İhaleye Katılamayacak Olanlar 2026: 4734 m.11 Bent Bent, Hısımlık, Yüzde On Kuralı ve Yaptırımlar
22 Haziran 2026

İhaleye Katılamayacak Olanlar 2026: 4734 m.11 Bent Bent, Hısımlık, Yüzde On Kuralı ve Yaptırımlar

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 11 inci maddesi, bazı kişi ve kuruluşların kamu ihalelerine doğrudan, dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde katılamayacağını düzenler: yasaklılar ve belirli suçlardan hükümlüler, hileli iflas edenler, ihaleyi yapan idarenin ihale yetkilileri ve ihale görevlileri, bunların eşleri ve belirli derecedeki hısımları, bunların ortakları ve şirketleri, işin danışmanları ve idare bünyesindeki vakıf, dernek, birlik ve sandıklar. Yasağa rağmen katılan istekli ihale dışı bırakılır, geçici teminatı gelir kaydedilir ve 17 nci maddenin (e) bendi uyarınca hakkında yasaklama kararı verilir. Maddenin (g) bendi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Bu yazı her bendi, yüzde on kuralını, hısımlık derecelerini ve teyit sistemini madde numaralarıyla anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.10/4, 10 son fıkra, 11, 17/e, 40, 42, 58 ve 59/2; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.21; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.17 ve 18; 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun m.2 ve 4; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.161; Anayasa Mahkemesinin 14/11/2019 tarihli ve E.2018/90, K.2019/85 sayılı kararı; Kamu İhale Genel Tebliği m.17.6.3, 17.7, 28.1.2, 28.1.8, 28.1.9, 28.3 ve 30.5.2.

Yazı 19 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinleri esas alınarak yeniden hazırlanmıştır. Yasağa aykırı katılımın yasak fiil yönü için ihalede yasak fiil ve davranışlar, ihale dışı bırakma sebepleri için ihale dışı bırakılma sebepleri yazılarımıza bakabilirsiniz.

Madde 11’in Yapısı: Kim, Hangi İhaleye Giremez?

Madde, “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar” cümlesiyle başlar. Bu ifade yasağın üç yönünü birlikte kurar: yasaklı kişi ihaleye istekli olarak giremeyeceği gibi bir başkasının teklifinin arkasında dolaylı olarak da yer alamaz ve kazanan isteklinin alt yüklenicisi olarak da çalışamaz. Ancak bentlerin hepsi aynı genişlikte değildir; bir kısmı bütün kamu ihalelerini, bir kısmı yalnızca ihaleyi yapan idarenin ihalelerini, bir kısmı da yalnızca belirli bir işi kapsar.

4734 m.11’deki yasakların kapsamı

KimHangi ihalelere giremezDayanak
İdarelerce veya mahkeme kararıyla yasaklananlar; terör, örgütlü suç veya kamu görevlisine rüşvet verme suçundan hükümlülerYasaklama kararının kapsamına göre; 4734 ve 4735 yasaklamalarında bütün kamu ihalelerim.11/1-a; KİGT 28.1.2
İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenlerBütün ihalelerm.11/1-b
İhale yetkilileri ve bu yetkiye sahip kurullarda görevlilerGörev yaptıkları idarenin ihalelerim.11/1-c; KİGT 17.7.2
İhale konusu işle ilgili ihale işlemlerini hazırlayan, yürüten, sonuçlandıran ve onaylayan görevlilerGörev yaptıkları idarenin ihalelerim.11/1-d; KİGT 17.7.2
Bu görevlilerin eşleri, belirli derecedeki hısımları, evlatlıkları ve evlat edinenleriAynı idarenin ihalelerim.11/1-e
Bu kişilerin ortakları ve şirketleri (anonim şirket istisnası saklı)Aynı idarenin ihalelerim.11/1-f; KİGT 17.7.3.1
İşin danışmanlık hizmetini yapanlar ve işin yüklenicileriDanışman o işin ihalesine, yüklenici o işin danışmanlık ihalesinem.11/2
İdare bünyesindeki veya idareyle ilgili vakıf, dernek, birlik, sandık ve bunların ortak olduğu şirketlerO idarenin ihalelerim.11/3; KİGT 17.7.1

