İhaleden Yasaklama Süreci: Nasıl Verilir, Ne Kadar Sürer, Nasıl Kalkar?

İhaleden yasaklama, bir firma için ağır bir yaptırımdır: belirli süre hiçbir kamu ihalesine girememek anlamına gelir. Peki bu karar nasıl verilir, ne kadar sürer, sicile nasıl işlenir ve süre sonunda nasıl kalkar? Bu rehberde yasaklama sürecini ve sona ermesini açıklıyoruz. (Yasaklamanın ortaklara ve diğer şirketlere sirayeti konusu ayrı rehberimizde ele alınmıştır.)

Yasaklama Nedir?

İhaleden (kamu ihalelerine katılmaktan) yasaklama, yasak fiil veya davranışta bulunduğu tespit edilenler hakkında verilen ve belirli süre boyunca bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmayı engelleyen idari bir yaptırımdır. Yasaklı firma, bu süre boyunca hiçbir kamu ihalesine teklif veremez.

Hangi Fiiller Yasaklamaya Yol Açar?

Yasaklama, kamu ihale mevzuatında sayılan yasak fiil ve davranışlar nedeniyle uygulanır. Bunlar; hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, danışıklı hareket, sahte belge düzenleme, taahhüdü yerine getirmeme gibi fiillerdir. Hem ihale sürecindeki (4734) hem sözleşme aşamasındaki (4735) yasak fiiller yasaklama doğurabilir.

Yasaklama Kararını Kim Verir?

Yasaklama kararını, yasak fiilin işlendiği ihaleyle/sözleşmeyle ilgili bakanlık veya ilgili idare verir. Sözleşmeyi uygulayan bakanlık, ilgili/bağlı bakanlık veya idarenin ihale yetkilisi; il özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ise İçişleri Bakanlığı yasaklama kararı vermeye yetkilidir. Karar, usulüne uygun tespit ve değerlendirme sonucu verilir.

Yasaklama Ne Kadar Sürer?

Yasaklama süresi, fiilin özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadardır. Yani asgari süre 1 yıl, azami süre 2 yıldır. Sürenin belirlenmesinde, yasak fiilin ağırlığı ve niteliği dikkate alınır. Daha ağır fiiller için sürenin üst sınıra yakın belirlenmesi beklenir.

Sicile İşlenme ve İlan

Yasaklama kararları, Kamu İhale Kurumu tarafından tutulan sicile işlenir; Kurum, haklarında yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutar. Yasaklama kararları Resmî Gazete’de yayımlanır ve yasaklamanın yürürlüğe girdiği tarih belirlenir. Böylece tüm idareler, kimlerin yasaklı olduğunu öğrenebilir ve bu kişileri ihalelere almaz.

Yasaklama Ne Zaman Başlar, Nasıl Kalkar?

Yasaklama, kararın Resmî Gazete’de yayımıyla yürürlüğe girer ve belirlenen süre (1-2 yıl) boyunca devam eder. Sürenin dolmasıyla yasaklama kendiliğinden sona erer; ayrı bir kaldırma işlemine gerek yoktur. Süre dolunca firma yeniden ihalelere katılabilir. Ayrıca yasaklama kararı yürürlüğe girene kadar, fiili işleyen aynı idarenin ihalelerine de alınmaz.

Yasaklama Kararına İtiraz

Yasaklama bir idari işlem olduğundan, hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa idari yargıda iptal davası açılabilir. Kararın tebliğ/yayımından itibaren idari dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurulur. Yasak fiilin gerçekte işlenmediği, sürenin hatalı belirlendiği veya usul hatası bulunduğu gibi iddialar bu davada ileri sürülebilir. İptal davası açılması, yürütmenin durdurulması talebiyle birlikte yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular