Yüksek gelen elektrik, su veya doğalgaz faturasına itiraz; önce dağıtım/perakende şirketine yazılı başvuruyla yapılır, gerekirse sayacın laboratuvar kontrolü istenir. Sonuç alınamazsa enerji faturalarında EPDK ve tüketici hakem heyeti, su faturalarında belediye ve hakem heyeti yolları açıktır.
10 Saniyede Hukuk · Tüketici Hukuku
Elektrik/su/doğalgaz faturası fahiş ya da hatalı mı?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
Hangi Fatura, Hangi Mevzuata Tabi? Üç Ayrı Rejim
Elektrik, doğal gaz ve su faturaları tek bir mevzuata tabi değildir; itiraz süresi, düzeltmenin kapsayacağı geriye dönük dönem ve kesme şartları her biri için ayrı düzenlenmiştir. Bu nedenle itiraz dilekçesinin dayanağı, faturanın türüne göre seçilir.
| Hizmet | Temel kanun | İkincil düzenleme | Denetleyen kurum |
|---|---|---|---|
| Elektrik | 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu | 30/5/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği (14/1/2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle kapsamlı biçimde değiştirilmiştir) | Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) |
| Doğal gaz | 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu | Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği (kaçak kullanım m.52, usulsüz kullanım m.53) | EPDK |
| Su | 5393 sayılı Belediye Kanunu (m.18/f: tarifeleri belirlemek belediye meclisinin görevidir); büyükşehirlerde 2560 sayılı Kanun kapsamındaki su ve kanalizasyon idareleri | İlgili idarenin tarifeler yönetmeliği ve meclis kararları | Belediye/su ve kanalizasyon idaresi |
| Üçünde de ortak | 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun | Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği | Ticaret Bakanlığı |
Enerji mevzuatı ile tüketici mevzuatı birbirini dışlamaz: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.56/6, bu Yönetmelik kapsamında elektrik hizmeti alan tüketicilerin hakları ve zararlarının tazmini konusunda 6502 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağını açıkça belirtir. Dolayısıyla mesken abonesi hem Yönetmelikteki sürelerden hem de 6502’deki tüketici korumasından birlikte yararlanır.
Elektrikte Faturaya İtiraz: Bir Yıllık Süre ve Yüzde Otuz Kuralı (Yönetmelik m.36)
Elektrik faturasında hata iddiası, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.36’da ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Madde önce hatanın ne olduğunu tanımlar: çarpan hatası, sayacın hatalı okunması ve tüketim miktarının hatalı hesaplanmasına bağlı dağıtım şirketi kaynaklı hatalar ile yanlış tarife ve diğer bedellerin hatalı hesaplanmasına bağlı tedarikçi kaynaklı hatalar. Mükerrer ödeme bildirimi de bu kapsamdadır. Yani “tüketimim neden yüksek” sorusunun mevzuattaki karşılığı bu beş kalemden biridir ve dilekçede hangisinin iddia edildiği açıkça yazılmalıdır.
| Konu | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| İtiraz süresi | Ödeme bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde tedarikçiye itiraz edilebilir | m.36/2 |
| İtirazın ödemeye etkisi | İtirazın yapılmış olması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz | m.36/2 |
| Yüzde otuz kuralı | İtiraza konu tüketim bedeli ile bir önceki dönemde ödenen tüketim bedeli arasındaki fark yüzde otuzdan fazlaysa tüketici, bir önceki dönem tüketim bedeli kadarını son ödeme tarihine kadar ödeyebilir; bu durumda kesmeye ilişkin m.35 hükümleri uygulanmaz | m.36/2 |
| İtirazın sonuçlandırılması | Tedarikçi, başvuru tarihini izleyen en geç on iş günü içerisinde inceleyip sonuçlandırır | m.36/3 |
| Dağıtım şirketini ilgilendiren itiraz | Tedarikçi iki iş günü içerisinde dağıtım şirketine iletir; dağıtım şirketi beş iş günü içerisinde sonucu bildirir; tedarikçi üç iş günü içerisinde tüketiciye yazılı olarak bildirir | m.36/4 |
| Hata şirket lehineyse | Tüketim miktarının hesabında esas alınacak süre, doğru bulgu ve belge varsa 180 günü, yoksa 90 günü aşamaz | m.36/5-a |
| Ödeme kolaylığı | Tüketici tarafından ödenecek tutar, hesaba esas süredeki ay sayısı kadar eşit taksitte ödenir; taksitlendirmede vade farkı ve gecikme zammı uygulanmaz | m.36/5-a |
| Hata tüketici lehineyse | Farklar gecikme zammı ile birlikte, tüketicinin talebi hâlinde en geç üç iş günü içinde nakden ve defaten, diğer hâllerde mahsuplaşmayla iade edilir | m.36/5-b |
Bu tablodaki iki hüküm, uygulamada en çok işe yarayan haklardır. Birincisi yüzde otuz kuralıdır: fatura bir önceki döneme göre yüzde otuzdan fazla artmışsa, tüketici tamamını ödemek zorunda kalmadan bir önceki dönem bedelini yatırıp itirazını sürdürebilir ve bu süre içinde elektriği kesilemez. İkincisi geriye dönük düzeltme sınırıdır: şirket lehine yapılacak düzeltmede hesap, belge varsa 180 günü, yoksa 90 günü aşamaz. “Beş yıllık fark faturası” şeklindeki tahakkuklar bu hükme aykırıdır ve itirazın merkezine konulmalıdır.
