeterlik aşamasında değerlendirilir; yeterli bulunanlar arasından dokümanda belirtilen kriterlere göre sıralanan belli sayıda aday davet edilebilir ve bu durumda en az beş aday davet edilmelidir (4734 m.20; KİGT 7.1). Ön yeterlik usulü için belli istekliler arasında ihale ve ön yeterlik yazımıza bakabilirsiniz.
Rekabeti engellediği düşünülen bir kriter için en etkili an doküman aşamasıdır. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler, Kanundaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir (4734 m.55/2). Doküman aşamasında itiraz edilmeyen bir kriterin ihale sonrasında tartışılması çok daha zordur.
Belgelerin Sunuluş Şekli ve EKAP
İhaleye katılım ve yeterlik belgeleri EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin edilebiliyor veya teyit edilebiliyorsa, bu belgeler için sunuluş şekline ilişkin şartlar aranmaz (KİGT 8.1.1). Sözleşme imzalanmadan önce sunulacak belgeler için de aynı kural geçerlidir; fiziki ortamda teklif alınan ihalelerde teyit tablosunun doldurulması hâlinde başka belge istenmez (KİGT 8.1.2). İhale komisyonu veya idare gerekli gördüğünde ilgili kurumlardan bilgi ve belge isteyebilir (KİGT 8.1.3).
Yabancı resmi belgelerde, Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine taraf ülkelerde düzenlenen ve apostil şerhi taşıyan belgeler konsolosluk ve Dışişleri tasdikinden muaftır; ancak bu sözleşmeye aykırı biçimde Türkiye’deki makamlara onaylatılan apostiller geçerli sayılmaz (KİGT 8.2, 8.2.3). Serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenen veya onaylanan belgelerde özel kaşe kullanılması gerekir (KİGT 8.4).
Yeterlik Ne Zaman Değerlendirilir?
Açık ihale usulünde değerlendirme iki aşamada yapılır. İlk oturumda zarflar açılır, isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatın usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir (4734 m.36). Ardından belgeleri eksiksiz olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir; bu aşamada isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanındaki şartlara uygun olup olmadığı incelenir (4734 m.37/2). Yeterlik bu nedenle belgenin varlığından ayrı olarak, içeriğinin kriteri karşılayıp karşılamadığı yönünden de denetlenir.
Belli istekliler arasında ihale usulünde yeterlik, teklif aşamasından önce ön yeterlik değerlendirmesiyle tespit edilir. Ön yeterlik dokümanı ve ilanında belirtilen asgari yeterlik koşullarını sağlayamayanlar yeterli kabul edilmez; teklif vermeye davet edilmeyenlere davet edilmeme gerekçeleri yazılı olarak bildirilir (4734 m.20). Bu bildirim, ön yeterlik değerlendirmesine karşı şikâyet süresinin başlangıcı bakımından önemlidir.
Eksik Belge ve Bilgi Eksikliği
Tekliflerin değerlendirilmesinde önce, ilk oturumda belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı tespit edilen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır (4734 m.37/2). Kanun bunun yanına önemli bir istisna koyar: teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması hâlinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.
Belge eksikliği ile bilgi eksikliği
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Belge hiç sunulmamış | İlk oturumda tespit edilir, teklif değerlendirme dışı bırakılır | 4734 m.36, 37/2 |
| Belge sunulmuş, teklifin esasını değiştirmeyen bilgi eksikliği var | İdare süre vererek tamamlatır | 4734 m.37/2 |
| Tamamlatma süresi kaçırıldı | Değerlendirme dışı bırakma ve geçici teminatın gelir kaydı | 4734 m.37/2 |
| Net olmayan husus | Yazılı açıklama istenebilir; fiyat değiştirilemez, uygun olmayan teklif uygun hâle getirilemez | 4734 m.37/1 |
Tamamlatma usulünün sınırları için belge ve bilgi eksikliklerinin tamamlatılması yazımıza bakabilirsiniz.
Yeterlik Değerlendirmesine İtiraz
Yeterlik kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli, ihale kararına karşı önce idareye şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yoluna gider. İtirazda tartışılacak sorular kriterin kendisine ve uygulanma biçimine göre ayrılır.
Yeterlik itirazında sorulacak sorular
| Soru | Dayanak |
|---|---|
| Uygulanan kriter ihale dokümanında ve ilanda yer alıyor mu? | 4734 m.10/2 |
| İstenen belge Kanunun saydığı belgeler arasında mı? | 4734 m.10/1 |
| İş deneyim belgesinin süresi doğru hesaplandı mı (yapımda on beş, mal ve hizmette beş yıl)? | 4734 m.10/1-b-2 |
| Ortağın belgesi için bir yıl ve yarıdan fazla pay şartı aranmış mı, yanlışlıkla beş yıl mı uygulanmış? | 4734 m.10/3; KİGT 22/A.2 |
| Ciro kriteri için geriye doğru kesintisiz yıllar ortalaması dikkate alındı mı? | KİGT 36.1 |
| Eksiklik tamamlatılabilir bir bilgi eksikliği miydi, tamamlatma istendi mi? | 4734 m.37/2 |
| EKAP veya kurum sitesinden teyit edilebilen bir belge için sunuluş şekli gerekçesiyle mi elendiniz? | KİGT 8.1.1 |
Başvuru süreci için şikâyet ve itirazen şikâyet, dilekçe yapısı için itirazen şikâyet başvuru dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Teklif Öncesi Kontrol Listesi
- İdari şartnamedeki her yeterlik kriterinin ilanda da yer aldığını kontrol edin; yer almıyorsa son üç iş gününden önce şikâyet edin.
- Bilançonun ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait olduğunu; ihale yılın ilk dört ayındaysa iki önceki yılın belgesini kullanabileceğinizi kontrol edin.