Tebliğ, (c), (d), (e) ve (f) bentlerindeki kişilerin “görev yaptıkları idarelerin ihalelerine” katılamayacağını açıkça belirtir (KİGT 17.7.2). Dolayısıyla bir belediyede ihale komisyonu üyesi olan kişinin kardeşi, başka bir idarenin ihalesine bu bent nedeniyle engellenmez. Buna karşılık yasaklama kararı alanların durumu farklıdır: 4734 sayılı Kanunun 58 inci ve 4735 sayılı Kanunun 26 ncı maddelerine göre verilen yasaklamalar, istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerini kapsar (KİGT 28.1.2-a).

(a) Bendi: Yasaklılar ve Belirli Suçlardan Hükümlüler

Birinci bent iki ayrı grubu kapsar. İlki, bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlardır. İkincisi, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlardır (4734 m.11/1-a). Bentte sayılmayan bir suçtan verilmiş mahkûmiyet, tek başına bu bent kapsamında katılma engeli oluşturmaz; bunun yanında ayrıca bir yasaklama kararı bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.

Diğer kanunlara göre verilen yasaklamalar, verildikleri kapsam kadar etki doğurur. Tebliğe göre 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre verilen yasaklama kararları Resmî Gazetede yayımlandığı kapsam ve içeriğe göre uygulanır; idare yalnızca kendi ihalelerinden yasaklama vermişse karar yalnızca o idarenin ihaleleri bakımından geçerlidir (KİGT 28.1.2-c).

Bentte 2012 yılında önemli bir değişiklik yapılmıştır. 6359 sayılı Kanunla “idarelerce veya mahkeme kararıyla” ibaresi eklenmiş ve yasaklılık bir idari karar veya mahkeme kararının varlığına bağlanmıştır. Bu değişiklikle iki grup bendin dışında kalmıştır:

6359 sayılı Kanunla (a) bendinin dışında kalanlar

GrupKatılabilir mi?Katılırsa sonuçDayanak
İhale nedeniyle hakkında kamu davası açılanlar ve 58/2’de sayılan ortaklarıHayır, yargılama sonuna kadarTeklif değerlendirme dışı; geçici teminat gelir kaydedilmez; yasaklama verilmez4734 m.59/2; KİGT 28.1.9.3
2531 sayılı Kanun kapsamında kamu görevinden ayrılanlarHayır, yasak süresinceTeklif değerlendirme dışı; geçici teminat gelir kaydedilmez; yasaklama verilmez2531 m.2; KİGT 17.7.3

2531 sayılı Kanun, kamu görevinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanların, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları idareye karşı, ayrılıştan başlayarak üç yıl süreyle, o idaredeki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan veya dolaylı olarak iş alamayacağını, taahhüde giremeyeceğini, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacağını öngörür (2531 m.2); aykırı davranış altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir (2531 m.4). Tebliğ, ayrılan görevlinin özel sektörde ortaklığı veya sermaye bağı olmaksızın yalnızca personel olarak çalışmasının bu yasak kapsamında sayılmaması gerektiğini de açıklar (KİGT 17.7.3).

Yasaklının Ortakları ve Şirketleri

Yasak, yasaklanan kişinin şirket yapıları üzerinden ihaleye girmesini de önler. Tebliğe göre yasak fiil nedeniyle hakkında yasaklama kararı verilen ortağın ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri, yasaklılık devam ettiği sürece 11 inci madde uyarınca ihalelere katılamaz (KİGT 28.1.9.1). Hesaplama şirket türüne göre değişir.

Yasaklı ortak hangi şirketi ihaleden çıkarır? (KİGT 28.1.9.4)

Şirket türüÖlçüt
Şahıs şirketi (kollektif, komandit)Yasaklı ortağın hisse oranına bakılmaksızın 11 ve 17 nci maddelere göre işlem yapılır
Sermaye şirketi, tek yasaklı ortakYasaklı ortak sermayenin yarısından fazlasına sahipse
Sermaye şirketi, birden fazla yasaklı ortakYasaklı ortakların hisseleri toplamı sermayenin yarısından fazlasını oluşturuyorsa

Toplam pay kuralı uygulamada sıkça gözden kaçar: her biri yüzde otuz paya sahip iki yasaklı ortak, tek başlarına yarıyı aşmasalar da birlikte şirketi ihale dışında bırakır. Yasaklamanın ortaklara sirayeti için yasaklamanın ortaklara sirayeti yazımıza bakabilirsiniz.

