İhale Komisyonu ve Karar Süreci 2026: 4734 m.6, İlk Oturum, Onay, Karşı Oy ve Sorumluluk

İhale komisyonu, ihale yetkilisinin görevlendirdiği, biri başkan olmak üzere en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan kuruldur; üyelerden ikisi ihale konusu işin uzmanı, biri muhasebe veya mali işlerden sorumlu personel olmak zorundadır (4734 m.6). Komisyon eksiksiz toplanır, çoğunlukla karar verir, çekimser kalamaz ve karşı oy kullanan üye gerekçesini karara yazıp imzalar. Komisyon kararı tek başına ihaleyi sonuçlandırmaz: ihale yetkilisi karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde kararı onaylar veya gerekçesini açıkça belirterek iptal eder; ihale onayla geçerli, iptalle hükümsüz olur (4734 m.40). Bu yazı komisyonun kuruluşunu, ilk oturumu, değerlendirme aşamalarını, onay sürecini, üyelerin sorumluluğunu ve komisyon kararına karşı başvuru yollarını madde numaralarıyla anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

İhale Yetkilisi ile İhale Komisyonu Arasındaki Ayrım

Kanun ihale sürecinde iki ayrı makam öngörür. İhale yetkilisi, idarenin ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlileridir (4734 m.4). Bu kişilerin kim olduğu idarenin tabi olduğu mevzuata göre belirlenir (KİGT 5.1). İhale komisyonu ise ihale yetkilisinin görevlendirdiği, teklifleri inceleyip değerlendiren ve gerekçeli kararı onaya sunan kuruldur (4734 m.6, 40).

Komisyonda görev alamama kuralı Tebliğde açıkça yazılıdır (KİGT 5.8). Bu ayrım, teknik değerlendirme ile nihai idari sorumluluğu ayrı ellere vermek içindir.

Komisyon Nasıl Kurulur?

İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya mali işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir (4734 m.6/1).

Yedek üyenin işleyişi de ayrıca düzenlenmiştir. Makamdaki görevi nedeniyle komisyona alınan kişi o görevden ayrılırsa ihaleye yerine atanan kişiyle değil, o asıl üyenin yedeğiyle devam edilir; herhangi bir nedenle asıl üyenin yerine geçen yedek, geçerli mazeret hâlleri dışında ihale sonuçlanıncaya kadar komisyonda kalır (KİGT 5.3). Gerekli incelemeyi yapabilmeleri için ihale işlem dosyasının birer örneği ilan veya daveti izleyen üç gün içinde komisyon üyelerine verilir (4734 m.6/3); yedek üye asıl üyenin yerine geçerse dosyanın bir örneğinin ona da verilmesi zorunludur (KİGT 5.10).

Komisyon üyeleri, ihale sonucunda yapılan sözleşmenin muayene ve kabul komisyonunda veya kontrol teşkilatında görev alabilir. Ancak bir sözleşmenin kontrol teşkilatında yer alan görevliler, hizmet alımları ve yapım işlerinde o sözleşmenin muayene ve kabul komisyonunda görev alamaz (KİGT 5.7).

Çalışma ve Karar Kuralları

4734 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası komisyonun çalışma düzenini beş cümlede kurar: ihale komisyonu eksiksiz olarak toplanır; komisyon kararları çoğunlukla alınır; kararlarda çekimser kalınamaz; komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur; karşı oy kullanan üyeler gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır.

Sorumluluk “oy ve kararlardan” doğduğu için karşı oy, üyenin çoğunluk kararından farklı bir pozisyonda olduğunu belgeleyen tek yoldur. Kanun bu nedenle karşı oyun gerekçesiyle birlikte karara yazılmasını ve imzalanmasını şart koşar; sözlü itiraz veya tutanak dışında kalan bir muhalefet bu işlevi görmez.

Komisyonla İlgili Katılım Yasakları

Komisyonun tarafsızlığı, üyelerin ve yakınlarının ihaleye girmesini yasaklayan kurallarla da korunur. İhaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli kişiler ve ihale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanlar doğrudan veya dolaylı, alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamaz (4734 m.11).

Bu yasağa aykırı olarak ihaleye katılmak 17 nci maddede yasak fiiller arasında sayılmıştır (4734 m.17/e). Yasağın ayrıntısı için ihaleye katılamayacak olanlar yazımıza bakabilirsiniz.

İlk Oturum: Zarfların Açılması

Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonu belirtilen saatte kaç teklif verildiğini tutanakla tespit edip hazır bulunanlara duyurur ve hemen ihaleye başlar (4734 m.36). İlk oturumun her adımı Kanun ve Tebliğde sıralanmıştır.