Sayaç Muayenesi ve Ölçüm Doğruluğu
Ölçüm hatası iddiası teknik incelemeyle çözülür.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Muayene talebi | Abone isteyebilir | Yazılı başvuru |
| Yetkili kuruluş | Ölçü ve ayar müdürlüğü veya yetkili laboratuvar | Teknik |
| Masraf | Sayaç hatalıysa şirkette | Doğruysa abonede |
| Hata sınırı | Kabul edilen tolerans | Mevzuat |
| Hata tespit edilirse | Geriye dönük düzeltme | İade |
| Düzeltme dönemi | Sınırlı süre | Mevzuata göre |
| Sayaç değişimi | Arızalı sayaç değiştirilir | Şirket |
| Mühür kontrolü | Müdahale iddiası | Ayrı süreç |
| Öneri | Muayene sürecini tutanaklarla takip edin | İspat |
Üçüncü ve beşinci satırlar iki noktayı verir: sayaç muayenesi sonucunda ölçüm hatası tespit edilirse muayene masrafı dağıtım şirketine ait olur ve fazla tahakkuk eden tutarlar geriye dönük olarak düzeltilir; hata bulunmaması hâlinde ise masraf abone tarafından karşılanır.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Fatura İtirazında İzlenecek Yol
İtiraz, kademeli bir süreçle yürür.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Faturayı inceleyin | Tüketim, dönem, kalemler | Karşılaştırma |
| 2. Sayaç okuma | Endeks doğru mu | İlk kontrol |
| 3. Şirkete başvuru | Yazılı itiraz | Kayıt oluşsun |
| 4. Sayaç muayenesi | Talep edilebilir | Ölçüm doğruluğu |
| 5. Muayene sonucu | Hatalıysa masraf şirkette | Doğruysa abone öder |
| 6. İhtirazi kayıtla ödeme | Kesintiyi önler, hak saklı kalır | En akıllı yol |
| 7. EPDK şikâyeti | Düzenleyici kurum | İnceleme |
| 8. Tüketici hakem heyeti | Parasal sınıra göre | Mesken abonesi |
| 9. Dava | Tüketici veya asliye ticaret | Abone türüne göre |
Altıncı ve dokuzuncu satırlar iki kritik noktayı verir: itiraz edilen faturanın ihtirazi kayıt konularak ödenmesi, hizmetin kesilmesini önlerken iade talep etme hakkını da saklı tutar; uyuşmazlığın hangi mercide çözüleceği ise abonenin mesken mi yoksa ticari abone mi olduğuna göre belirlenir.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Sayaç Kontrolü ve Ölçüm Hatası: 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu ile Yönetmelik m.37 ve m.51
Sayacın arızalanması veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilmesi hâlinde kontrol talebini hem tüketici hem de dağıtım şirketi yapabilir (m.51/1). Talep, 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanır. Masraf rejimi nettir: sayacın doğru tüketim kaydettiği tespit edilirse sayaç kontrol bedeli talep sahibinden alınır; bunun dışında sayaç değişimi ve diğer işlemler için tüketiciden hiçbir ad altında bedel istenemez ve tüm maliyetler dağıtım şirketine aittir. Bu işlemlerde kesme-bağlama bedeli de alınmaz.
