İhalelere katılmaktan yasaklama kararı, yasak fiili işleyen kişiyle sınırlı kalmaz. Yasaklanan tüzel kişi şahıs şirketiyse bütün ortaklarına, sermaye şirketiyse sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortaklarına; yasaklanan kişi başka bir şirkette ortaksa o şahıs şirketine veya yarıdan fazla payına sahip olduğu sermaye şirketine de aynı süreyle uygulanır (4734 m.58/2; 4735 m.26/2). Kamu İhale Genel Tebliği bu kuralı genişleten iki açıklama yapar. Birincisi, yasaklı ortakların paylarının toplamı yarıyı aşan bir sermaye şirketi de ihalelere katılamaz. İkincisi, kamu davasında kapsam davanın açıldığı tarihteki ortaklık yapısına göre belirlenir. Bu yazı sirayetin kimleri, hangi oranlarda ve hangi tarihe göre etkilediğini örneklerle anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.11, 17, 40, 42, 58 ve 59; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.21, 25, 26 ve 27; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.124 ve 304; Kamu İhale Genel Tebliği m.28.1.1.3, 28.1.3, 28.1.7, 28.1.8, 28.1.9, 28.2.1.3, 28.2.3 ve 28.3; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve 27.
Yazı 19 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinleri esas alınarak yeniden hazırlanmıştır. Yasaklama sürecinin bütünü için ihaleden yasaklama süreci, karara karşı dava için ihale yasaklama iptal davası rehberlerimize bakabilirsiniz.
Sirayet Nedir ve Neden Vardır?
Sirayet, bir kişi hakkında verilen yasaklamanın, Kanunda belirtilen ortaklık ilişkileri nedeniyle başka kişi ve şirketlere de uygulanmasıdır. Kural 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin ikinci fıkrasında, sözleşme aşaması için 4735 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında aynı sözlerle yer alır. Kuralın işlevi, yasaklanan kişinin ortağı olduğu başka bir şirket üzerinden veya ortaklarının kurduğu yeni bir yapı üzerinden kamu ihalelerine girmeye devam etmesini önlemektir. Kanun aynı amaçla, yasaklananların doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacağını da açıkça söyler (4734 m.11/1-a).
Sirayetin kapsamı şirket türüne göre değişir. Türk Ticaret Kanunu kollektif ve komandit şirketleri şahıs şirketi; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketleri sermaye şirketi sayar (TTK m.124/2). Şahıs şirketlerinde pay oranına bakılmaz, ortak olmak yeterlidir. Sermaye şirketlerinde ise her iki yönde de “sermayesinin yarısından fazlası” eşiği aranır. Yüzde elli tam paya sahip bir ortak bu eşiği aşmış sayılmaz.
Sirayetin iki yönü (4734 m.58/2; 4735 m.26/2)
| Yön | Yasaklanan | Sirayet eden | Eşik |
|---|---|---|---|
| Şirketten ortağa | Şahıs şirketi | Ortakların tamamı | Yok |
| Şirketten ortağa | Sermaye şirketi | Gerçek veya tüzel kişi ortaklar | Sermayenin yarısından fazlası |
| Ortaktan şirkete | Gerçek veya tüzel kişi | Ortağı olduğu şahıs şirketi | Ortak olmak yeterli |
| Ortaktan şirkete | Gerçek veya tüzel kişi | Ortağı olduğu sermaye şirketi | Sermayenin yarısından fazlasına sahip olması |
Sirayet yoluyla verilen yasaklama, asıl yasaklamayla aynı süreye ve aynı kapsama sahiptir: istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılma yasağı. Kanun sirayet edenler için ayrı bir süre veya daha hafif bir yaptırım öngörmemiştir.
Şirket ve Ortaklık Türlerine Göre Sirayet
Kanun sirayeti yalnızca iki şirket grubu üzerinden düzenler: şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri. Hangi yapının hangi gruba girdiği Türk Ticaret Kanununa göre belirlenir. Bu ayrım, aynı pay oranının bir şirkette sirayete yol açıp diğerinde açmamasının nedenidir.
Yapıya göre sirayetin görünümü
| Yapı | TTK’daki niteliği | Sirayet kuralı |
|---|---|---|
| Kollektif şirket | Şahıs şirketi (TTK m.124/2) | Bütün ortaklar; ortak olmak yeterli |
| Komandit şirket | Şahıs şirketi; sorumluluğu sınırsız komandite ve sınırlı komanditer ortaklar (TTK m.124/2, 304) | Kanun “ortakların tamamı” dediği için komandite ve komanditer ortakların hepsi |
| Anonim şirket | Sermaye şirketi | Sermayenin yarısından fazlası |
| Limited şirket | Sermaye şirketi | Sermayenin yarısından fazlası |
| Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket | Sermaye şirketi | Sermayenin yarısından fazlası |
| Kooperatif | Ticaret şirketi; şahıs veya sermaye şirketi olarak sayılmaz | Kanunun saydığı iki gruptan hiçbirine girmediğinden sirayetin uygulanması tartışmaya açıktır |
| İş ortaklığı ve konsorsiyum | Tüzel kişiliği olmayan ortak girişim | Fiili işleyen ve iştirak eden ortaklar (KİGT 28.1.7) |
| Şahıs işletmesi | Gerçek kişi tacir | Yasaklama doğrudan gerçek kişiye verilir; onun ortağı olduğu şirketlere ikinci cümle uygulanır |
Sirayet Kararını Kim Verir, Nasıl Tespit Edilir?
Sirayet kendiliğinden işleyen bir sonuç değil, Kanunun “yasaklama kararı verilir” dediği bir idari işlemdir. Kararı, asıl yasaklamayı veren makam verir. Tebliğ, karar verecek makamın yasaklananın yanında Kanunda sayılan ortak ve ortaklıklar hakkında da karar vermesi gerektiğini tek tek sayar. Ayrıca idarenin, yasaklananın beyan ettiklerinin dışında başka ortak veya ortaklıklar bulunup bulunmadığını ilgili kamu kurumları ve meslek kuruluşlarıyla koordinasyon içinde araştırmasını öngörür (KİGT 28.1.1.3-b).
Ortak ve ortaklıklar, Resmî Gazete’ye gönderilen yasaklama e-formunun ayrı bir bölümünde gösterilir. Bu bölüm, 4734 m.58/2 ve 4735 m.26/2’de sayılan ortak ve ortaklıklar bulunduğunda doldurulur (KİGT 28.1.3-d). Bu nedenle sirayetin kimleri kapsadığını anlamanın ilk yolu, Resmî Gazete ilanını ve e-formdaki ortak bölümünü okumaktır. Formda adı geçen her kişi ve şirket için ayrı bir yasaklama kararı söz konusudur ve her biri ayrı dava konusu edilebilir.
Örneklerle Sirayet
Aşağıdaki örnekler, Kanunun iki cümlesinin ve Tebliğdeki açıklamaların birlikte nasıl uygulandığını gösterir. Örneklerde A Ltd. Şti. yasak fiili işleyen ve 4734 m.58/1 uyarınca yasaklanan şirkettir.
Örnek 1: Limited şirket yasaklandı
| Kişi veya şirket | Pay | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| A Ltd. Şti. | — | Yasaklanır | 4734 m.58/1 |
| Ortak X | Yüzde 60 | Yasaklanır | 4734 m.58/2, birinci cümle |
| Ortak Y | Yüzde 30 | Yasaklanmaz | Eşik aşılmıyor |
| Ortak Z | Yüzde 10 | Yasaklanmaz | Eşik aşılmıyor |
Örnek 2: Kollektif şirket yasaklandı
| Kişi veya şirket | Pay | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| B Kollektif Şirketi | — | Yasaklanır | 4734 m.58/1 |
| Ortaklar K, L, M | Yüzde 50, 30, 20 | Hepsi yasaklanır | 4734 m.58/2; şahıs şirketinde eşik yok |
Örnek 3: Gerçek kişi yasaklandı
| Yasaklananın ortaklığı | Pay | Şirketin durumu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| C Ltd. Şti. | Yüzde 70 | Yasaklanır | 4734 m.58/2, ikinci cümle |
| D A.Ş. | Yüzde 20 | Yasaklanmaz | Eşik aşılmıyor |
| E Kollektif Şirketi | Yüzde 5 | Yasaklanır | Şahıs şirketinde eşik yok |
Üçüncü örnekteki son satır, şahıs şirketi ortaklığının taşıdığı riski gösterir: çok küçük bir pay bile şirketin bütün kamu ihalelerinden uzaklaşmasına yol açar. Kamu işi yapan firmaların ortaklık yapısını kurarken bu riski hesaba katması gerekir.
Ortaklık yapınızı birlikte değerlendirelim
Kararın yetki, kırk beş günlük süre ve fiilin niteliği yönünden incelenmesi ve yürütmenin durdurulması talebi için hemen arayın.
Sirayetle Yasaklanan Ortağın Diğer Şirketleri
Uygulamada en çok tereddüt doğuran soru, sirayet yoluyla yasaklanan bir ortağın başka şirketlerindeki paylarının ne sonuç doğuracağıdır. Örneğin birinci örnekteki ortak X, A Ltd. Şti. nedeniyle sirayetle yasaklanmıştır ve ayrıca F Ltd. Şti.’nin yüzde 80 payına sahiptir.
Kamu İhale Genel Tebliği bu soruya ihaleye katılım yönünden açık bir cevap verir. 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesindeki yasak fiiller nedeniyle 58 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları gereğince haklarında yasaklama kararı verilen şirket ortaklarının ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri, ortak hakkındaki yasaklılık kararı devam ettiği sürece 4734 m.11 uyarınca Kanun kapsamındaki idarelerin ihalelerine katılamaz (KİGT 28.1.9.1). Tebliğ “birinci ve ikinci fıkralar gereğince” ifadesini kullandığından, sirayet yoluyla yasaklanan ortağın diğer şirketleri de bu kapsama girer. Buna göre F Ltd. Şti., X’in yasağı devam ettiği sürece ihalelere katılamaz.
Örnek 4: Sirayetle yasaklanan ortağın diğer şirketi
| Aşama | Durum | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | A Ltd. Şti. yasak fiil nedeniyle yasaklandı | 4734 m.58/1 |
| 2 | Yüzde 60 paylı ortak X sirayetle yasaklandı | 4734 m.58/2 |
| 3 | X, F Ltd. Şti.’nin yüzde 80 payına sahip | F Ltd. Şti. X’in yasağı süresince ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1) |
| 4 | F Ltd. Şti. buna rağmen ihaleye katılırsa | 4734 m.11 ve 17 uyarınca işlem; ihale dışı bırakılma, geçici teminatın gelir kaydı (KİGT 28.1.9.2, 28.1.9.4) |
F Ltd. Şti. hakkında ayrıca bir yasaklama kararı verilip verilmeyeceği ve zincirin daha ileri kademelere uzayıp uzamayacağı ise Kanun metninde açıkça çözülmemiştir. Tebliğdeki açıklama, yasaklama kararı verilen ortakların doğrudan ortağı oldukları şirketlerle sınırlıdır. Bu nedenle böyle bir yapıda ilk iş, Resmî Gazete’deki kararda hangi kişi ve şirketlerin adının geçtiğini tespit etmek ve kararda adı geçmeyen şirketlerin ihaleye katılım riskini Tebliğin 28.1.9.1 açıklamasıyla birlikte değerlendirmektir. Katılım riskinin yanlış hesaplanması, yasaklı olmayan bir şirket için yeni bir yasak fiil iddiası doğurabilir (4734 m.17/e).
Holding ve Grup Şirketlerinde Sirayet
Grup şirketlerinde sirayet, tek bir yasaklamanın bütün grubu etkilemesine yol açabilir. Bir holdingin yüzde yüz bağlı ortaklığı olan H İnşaat A.Ş. yasak fiil nedeniyle yasaklanırsa, sermayesinin yarısından fazlasına sahip tüzel kişi ortak olarak holding de yasaklanır (4734 m.58/2, birinci cümle). Holding yasaklandığında, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu diğer bağlı ortaklıkları, kararda adlarıyla yer almasalar bile holdingin yasağı sürdükçe Tebliğ uyarınca ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1). Bu şirketler hakkında ayrıca yasaklama kararı verilip verilmeyeceği ise yukarıda açıklanan kademe tartışmasına tabidir.
Örnek: Grup yapısında sirayet
| Şirket | İlişki | Sonuç |
|---|---|---|
| H İnşaat A.Ş. | Yasak fiili işleyen | Yasaklanır (4734 m.58/1) |
| Holding A.Ş. | H İnşaat’ın yüzde 100 ortağı | Yasaklanır (4734 m.58/2, birinci cümle) |
| K Enerji A.Ş. | Holdingin yüzde 75 bağlı ortaklığı | Holdingin yasağı sürdükçe ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1) |
| L Lojistik A.Ş. | Holdingin yüzde 40 iştiraki | Holding eşiği aşmadığından kural olarak etkilenmez; yasaklı diğer ortakların payları toplamı ayrıca kontrol edilir (KİGT 28.1.9.4) |
Bu nedenle kamu ihalelerine giren grup şirketlerinde, bir bağlı ortaklıkta ortaya çıkan yasak fiil iddiası bütün grubun ihale faaliyetini ilgilendiren bir konudur. İhale komisyonunda değerlendirme dışı bırakılma aşamasından itibaren grup hukuk biriminin sürece dahil olması ve grubun ortaklık şemasının güncel tutulması gerekir.