Zarfın şekli 30 uncu maddede yazılıdır: teklif mektubu ve geçici teminat dahil ihaleye katılabilme şartı olarak istenen bütün belgeler bir zarfa konulur, zarfın üzerine isteklinin adı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve idarenin açık adresi yazılır, zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanıp mühürlenir (4734 m.30). İlk oturum tutanağı, sonraki bütün itirazların başlangıç belgesidir; istekli bu oturuma katılıp tutanağı incelemelidir.

Değerlendirme Aşamaları

Oturum kapandıktan sonra komisyon teklifleri kapalı olarak değerlendirir. Kanun bu değerlendirmeyi sıralı aşamalara bağlar (4734 m.37, 38, 40).

Tamamlatma iki sınıra tabidir. Teklifle sunulması istenen bir belge hiç sunulmamışsa idarece tamamlatılmaz; ilgili mevzuata göre istenmesi gereken bir belge dokümanda hiç istenmemişse de değerlendirme aşamasında istekliden talep edilemez (KİGT 16.6.1, 16.6.4). Tamamlatma süresinde sunulan belge ihale tarihinden sonra düzenlenmiş olsa bile ihale tarihi itibarıyla katılım şartlarının sağlandığını gösteriyorsa kabul edilir (KİGT 16.6.2).

Açıklama istenmeksizin işlem yapılabilecek hâller de Kanunda yazılıdır: Kurum, ihalenin açıklama istenmeksizin sonuçlandırılabilmesine ve yaklaşık maliyeti eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altındaki tekliflerin açıklama istenmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir (4734 m.38/3). Bu düzenlemelerin kapsamı dışında aşırı düşük bulunan bir teklifin açıklama istenmeden reddi, 38 inci maddenin birinci fıkrasına aykırıdır. Ayrıntı için aşırı düşük teklif ve aritmetik hata yazılarımıza bakabilirsiniz.

En düşük fiyatın ekonomik açıdan en avantajlı teklif sayıldığı ihalelerde birden fazla istekli aynı fiyatı vermişse, ikinci fıkradaki fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak sonuca gidilir; yerli istekli lehine fiyat avantajı öngörülen ihalelerde bu avantaj da uygulanır (4734 m.40).

Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler

Tekliflerin tamamı veya en avantajlısı yaklaşık maliyetin üzerinde kaldığında komisyonun ne yapacağını Tebliğ tarif eder. Komisyon yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen bir husus olup olmadığını, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını ve teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını sorgular; teklifleri bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak karşılaştırır ve fiyatları uygun bulursa ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinciyi belirler, uygun bulmazsa ihalenin iptaline karar verir (KİGT 16.3.1).

Danışmanlık hizmet alımlarında toplam puanı en yüksek isteklinin mali teklifi yaklaşık maliyetin üzerindeyse ihale, bütçe ödenekleri dikkate alınarak bu istekli üzerine bırakılır veya iptal edilir (KİGT 16.3.3). Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve açıklanması için yaklaşık maliyet yazımıza bakabilirsiniz.

Gerekçeli Karar, Onay ve Bildirim

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve ihalenin hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamışsa nedenleri belirtilir (4734 m.40). Komisyon kararı üzerine idare bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte de serbesttir; iptal bütün isteklilere derhâl bildirilir ve talep hâlinde gerekçesi açıklanır (4734 m.39).

İhale yetkilisi kararı iptal ederse isteklilere gerekçeleri belirtilerek bildirim yapılır (4734 m.41). Bildirimde her teklifin neden değerlendirmeye alınmadığının veya uygun bulunmadığının yazılması zorunlu olduğundan, gerekçesiz bir bildirim tek başına şikâyet konusudur. Bekleme süresinin işleyişi için sözleşme imzalama yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Komisyon Üyelerinin Sorumluluğu

Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur (4734 m.6/4). Bu sorumluluğun içeriği 60 ve 61 inci maddelerde ve Türk Ceza Kanununda düzenlenmiştir.

17 nci maddedeki yasak fiiller herkes için geçerlidir: hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet veya başka yollarla ihaleye fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek; istekliyi tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak bunların başında gelir (4734 m.17/a-b). Ayrıntı için ihalede yasak fiil ve davranışlar yazımıza bakabilirsiniz.

Komisyon Kararına Karşı Başvuru Yolları

Komisyon kararı ihale yetkilisince onaylanıp kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra, hukuka aykırılık iddiası önce idareye şikâyet, sonra Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet yoluyla ileri sürülür. Bu yollar dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır (4734 m.54).

Kurum itirazen şikâyeti başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından, ayrıca eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açısından inceler (4734 m.56). Bu nedenle idareye yapılan şikâyet, komisyon kararındaki bütün aykırılıkları içermelidir. Süresi dolmamış başvurulardaki şekil eksiklikleri başvuru süresinin sonuna kadar giderilebilir (4734 m.54). Dilekçe için itirazen şikâyet dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.