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Sayacın değiştirilmesi | Tüketicinin sayaç kontrol talebinden itibaren on iş günü içerisinde dağıtım şirketi tarafından sayaç sökülerek değiştirilir | m.51/1 |
| Muayeneye gönderme | Sayaç, sayaç değiştirme tutanağı düzenlenerek değiştirildiği tarihten itibaren en geç on iş günü içerisinde muayene için ilgili il müdürlüğüne gönderilir | m.37/4 |
| Hesaplama sırası | Önce muayene raporundaki yüzdesel değer; yoksa aynı döneme ait sağlıklı geçmiş dönem tüketimleri; o da yoksa sayaç değişiminden sonraki ilk iki döneme ait günlük ortalama tüketim; hiçbiri yoksa benzer kullanım yerlerinin tüketimleri | m.37/2 |
| Geriye dönük sınır | Faturaya esas süre, doğru bulgu ve belge varsa 180 günü geçemez; belge yoksa süre, sayaç mahallinde yapılan en son işlem (kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme) tarihinden başlar ve hiçbir şekilde 90 günü geçemez | m.37/3 |
| Eksik ölçümde ödeme | Sayacın eksik tüketim kaydettiği dönemin birim fiyatları kullanılır, gecikme zammı uygulanmaz, tutar dönemdeki ay sayısı kadar eşit taksitle ve vade farkısız ödenir | m.37/6 |
| Fazla ölçümde iade | Farklar kullanım dönemi birim fiyatlarıyla ve gecikme zammıyla birlikte, talep hâlinde üç iş günü içerisinde nakden iade edilir | m.37/7 |
Sayacın okunma sıklığı da mevzuatla sabittir: sayaçlar en az 25, en fazla 35 günlük dönemlerle ve her takvim ayında bir defa okunur (m.32/1). Faturada okuma tarihleri arasındaki aralık bu bandın dışındaysa veya endeks “tahmini” ibaresi taşıyorsa, tüketim tespitine itiraz için somut bir dayanak doğar. Okuma bildiriminde sayacın marka, tip ve seri numarası, çarpan, ilk ve son endeksler ile okuma tarihlerinin yer alması zorunludur (m.32/6).
Ödeme, Kesme ve Bildirim Zinciri (Yönetmelik m.34, m.35, m.49, m.52)
Fatura gelmediği için ödenmemiş bir borç yüzünden elektriğin kesilmesi çoğu zaman usulsüzdür; çünkü Yönetmelik, kesmeden önce iki ayrı bildirim zinciri öngörür. Fatura, son ödeme tarihinden en az on gün önce düzenlenir ve tüketicinin tercihine göre yazılı ya da elektronik ortamda iletilir; iletişim bilgisi varsa fatura tutarı ve son ödeme tarihi hakkında kısa mesajla bilgilendirme zorunludur (m.34/5).
| Adım | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İkinci bildirim | Son ödeme tarihine kadar ödenmezse görevli tedarik şirketi, en az beş iş günü ödeme süresi içeren ikinci bildirimi yazılı olarak yapar ve ayrıca kalıcı veri saklayıcılarından en az birini kullanır | m.35/2 |
| Uyarı zorunluluğu | İkinci bildirimde, süresinde ödenmezse elektriğin kesileceği belirtilir; yazılı olarak ve kalıcı veri saklayıcısıyla bildirim yapılmamış kullanım yerinin elektriği kesilemez | m.35/3 |
| Kesme | Süre içinde de ödenmezse, bildirim tarihinden itibaren en geç beş iş günü içerisinde kesme bildirimi düzenlenerek kesilir; bildirimde kesme tarihi, saati, mühür bilgileri, endeks değerleri ve görevlinin sicil numarası yer alır | m.35/4 |
| Yasal takip şartı | Zamanında ödenmeyen borç için yasal yollara başvurulabilmesi, elektriğin fiilen kesilmiş ve güvence bedelinin mahsup edilmiş olmasına bağlıdır; aksine başvuruda işlemler sonlandırılır, masraf ve giderler tüketiciden istenemez | m.35/5-b |
| Başka abonelik | Tüketicinin borcu nedeniyle, aynı tüketicinin başka bir perakende satış sözleşmesine konu kullanım yerinin elektriği kesilemez | m.35/9 |
| Yaşam destek cihazı | Diyaliz, solunum cihazı gibi yaşam destek cihazına bağımlı ve geçerli sağlık raporunu ibraz eden tüketicilerin usulüne uygun tüketimden doğan borçları nedeniyle elektrikleri kesilmez; talep hâlinde azami dört ay taksitlendirme yapılır | m.52/1-2 |
İtiraz edilen faturanın ihtirazi kayıtla ödenmesi, m.36/2’deki “itiraz ödeme yükümlülüğünü kaldırmaz” kuralıyla birlikte değerlendirilmelidir: ödeme, kesme riskini ortadan kaldırır; ihtirazi kayıt şerhi ise ödemenin borcu kabul anlamına gelmesini önleyerek iade talebini korur. Bu kavramın vergi ve iş hukukundaki karşılıkları için ihtirazi kayıt nedir rehberine bakılabilir.
