İhale sürecinde hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz bir işlem veya eylemle karşılaştığınızda, doğrudan dava açmadan önce izlenmesi gereken bir idari başvuru yolu vardır. Bu yol, önce ihaleyi yapan idareye yapılan şikâyet, ardından Kamu İhale Kurumu’na (KİK) yapılan itirazen şikâyet başvurusundan oluşur.
4734 sayılı Kanun’a göre şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu idari başvuru yollarıdır. Süreler kısa ve büyük ölçüde hak düşürücü olduğundan, sürecin doğru ve zamanında yürütülmesi büyük önem taşır. Aşağıdaki açıklamalar geneldir; somut olayın koşulları sonucu değiştirebilir.
Şikâyet ve İtirazen Şikâyet Nedir?
İdarelerin ihaleye ilişkin işlemleri idari işlem niteliğinde olduğundan, kural olarak iptal davasına konu edilebilir. Ancak 4734 sayılı Kanun’un 54. maddesi, dava yolundan önce şikâyet ve itirazen şikâyet aşamalarının tüketilmesini zorunlu kılar. Bu aşamalar tamamlanmadan açılan davalar genellikle usulden reddedilir.
İlk Aşama: İdareye Şikâyet
Süreç, hukuka aykırı bulunan işlem veya eyleme karşı ihaleyi yapan idareye yazılı şikâyet başvurusuyla başlar. Başvuruda aykırılığın ve talebin açıkça ortaya konulması, sonraki aşamalar bakımından da önem taşır.
Şikâyet Süresi
İlana veya ihale dokümanına yönelik aykırılıklarda başvuru, kural olarak ilk teklif veya başvuru tarihinden önce yapılmalıdır. İşlem ve eylemlere karşı ise aykırılığın farkına varıldığı ya da bildirimin yapıldığı tarihten itibaren genellikle on gün içinde başvurulması gerekir. Bu süreler hak düşürücüdür.
İdarenin Cevap Süresi
İdare, şikâyeti aldığı tarihten itibaren kural olarak on gün içinde bir karar verir. Bu kararda talep kabul edilebilir, reddedilebilir veya düzeltici işlem belirlenebilir.
İkinci Aşama: KİK’e İtirazen Şikâyet
İdarenin kararına ya da süresi içinde karar vermemesi (zımni ret) hâline karşı, genellikle on gün içinde Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikâyet başvurusu yapılabilir. KİK’in bu başvuru üzerine verdiği karar, idari süreçte çoğunlukla nihai niteliktedir.
Başvuru Bedeli
İtirazen şikâyet başvurusunda, ihalenin yaklaşık maliyetine göre kademeli olarak belirlenen bir başvuru bedeli ödenir. Bu bedeller her yıl 1 Şubat itibarıyla güncellenmekte olup 2026 yılı için de yeni tutarlar belirlenmiştir. Güncel tutarın başvuru anında teyit edilmesinde yarar vardır.
Güncel Gelişme: Haklılık Oranına Göre Bedel İadesi
25 Aralık 2025 tarihli düzenlemeyle, başvuru bedelinin iadesine ilişkin yeni bir model getirilmiştir. Buna göre, başvurusu haklı bulunan başvuru sahibine başvuru bedelinin iadesi gündeme gelebilmektedir. İadenin koşulları ve kapsamı somut olaya ve yürürlükteki düzenlemelere göre değerlendirilmelidir.
KİK Kararına Karşı Dava
KİK kararına karşı, kural olarak kararın bildiriminden itibaren otuz gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Kurum Ankara’da bulunduğundan davalar genellikle Ankara idare mahkemelerinde görülür; koşulları varsa yürütmenin durdurulması da talep edilebilir.
Sık Yapılan Hatalar
Süreyi kaçırmak, yanlış makama başvurmak, başvuru bedelini yatırmamak veya iddiaları belgeyle desteklememek, başvuruların reddine yol açan en sık hatalardır. Süreler hak düşürücü olduğundan, küçük bir gecikme dahi hakkın tümüyle kaybına neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dava açmadan önce mutlaka şikâyet yapmak zorunda mıyım?
Kural olarak evet. Şikâyet ve itirazen şikâyet, dava açılmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu idari başvuru yollarıdır; doğrudan açılan davalar genellikle usulden reddedilir.
Şikâyet süresi kaç gündür?
İşlem ve eylemlere karşı süre kural olarak on gündür ve hak düşürücüdür. Sürenin başlangıç anı, başvurunun ilana, dokümana veya somut bir işleme yönelik olmasına göre değişir.
İtirazen şikâyet başvuru bedeli iade edilir mi?
2025 sonunda yürürlüğe giren düzenlemeyle, başvurunun haklı bulunması hâlinde başvuru bedelinin iadesi mümkün hâle gelmiştir. İadenin koşulları somut olaya ve güncel mevzuata göre belirlenir.
KİK kararına karşı nereye dava açarım?
KİK kararına karşı idari yargıda iptal davası açılır; süre kural olarak otuz gündür ve davalar genellikle Ankara idare mahkemelerinde görülür.
İdare süresinde cevap vermezse ne olur?
İdarenin süresi içinde karar vermemesi zımni ret sayılır ve bu durumda genellikle on gün içinde KİK’e itirazen şikâyet yolu açılır.
Sonuç
Kamu ihalelerinde hak arama, doğru aşamada ve doğru sürede atılan adımlara bağlıdır. Şikâyet ve itirazen şikâyet sürecinin kısa ve hak düşürücü süreler içermesi, profesyonel destekle ilerlemenin önemini artırır. Sürecin durumunuza uygun biçimde yürütülmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