Yasaklı Ortakların Toplam Payı Yarıyı Aşarsa
Kanun, sermaye şirketlerinde sirayeti tek bir ortağın yarıdan fazla paya sahip olmasına bağlar. Tebliğ ise ihaleye katılım bakımından bu kuralı tamamlar: bir sermaye şirketinde, yasaklı ortağın tek başına yarıdan fazla hisseye sahip olması veya haklarında yasaklama kararı bulunan ortakların hisseleri toplamının sermayenin yarısından fazlasını oluşturması hâlinde, ihaleye katılan sermaye şirketi hakkında 4734 m.11 ve 17 uyarınca işlem yapılır (KİGT 28.1.9.4). Şahıs şirketlerinde ise ortaklarından biri hakkında yasaklama kararı bulunan şirket, yasaklı ortağın hisse oranına bakılmaksızın aynı işleme tabidir (KİGT 28.1.9.4).
Örnek 5: Toplam pay kuralı
| G A.Ş.’nin ortakları | Pay | Yasaklılık durumu |
|---|---|---|
| Ortak R | Yüzde 30 | Başka bir dosyadan yasaklı |
| Ortak S | Yüzde 25 | Başka bir dosyadan yasaklı |
| Ortak T | Yüzde 45 | Yasaklı değil |
| Sonuç | Yasaklıların toplamı yüzde 55 | G A.Ş. ihaleye katılırsa 4734 m.11 ve 17 uyarınca işlem yapılır (KİGT 28.1.9.4) |
Bu örnekte ortakların hiçbiri tek başına eşiği aşmamaktadır ve Kanunun 58 inci maddesi tek başına uygulandığında G A.Ş. hakkında sirayet kararı verilmez. Ancak Tebliğdeki toplam pay kuralı, şirketin ihaleye katılımını engeller. Toplam hesabı yapılırken yalnızca yasaklama kararı bulunan ortakların payları toplanır; yasaklı olmayan ortağın payı hesaba katılmaz.
Ortak Girişimlerde Sirayet
İş ortaklığı ve konsorsiyumlar ayrı bir tüzel kişilik oluşturmadığından, şahıs veya sermaye şirketi için öngörülen sirayet kuralı bunlara doğrudan uygulanmaz. Tebliğ bu durumda ayrı bir yöntem öngörür: ihale sürecinde ortaklardan birinin yasak fiilde bulunması hâlinde, fiili işleyen ve fiile iştirak eden ortaklar hakkında 4734 m.58 uygulanır; iştirak yoksa yalnızca fiili işleyen ortak yasaklanır. Fiil sözleşmeden sonra tespit edilir veya sözleşmenin uygulanması sırasında gerçekleşirse, fiili işleyen veya iştirak eden ortaklar yasaklanır ve sözleşme feshedilir (KİGT 28.1.7).
Ortak girişimde yasaklanan ortağın kendisi bir şirketse, bu ortak bakımından 58 inci maddenin ikinci fıkrası ayrıca işler. Örneğin fiili işleyen ortak bir limited şirketse, bu şirketin yarıdan fazla payına sahip ortağı da yasaklanır. İştiraki bulunmayan diğer ortak girişim ortağı ise yalnızca aynı ortak girişimde yer aldığı için sirayetin kapsamına girmez. Ortak girişim yapısı için iş ortaklığı ve konsorsiyum yazımıza, kusurlu ortağın diğer ortaklara karşı sorumluluğu için iş ortaklığında ortaklar arası uyuşmazlık yazımıza bakabilirsiniz.
Yöneticiler, Vekiller ve İmza Yetkilileri
Sirayet, Kanunun saydığı ortaklık ilişkileriyle sınırlıdır. Şirketin yönetim kurulu üyesi veya müdürü olmak, ortak olmadan, 58 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca sirayet sebebi değildir. Ancak yasaklı bir kişi, Kanun gereği hiçbir şekilde, kendisi veya başkaları adına ihaleye katılamaz (4734 m.11/1-a). Bu nedenle yasaklı bir kişinin başka bir şirketin teklifini imzalaması veya o şirketi ihalede temsil etmesi, 11 inci madde yönünden sorun doğurur. Tebliğ de bütün aday ve isteklilerin, tüzel kişi isteklilerin yüzde ellisinden fazla hissesine sahip ortaklarının ve teklifi imzalayan yetkililerin 11 inci madde yönünden İhale Kontrol Sisteminden kontrol edilmesini öngörür (KİGT 28.3).