Kaçak ve Usulsüz Kullanım Tahakkukları
Bu tahakkuklar ayrı bir rejime tabidir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Kaçak kullanım | Sayaçtan geçirmeden veya müdahaleyle | Tutanak |
| Usulsüz kullanım | Sözleşme dışı kullanım | Farklı |
| Tespit | Tutanakla | İmza ve tanık |
| Tahakkuk | Belirli dönem üzerinden hesaplama | Yöntem |
| Ceza boyutu | Karşılıksız yararlanma suçu | TCK m.163 |
| İtiraz | Tutanağa ve hesaplamaya | İki yönlü |
| Mühür kontrolü | Müdahale iddiası | Teknik inceleme |
| Kiracı-malik | Sorumluluk tartışması | Kim kullanıyordu |
| Öneri | Tutanağa ihtirazi kayıt koyun | İmza öncesi |
Beşinci ve dokuzuncu satırlar iki kritik noktayı verir: kaçak elektrik kullanımı yalnızca idari bir tahakkuk değil, aynı zamanda karşılıksız yararlanma suçu olarak ceza soruşturmasına da konu olur; tespit tutanağına ihtirazi kayıt konulması ise sonraki itirazın önünü açar.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Fatura Uyuşmazlıklarında Başvuru Mercileri
Doğru merci, abone türüne göre belirlenir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Tedarik şirketi | İlk başvuru | Yazılı |
| 2. Dağıtım şirketi | Sayaç ve şebeke konuları | Teknik |
| 3. EPDK | Düzenleyici kurum şikâyeti | İnceleme |
| 4. Tüketici hakem heyeti | Parasal sınır altı | Mesken abonesi |
| 5. Tüketici mahkemesi | Sınır üstü | Dava |
| 6. Asliye ticaret | Ticari abone | Genel mahkeme |
| 7. İcra takibi | Şirket takip başlatırsa | İtiraz |
| 8. Ödeme emri itirazı | Süresinde | Yedi gün |
| 9. Delil | Fatura, tutanak, yazışma | Toplayın |
Dördüncü ve altıncı satırlar temel ayrımı verir: mesken aboneleri parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvururken, ticari aboneler uyuşmazlıklarını genel mahkemelerde çözer; bu ayrım başvuru mercii ve usul bakımından belirleyicidir.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Kaçak ve Usulsüz Elektrik Kullanımı: Tanım, Süre ve Tarife Katsayısı (m.42–m.48)
Kaçak kullanım iddiası, yüksek fatura itirazından tamamen farklı bir rejime tabidir ve dört hâlle sınırlıdır (m.42/1): sözleşme olmaksızın dağıtım sistemine müdahaleyle tüketim; sözleşme varken ayrı hat çekerek sayaçtan geçirmeksizin tüketim; sayaca veya ölçü sistemine müdahaleyle eksik, hatalı ya da hiç ölçülmeden tüketim; ve sözleşme varken mevzuata uygun olarak kesilen elektriğin mücbir sebep dışında açılması. 14/1/2025 tarihli değişiklikle maddeye eklenen ikinci fıkra, ayrı hat çekerek cihaz beslemeyi (b) bendi, sayaca bağlı tesisatın tüketimini etkileyen müdahaleleri ise (c) bendi kapsamında saymıştır. Bu ayrım, hesaplama yöntemini ve süreyi doğrudan değiştirir.
| Tespit türü | Azami süre |
|---|---|
| Sözleşmesiz, dağıtım sistemine müdahaleyle tüketim (m.42/1-a) | Kullanmaya başlama ile tespit arasındaki süre; doğru bulgu ve belgeye dayandırılmak kaydıyla 360 günü, belge yoksa 90 günü geçemez |
| Ayrı hat çekilmesi (m.42/1-b) | Kullanım süresi esas alınır; 270 günü geçemez |
| Sayaca/ölçüm sistemine müdahale (m.42/1-c) | Sayaç mahallinde yapılan en son işlem tarihi ile tespit tarihi arası; ihtilafsız dönem üzerinden yapılan hesaplarda 240 günü, güç üzerinden yapılan hesaplarda 60 günü geçemez |
| Kesik enerjinin açılması (m.42/1-ç) | Kesme tarihi ile tespit tarihi arası; bu süre 180 günü, tarımsal sulama amaçlı kullanım yerlerinde 360 günü geçemez |
| Günlük ortalama çalışma saati | Mesken 5 saat; sanayide tek vardiya 7, iki vardiya 14, üç vardiya 21, vardiya tespit edilemiyorsa 12 saat; turistik tesis, akaryakıt istasyonu ve hastane 10 saat; alışveriş merkezi, soğuk hava deposu ve şarj istasyonu 12 saat; diğer tüketicilerde 8 saat |
| Faturalanan tarife | Hesap, tüketici grubunun tek terimli tek zamanlı aktif enerji ve dağıtım tarifesi üzerinden yapılır ve bulunan tüketim, tespit tarihinde geçerli tarifenin 2 katı ile çarpılır; geçmiş üç yıl içinde kaçak tespiti varsa katsayı 2,5’tir. Reaktif enerji ve trafo kayıpları hesaba katılmaz (m.46) |
Usulsüz kullanım ise ayrı bir kategoridir (m.48/1): başvuru olmaksızın tüketici grubu kapsamı dışında tüketim, kendi adına sözleşme yapmadan önceki tüketici adına düzenlenen bildirimleri ödeyerek tüketim, ölçme noktasından sonra üçüncü kişilere elektrik verme, güç trafosu değişikliğini on beş gün içinde bildirmeme ve mesken dışı tüketicilerde bağlantı gücünün yüzde yirmiden fazla artmasına rağmen başvurmama. Bu hâllerde önce yükümlülüğün yerine getirilmesi için on beş gün süre veren kesme ihbarı bırakılır; yerine getirilmezse kesme-bağlama bedelinin beş katı tahsil edilerek elektrik kesilir (m.48/3). Ayrıca (a), (b) ve (c) bentlerindeki hâllerde tespitten önce şirkete başvurulmuş ve bu belgelenmişse usulsüz kullanım hükümleri uygulanmaz (m.48/2) — kiracı-malik değişikliklerinde en çok işe yarayan hüküm budur.