- Ciro kriterini önceki yılda sağlayamıyorsanız geriye doğru kesintisiz yılların ortalamasını hesaplayın.
- İş deneyim belgesinin süresini iş türüne göre, yapımda on beş yıl, mal ve hizmette beş yıl olarak kontrol edin.
- Ortağın belgesini kullanıyorsanız bir yıl, yarıdan fazla pay ve temsil yetkisi şartlarını belgeleyin ve teminat süresi sonuna kadar koruyun.
- Mezuniyet belgesine dayanıyorsanız beş yıl ve yüzde elli bir pay şartını ilan tarihinden sonra düzenlenmiş belgeyle gösterin.
- Denetim ve yönetim belgelerini beşte bir oranında hesaba katın; yapımla ilgili hizmet belgelerini yapım ihalesinde kullanmayın.
- EKAP veya kurum sitesinden teyit edilebilen belgelerin bilgilerini eksiksiz girin; bilgi eksikliği bildirimi gelirse süreyi kaçırmayın.
Hukukçular Evi Yeterlik Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?
İhale dokümanı yayımlandığında yeterlik kriterlerini Kanunun 10 uncu maddesi, temel ilkeler ve Tebliğ kuralları yönünden inceliyor, rekabeti engelleyen kriterler için süresinde doküman şikâyeti hazırlıyoruz. Yeterlik gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıysanız iş deneyim belgelerinin süre, oran ve kullanım şartlarını, ortaklık belgelerini ve ciro hesabını yeniden kuruyor, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularını hazırlıyor, Kurum kararına karşı dava açıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- Kamu İhalesine Katılım ve Yeterlik: İstenen Belgeler
- İhale Dışı ve Değerlendirme Dışı Bırakılma
- İhaleye Katılamayacak Olanlar (4734 m.11)
- Kamu İhalesinin Temel İlkeleri (4734 m.5)
- İhale Dokümanına İtiraz ve Zeyilname
Sıkça Sorulan Sorular
İhaleye katılımda yeterlik kuralları hangi maddede düzenlenir?
4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde. İlk fıkra istenebilecek ekonomik-mali ve mesleki-teknik yeterlik belgelerini, ikinci fıkra bunların dokümanda ve ilanda gösterilmesini, üçüncü fıkra iş deneyim belgelerinin kullanım şartlarını düzenler. Dördüncü fıkra ise ihale dışı bırakılma sebeplerini sayar.
İdare Kanunda sayılmayan bir yeterlik belgesi isteyebilir mi?
Hayır. Madde istenebilecek belgeleri sayar ve idare bunlar arasından işin niteliğine uygun olanları seçer. Ayrıca Tebliğe göre iş deneyim belgelerinin yanında belirli ülkelerde iş yapıldığına dair referans istenemez (KİGT 12.1).
Ortağımın iş deneyim belgesini kullanabilir miyim?
Ortağınızın en az bir yıldır şirketin yarısından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesinde temsile ve yönetime yetkili olması gerekir. Şartlar her ihalede aranır ve teminat süresi sonuna kadar korunmalıdır (4734 m.10/3; KİGT 22/A.2).
Beş yıl ve yüzde elli bir şartı ne zaman aranır?
Yalnızca mühendis veya mimarın mezuniyet belgesine dayanan deneyim tüzel kişi tarafından kullanılacaksa. Bu durumda belge sahibinin en az beş yıldır yüzde elli bir veya daha fazla paya sahip olması gerekir (4734 m.62/h; KİGT 43.1).
Geçen yıl ciro kriterini sağlayamadım; elenir miyim?
Yapım işlerinde, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlayarak geriye doğru kesintisiz yılların, en fazla son altı yılın, ortalamasıyla kriteri sağlayabilirsiniz; aradaki bir yıl atlanamaz (KİGT 36.1).
İhale yılın başındaysa hangi yılın bilançosu sunulur?
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayındaysa iki önceki yıla ait belgeler sunulabilir. Vergi beyannamelerinin verilme süresi uzatılırsa bu dört aylık süre de aynı ölçüde uzar (KİGT 10.6).
İş deneyim belgesi ne kadar eski olabilir?
Yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde son on beş yıl, mal ve hizmet alımlarında son beş yıl içinde kabulü yapılmış işlere ait belgeler kullanılabilir (4734 m.10/1-b-2).
Denetim veya yönetim belgesi tam tutarıyla mı değerlendirilir?
Hayır. Denetim ve yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belgeler beşte bir oranında dikkate alınır; yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgeler ise yapım işlerinde kullanılamaz (4734 m.10/3).
Belgemde eksik bilgi var; doğrudan elenir miyim?
Teklifin esasını değiştirmeyen bir bilgi eksikliğinde idare süre vererek tamamlatmak zorundadır. Süresinde tamamlamazsanız teklifiniz değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatınız gelir kaydedilir (4734 m.37/2).
Ortağım ihale sürerken vefat ederse ne olur?
İş deneyim belgesi kullanılan ortağın ihale süreci devam ederken ölmesi veya iflası hâlinde teklif değerlendirme dışı bırakılır; ancak geçici teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama uygulanmaz (KİGT 42.4).
Yeterlik kriterini birlikte değerlendirelim
Dosyanızın ilgili kanun, yönetmelik ve süreler yönünden incelenmesi ve başvuru yollarının zamanında kullanılması için hemen arayın.
Süreleri kaçırmayın
Kamu ihale ve sözleşme uyuşmazlıklarında şikâyet, itirazen şikâyet ve dava süreleri kısa olabilir; bildirim veya tebliğ tarihini not edin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Kamu İhale Hukuku Rehberi · İhaleden Yasaklama Süreci · Yasaklama ve İptal Davası · Dilekçe Örnekleri · İletişim
