Kamu ihalesinde eksik bir belge, teklifin sonu mu, yoksa tamamlatılabilir bir eksiklik mi? Cevap tek bir kelimede saklıdır: kanun “belge eksikliği” ile “bilgi eksikliği”ni birbirinden ayırır ve yalnızca ikincisini tamamlatılabilir sayar.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: 4734 sayılı Kanunun 36 ve 37 nci maddelerinin metni, 2008’de kapsamı daraltan değişiklik, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.6 ncı maddesindeki somut ölçütler, tamamlatma süresi, aritmetik hata düzeltmesi ve tamamlamayanın karşılaşacağı yaptırım.
1) İlk Oturum: Hiçbir Şey Tamamlanamaz (4734 m.36)
Süreç, tekliflerin açıldığı ilk oturumla başlar ve bu oturumun kuralı çok katıdır.
4734 m.36 uyarınca ihale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler; 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.
Ardından isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir; eksiklikler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır.
Maddenin en kritik cümlesi şudur: bu aşamada hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.
| İlk oturumda | Yapılan | Yapılmayan |
|---|---|---|
| Zarf denetimi | m.30/1’e uygun olmayan zarflar tutanakla belirlenir ve değerlendirmeye alınmaz | — |
| Belge kontrolü | Eksiklikler tutanakla tespit edilir | Ret veya kabul kararı verilmez |
| Düzeltme | — | Belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz |
| Açıklama | İstekliler, teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanır | — |
Yaklaşık maliyetin açıklanması bakımından bir ayrıntı vardır: teklif zarflarının incelenmesinin ardından, zarflar açılmadan önce yaklaşık maliyet açıklanır. Ancak sunulan teklif zarflarının hiçbirinin m.30/1’e uygun olmadığı anlaşılırsa yaklaşık maliyet açıklanmaz.
2) Tamamlatma Yetkisinin Kaynağı (4734 m.37/2)
Tamamlatma imkânı ilk oturumda değil, değerlendirme aşamasında doğar. Maddenin ikinci fıkrası şöyledir:
Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması hâlinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.
Bu metinde üç kilit unsur vardır: teklifin esasını değiştirmeme, bilgi eksikliği ve tamamlamayanın geçici teminatının gelir kaydedilmesi.
3) 2008 Değişikliği: Kapsam Daraltıldı
Bu madde her zaman böyle değildi ve fark, uygulamanın tümünü belirler.
| Dönem | Tamamlatılabilenler | Tamamlamayanın yaptırımı |
|---|---|---|
| Değişiklikten önce | “Belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği” — yani eksik belge de tamamlatılabiliyordu | Değerlendirme dışı bırakma |
| 20/11/2008 tarihli ve 5812 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle değişik hâl | Yalnızca “belgelerde bilgi eksikliği” — eksik belge tamamlatılamaz | Değerlendirme dışı bırakma ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi |
Yani 2008’den bu yana sistem şudur: sunulmayan belge tamamlatılmaz; sunulan belgedeki bilgi eksikliği tamamlatılır. Ayrıca tamamlamayan isteklinin yalnızca teklifi elenmez, geçici teminatı da gelir kaydedilir.
Eksikliğiniz belge mi bilgi mi? Ayrımı birlikte netleştirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
4) Somut Ölçüt: Kamu İhale Genel Tebliği m.16.6
Kanunun soyut ölçütünü somutlaştıran metin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6 ncı maddesidir.
16.6.1 — Ana kural ve iki istisna
Tebliğ, ana kuralı tereddüde yer bırakmayacak biçimde koyar: ihale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin sunulmaması hâlinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır.
Ardından iki istisna gelir:
| Bent | Tamamlatılabilen |
|---|---|
| a | Geçici teminat ve teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksiklikleri |
| b | Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksiklikleri |
(b) bendindeki “belgeyi düzenleyen kurumdan kaynaklanan” ibaresi belirleyicidir. Eksiklik isteklinin kendi ihmalinden değil, belgeyi düzenleyen merciden kaynaklanıyorsa tamamlatma kapısı açılır.
Bu ölçütün pratik yansıması, isteklinin kendi hazırladığı belgelerde daha katı davranılmasıdır. Nitekim yeterlik bilgileri tablosu gibi bizzat istekli tarafından doldurulan belgelerdeki eksikliklerin, üçüncü kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilemeyeceği kabul edilmektedir.