Kaçak faturasına karşı itiraz yolu da maddede düzenlenmiştir: fatura en geç üç iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir (m.43/6) ve ödeme için en az on gün süre verilir (m.47/1). Tüketici; kaçak tüketmediğine, süre ve miktarın m.44 ile m.45 dışında hesaplandığına ya da tarifenin yanlış uygulandığına ilişkin kanıt ve belgelerle, bildirim tarihinden itibaren altı ay içinde itiraz edebilir ve itiraz en geç on iş günü içerisinde sonuçlandırılır (m.47/2). İtiraz sonuçlanıncaya kadar, itiraza esas tutarın teminata bağlanması şartıyla elektrik bağlanabilir (m.47/3). Yasal takip başlatılmadan önce borcun on beş gün içinde ödenmesi gerektiğinin yazılı olarak ve kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilmesi zorunludur; aksine başvuruda işlemler sonlandırılır ve masraflar tüketiciden istenemez (m.47/4). Tespit tarafında ise EK-5 tutanağı düzenlenir, işlemler fotoğraflanır ve/veya video kaydına alınır (m.43/7), tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır veya iadeli taahhütlü postayla gönderilir (m.43/11); dağıtım şirketi ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunur (m.43/4).
Ceza Boyutu: Karşılıksız Yararlanma ve Etkin Pişmanlık (TCK m.163/3, m.168/5)
Kaçak kullanım tutanağı yalnızca bir tahakkuk belgesi değildir; aynı zamanda ceza soruşturmasının başlangıcıdır. Türk Ceza Kanunu m.163/3’e göre abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi hâlinde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu fıkrada adli para cezası seçenek yaptırım olarak öngörülmemiştir ve suç şikâyete tabi değildir; görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
Belirleyici hüküm TCK m.168/5’tir: karşılıksız yararlanma suçunda fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi hâlinde kamu davası açılmaz; zarar hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilirse verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Kişi bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz. Buradaki denge şudur: tahakkuka itiraz ile ceza dosyasındaki tazmin kararı birbiriyle çelişebilir, çünkü ödeme zararın kabulü gibi değerlendirilebilir. İki dosyanın birlikte yürütülmesi ve ödemenin hangi aşamada, hangi kayıtla yapılacağının önceden kararlaştırılması bu nedenle önemlidir.
Sınır nettir: sayaçtan geçen ve kaydedilen tüketimin faturasının ödenmemesi suç değildir; bu bir özel hukuk borcudur ve icra takibiyle tahsil edilir. Suç, ölçümün engellenmesiyle oluşur. Ayrıntı için karşılıksız yararlanma (TCK 163) rehberine bakılabilir.
Fatura İtirazında Zamanaşımı ve Geriye Dönük Tahakkuk
Süre sınırları iki yönlü işler.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| Dönemsel edim | Fatura alacakları | Özel zamanaşımı |
| Şirket alacağı | Zamanaşımına uğrayabilir | Def’i |
| Geriye dönük tahakkuk | Sınırlı dönem | Mevzuat |
| Sayaç hatası düzeltmesi | Belirli dönem geriye | Sınır |
| Abone iade talebi | Zamanaşımı içinde | Süre |
| İcra takibi | Zamanaşımı def’i ileri sürülür | Yedi gün |
| Kesilme | Ödeme ve ikrar | Süre yeniden |
| Kısmi ödeme | Zamanaşımını keser | Dikkat |
| Öneri | Eski borç için ödeme öncesi değerlendirin | Def’i kaybolur |
Sekizinci ve dokuzuncu satırlar kritik bir uyarı içerir: zamanaşımına uğramış eski bir fatura borcuna mahsuben yapılacak kısmi ödeme zamanaşımını keser ve def’i ileri sürme imkânını ortadan kaldırır; bu nedenle eski tarihli borçlar için ödeme yapılmadan önce zamanaşımı durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Doğal Gaz ve Su Faturalarında Farklı Kurallar
Doğal gazda Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği uygulanır. Kaçak kullanım m.52’de tanımlanmıştır: dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden tüketilmesi kaçak sayılır; tespitin doğru bulgu ve belgelere dayandırılması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır; tespit hâlinde fotoğraf, video ve benzeri kayıt araçlarıyla görüntü alınarak tutanak düzenlenir ve arşivlenir.