(b) Bendi: Hileli İflas

İkinci bent, “ilgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler” hakkındadır (4734 m.11/1-b). Bent, iflasın kendisini değil hileli iflas kararını arar. Hileli iflas Türk Ceza Kanununda malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflar olarak tanımlanır ve üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.161). Hileli olmayan iflas ise 11 inci maddenin değil, 10 uncu maddenin konusudur: iflas eden, tasfiye hâlinde olan veya konkordato ilan eden istekliler ihale dışı bırakılır (4734 m.10/4-a, b). Bu ayrım sonuç bakımından önemlidir; çünkü 10 uncu maddedeki durumlara aykırı taahhütte bulunan istekli ihale dışı bırakılıp teminatı gelir kaydedilse de hakkında yasaklama kararı verilmez (KİGT 17.6.3).

(c) ve (d) Bentleri: İhale Yetkilileri ve İhale Görevlileri

Üçüncü bent ihaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli kişileri, dördüncü bent ise ihaleyi yapan idarenin “ihale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanları” kapsar (4734 m.11/1-c, d). (d) bendindeki ölçüt unvan değil fiili görevdir ve görevin ihale konusu işle ilgili olması gerekir. Yaklaşık maliyeti veya teknik şartnameyi hazırlayan, ihale komisyonunda görev alan veya ihale kararını onaylayan kişiler bu kapsamdadır. Aynı idarede çalışmakla birlikte ihale konusu işle hiçbir görev ilişkisi bulunmayan bir personel ise (d) bendinin lafzı kapsamında değildir.

Bu nedenle bir görevli yakınının ihaleye katılıp katılamayacağı sorusunda ilk bakılacak nokta, görevlinin o ihaledeki fiili rolüdür. Görevlendirme onayları, komisyon kararları, yaklaşık maliyet ve şartname hazırlık yazışmaları bu rolü gösteren belgelerdir.

İhaleye girmeden önce ortaklık yapınızı inceleyelim

Dosyanızın ilgili kanun, yönetmelik ve süreler yönünden incelenmesi ve başvuru yollarının zamanında kullanılması için hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

(e) Bendi: Eşler, Hısımlar, Evlatlıklar

Beşinci bent, (c) ve (d) bentlerindeki kişilerin eşlerini, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarını, evlatlıklarını ve evlat edinenlerini kapsar (4734 m.11/1-e). Dereceler Türk Medeni Kanununa göre hesaplanır: kan hısımlığının derecesi hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur (TMK m.17); eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları aynı tür ve dereceden kayın hısımları olur (TMK m.18/1).

Görevliye göre hısımlık dereceleri

DereceKan hısımlarıKayın hısımlarıKapsamda mı?
1Anne, baba, çocukEşin anne ve babası, eşin çocuğu, gelin, damatEvet
2Kardeş, torun, büyükanne, büyükbabaEşin kardeşi, eşin büyükanne ve büyükbabası, eşin torunu, kardeşin eşiEvet
3Amca, dayı, hala, teyze, yeğenEşin amcası, dayısı, halası, teyzesi, yeğeniKan hısımları evet, kayın hısımları hayır
4KuzenEşin kuzeniHayır

İki ayrıntı önemlidir. Eş, evlatlık ve evlat edinen bakımından derece hesabı yapılmaz; bunlar doğrudan kapsamdadır. Kayın hısımlığı ise kendisini meydana getiren evliliğin sona ermesiyle ortadan kalkmaz (TMK m.18/2); boşanmış eşin kardeşi de görevli bakımından ikinci derece kayın hısmı olmaya devam eder.

