İhalelerden yasaklama, bir teşebbüs için ceza değil idari yaptırımdır; ancak sonucu çoğu para cezasından ağırdır: karar yürürlüğe girdiği andan itibaren bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine teklif verilemez ve bu, belirli ortakları da kapsayabilir.
Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: 4734 sayılı Kanunun 17 ve 58 inci maddeleri, 4735 sayılı Kanunun 25 ve 26 ncı maddeleri, kırk beş günlük sürenin ne zaman başladığı, kararın yürürlüğü ve tebliğ şartı, ortaklara sirayet, yasaklamanın sona ermesi ve iptal davasında ileri sürülebilecek iddialar.
1) İki Kanun, İki Rejim
Yasaklama tek bir hükümde değil, iki ayrı kanunda düzenlenmiştir ve hangi rejimin uygulanacağı fiilin ne zaman işlendiğine göre belirlenir.
| Ölçüt | 4734 sayılı Kanun | 4735 sayılı Kanun |
|---|---|---|
| Aşama | İhale süreci | Sözleşmenin uygulanması |
| Yasak fiiller | m.17 | m.25 |
| Yasaklama | m.58 | m.26 |
| Süre | 1 yıldan az olmamak üzere 2 yıla kadar | 1 yıldan az olmamak üzere 2 yıla kadar |
| Gelir kaydedilen teminat | Geçici teminat | Kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar |
4734 m.58’de ayrıca daha kısa süreli bir yasaklama hâli vardır: üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep hâlleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar yasaklama kararı verilir.
Sözleşmeye gelmemenin sonuçları için 4734 m.44 incelememize bakabilirsiniz.
2) İhale Sürecindeki Yasak Fiil ve Davranışlar (4734 m.17)
Madde beş bentte yasak fiilleri sayar. Bu liste, yasaklama kararlarının büyük bölümünün dayanağıdır.
| Bent | Fiil |
|---|---|
| a | Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikâp, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek |
| b | İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak |
| c | Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek |
| d | Alternatif teklif verebilme hâlleri dışında, bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekâleten birden fazla teklif vermek |
| e | 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği hâlde ihaleye katılmak |
(d) bendi uygulamada sıkça gözden kaçar. İki ayrı şirketin teklif mektuplarının aynı kişi tarafından imzalanması, şirketlerin irade birliği içinde hareket ettiğine karine sayılabilir ve bu durum (b) ile (d) bentleri kapsamında değerlendirilebilir.
(a) bendindeki ihaleye fesat karıştırma, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu’nun 235 inci maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Ancak 4734 m.17’deki fesat karıştırma, ceza kanunundaki suç tipiyle sınırlı değildir; idari yaptırım bakımından daha geniş görünümler de bu kapsamda değerlendirilebilir.
3) Sözleşme Aşamasındaki Yasak Fiiller (4735 m.25)
Sözleşme imzalandıktan sonra rejim değişir ve 4735 sayılı Kanun devreye girer.
| Bent | Fiil |
|---|---|
| c | Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak; fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak |
| d | Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek |
| e | Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek |
| f | Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek |
| g | Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması |
4735 m.26 uyarınca bu fiillerde bulundukları tespit edilenler hakkında, fiil veya davranışlarının özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar yasaklama kararı verilir.
4) Yasaklama Kararını Kim Verir?
Yetki dağılımı, iptal davalarında sık tartışılan bir husustur. Yetkisiz merci tarafından verilen karar, yetki unsuru bakımından sakattır.
| İdare | Kararı veren |
|---|---|
| Bakanlık veya bakanlığın ilgili ya da bağlı kuruluşu | İhaleyi yapan bakanlık veya ilgili ya da bağlı bulunulan bakanlık |
| Herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idareler | Bu idarelerin ihale yetkilileri |
| İl özel idareleri ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmeler | İçişleri Bakanlığı |
| Belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmeler | Çevre ve Şehircilik Bakanlığı |
Süreç şöyle işler: yasaklamayı gerektiren bir fiil veya davranışın tespiti hâlinde bu husus idarenin yetkili makamına bildirilir; yetkili makam da bağlı, ilgili veya ilişkili bulunulan bakanlığa bildirimde bulunur.