Usulsüz kullanım ise m.53’te sayılmıştır: dağıtım şirketinin yazılı onayı olmaksızın başka bir bağımsız bölüme sayaç üzerinden bağlantı yapılması, kendi adına sözleşme yapmadan önceki müşteri adına doğal gaz kullanılması ve iç tesisatta onaysız tadilat yapılarak kullanım bunlar arasındadır. Elektrikteki düzenlemeye paralel biçimde, önceki müşteri adına kullanım hâlinde tespitten önce dağıtım şirketine başvurulmuş ve bu belgelenmişse usulsüz kullanım yaptırımları uygulanmaz. Sayacın ölçüm yapamadığı veya yanlış ölçüm yaptığı sürenin hesabında ise; iç tesisatın işletmeye alınması, kontrolü, sayaç muayenesi, açma-kapama, değiştirme, sökme-takma ve abonelik sözleşmesi imzalanması işlemlerinden en son yapılanın tarihi ile tespit tarihi arasındaki süre esas alınır; bu süre bir yıldan uzunsa son bir yıllık süre dikkate alınır.
Suda durum farklıdır: hizmeti sunan şirket değil belediye ya da su ve kanalizasyon idaresidir ve tarife, 5393 sayılı Belediye Kanunu m.18/f uyarınca belediye meclisi kararıyla belirlenir. EPDK’nın denetim yetkisi suyu kapsamaz; bu nedenle itiraz önce idareye yapılır, idarenin işlemine karşı ise abonelik ilişkisinin özel hukuk niteliği gereği tüketici yolları işletilir. Buna karşılık su, TCK m.163/3’te elektrik ve doğal gazla birlikte açıkça sayılmıştır; sayaca müdahaleyle su tüketimi de aynı suçu oluşturur. Gizli kaçak (tesisat sızıntısı) iddiasında ise tüketim gerçekten gerçekleşmiş olduğundan ölçüm hatası savunması sonuç vermez; bu durumda idarenin kayıp-kaçak indirimine ilişkin kendi düzenlemeleri araştırılmalıdır.
Uyuşmazlığın Mercii: Şirket, EPDK, Hakem Heyeti ve Mahkeme (2026)
Başvuru sırası mevzuatla belirlenmiştir ve atlanan her adım sonraki aşamada usul itirazı doğurur.
| Merci | Kapsam ve süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Tüketici hizmetleri merkezi | Arıza, kaçak ve usulsüz kullanım ihbarları, ödeme bildirimine itirazlar ve şikâyetler yazılı, telefonla veya internet üzerinden yapılabilir; başvurular 15 iş günü içerisinde sonuçlandırılarak bildirilir | Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.55/1-2 |
| EPDK | Şirketin öngördüğü işleme ilişkin uyuşmazlıkta Kuruma ancak işlemin ilgili mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddiasıyla başvurulabilir; Kurum gerekli gördüğü hâllerde inceleme yapar | Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.55/3 |
| Tüketici hakem heyeti | 2026 yılı için değeri 186.000 TL’nin altında bulunan uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ); başvuru ücretsizdir ve karar tarafları bağlar | 6502 sayılı Kanun m.68, m.70/1 |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Taraflar, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir; itiraz kararın icrasını durdurmaz, ancak talep üzerine hâkim tedbir yoluyla durdurabilir | 6502 sayılı Kanun m.70/3 |
| Arabuluculuk | 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; hakem heyeti kararına itiraz davaları bu şartın dışındadır | 6502 sayılı Kanun m.73/A |
Süre kaçırıldığında kaybedilen hak yalnızca itiraz hakkı değildir: hakem heyeti kararı kesinleşirse icra takibine konu edilir ve bu karara karşı sonradan istirdat davası açılamaz. Ayrıntı için tüketici hakem heyeti 2026 parasal sınırı rehberine bakılabilir.