16.6.2 — Sonradan düzenlenen belgeler
Tamamlatma süresi içinde sunulan belgelerin ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmiş olması tek başına engel değildir. Aranan şey, bu belgelerin aday veya isteklinin başvuru ya da ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesidir.
Buradaki mantık şudur: tamamlatma, sonradan bir yeterlik yaratmak için değil, ihale tarihinde zaten var olan bir durumu belgelendirmek için yapılır.
16.6.3 — Usul ve süre
Tebliğ usulü de düzenler: bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin belgelerin yazılı olarak istenilmesi ve aday ve isteklilerce bir dilekçe ekinde sunulması gerekir.
Süre bakımından somut bir asgari ölçüt vardır: bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir.
İdarenin bir tercih hakkı daha vardır: bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Yani her durumda istekliye başvurmak zorunlu değildir.
16.6.4 — İdarenin kendi eksikliği
Tebliğ bir de idarenin hatasını düzenler: ilgili mevzuatına göre ihaleye katılma şartı olarak istenmesi gereken belge veya bilgilerin idarece istenmediği ve bu durumun değerlendirme aşamasında tespit edildiği hâllerde, bu tür belge veya bilgiler değerlendirme aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemez ve tamamlatılamaz.
Bu hüküm isteklinin lehinedir: dokümanda istenmemiş bir belge, sonradan “aslında istenmesi gerekiyordu” denilerek istekliden talep edilemez.
5) Tamamlatılabilenler ve Tamamlatılamayanlar
| Durum | Tamamlatılır mı? | Gerekçe |
|---|---|---|
| İstenen bir belgenin hiç sunulmamış olması | Hayır | Tebliğ 16.6.1 ana kuralı |
| Belgenin zorunlu ekinin sunulmamış olması | Hayır | Aynı kural eklere de uygulanır |
| Teklif mektubunun kanunen taşıması zorunlu hususlardaki eksiklik | Hayır | 16.6.1-a’da açıkça hariç tutulmuştur |
| Geçici teminatın kanunen taşıması zorunlu hususlardaki eksiklik | Hayır | Aynı hüküm |
| Teklif fiyatının değiştirilmesi | Hayır | m.37/1 açıkça yasaklar |
| Dokümana uygun olmayan teklifin uygun hâle getirilmesi | Hayır | m.37/1 açıkça yasaklar |
| Sunulan belgede, esası değiştirmeyen bilgi eksikliği | Evet | m.37/2 ve 16.6.1-a |
| Üçüncü kişilerce düzenlenen belgede, düzenleyenden kaynaklanan bilgi eksikliği | Evet | 16.6.1-b |
| İstekliyi yeterli kılmayan bir belgenin yetersizliği | Hayır | Bu bir bilgi eksikliği değil, esasa ilişkin yetersizliktir |
Tablonun mantığı tek cümleyle özetlenebilir: tamamlatma, var olanı görünür kılar; olmayanı yaratmaz.
6) Açıklama İsteme Yetkisi ve Sınırı (m.37/1)
Tamamlatmadan ayrı bir kurum daha vardır: açıklama isteme. Maddenin birinci fıkrası uyarınca ihale komisyonunun talebi üzerine idare, tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir.
Fıkranın devamı sınırı çizer: bu açıklama hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hâle getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.
| Kurum | Konusu | Sınırı |
|---|---|---|
| Açıklama isteme (m.37/1) | Net olmayan hususların açıklığa kavuşturulması | Fiyat değişikliği ve teklifin uygun hâle getirilmesi yasak |
| Bilgi eksikliği tamamlatma (m.37/2) | Sunulan belgedeki bilgi eksikliği | Teklifin esasını değiştirmemesi şart |
7) Değerlendirmenin Sıralı Akışı
Madde, değerlendirmeyi kademeli bir süzgeç olarak kurar. Her kademe kendinden öncekini varsayar.
| # | Aşama | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | İlk oturumda belge eksikliği ile teklif mektubu ve geçici teminat usulsüzlüğünün tespiti | Değerlendirme dışı bırakma kararı |
| 2 | Esası değiştirmeyen bilgi eksikliklerinin yazılı olarak tamamlattırılması | Tamamlanmazsa eleme ve teminatın gelir kaydı |
| 3 | Belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olanların ayrıntılı değerlendirmesi | Yeterlik kriterleri ve dokümana uygunluk incelenir |
| 4 | Uygun olmadığı belirlenenlerin elenmesi | Değerlendirme dışı |
| 5 | Teklif mektubu eki cetvellerde aritmetik hata kontrolü | Varsa düzeltme usulü işletilir |
8) Aritmetik Hata: Tek Gerçek Düzeltme İmkânı
Kanunun teklif fiyatına dokunulmasına izin verdiği tek hâl budur ve dikkatle sınırlandırılmıştır.