Süre aşımı iddiası en verimli savunmadır — dosyanızı inceletin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
5) Kırk Beş Günlük Süre ve Başlangıcı
Bu, yasaklama kararlarının iptali davalarındaki en teknik ve en verimli tartışma başlığıdır.
4734 m.58 ve 4735 m.26 uyarınca yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere en geç on beş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu süre başlangıçta otuz gün olarak öngörülmüş, sonraki bir değişiklikle kırk beş güne çıkarılmıştır.
Süre ne zaman başlar?
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 28.1.5.1 maddesinde bu soruya cevap verilmiştir. Buna göre, kırk beş günlük sürenin başlangıcı olarak, idarenin yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği yazının ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa ulaştığı tarihin esas alınması gerekir.
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Fiilin tespiti ve yetkili makama bildirim | — |
| Yazının bakanlığa ulaşması | Kırk beş günlük sürenin başlangıcı |
| Yasaklama kararının verilmesi | En geç 45 gün |
| Resmî Gazete’ye gönderilmesi | En geç 15 gün |
| Yürürlük | Yayımı tarihinde |
Bu tespit, savunmada iki yönlü kullanılabilir. Bir yandan sürenin aşıldığı iddiası ileri sürülebilir; öte yandan idarenin, sürenin hangi tarihte başladığını belgeyle ortaya koyması gerekir. Dava dosyasına bu yazının ve ulaşma tarihinin getirtilmesi talep edilmelidir.
6) Yürürlük: Tebliğ Şartı Aranmaz
Kararın ne zaman hüküm doğurmaya başladığı, hem dava süresi hem de fiilî sonuçlar bakımından belirleyicidir.
Yargısal uygulamada kabul edilen esas şudur: yasaklama kararları Resmî Gazete’de yayımlanmakla birlikte yürürlüğe girer; yasaklamanın yürürlüğe girmesi için ilgililere ayrıca tebliğ şartı aranmaz. Yasaklanmış olan kişi, bu tarihten itibaren başka bir ihaleye teklif sunamaz.
Bunun pratik sonucu ağırdır: “bana tebliğ edilmedi, haberim yoktu” savunması, kararın yürürlüğünü etkilemez. Bu nedenle hakkında yasaklama süreci başlatıldığını öğrenen teşebbüsün, Resmî Gazete’yi ve Kurumun yasaklılar listesini takip etmesi gerekir.
Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenir ve kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.
7) Ara Dönem: Karar Yürürlüğe Girmeden Önce
Fiilin tespiti ile kararın yürürlüğü arasında geçen sürede de bir sonuç doğar ve bu çoğu zaman atlanır.
4734 m.58 uyarınca, ihale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler:
- İdarelerce o ihaleye iştirak ettirilmezler,
- Yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.
Yani karar henüz Resmî Gazete’de yayımlanmamış olsa dahi, fiili tespit eden idarenin ihalelerine girilemez. Bu, fiilî bir “bekleme yasağı” oluşturur.
8) Ortaklara Sirayet
Yasaklamanın gerçek maliyetini gösteren hüküm budur. Karar, tüzel kişiyle sınırlı kalmayabilir.
| Şirket türü | Yasaklama kapsamı |
|---|---|
| Şahıs şirketi | Şirket ortaklarının tamamı hakkında |
| Sermaye şirketi | Sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında |
Bu hüküm, ortaklık yapısının yasaklama sürecinde ayrıca incelenmesini gerektirir. Sermaye şirketlerinde pay oranının yarıyı aşıp aşmadığı doğrudan sonuç doğurur; bu nedenle karar tarihindeki pay defteri kayıtları önem taşır.
Yasaklı olanların ihalelere katılamayacağı ise 4734 m.11’de düzenlenmiştir. Ayrıca ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin her ikisinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.