(f) Bendi: Ortaklar, Şirketler ve Yüzde On Kuralı

Altıncı bent, (c), (d) ve (e) bentlerindeki kişilerin ortaklarını ve şirketlerini kapsar ve bir istisna içerir: “bu kişilerin yönetim kurullarında görevli bulunmadıkları veya sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip olmadıkları anonim şirketler hariç” (4734 m.11/1-f). İstisna yalnızca anonim şirketler için öngörülmüştür; görevli veya yakını bir limited şirkette ya da şahıs şirketinde ortaksa, pay oranı ne olursa olsun bu şirket o idarenin ihalesine giremez.

Tebliğ, yönetim kurulu üyeliğinin tek başına katılım engeli olduğunu açıklar. İhale yetkilileri, ihale görevlileri ve bunların sayılan yakınları istekli şirketin yönetim kurulunda görevliyse, şirket pay sahibi olunup olunmadığına bakılmaksızın o idarenin ihalelerine doğrudan, dolaylı veya alt yüklenici olarak hiçbir şekilde katılamaz (KİGT 17.7.3.1).

Anonim şirket istisnasında olası durumlar

Görevli veya yakınının durumuDeğerlendirme
Yönetim kurulunda yok, payı yüzde on veya altındaİstisna kapsamında; şirket katılabilir
Yönetim kurulunda görevli (payı olsun olmasın)Katılamaz (KİGT 17.7.3.1)
Yönetim kurulunda yok, payı yüzde onun üzerindeKanundaki “veya” bağlacının yorumuna bağlı ve tartışmalı; ihale dışı bırakma, teminatın gelir kaydı ve yasaklama riski taşır
Limited şirkette veya şahıs şirketinde ortakİstisna uygulanmaz; katılamaz

Üçüncü satırdaki durumda güvenli yol, şirketin o idarenin ihalesine girmemesidir. Pay oranları ve yönetim kurulu bileşimi ihale tarihi itibarıyla değerlendirildiğinden, ihale öncesinde yapılan pay devirleri veya yönetim kurulu değişiklikleri de tarih ve belgeleriyle birlikte ayrıca incelenmelidir.

Danışmanlık Yasağı

Maddenin ikinci fıkrası iki yönlü bir yasak içerir: ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamaz. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketler için de geçerlidir (4734 m.11/2). Yasağın amacı, işin projesini, şartnamesini veya kontrollüğünü yapan kişinin aynı işi üstlenmesinden doğacak çıkar çatışmasını önlemektir.

Yasak “bu işin” ihalesiyle sınırlıdır. Bir firmanın bir idarede danışmanlık yapmış olması, o idarenin başka işlerine ait ihalelere girmesini bu fıkra yönünden engellemez. Burada kullanılan yarıdan fazla pay ölçütü, (f) bendindeki yüzde on ölçütünden farklıdır; iki eşiğin karıştırılmaması gerekir.

İdare Bünyesindeki Vakıf, Dernek, Birlik ve Sandıklar

Üçüncü fıkra, ihaleyi yapan idare bünyesinde bulunan veya idare ile ilgili her ne amaçla kurulmuş olursa olsun vakıf, dernek, birlik, sandık gibi kuruluşların ve bu kuruluşların ortak oldukları şirketlerin bu idarelerin ihalelerine katılamayacağını düzenler (4734 m.11/3). Fıkra 2003 yılında 4964 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.

Tebliğ, bu değişikliğin idarenin kendisinin kurduğu veya ortak olduğu şirketleri yasağın dışına çıkardığını açıklar: 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin ortak oldukları şirketler, sermaye paylarına bakılmaksızın o idarelerin ihalelerine katılabilir; yasak, idare bünyesindeki vakıf, dernek, birlik ve sandık gibi kuruluşlar ile bunların ortak oldukları şirketler içindir. Bu durumda idare, ihaleyi kısmi teklife açmak ve yeterlik kriterlerini katılımı artıracak şekilde belirlemek gibi rekabeti artırıcı düzenlemeler yapmak zorundadır (KİGT 17.7.1.1.3, 17.7.1.1.4).