En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren cetvellerde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması hâlinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonunca re’sen düzeltilir.
Düzeltme sonucu bulunan teklif, isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve durum hemen istekliye yazı ile bildirilir.
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Neye bakılır | Teklif mektubu eki cetvellerde çarpım ve toplamlar |
| Esas alınan | İsteklilerce teklif edilen birim fiyatlar |
| Düzeltmeyi kim yapar | İhale komisyonu, re’sen |
| Sonuç | Düzeltilmiş teklif, isteklinin esas teklifi sayılır |
| İsteklinin cevap süresi | Tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı bildirim |
| Kabul etmeme veya susma | Teklif değerlendirme dışı; geçici teminat gelir kaydedilir |
Buradaki ayrım önemlidir: düzeltilen şey birim fiyat değil, hesaplamadır. Birim fiyatın kendisi yanlış girilmişse bu aritmetik hata değildir ve düzeltilemez.
9) Elektronik İhalede Tamamlatma
Tekliflerin elektronik ortamda alındığı ihalelerde yeterlik, belgelerin baştan sunulması yerine yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi yoluyla ortaya konur. Bu, tamamlatma tartışmasının zeminini değiştirir.
Tip idari şartnamede tablonun nasıl doldurulacağı açıkça düzenlenmiştir: istekliler, ihaleye katılımda esas aldıkları belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgileri eksiksiz, açık ve anlaşılır biçimde, standart forma uygun şekilde belirtmek zorundadır.
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Tablo bizzat istekli tarafından doldurulur | Eksiklik, üçüncü kişiden kaynaklanan bilgi eksikliği sayılmaz |
| Tabloda bir kriter hiç beyan edilmemişse | Belgesi mevcut olsa dahi değerlendirmeye alınmayabilir |
| Beyan edilen bilgiyi tevsik eden belgede, düzenleyen kurumdan kaynaklanan eksiklik | Tebliğ 16.6.1-b kapsamında tamamlatma gündeme gelebilir |
| Beyan ile sunulan belge örtüşmüyorsa | Değerlendirme dışı bırakma gündeme gelir |
Buradaki ayrım, elektronik ihalede en çok itirazen şikâyete konu olan hususlardan biridir: beyanın kendisindeki eksiklik ile beyanı tevsik eden belgedeki eksiklik farklı muamele görür. Birincisi isteklinin kendi fiilinden doğar ve tamamlatma kapsamına girmez; ikincisi belgeyi düzenleyen mercinin eksikliğinden doğuyorsa girebilir.
Belgelerin sunuluş şekli bakımından da elektronik ortamın getirdiği bir kolaylık vardır: EKAP veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden teyidi yapılabilen belgeler için, belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartlar aranmaz.
Ayrıca tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde, sözleşme imzalanmadan önce sunulacak belgelerin teyidine ilişkin tablonun doldurularak idareye sunulması durumunda, bu belgelere ilişkin değerlendirme tabloda yer verilen bilgiler kullanılarak EKAP veya ilgili kurumların internet sayfası üzerinden ulaşılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır ve bu kapsamda başka bir belge istenmez.
Elektronik ihalede yeterlik beyanının ayrıntısı için ihaleye katılım ve yeterlik incelememize bakabilirsiniz.
Tamamlatma verilmeden mi elendiniz? Bu başlı başına iptal sebebi olabilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
10) Eşitlik İlkesi
Tamamlatma yetkisi, idarenin takdirine bırakılmış bir lütuf değildir. 4734 sayılı Kanunun temel ilkeleri gereği idare, aynı durumda bulunan isteklilere eşit davranmak zorundadır.
Bunun iki pratik sonucu vardır:
- Bir istekliye tanınan tamamlatma imkânı, aynı nitelikteki eksikliği bulunan diğer isteklilere de tanınmalıdır.