Yasaklama kararı idarenin teklifiyle de kaldırılabilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
9) Yasaklama Nasıl Sona Erer?
Uygulamada en sık sorulan sorulardan biri budur ve cevabı sanıldığı kadar karmaşık değildir.
| Sona erme yolu | Açıklama |
|---|---|
| Sürenin dolması | Kararda belirlenen süre, yürürlük tarihinden itibaren işler ve dolduğunda yasaklılık kendiliğinden sona erer |
| İptal davasının kazanılması | İdari yargıda iptal kararı verilmesi hâlinde işlem geçmişe etkili olarak ortadan kalkar |
| Yürütmenin durdurulması | Karar verilene kadar işlemin uygulanması durur |
| İdarece geri alınması | Yasaklamayı isteyen idarenin teklifi üzerine, kararı veren makamca kaldırılabilir |
Son satır, uygulamada bilinmeyen bir imkândır: yasaklama kararı, yasaklamayı talep eden idarenin teklifiyle, kararı veren bakanlık tarafından iptal edilebilmektedir. Bu yol özellikle, sonradan ortaya çıkan bilgi veya belgelerle fiilin gerçekleşmediği anlaşıldığında gündeme gelir.
Bu nedenle savunma yalnızca yargı yoluyla sınırlı tutulmamalı; yasaklamayı isteyen idareye de gerekçeli bir başvuru yapılması değerlendirilmelidir.
10) Orantılılık: Her Aykırılık Yasaklama Gerektirmez
Danıştay, yasaklama kararlarının idari yaptırım niteliğinde olduğunu ve bu nedenle kanunilik, belirlilik, orantılılık ve şahsilik ilkelerinin uygulanması gerektiğini kabul etmektedir.
Bu ilkelerin somut yansımasını gösteren bir karar örneği vardır. Bir ihalede isteklinin teklif zarfı içinde bir adet şikâyet dilekçesi ve elli altı adet boş kâğıt bulunması üzerine idare, bu eylemi 4734 m.17/(a) kapsamında yasak fiil sayarak istekli hakkında bir yıl süreyle yasaklama kararı vermiştir. Danıştay 13. Dairesi, 26/9/2005 tarihli ve E.2005/1819, K.2005/4728 sayılı kararıyla bu işlemi mevzuata uygun bulmamıştır.
Buna karşılık, ihale sürecini fiilen engelleyen davranışlar kapsamda görülmüştür. Kamu İhale Kurulunun 2006/UH.Z-399 sayılı kararında, isteklilerden bazılarının son anda teklif vermek isteyen birkaç isteklinin teklif zarflarını görevli memura teslim etmesini engellemeye çalışması, m.17’de sayılan yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilmiştir.
Aradaki çizgi şudur: aranan şey usulsüzlük görünümü değil, ihale sürecine yönelen somut ve kasıtlı bir müdahaledir.
Sahte belge iddiası ve yaptırımın seçimi
Bir başka orantılılık boyutu, uygulanacak yaptırımın doğru seçilmesidir. Yargısal uygulamada, belgede tahrifat tespit edilmesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedilmesi yerine ilgili firmanın ihale dışı bırakılması gerektiği; teminatın hangi hâllerde gelir kaydedileceğinin kanunda açıkça sayıldığı vurgulanmıştır.
Bu nedenle savunmada yalnızca “fiil yok” denilmemeli; fiil sabit görülse dahi uygulanan yaptırımın kanuni dayanağının bulunup bulunmadığı ayrıca tartışılmalıdır.
11) Yeni Bir Tartışma: Şikâyet Hakkının Kullanımı
Yakın dönemde gündeme gelen ve dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme vardır. Kamu İhale Kurulunun 2025/DK.D-310 sayılı kararında, belirtilen fiiller sonrasında şikâyet ve/veya itirazen şikâyet hakkının kullanılarak ihale sürecinin uzamasına ve kamu hizmetinin kesintiye uğramasına neden olunması hâlinde, ilgili istekliler hakkında 4734 m.17’nin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Bu düzenleyici karar, başvuru hakkının kullanımı ile yasak fiil arasındaki sınırı doğrudan ilgilendirdiğinden, itirazen şikâyet başvurularında gerekçelendirmenin özenle yapılmasını gerektirir. Anayasal hak arama özgürlüğü ile idari yaptırım arasındaki denge, bu alanda tartışılmaya devam edecek bir başlıktır.