Ceza tarafında kural daha geniştir. 17 nci maddedeki fiillerden suç teşkil edenler hakkında, fiili işleyen gerçek veya tüzel kişilerle birlikte “o işteki ortak veya vekilleri” hakkında da suç duyurusunda bulunulur (4734 m.59/1). Kamu davası açılması hâlinde bu kişiler yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz (KİGT 28.2.1.2).
Kamu Davası Açıldığında Sirayet
İhale aşamasındaki fiiller nedeniyle hakkında kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlar, yargılama sonuna kadar Kanun kapsamındaki ihalelere katılamaz (4734 m.59/2). Tebliğ, bu yasağın şirketlere nasıl uygulanacağını ayrıntılı biçimde açıklar.
Kamu davasında katılma yasağının kapsamı
| Kişi veya şirket | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Hakkında kamu davası açılan gerçek veya tüzel kişi | Yargılama sonuna kadar katılamaz | 4734 m.59/2; KİGT 28.2.1.2 |
| O işteki ortak ve vekiller | Yargılama sonuna kadar katılamaz | KİGT 28.2.1.2 |
| Kamu davası açılan tüzel kişi şahıs şirketiyse bütün ortakları, sermaye şirketiyse yarıdan fazla paylı ortakları | Yargılama sonuna kadar katılamaz | KİGT 28.2.1.3 |
| Bu kişilerin ortağı olduğu şahıs şirketleri ve yarıdan fazla payına sahip olduğu sermaye şirketleri | Yargılama sonuna kadar katılamaz | KİGT 28.2.1.3 |
| Kamu davası açılan ortakların payları toplamı yarıyı aşan sermaye şirketi | Katılamaz; katılırsa değerlendirme dışı, teminat gelir kaydedilmez, yasaklama verilmez | KİGT 28.2.1.3 |
Kamu davasında kapsamın hangi tarihe göre belirleneceği de Tebliğde açıktır: 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılan ve ihalelere katılamayacak olan ortak ve ortaklıklar belirlenirken kamu davasının açıldığı tarihteki durum esas alınır. Bu tarihte kapsamda olanlar, durumlarında sonradan değişiklik olsa bile yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz (KİGT 28.2.3). Dava açıldıktan sonra yapılan bir pay devri, şirketi bu yasaktan kurtarmaz.
Bu yasak bir yasaklama kararı değildir. Hakkında yalnızca kamu davası açılmış olanlar 2012’de 6359 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra 11 inci maddenin (a) bendinin kapsamı dışındadır. Bu durumdakiler ihaleye katılırsa teklifleri değerlendirme dışı bırakılır, ancak geçici teminatları gelir kaydedilmez ve haklarında yasaklama kararı verilmez (KİGT 28.1.9.3, 28.2.1.3).
Pay Devri ve Yeni Şirket Kurmak Sirayeti Önler mi?
Yasaklama kararı verildikten sonra yasaklının paylarını devretmesi veya ortakların yeni bir şirket kurması, uygulamada sık başvurulan ama riskli yollardır. Değerlendirme, yasağın türüne ve devrin zamanına göre yapılır.
Pay devrinin etkisi
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Kararda adı geçen şirket veya ortak | Pay devri, kişiye yönelik yasaklama kararını ortadan kaldırmaz; yasak süre sonuna kadar devam eder | 4734 m.58/1-2 |
| Kararda adı geçmeyen, yasaklı ortağın payı bulunan başka bir şirket | İhaleye katılım, ihale tarihindeki ortaklık yapısına göre 28.1.9.1 ve 28.1.9.4 açısından değerlendirilir | KİGT 28.1.9.1, 28.1.9.4 |
| Kamu davası açıldıktan sonra yapılan devir | Etkisizdir; dava açıldığı tarihteki durum esas alınır | KİGT 28.2.3 |
| Yasaklının gerçekte kontrolü sürdürdüğü devir veya yeni şirket | Yasaklının dolaylı katılımı sayılabilir; yeni yasak fiil iddiasına yol açabilir | 4734 m.11/1-a, 17/e |
Kanun yasaklıların “doğrudan veya dolaylı” olarak ihaleye katılamayacağını söylediği için, gerçek olmayan bir pay devri veya yasaklının fiilen yönettiği yeni bir şirket, şekli ortaklık oranları eşiğin altında kalsa bile 11 inci madde yönünden tartışılabilir. Bu tür yapısal değişiklikler, ancak somut dosyanın hukuki değerlendirmesinden sonra düşünülmelidir.