- Tamamlatılması gereken bir bilgi eksikliğinde tamamlatma yapılmadan doğrudan eleme yapılması da hukuka aykırıdır; madde “istenir” demektedir, “istenebilir” değil.
Bu ikinci nokta savunmada sıkça atlanır: tamamlatma yalnızca bir yetki değil, şartları oluştuğunda bir yükümlülüktür. Bilgi eksikliği kapsamındaki bir eksiklik nedeniyle süre verilmeden elenen isteklinin bu hususu somut olarak ileri sürmesi gerekir.
11) Elenirseniz Ne Yapmalısınız?
| Aşama | Merci | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Şikâyet | İhaleyi yapan idare | 4734 m.54-55 |
| 2. İtirazen şikâyet | Kamu İhale Kurumu | 4734 m.56 |
| 3. Dava | İdari yargı | 4734 m.57 |
Başvuruda tartışılacak sorular sırasıyla şunlardır:
- Eksiklik gerçekten bir belge eksikliği mi, yoksa bilgi eksikliği mi?
- Eksiklik teklifin esasını değiştiriyor mu?
- Eksiklik, belgeyi düzenleyen kurumdan mı kaynaklanıyor?
- Tamamlatma gerekiyorduysa yazılı olarak istenmiş mi ve en az iki iş günü verilmiş mi?
- Aynı durumdaki diğer isteklilere eşit davranılmış mı?
- İstenmemiş bir belge, sonradan talep mi edilmiş?
Başvuru formatı için itirazen şikâyet başvuru dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
12) Uygulamadan Örnek Ayrımlar
Kanunun soyut ölçütü, somut olaylarda şu biçimde işler. Aşağıdaki örnekler, ayrımın nasıl kurulduğunu göstermek içindir; her dosyada nihai değerlendirme ihale dokümanı ve olayın özelliklerine göre yapılır.
| Somut durum | Nitelendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| İş deneyim belgesi zarfa hiç konulmamış | Belge eksikliği | Tamamlatılmaz |
| Sunulan iş deneyim belgesinde, düzenleyen idarenin doldurması gereken bir alan boş bırakılmış | Düzenleyenden kaynaklanan bilgi eksikliği | Tamamlatılabilir |
| Teklif mektubunda bedelin yazıyla gösterilmemiş olması | Kanunen zorunlu unsur | Tamamlatılmaz |
| Geçici teminat mektubunun süresinin idari şartnamedeki tarihten önce sona ermesi | Usulüne uygun olmama | Tamamlatılmaz |
| Vekâletnamenin zarfa konulmamış olması | Belge eksikliği | Tamamlatılmaz |
| Ortak girişim beyannamesinin sunulmuş ancak ortaklardan birinin imzasının eksik olması | Teklifin esasına ilişkin | Kural olarak tamamlatılmaz |
| Cetvellerde çarpım sonucunun yanlış hesaplanmış olması | Aritmetik hata | Komisyonca re’sen düzeltilir |
| Birim fiyatın sehven düşük yazılmış olması | Aritmetik hata değil | Düzeltilmez |
| Belgenin aslı yerine onaysız fotokopisinin sunulması | Sunuluş şekline aykırılık | EKAP veya ilgili kurum sayfasından teyidi mümkünse şart aranmayabilir |
Bu tablonun okunmasında iki ilke akılda tutulmalıdır.
Birincisi, eksikliğin kaynağıdır. İsteklinin kendi ihmalinden doğan eksiklikler ile belgeyi düzenleyen merciden kaynaklanan eksiklikler farklı muamele görür. İkinci gruptaki eksiklikler, isteklinin kontrolü dışında olduğu için tamamlatma kapısını açar.
İkincisi, eksikliğin sonucu etkileyip etkilemediğidir. Ölçüt, eksikliğin giderilmesi hâlinde isteklinin durumunun iyileşip iyileşmediğidir. Eksikliğin giderilmesi, ihale tarihinde zaten var olan bir durumu belgelendiriyorsa tamamlatma mümkündür; isteklinin ihale tarihinde sahip olmadığı bir yeterliği sonradan kazandırıyorsa mümkün değildir.
Savunma hazırlanırken bu iki soru sırayla sorulmalıdır: eksiklik kimden kaynaklandı ve giderilmesi durumumu değiştiriyor mu? İkisine verilen cevap, itirazen şikâyet dilekçesinin omurgasını oluşturur.
13) Sık Yapılan Sekiz Hata
- Belge eksikliğinin tamamlatılacağını sanmak. 5812 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten bu yana yalnızca bilgi eksikliği tamamlatılır.
- Teminatın gelir kaydedileceğini bilmemek. Tamamlamayan istekli yalnızca elenmez; geçici teminatı da gelir kaydedilir.
- İlk oturumda düzeltme yapılabileceğini düşünmek. m.36 açıkça yasaklar.
- Kendi doldurduğu belgeyi üçüncü kişi belgesi saymak. 16.6.1-b, düzenleyen kurumdan kaynaklanan eksikliklere ilişkindir.
- Sonradan düzenlenen belgeyi peşinen geçersiz saymak. Önemli olan, ihale tarihi itibarıyla şartların sağlandığını tevsik etmesidir.
- Tamamlatmayı idarenin takdiri sanmak. Şartları oluştuğunda madde “istenir” der.
- Aritmetik hatayı birim fiyat hatasıyla karıştırmak. Düzeltilen şey çarpım ve toplamlardır.
- Beş günlük cevap süresini kaçırmak. Susmak, düzeltilmiş teklifin reddi sonucunu doğurur.
14) Kontrol Listesi
- Dosyayı zarfa koymadan iki kez sayın; sunulmayan belge tamamlatılmaz.
- Zorunlu ekleri unutmayın; ek eksikliği de belge eksikliğidir.
- Teklif mektubu ve geçici teminatı ayrı denetleyin; bunların zorunlu unsurları tamamlatma dışıdır.
- Üçüncü kişi belgelerini teslim almadan kontrol edin; düzenleyen kurumun eksikliği sizin lehinize olsa da zaman kaybettirir.
- Cetvellerdeki çarpım ve toplamları yeniden hesaplatın.
- Tamamlatma yazısı gelirse süreyi ve şekli not edin; dilekçe ekinde ve süresinde sunun.
- Aritmetik hata bildirimi gelirse beş gün içinde yazılı cevap verin.
- Elenirseniz gerekçeyi “belge mi bilgi mi” sorusuyla test edin ve süresinde şikâyet yoluna başvurun.
İhale sürecinin diğer aşamaları için teklif mektubunun şekil şartları (m.30) ve ihaleye katılım ve yeterlik (m.10) incelemelerimize, ihale dışı bırakılma için eleme sebepleri yazımıza, sözleşme aşaması için gecikme cezası ve süre uzatımı rehberimize ve genel çerçeve için İdare Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.
Teklif dosyanızı zarfa koymadan önce kontrol ettirin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
Eksik belge tamamlatılabilir mi?
Hayır. Kamu İhale Genel Tebliği m.16.6.1 uyarınca ihale dokümanında sunulması istenilen belgelerden herhangi birinin sunulmaması hâlinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmaz.
O hâlde ne tamamlatılabilir?
4734 m.37/2 uyarınca teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerdeki bilgi eksiklikleri. Yani tamamlatma, var olanı görünür kılar; olmayanı yaratmaz.
Belge eksikliği ile bilgi eksikliği farkı nedir?
Belge eksikliği, istenen bir belgenin hiç sunulmamasıdır ve tamamlatılmaz. Bilgi eksikliği, sunulmuş bir belgenin içindeki eksikliktir ve şartları varsa tamamlatılır.
Bu ayrım her zaman böyle miydi?
Hayır. Madde, 20/11/2008 tarihli ve 5812 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle değiştirildi. Önceki metin “belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği” diyordu; yeni metin yalnızca “belgelerde bilgi eksikliği” demektedir.
Tamamlamayan istekliye ne olur?
4734 m.37/2 uyarınca belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.
İlk oturumda eksiklik giderilebilir mi?
Hayır. 4734 m.36 uyarınca bu aşamada hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz; eksiklikler yalnızca tutanakla tespit edilir.
Zarf usulsüzse ne olur?
4734 m.36 uyarınca 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz; teklif hiç açılmaz.
Yaklaşık maliyet ne zaman açıklanır?
Teklif zarflarının incelenmesinin ardından, zarflar açılmadan önce. Ancak sunulan teklif zarflarının hiçbirinin m.30/1’e uygun olmadığı anlaşılırsa yaklaşık maliyet açıklanmaz.
Teklif mektubundaki eksiklik tamamlatılır mı?
Hayır. Tebliğ m.16.6.1-a, geçici teminat ve teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu hususları tamamlatma kapsamı dışında bırakmıştır.