Şikâyet süreçlerinin usulü için itirazen şikâyet başvuru dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
12) Doğrudan Temin Bakımından Durum
Doğrudan temin bir ihale usulü değildir ve bu, yasaklama bakımından sonuç doğurur.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Doğrudan teminde yasaklama kararı verilebilir mi? | Hayır. 4734 m.58’e göre yasaklama kararı verilmesi mümkün değildir |
| Doğrudan temin sözleşmesinin uygulanmasında 4735 m.26 uygulanır mı? | Hayır. Doğrudan temin ihale usulü olmadığından bu müeyyideler uygulanamaz |
| Yasaklı kişiden doğrudan temin yapılabilir mi? | 4734 m.22/(d) bendindeki parasal limit dâhilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak kişinin yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir ve yasaklı olduğu belirlenirse alım yapılmaz |
13) Yasaklamanın Şirket Üzerindeki Fiilî Sonuçları
Kararın hukuki sonucu tek cümleyle ifade edilebilir: belirli süre kamu ihalelerine girilemez. Ancak fiilî sonuçları bundan geniştir ve süreç yönetiminde önden görülmesi gerekir.
| Alan | Etki |
|---|---|
| Devam eden ihaleler | Yürürlük tarihinden sonra teklif verilemez; değerlendirmesi süren teklifler bakımından m.10/4-(i) ve m.11 gündeme gelir |
| Mevcut sözleşmeler | Yasaklama tek başına sözleşmeyi sona erdirmez; ancak fiilin niteliğine göre 4735 hükümleri ayrıca işleyebilir |
| Ortak girişimler | Yasaklı ortağın bulunduğu iş ortaklıkları bakımından katılım engeli doğar |
| Alt yüklenicilik | 4734 m.11 yasağı doğrudan veya dolaylı ya da alt yüklenici olarak katılımı da kapsar |
| Ortaklar | Şahıs şirketlerinde tüm ortaklar, sermaye şirketlerinde yarıdan fazla paya sahip ortaklar; bu kişilerin diğer şirketleri bakımından ayrı değerlendirme gerekir |
| Sicil | Kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenir ve yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur |
Dördüncü satır özellikle önemlidir. 4734 m.11 uyarınca kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar, doğrudan veya dolaylı ya da alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına ihalelere katılamaz. Yani yasaklı bir teşebbüsün, başka bir isteklinin alt yüklenicisi olarak sürece dâhil olması da mümkün değildir.
Süreç yönetimi: ne zaman ne yapılmalı?
| Aşama | Yapılması gereken |
|---|---|
| Fiil isnadı öğrenildiğinde | İdareden isnadın hangi bende dayandığı ve dayanak belgeler yazılı olarak istenir |
| Savunma aşamasında | Fiilin gerçekleşmediği, kapsamda olmadığı veya orantısızlık iddiaları belgeyle sunulur |
| Karar öncesi | Süre başlangıcına ilişkin kayıtlar talep edilir |
| Karar sonrası | Resmî Gazete tarihi esas alınarak dava süresi hesaplanır; yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir |
| Paralel olarak | Yasaklamayı isteyen idareye gerekçeli geri alma başvurusu değerlendirilir |
| Süre dolduğunda | Sicilin güncellendiği ve listeden çıkarıldığı teyit edilir |
Son satır ihmal edilmemelidir. Süre kendiliğinden dolsa da, kayıtların güncellenmesinde gecikme yaşanabilir. Yeni bir ihaleye girmeden önce yasaklılar listesinden çıkarıldığın teyit edilmesi, teklifin gereksiz yere reddedilmesini önler.