Şikâyet Dilekçesi Örneği: Eksik Üyeyle Alınan ve Gerekçesiz Komisyon Kararı

Aşağıdaki örnek, bir üyenin katılmadığı ve yedeğinin çağrılmadığı toplantıda alınan, teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin hangi gerekçeyle elendiğini göstermeyen bir komisyon kararına karşı hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı olmayan hususlar çıkarılmalıdır.

Üye ve İstekli İçin Kontrol Listesi

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Kesinleşen ihale kararını ve ilk oturum tutanağını aldığımız gün komisyonun kuruluşunu, toplantı düzenini, gerekçeyi ve değerlendirme sırasını Kanun ve Tebliğe göre denetliyoruz. Şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçelerini süresi içinde hazırlıyor, gerekli hâllerde ivedi yargılama usulüne göre dava açıyoruz. İdarelere ve komisyon üyelerine de karar ve karşı oy gerekçelerinin yazımı, yedek üye düzeni ve sorumluluk riskleri konusunda destek veriyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Kamu İhale Hukuku Rehberi
• Kamu İhale Usulleri
• İhalede Belge Eksikliği Tamamlatma
• Aşırı Düşük Teklif
• İhale Kararına Karşı Dava Yol Haritası
• İhaleye Fesat Karıştırma Suçu

Sıkça Sorulan Sorular

İhale komisyonu kaç kişiden oluşur?

Biri başkan olmak üzere en az beş ve tek sayıda kişiden oluşur. Üyelerden ikisi ihale konusu işin uzmanı, biri muhasebe veya mali işlerden sorumlu personel olmalıdır (4734 m.6/1).

İhale komisyonunu kim kurar?

İhale yetkilisi, komisyonu yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir (4734 m.6/1). İdarede yeterli personel yoksa Kanun kapsamındaki diğer idarelerden üye alınabilir (4734 m.6/2).

İhale yetkilisi komisyonda görev alabilir mi?

Hayır. İhale yetkilisi ihale komisyonunda görev alamaz; ihale yetkilisinin kurul olduğu hâllerde kurul üyeleri de komisyon üyesi olamaz (KİGT 5.8).

Komisyon üyesi çekimser kalabilir mi?

Hayır. Kararlarda çekimser kalınamaz; çoğunluğa katılmayan üye karşı oyunu ve gerekçesini karara yazıp imzalamak zorundadır (4734 m.6/4).

Bir üye gelmezse komisyon toplanabilir mi?

Hayır. Komisyon eksiksiz toplanır ve eksik üyeyle karar alınamaz; katılamayan asıl üyenin yerine yedeği geçer (4734 m.6/4; KİGT 5.3, 5.9).

Yaklaşık maliyet ilk oturumda ne zaman açıklanır?

Teklif zarfları dış şekil yönünden incelendikten sonra, zarflar açılmadan önce açıklanır; hiçbir zarf 30 uncu maddeye uygun değilse açıklanmaz (KİGT 16.2.4).

İlk oturumda teklif reddedilebilir mi?

Hayır. İlk oturumda hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz; eksiklikler yalnızca tutanakla tespit edilir (4734 m.36).

Komisyon kararı kesin midir?

Hayır. İhale yetkilisi karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde kararı onaylar veya gerekçesini açıkça belirterek iptal eder; ihale onayla geçerli, iptalle hükümsüz olur (4734 m.40).

İhale sonucu ne zaman bildirilir?

Kararın onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil bütün isteklilere, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçeleriyle birlikte bildirilir (4734 m.41).

Komisyon yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifi kabul edebilir mi?

Edebilir. Komisyon yaklaşık maliyette değerlendirilmeyen husus, güncellemenin doğruluğu ve piyasa rayici yönünden sorgulama yaparak teklifleri uygun bulursa en avantajlı teklifi belirler; ek ödenek veya aktarım mümkünse teklif kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak kabul edilebilir (KİGT 16.3.1, 16.3.2).

Komisyon üyeleri hangi sorumlulukları taşır?

Oy ve kararlarından sorumludurlar (4734 m.6/4). Görevin kanuni gereklere uygun veya tarafsız yapılmaması, ihmal veya kusur hâlinde disiplin cezası, fiile göre ceza kovuşturması ve zararın tazmini söz konusudur (4734 m.60).

Komisyon üyesinin yakını ihaleye girebilir mi?

Hayır. İhale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanların eşleri, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları, evlatlıkları ve evlat edinenleri ile bunların şirketleri ihaleye katılamaz (4734 m.11/1-d, e, f).