İptal Edilen (g) Bendi

Maddeye 2016 yılında 678 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle eklenen ve 7071 sayılı Kanunla değiştirilerek kabul edilen (g) bendi, terör örgütlerine iltisakı veya irtibatı olduğu güvenlik birimlerince bildirilen gerçek ve tüzel kişilerin ihalelere katılamayacağını öngörüyordu. Aynı tarihte eklenen bir fıkra da bu kişilerin ihale dışı bırakılacağını, ancak teminatları hakkında gelir kaydı hükmünün uygulanmayacağını düzenliyordu.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E.2018/90, K.2019/85 sayılı kararıyla (g) bendini oybirliğiyle iptal etmiş, uygulama imkânı kalmayan ilgili fıkrayı da iptal kapsamına almıştır. Karar Resmî Gazetenin 13/2/2020 tarihli ve 31038 sayılı nüshasında yayımlanmıştır. Mahkeme, kuralın çalışma ve sözleşme özgürlüğüne getirdiği sınırlamayı ölçüsüz bulmuştur; kararda sınırlamanın bir süreye bağlanmadığı, güvenlik biriminin bildirimiyle kendiliğinden işlediği, yargısal denetim imkânının dar kaldığı ve keyfiliği önleyecek güvencelerin bulunmadığı vurgulanmıştır. Bugün yürürlükteki metinde bu bent ve fıkra yer almaz. 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasındaki (g) bendi ise farklı bir hükümdür ve kayıtlı olunan odaca meslekten men edilmiş olmayı düzenler (4734 m.10/4-g).

Alt Yüklenici, Ortak Girişim ve Başkası Adına Katılım

Maddenin giriş cümlesindeki “dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına” ifadesi, yasağın dolanılmasını önlemek içindir. Tebliğ de yasaklananların doğrudan, dolaylı ya da alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihaleye katılamayacağını tekrarlar (KİGT 28.1.9.2). Uygulamada bu ifade üç durumda önem kazanır.

Birincisi alt yüklenicilerdir. İşin özelliği gerektiriyorsa idare, isteklilerden alt yüklenicilere yaptıracakları işleri belirtmelerini ve sözleşmeden önce alt yüklenici listesini onaya sunmalarını isteyebilir; alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluk yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (4734 m.15). Yasaklı bir firmanın alt yüklenici olarak çalıştırılması 11 inci maddenin açık lafzına aykırıdır. İkincisi ortak girişimlerdir. Ortak girişim, iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak birden fazla kişinin birlikte teklif vermesidir (4734 m.14); ortaklardan biri 11 inci madde kapsamındaysa o ortak ihaleye doğrudan katılmış olur ve bu durum teklifin bütününü etkiler. Bu nedenle kontrol her ortak için ayrı yapılmalıdır. Üçüncüsü vekil ve temsilcilerdir: Tebliğ, başvuru, teklif veya sözleşmeyi imzalayan vekil ve temsilcilerin de yasaklı olup olmadığının sorgulanmasını öngörür (KİGT 30.5.2-II). Alt yüklenici kuralları için alt yüklenici rehberimize bakabilirsiniz.

Yasağa Rağmen Katılmanın Sonuçları

Kanun, yasaklara rağmen ihaleye katılan isteklilerin ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceğini, bu durum değerlendirme aşamasında tespit edilemediği için ihale bunlardan biri üzerinde kalmışsa teminatın gelir kaydedilerek ihalenin iptal edileceğini öngörür (4734 m.11/4). Aynı durum 10 uncu maddede de ihale dışı bırakma sebebi olarak sayılır (4734 m.10/4-i). Ayrıca 11 inci maddeye göre katılamayacağı hâlde ihaleye katılmak 17 nci maddenin (e) bendinde yasak fiil olarak tanımlandığından, 58 inci madde uyarınca bir yıldan iki yıla kadar yasaklama kararı da verilir.