Ceza sorumluluğu ayrıca işler
Yasaklama bir idari yaptırımdır ve cezaî sorumluluğu ortadan kaldırmaz. İhale işlemlerinde Türk Ceza Kanunu’na göre suç sayılan fiil veya davranışta bulunanlar hakkında ayrıca ceza yargılaması yürütülebilir; ihaleye fesat karıştırma bunun tipik örneğidir.
İki sürecin ayrı yürümesi, savunmada dikkat gerektirir: idari süreçte verilen beyanlar ceza dosyasında, ceza dosyasındaki tespitler ise idari süreçte kullanılabilir. Bu nedenle savunma metinlerinin her iki süreç birlikte gözetilerek hazırlanması gerekir.
14) İptal Davası
Yasaklama kararı idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Dava süresi bakımından Resmî Gazete’de yayım tarihi belirleyicidir.
| İddia | Dayanağı |
|---|---|
| Fiil m.17 veya m.25 kapsamında değil | Bentlerin sınırlı sayılması |
| Kırk beş günlük süre aşıldı | 4734 m.58; Tebliğ 28.1.5.1’deki başlangıç ölçütü |
| Yetkisiz merci karar verdi | 4734 m.58’deki yetki dağılımı |
| Süre ölçüsüz belirlendi | Orantılılık ilkesi; alt ve üst sınır aralığında takdir |
| Ortaklar bakımından kapsam yanlış | Şahıs şirketi / sermaye şirketi ayrımı ve pay oranı |
| Fiil şahsi değil | Şahsilik ilkesi |
| Yaptırımın kanuni dayanağı yok | Kanunilik ilkesi |
| Mücbir sebep vardı | Sözleşme yapmama hâli bakımından |
İkinci satır için pratik bir not: sürenin aşıldığı iddiası ileri sürülürken, idareden yasaklama talebini içeren yazının bakanlığa ulaştığı tarihi gösteren kayıtların istenmesi gerekir. Bu belge olmadan sürenin hesaplanması mümkün değildir.
Dilekçe örneği için yasaklama kararının iptali dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
15) Sık Yapılan Sekiz Hata
- Tebligat beklemek. Karar Resmî Gazete’de yayımıyla yürürlüğe girer; ayrıca tebliğ şartı aranmaz.
- Karar yayımlanmadan rahat davranmak. Fiili tespit eden idarenin sonraki ihalelerine yürürlük tarihine kadar girilemez.
- Kırk beş günü fiil tarihinden saymak. Tebliğ 28.1.5.1’e göre başlangıç, yazının bakanlığa ulaştığı tarihtir.
- Yalnızca şirketi düşünmek. Şahıs şirketlerinde tüm ortaklar, sermaye şirketlerinde yarıdan fazla paya sahip ortaklar da kapsanabilir.
- Yasaklamayı yalnızca ihaleyi yapan idareyle sınırlı sanmak. Karar, istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar.
- İdareye başvuru yolunu atlamak. Karar, yasaklamayı isteyen idarenin teklifiyle geri alınabilmektedir.
- Yalnızca “fiil yok” demek. Fiil sabit görülse dahi orantılılık ve yaptırımın kanuni dayanağı tartışılmalıdır.
- Dava süresini kaçırmak. Süre bakımından Resmî Gazete’de yayım tarihi esastır.
16) Kontrol Listesi
- Yasaklama süreci başlatıldığını öğrenir öğrenmez Resmî Gazete ve Kurumun yasaklılar listesini takibe alın.
- Fiilin hangi bende dayandırıldığını idareden açıkça sorun.
- Sürenin başlangıcını belgeleyin: yazının bakanlığa ulaştığı tarih.
- Ortaklık yapınızı kontrol edin; pay oranları karar tarihine göre belirlenir.
- Devam eden tekliflerinizi gözden geçirin; ara dönem yasağı işleyebilir.
- Yasaklamayı isteyen idareye gerekçeli başvuru yapmayı değerlendirin.