Yasaklılık Teyidi: İdare Neyi Kontrol Eder?
Sirayetin pratik sonucu, ihale ve sözleşme aşamasındaki yasaklılık teyitlerinde ortaya çıkar. İdareler ihale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yasaklı olup olmadığını teyit ettirir; iki isteklinin de yasaklı çıkması hâlinde ihale iptal edilir (4734 m.40). Sözleşmenin imzalanacağı tarihte de yasaklılık teyidi zorunludur (4734 m.42). Tebliğe göre bu kontrol bütün aday ve isteklileri, tüzel kişi isteklilerin yüzde ellisinden fazla hissesine sahip ortaklarını ve teklifi imzalayan yetkilileri kapsar (KİGT 28.3).
Teyitte yasaklı olduğu anlaşılan isteklinin durumu, bunun hangi aşamada anlaşıldığına göre değişir. İhaleye katılım sırasında anlaşılırsa istekli ihale dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir; sözleşme imzalandıktan sonra anlaşılırsa sözleşme 4735 m.21’e göre feshedilir ve kesin teminat gelir kaydedilir (KİGT 28.1.8.1). İhale süreci içinde, teklif verildikten sonra yasaklanan isteklinin teklifi ise değerlendirme dışı bırakılır ama geçici teminatı iade edilir (KİGT 28.1.8.2). Teminatın gelir kaydı için teminatın gelir kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
Sözleşme Aşamasında Sirayet (4735 m.26)
Sözleşmenin uygulanması sırasında 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesindeki fiillerde bulunanlar hakkında verilen yasaklamada da aynı sirayet kuralı uygulanır (4735 m.26/2). Fark, kararı veren makamdadır: burada ölçüt, ihaleyi yapan değil sözleşmeyi uygulayan bakanlıktır (4735 m.26/1). Kanun, sirayetle yasaklanan bir şirketin başka idarelerle önceden imzaladığı sözleşmeleri kendiliğinden sona erdiren bir hüküm içermez; sirayet, yasağın yürürlüğe girmesinden sonraki ihalelere katılmayı engeller. Sözleşme aşamasındaki yasak fiiller için sözleşmenin uygulanmasında yasak fiiller, fesih için sözleşmenin feshi ve tasfiye yazılarımıza bakabilirsiniz.
Mahkeme Kararıyla Yasaklama ve Mükerrer Mahkûmiyet
Sirayet kuralı ceza mahkemesinin verdiği yasaklamada da uygulanır. 17 nci maddedeki fiillerden suç teşkil edenler, mahkûmiyet hâlinde idari yasağın bitiş tarihini izleyen günden itibaren bir yıldan üç yıla kadar, 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte mahkeme kararıyla yasaklanır (4734 m.59/1). Sözleşme aşaması için aynı kural 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesinde yer alır.
Yasak fiiller nedeniyle hakkında mükerrer ceza hükmolunanlar ile bu kişilerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri veya ortağı olduğu şahıs şirketleri, mahkeme kararıyla sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanır (4734 m.59; 4735 m.27). Sürekli yasaklama kararları Kurumca Resmî Gazete’de ilan edilir.
Sirayet Kararına Karşı Dava
Sirayet yoluyla verilen yasaklama, muhatabı bakımından ayrı bir idari işlemdir ve iptal davasına konu olur. Dava süresi altmış gündür ve tedbiren Resmî Gazete yayım tarihinden itibaren hesaplanmalıdır (İYUK m.7). Dava açılması kararın uygulanmasını durdurmaz; yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m.27).