Fatura İtirazında Delil ve Belge Düzeni
İtiraz, somut verilerle desteklenir.
| Konu | Kural | Not |
|---|---|---|
| 1. Fatura örnekleri | Karşılaştırmalı dönemler | Trend |
| 2. Endeks kayıtları | Sayaç fotoğrafı | Tarihli |
| 3. Okuma bildirimleri | Tahmini mi gerçek mi | Fatura üzerinde |
| 4. Yazılı başvuru | Şirkete itiraz | Kayıt numarası |
| 5. Muayene raporu | Sayaç incelemesi | Teknik |
| 6. Tutanaklar | Kaçak veya usulsüz tespiti | İhtirazi kayıt |
| 7. Abonelik sözleşmesi | Tarife ve grup | Belge |
| 8. Ödeme dekontları | İhtirazi kayıt şerhi | İade talebi |
| 9. Öneri | Sayacı düzenli fotoğraflayın | En güçlü delil |
İkinci ve dokuzuncu satırlar en etkili tedbiri verir: sayaç endeksinin düzenli aralıklarla tarihli olarak fotoğraflanması, tahmini endeks veya okuma hatası iddialarında en güçlü delili oluşturur; bu basit alışkanlık sonraki itirazların büyük bölümünü kazandırır.
Abonelik ve fatura rehberlerimiz: kayıp kaçak ve dağıtım bedeli · faturalarda zamanaşımı · elektrik kesme ve yeniden bağlama · abonelik uyuşmazlıkları · tüketici hakem heyeti · tedarik şirketleriyle uyuşmazlıklar
Fatura normalin katbekat üstünde mi geldi?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Fatura Neden Yüksek Gelir?
Yüksek faturanın arkasında tek bir sebep yoktur: sayaç arızası veya yanlış okuma, tahmini/dönemsel okuma farkları, kademe atlaması (elektrikte tüketim arttıkça birim fiyatın yükselmesi), tarife değişiklikleri, gizli kaçaklar (özellikle suda) ve abonelik tipinin (mesken-ticarethane) yanlış uygulanması en sık nedenlerdir. İtiraza başlamadan önce faturadaki okuma tarihlerini, ilk-son endeksleri ve tüketim miktarını geçmiş dönemlerle karşılaştırmak, sorunun kaynağını çoğu zaman gösterir.
1. Adım: Şirkete Yazılı İtiraz
İtirazın ilk muhatabı faturayı düzenleyen şirkettir: elektrikte görevli tedarik/perakende şirketi, doğalgazda dağıtım şirketi, suda belediyenin su idaresi. Başvuru; çağrı merkezi kaydı yanında mutlaka yazılı veya elektronik (dilekçe, e-posta, online işlem merkezi) ve tarihi ispatlanır biçimde yapılmalıdır. Dilekçede abone-tesisat numarası, itiraz edilen fatura dönemi ve talep (yeniden inceleme, sayaç kontrolü, düzeltme) net yazılır. Önemli: itiraz tek başına ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; kesinti riskine karşı ödeyip “ihtirazi kayıtla ödedim” notu düşmek, sonra iade istemek güvenli yoldur.
2. Adım: Sayaç Kontrol Talebi
Tüketimin gerçeği yansıtmadığı düşünülüyorsa sayacın kontrolü istenir. Elektrik ve doğalgazda sayaç, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili laboratuvarlarda test edilir; sayaç hatalıysa fatura, doğru tüketim esas alınarak düzeltilir ve fazla alınan bedel iade edilir. Sayaç sağlam çıkarsa kontrol ücreti aboneden alınabilir. Su sayaçlarında da belediye ölçüm-kontrol prosedürleri benzer şekilde işler. Kontrol sürecinde sayacın sökülmesi hâlinde mühür ve tutanak düzenine dikkat edilmelidir.
3. Adım: EPDK ve Tüketici Hakem Heyeti
Şirketten sonuç alınamazsa yol ikiye ayrılır. Elektrik ve doğalgazda, düzenleyici kurum olan EPDK’ya başvuru yapılabilir; EPDK şirket işlemlerini mevzuata uygunluk yönünden denetler. Parasal uyuşmazlığın çözümü içinse tüketici hakem heyeti devreye girer: güncel parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda başvuru zorunlu ve ücretsizdir, kararlar bağlayıcıdır (sınır her yıl yeniden belirlendiğinden başvuru öncesi güncel tutar kontrol edilmelidir). Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılır. Su faturalarında belediye kararına karşı da aynı tüketici yolları kullanılabilir.
Kaçak ve Usulsüz Kullanım İddiaları: Ayrı Bir Dünya
Şirketin “kaçak elektrik/su/doğalgaz” tutanağı düzenlemesi, sıradan fatura itirazından tamamen farklı sonuçlar doğurur: cezalı tarife üzerinden geriye dönük tahakkuk yapılır ve karşılıksız yararlanma suçu gündeme gelebilir. Usulsüz kullanım (mühür koparma bildirimi yapmama, abonesiz kullanım gibi) ise kaçaktan daha hafif yaptırıma tabidir; ikisinin ayrımı tahakkukun boyutunu belirler. Tutanağın usulüne uygun tutulup tutulmadığı, endeks tespitleri ve tanık imzaları bu dosyalarda ilk incelenecek noktalardır; karşılıksız yararlanma suçunda ödeme hâlinde cezasızlık-indirim kurumları ayrıca değerlendirilir.