- İptal davasını Resmî Gazete tarihine göre planlayın ve yürütmenin durdurulmasını ayrıca talep edin.
- Süre dolduğunda sicilin güncellendiğini teyit edin.
İhale sürecinin diğer aşamaları için ihale dışı bırakılma sebepleri (m.10), teklif mektubunun şekil şartları (m.30) ve teminatın gelir (irat) kaydı incelemelerimize, elektronik süreç için EKAP rehberimize ve genel çerçeve için İdare Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.
Hakkınızda yasaklama süreci mi başladı? Vakit kaybetmeden değerlendirme alın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sıkça Sorulan Sorular
İhalelerden yasaklama nedir?
İsteklilerin veya yüklenicilerin belirli fiil ve davranışları nedeniyle, belirli bir süre kamu ihalelerine katılamamasıdır. Danıştay bunu idari yaptırım niteliğinde kabul eder ve kanunilik, belirlilik, orantılılık ve şahsilik ilkelerinin uygulanması gerektiğini benimser.
Hangi kanunlarda düzenleniyor?
İhale sürecindeki fiiller 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde, yaptırımı 58 inci maddesinde; sözleşme aşamasındaki fiiller 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde, yaptırımı 26 ncı maddesinde düzenlenmiştir.
Yasaklama süresi ne kadardır?
4734 m.17 ve 4735 m.25’teki fiillerde bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar. Üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlarda ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar.
4734 m.17’deki yasak fiiller nelerdir?
Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikâp, rüşvet suretiyle ihaleye fesat karıştırmak; isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışta bulunmak; sahte belge veya sahte teminat düzenlemek veya kullanmak; birden fazla teklif vermek; m.11’e aykırı olarak ihaleye katılmak.
İki şirketin teklifini aynı kişi imzalarsa ne olur?
Bu, şirketlerin irade birliği içinde hareket ettiğine karine sayılabilir ve 4734 m.17’nin (b) ile (d) bentleri kapsamında değerlendirilebilir.
İhaleye fesat karıştırma suç mu?
Evet, Türk Ceza Kanununun 235 inci maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Ancak 4734 m.17’deki fesat karıştırma ceza kanunundaki suç tipiyle sınırlı değildir; idari yaptırım bakımından daha geniş görünümler de kapsama girebilir.
Sözleşme aşamasındaki yasak fiiller nelerdir?
4735 m.25 uyarınca hileli malzeme, araç veya usul kullanmak; fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak; idareye zarar vermek; bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak; mücbir sebepler dışında taahhüdünü yerine getirmemek; sözleşmenin usulsüz devri.
Yasaklama kararını kim verir?
İhaleyi yapan bakanlık veya ilgili ya da bağlı bulunulan bakanlık; herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri; il özel idarelerinde İçişleri Bakanlığı; belediyelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
Karar ne kadar sürede verilmelidir?
Yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde. Bu süre başlangıçta otuz gündü, sonraki bir değişiklikle kırk beş güne çıkarılmıştır.
Kırk beş günlük süre ne zaman başlar?
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 28.1.5.1 maddesine göre, idarenin yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği yazının ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa ulaştığı tarih esas alınır.
Karar ne zaman yürürlüğe girer?
Karar, Resmî Gazete’de yayımlanmak üzere en geç on beş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bana tebliğ edilmezse yasaklama işlemez mi?
İşler. Yargısal uygulamada, yasaklama kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanmakla yürürlüğe girdiği ve yürürlük için ilgililere ayrıca tebliğ şartı aranmadığı kabul edilmektedir.
Karar yayımlanmadan önce ihalelere girebilir miyim?
Fiili tespit eden idarenin ihalelerine giremezsiniz. 4734 m.58 uyarınca bu kişiler o ihaleye iştirak ettirilmedikleri gibi, yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.
Yasaklama hangi ihaleleri kapsar?
4734’ün 2 nci ve 3 üncü maddeleriyle istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerini. Yasaklama, ihaleyi yapan idareyle sınırlı değildir.