Sirayet kararında ileri sürülebilecek sebepler
| Sebep | Nasıl ispatlanır | Dayanak |
|---|---|---|
| Asıl yasaklama hukuka aykırıdır | Asıl karara ilişkin bütün iptal sebepleri ileri sürülür; asıl karar iptal edilirse sirayetin dayanağı kalmaz | 4734 m.58/1 |
| Pay oranı eşiği aşmıyor | Ticaret sicili kayıtları, pay defteri, genel kurul kararları | 4734 m.58/2 |
| Şirket türü yanlış belirlendi | Ticaret sicili kaydı; TTK’daki şahıs ve sermaye şirketi ayrımı | TTK m.124/2 |
| Ortaklık karar tarihinden önce sona erdi | Pay devir sözleşmesi, pay defteri kaydı, sicil ilanı | 4734 m.58/2 |
| Ortak girişimde fiile iştirak yok | Ortak girişim sözleşmesi, görev dağılımı, teklif dosyasının hazırlanmasına ilişkin yazışmalar | KİGT 28.1.7 |
| Kırk beş günlük süre aşıldı | Bildirim yazısının bakanlığa ulaştığı tarih ve karar tarihi | 4734 m.58/4; KİGT 28.1.4.2, 28.1.5.1.2 |
Şirket ve sirayetle yasaklanan ortakların davalarının aynı mahkemede açılması ve birbirine bildirilmesi, çelişkili kararların önüne geçer. Asıl karar iptal edildiğinde sirayet kararlarının da kaldırılması ve kararın aslı veya onaylı örneği Kuruma sunulduğunda ilgililerin yasaklılar listesinden çıkarılması takip edilmelidir (KİGT 28.1.1.3-d). Dilekçe yapısı için dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Asıl Karar İptal Edilirse veya Süre Dolarsa Ortakların Durumu
Sirayet yoluyla verilen yasaklamalar, asıl yasaklamayla aynı süreye sahiptir ve bu süre dolduğunda kendiliğinden sona erer. Ceza mahkemesinin verdiği bir yasaklama varsa, o da 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte idari yasağın bitiminden itibaren uygulanır (4734 m.59/1).
Asıl yasaklama kararı mahkemece iptal edilirse, sirayet kararlarının dayanağı da ortadan kalkar. Ancak her sirayet kararı ayrı bir idari işlem olduğundan, ortaklar hakkındaki kararların da kaldırılması ayrıca takip edilmelidir. Bunun en güvenli yolu, sirayetle yasaklanan ortakların da süresi içinde kendi adlarına dava açmasıdır. Yürütmenin durdurulması veya iptal kararının aslı ya da onaylı örneği Kuruma sunulduğunda ilgililer yasaklılar listesinden çıkarılır; kararın kaldırılması ise kararı veren idarece Resmî Gazete’de yayımlatılır (KİGT 28.1.1.3-d). Bu işlemin yalnızca şirket için yapılıp ortaklar için unutulması, ortakların bir sonraki ihalede yasaklılık teyidine takılmasına yol açar.
Sirayetle yasaklanan ortaklar için de dava süresi altmış gündür ve Resmî Gazete yayım tarihinden itibaren hesaplanmalıdır (İYUK m.7). Ortağın karardan geç haberdar olması, bu süreyi uzatmaz; bu nedenle şirket hakkında yasaklama kararı yayımlandığında bütün ortakların durumu aynı gün değerlendirilmelidir.
Firmalar İçin Önleyici Kontrol
- Teklif vermeden önce şirketin, yarıdan fazla paya sahip ortaklarının ve teklifi imzalayacak yetkililerin yasaklı olup olmadığını kontrol edin.
- Anonim şirketlerde pay defterini güncel tutun; yasaklı ortakların paylarının toplamının yarıyı aşıp aşmadığına bakın.
- Kollektif veya komandit şirket ortaklığının, pay oranından bağımsız olarak şirketi yasağa açık hâle getirdiğini hesaba katın.
- Ortak girişim sözleşmesinde görev dağılımını ve belge temin sorumluluğunu açıkça yazın.
- Ortaklarınızdan biri hakkında kamu davası açıldığını öğrendiğinizde, dava tarihindeki ortaklık yapısını belgeleyin.
- Yasak sürerken pay devri veya yeni şirket kurmayı hukuki değerlendirme olmadan yapmayın.
Hukukçular Evi Sirayet Dosyalarında Ne Yapar?