Eski Faturalarda Zamanaşımı: Beş Yıl ve Kısmi Ödeme Tuzağı (TBK m.147, m.152–m.161)
Elektrik, su ve doğal gaz bedelleri dönemsel edim niteliğindedir ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147/1 uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, alacağın muaccel olduğu (son ödeme) tarihten itibaren işler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Süre | Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimlerde beş yıl | TBK m.147/1 |
| Def’i niteliği | Zamanaşımı hâkim tarafından resen dikkate alınmaz; borçlu tarafından ileri sürülmelidir | TBK m.161 |
| Feragat yasağı | Zamanaşımından önceden feragat edilemez | TBK m.161 |
| Kesilme | Borçlu borcu ikrar ederse, özellikle faiz ödemesi veya kısmi ödeme yaparsa zamanaşımı kesilir ve yeni bir süre işlemeye başlar | TBK m.154, m.156 |
Uygulamadaki asıl risk kısmi ödemedir: beş yılı doldurmuş eski bir fatura borcuna mahsuben yapılan küçük bir ödeme, borcun ikrarı sayılarak zamanaşımını keser ve def’i hakkını tamamen ortadan kaldırır. Bu nedenle eski tarihli bir borç için ödeme planı imzalamadan veya taahhütte bulunmadan önce sürenin dolup dolmadığı kontrol edilmelidir. İcra takibi başlatılmışsa zamanaşımı, ödeme emrine itiraz dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.
Abonelik ve Depozito Uyuşmazlıkları
Yanlış tarife (meskene ticarethane tarifesi uygulanması), abonelik devrinin yapılmaması nedeniyle eski borçların yeni kullanıcıya yansıtılması ve güvence bedelinin (depozito) iade edilmemesi de sık görülen uyuşmazlıklardır. Tarife düzeltmeleri geriye dönük iade hakkı doğurabilir; güvence bedeli, abonelik sonlandığında güncellenmiş tutarıyla iade edilmelidir. Bu başlıkların her biri için şirket içi başvuru → hakem heyeti/mahkeme sıralaması aynı şekilde işler.
Sıkça Sorulan Sorular
Faturaya kaç gün içinde itiraz edebilirim?
Elektrikte, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.36/2 uyarınca ödeme bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde tedarikçiye itiraz edilebilir. İtiraz on iş günü içinde sonuçlandırılır; itiraz dağıtım şirketini ilgilendiriyorsa bu süreye dağıtım şirketinin beş iş günü ve tedarikçinin üç iş günlük bildirim süresi eklenir.
Fatura çok yüksek geldi, tamamını ödemek zorunda mıyım?
İtiraza konu tüketim bedeli bir önceki dönemde ödenen bedelden yüzde otuzdan fazla yüksekse, bir önceki dönem bedeli kadarını son ödeme tarihine kadar ödemeniz yeterlidir; bu durumda kesmeye ilişkin m.35 hükümleri uygulanmaz (m.36/2). Kalan kısım için itiraz süreci işler.
Yüksek faturaya itiraz nereye yapılır?
Önce faturayı düzenleyen şirkete yazılı itiraz edilir; sonuç alınamazsa enerji faturalarında EPDK ve tüketici hakem heyetine, su faturalarında belediye ve hakem heyetine gidilir.
İtiraz ettim, faturayı ödemek zorunda mıyım?
İtiraz kesintiyi tek başına durdurmaz; güvenli yol faturayı ihtirazi kayıtla ödeyip düzeltme hâlinde iade istemektir.
Sayaç kontrolü nasıl istenir?
Şirkete yazılı başvuruyla sayacın yetkili laboratuvarda test edilmesi talep edilir; sayaç hatalıysa fatura düzeltilir, sağlam çıkarsa kontrol ücreti aboneden alınabilir.
Kaçak kullanım tutanağı ile yüksek fatura aynı şey mi?
Hayır. Kaçak tutanağı cezalı tarifeden geriye dönük tahakkuk ve ceza soruşturması riski doğurur; usulsüz kullanım daha hafif yaptırıma tabidir.
Tüketici hakem heyetine hangi uyuşmazlıklar götürülür?
Güncel parasal sınırın altındaki fatura ve abonelik uyuşmazlıkları hakem heyetine, sınırın üzerindekiler tüketici mahkemesine götürülür.
📚 İlgili Rehberler
Fatura itirazları, kaçak kullanım iddiaları ve abonelik uyuşmazlıkları için
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.