Şirket ortakları da yasaklanır mı?
Şahıs şirketlerinde ortakların tamamı hakkında; sermaye şirketlerinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verilir.
Yasaklı olduğum hâlde ihaleye girersem?
4734 m.11 uyarınca yasaklı olanlar ihaleye katılamaz. Katılım hâlinde m.10/4’ün (i) bendi ve m.17’nin (e) bendi kapsamında işlem yapılır.
Kazanan ile ikinci teklif sahibi yasaklı çıkarsa?
İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin her ikisinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.
Yasaklama nasıl sona erer?
Kararda belirlenen sürenin dolmasıyla kendiliğinden; iptal davasının kazanılmasıyla; yürütmenin durdurulması kararıyla; ya da yasaklamayı isteyen idarenin teklifi üzerine kararı veren makamca geri alınmasıyla.
Yasaklama kararı idarece kaldırılabilir mi?
Uygulamada, yasaklama kararının yasaklamayı talep eden idarenin teklifiyle, kararı veren bakanlık tarafından iptal edilebildiği görülmektedir. Bu nedenle savunma yalnızca yargı yoluyla sınırlı tutulmamalıdır.
Her usulsüzlük yasaklama gerektirir mi?
Hayır. Danıştay 13. Dairesi, 26/9/2005 tarihli ve E.2005/1819, K.2005/4728 sayılı kararında, teklif zarfında bir şikâyet dilekçesi ve elli altı adet boş kâğıt bulunmasını m.17/(a) kapsamında sayarak verilen bir yıllık yasaklama kararını mevzuata uygun bulmamıştır.
Hangi davranışlar kapsamda görülmüştür?
Kamu İhale Kurulunun 2006/UH.Z-399 sayılı kararında, isteklilerden bazılarının teklif zarflarının görevli memura teslim edilmesini engellemeye çalışması m.17’de sayılan yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilmiştir.
Sahte belge iddiasında hangi yaptırım uygulanır?
Yargısal uygulamada, belgede tahrifat tespit edilmesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedilmesi yerine ilgili firmanın ihale dışı bırakılması gerektiği; teminatın hangi hâllerde gelir kaydedileceğinin kanunda açıkça sayıldığı vurgulanmıştır.
Şikâyet hakkını kullanmak yasak fiil sayılabilir mi?
Kamu İhale Kurulunun 2025/DK.D-310 sayılı kararında, belirtilen fiiller sonrasında şikâyet ve/veya itirazen şikâyet hakkının kullanılarak ihale sürecinin uzamasına ve kamu hizmetinin kesintiye uğramasına neden olunması hâlinde m.17’nin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde işlem tesis edileceği belirtilmiştir. Bu, dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir.
Doğrudan teminde yasaklama verilebilir mi?
Hayır. Doğrudan temin bir ihale usulü olmadığından 4734 m.58’e göre yasaklama kararı verilmesi mümkün değildir; 4735 m.26’daki müeyyideler de uygulanamaz.
Yasaklıdan doğrudan temin yapılabilir mi?
4734 m.22/(d) bendindeki parasal limit dâhilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir ve yasaklı olduğu belirlenirse alım yapılmaz.
Karara dava açabilir miyim?
Evet. Yasaklama kararı idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Dava süresi bakımından Resmî Gazete’de yayım tarihi belirleyicidir.
Davada neyi ileri sürmeliyim?
Fiilin m.17 veya m.25 kapsamında olmadığını, kırk beş günlük sürenin aşıldığını, yetkisiz merci tarafından karar verildiğini, sürenin ölçüsüz belirlendiğini, ortaklar bakımından kapsamın yanlış kurulduğunu veya yaptırımın kanuni dayanağının bulunmadığını.
Süre aşımı iddiasını nasıl ispatlarım?
İdareden, yasaklama talebini içeren yazının ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa ulaştığı tarihi gösteren kayıtların dosyaya getirtilmesini talep etmeniz gerekir. Bu belge olmadan sürenin hesaplanması mümkün değildir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.