Geçici teminattaki eksiklik tamamlatılır mı?
Kanunen taşıması zorunlu hususlar bakımından hayır. Bu nedenle geçici teminatın baştan doğru tutarda ve uygun sürede sunulması kritiktir.
Üçüncü kişilerin düzenlediği belgelerdeki eksiklik ne olur?
Tebliğ m.16.6.1-b uyarınca, başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgeyi düzenleyenden kaynaklanan bilgi eksiklikleri tamamlatılabilir.
Kendi doldurduğum belgedeki eksiklik de bu kapsamda mı?
Hayır. 16.6.1-b, belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan eksikliklere ilişkindir. Bizzat istekli tarafından doldurulan belgelerdeki eksiklikler bu kapsamda değerlendirilmez.
Tamamlatma için ne kadar süre verilir?
Tebliğ m.16.6.3 uyarınca, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir.
Tamamlatma nasıl istenir?
Yazılı olarak. Aday ve isteklilerce de bir dilekçe ekinde sunulması gerekir.
İdare belgeyi doğrudan kurumdan isteyebilir mi?
Evet. Tebliğ m.16.6 uyarınca bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir.
İhale tarihinden sonra düzenlenen belge kabul edilir mi?
Tebliğ m.16.6.2 uyarınca sonradan düzenlenmiş olması tek başına engel değildir; aranan, belgenin başvuru veya ihale tarihi itibarıyla katılım şartlarının sağlandığını tevsik etmesidir.
İdare istemesi gereken bir belgeyi istememişse ne olur?
Tebliğ m.16.6.4 uyarınca bu tür belge veya bilgiler, değerlendirme aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemez ve tamamlatılamaz.
Açıklama isteme ile tamamlatma aynı şey mi?
Hayır. Açıklama isteme m.37/1’de düzenlenir ve net olmayan hususların açıklığa kavuşturulmasına ilişkindir. Tamamlatma ise m.37/2’de düzenlenen bilgi eksikliğinin giderilmesidir.
Açıklama yoluyla fiyat değiştirilebilir mi?
Hayır. m.37/1 uyarınca bu açıklama hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya dokümana uygun olmayan tekliflerin uygun hâle getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.
Aritmetik hata düzeltilebilir mi?
Evet. Teklif mektubu eki cetvellerde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması hâlinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla hatalar ihale komisyonunca re’sen düzeltilir.
Düzeltilen teklif ne olur?
Düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve durum hemen istekliye yazı ile bildirilir.
Düzeltmeye ne kadar sürede cevap vermeliyim?
Tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak. Kabul edilmediğinin bildirilmesi veya bu süre içinde cevap verilmemesi hâlinde teklif değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminat gelir kaydedilir.
Birim fiyatı yanlış yazdım, düzeltilir mi?
Hayır. Düzeltilen şey birim fiyat değil, cetvellerdeki çarpım ve toplamlardır. Birim fiyatın kendisindeki hata aritmetik hata değildir.
Tamamlatma idarenin takdirinde mi?
Şartları oluştuğunda değil. 4734 m.37/2 “istenir” ifadesini kullanır; bilgi eksikliği kapsamındaki bir eksiklikte süre verilmeden yapılan eleme hukuka aykırıdır.
Bir istekliye tamamlatma verilip bana verilmezse?
İdare, aynı durumda bulunan isteklilere eşit davranmak zorundadır. Eşitliğe aykırı tamamlatma uygulamaları ihale kararının iptaline yol açabilir.
Yeterlik kriterini karşılamayan belgem tamamlatılır mı?
Hayır. Belgenin kriteri karşılamaması bir bilgi eksikliği değil, esasa ilişkin yetersizliktir ve tamamlatma konusu olmaz.
Elenirsem hangi yolu izlemeliyim?
Önce ihaleyi yapan idareye şikâyet (4734 m.54-55), ardından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet (m.56), sonrasında idari yargıda dava (m.57).
Başvuruda neyi tartışmalıyım?
Eksikliğin belge mi bilgi mi olduğunu, teklifin esasını değiştirip değiştirmediğini, eksikliğin belgeyi düzenleyen kurumdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını, tamamlatmanın yazılı olarak ve en az iki iş günü verilerek istenip istenmediğini ve eşitlik ilkesine uyulup uyulmadığını.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.