Sirayet dosyalarında önce Resmî Gazete’deki kararı ve e-formdaki ortak bölümünü inceleyerek kimlerin hangi sıfatla yasaklandığını tespit ediyoruz. Ticaret sicili kayıtları ve pay defteri üzerinden şirket türünü ve pay oranlarını karar tarihi itibarıyla doğruluyor, eşik altında kalan veya ortaklığı sona ermiş kişiler için ayrı iptal davaları açıyoruz. Ortak girişim dosyalarında fiile iştirak bulunmadığını belgeliyor, şirket ve ortakların davalarını eşgüdüm içinde yürütüyoruz. Kararda adı geçmeyen grup şirketlerinin ihaleye katılım riskini Tebliğdeki toplam pay kuralıyla birlikte değerlendiriyor, yasak süresince yapılacak yapısal değişiklikler konusunda yazılı görüş veriyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- Sahte Fatura ve Kamu İhalesi: Vergi Borcu, VUK 359 Dosyası ve Yasaklama
- İhaleden Yasaklama Süreci
- İhale Yasaklama Kararına Karşı İptal Davası
- Yasaklama Kararının İptali Dava Dilekçesi Örneği
- İhaleden Yasaklama Kararına İtiraz: Avukatlık Hizmeti
- İhaleye Katılamayacak Olanlar (4734 m.11)
- İş Ortaklığı ve Konsorsiyum
- İhaleye Fesat Karıştırma Suçu (TCK 235)
- Sözleşmenin Uygulanmasında Yasak Fiiller
- İhaleyi Kazandım Ama Sözleşmeye Gelmedim
- Hazine İhalelerinde Yasaklama
Sıkça Sorulan Sorular
Şirkete verilen yasaklama ortaklara da uygulanır mı?
Uygulanır. Şahıs şirketlerinde bütün ortaklar, sermaye şirketlerinde sermayenin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da yasaklama kararı verilir (4734 m.58/2; 4735 m.26/2).
Yüzde elli paya sahip ortak yasaklanır mı?
Sermaye şirketlerinde Kanun “sermayesinin yarısından fazlasına” sahip olmayı arar. Tam yüzde elli pay bu eşiği aşmaz. Şahıs şirketlerinde ise pay oranına bakılmaz.
Ben yasaklandım; ortağı olduğum şirketler ne olur?
Ortağı olduğunuz şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğunuz sermaye şirketleri hakkında da yasaklama kararı verilir (4734 m.58/2). Yasağınız sürdükçe bu şirketler ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1).
Sirayetle yasaklanan ortağın diğer şirketi ihaleye girebilir mi?
Tebliğe göre 58 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları gereğince yasaklanan ortakların ortağı olduğu şahıs şirketleri ile yarıdan fazla payına sahip oldukları sermaye şirketleri, ortağın yasağı sürdükçe ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1).
Yasaklı ortakların payları ayrı ayrı yarının altındaysa şirket ihaleye girebilir mi?
Yasaklı ortakların hisseleri toplamı sermayenin yarısından fazlasını oluşturuyorsa, sermaye şirketi hakkında 4734 m.11 ve 17 uyarınca işlem yapılır (KİGT 28.1.9.4). Toplam yarıyı aşmıyorsa bu kural uygulanmaz.
Ortak girişim ortağımın fiili yüzünden yasaklanır mıyım?
Tebliğe göre yalnızca fiili işleyen ve fiile iştirak eden ortaklar yasaklanır; iştirakiniz yoksa yasaklanmazsınız (KİGT 28.1.7). İştirak bulunmadığını belgelerle göstermeniz önemlidir.
Yönetim kurulu üyesi olmak sirayet sebebi midir?
Ortak olmadan yalnızca yönetici olmak 58 inci maddedeki sirayet sebebi değildir. Ancak yasaklı bir kişi başkası adına da ihaleye katılamaz (4734 m.11/1-a) ve teklifi imzalayan yetkililer de kontrol edilir (KİGT 28.3).
Kamu davası açıldıktan sonra paylarımı devredersem şirket ihaleye girebilir mi?
Hayır. Kamu davasında kapsam, davanın açıldığı tarihteki ortaklık durumuna göre belirlenir ve sonraki değişiklikler yargılama sonuna kadar sonucu değiştirmez (KİGT 28.2.3).
Sirayet kararına ayrıca dava açmam gerekir mi?
Sirayet yoluyla yasaklanan her kişi için ayrı bir karar söz konusudur ve her biri kendi adına dava açabilir. Pay oranı, şirket türü veya ortaklığın sona ermesi gibi sirayete özgü sebepler, asıl karara karşı açılan davadan bağımsız olarak ileri sürülmelidir.
Ortaklık yapınızı birlikte değerlendirelim
Kararın yetki, kırk beş günlük süre ve fiilin niteliği yönünden incelenmesi ve yürütmenin durdurulması talebi için hemen arayın.
Dava süreniz işliyor
Yasaklama kararına karşı dava süresi altmış gündür ve Resmî Gazete yayımından itibaren hesaplanmalıdır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Kamu İhale Hukuku Rehberi · İhaleden Yasaklama Süreci · Yasaklama ve İptal Davası · Dilekçe Örnekleri · İletişim