Yasaklılığın anlaşıldığı aşamaya göre sonuç

AşamaSonuçDayanak
Tekliflerin değerlendirilmesiİhale dışı bırakma, geçici teminatın gelir kaydı4734 m.11/4; KİGT 28.1.8.1
İhale yapılmış, karar onaylanmamışTeklifin değerlendirme dışı bırakılması, teminatın gelir kaydı; gerekirse ihalenin iptali4734 m.11/4; KİGT 28.1.8.1
Karar onaylanmış, sözleşme imzalanmamışİhale kararının iptali, duruma göre kesin veya geçici teminatın gelir kaydıKİGT 28.1.8.1
Sözleşme imzalanmışSözleşmenin feshi, kesin ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydı4735 m.21; KİGT 28.1.8.1
Her aşamada ayrıcaYasaklama kararı; isteklinin ortağı, vekili veya temsilcisinin yasaklı çıkması hâlinde de4734 m.17/e, 58; KİGT 30.5.2-III

Bu sonuçların istisnaları da vardır. Kamu davası açılanlar ve 2531 sayılı Kanun kapsamındakiler yukarıda belirtildiği gibi yalnızca değerlendirme dışı bırakılır. Teklif verdiği sırada yasaklı olmayan, fakat ihale sürerken başka bir idarenin kararıyla yasaklanan isteklinin teklifi de değerlendirme dışı bırakılır, ancak geçici teminatı iade edilir; çünkü belirleyici olan, yasaklama kararının ihale veya son başvuru tarihinden önce Resmî Gazetede yayımlanmış olup olmadığıdır (KİGT 28.1.8.2).

Teyit: İdare Neyi, Ne Zaman Kontrol Eder?

Kanun, ihale kararı onaylanmadan önce ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin (4734 m.40), sözleşmenin imzalanacağı tarihte de ihale üzerinde kalan isteklinin (4734 m.42/1) yasaklı olup olmadığının teyit edilmesini zorunlu kılar. Tebliğ bu kontrolü genişletir.

Yasaklılık teyidinin zamanı ve kapsamı (KİGT 30.5.2, 28.3)

Ne zamanKim için
Başvuru veya ihale tarihi itibarıylaBütün aday ve istekliler
İhale kararı onaylanmadan önceİhale üzerinde kalan ve varsa en avantajlı ikinci teklif sahibi
Sözleşmenin imzalanacağı tarihteİhale üzerinde kalan istekli
Her teyitte ayrıcaŞahıs şirketinde bütün ortaklar; sermaye şirketinde yarıdan fazla paylı ortaklar ve hisseleri toplamı yarıyı aşan ortaklar; başvuru, teklif veya sözleşmeyi imzalayan vekil ve temsilciler
Kamu davası teyidiHakkında kamu davası açıldığı için katılamayacak olanlar da sorgulanır

Teyit sonucunda ihale üzerinde kalan istekli ile ikinci istekli birlikte yasaklı çıkarsa ihale iptal edilir; sözleşme aşamasındaki teyitte ihale üzerinde kalan istekli yasaklı çıkarsa ihale kararı iptal edilir (KİGT 30.5.2-III-b). Görev ve hısımlık ilişkileri ise yasaklılık kayıtlarından anlaşılamayabilir; bu nedenle istekli (c) ile (f) bentlerindeki ilişkileri teklif öncesinde kendisi kontrol etmelidir.

Madde 11 ile Madde 10 Arasındaki Fark

İki madde sıkça karıştırılır. 10 uncu madde, ihaleye katılabilen bir isteklinin hangi durumlarda ihale dışı bırakılacağını sayar; 11 inci madde ise baştan ihaleye katılamayacak olanları belirler. Sonuçları da farklıdır.

İhale dışı bırakılma ile katılma yasağı

Ölçüt4734 m.10/44734 m.11
Tipik sebeplerİflas, tasfiye, konkordato, kesinleşmiş vergi veya prim borcu, mesleki hüküm, iş ve meslek ahlakına aykırılık, meslekten men, yanıltıcı bilgi veya sahte belgeYasaklılık, belirli suçlardan hükümlülük, hileli iflas, görev ve hısımlık ilişkisi, danışmanlık ilişkisi
Taahhüde aykırılıkta teminatGerçeğe aykırı taahhütname veya belgelerin süresinde verilmemesi hâlinde gelir kaydedilir (m.10 son fıkra; KİGT 17.6.3)Gelir kaydedilir (m.11/4)
Yasaklama(a)-(e) ve (g) bentlerine aykırı taahhütte verilmez (KİGT 17.6.3); sahte belge hâlinde 17/c gündeme gelirVerilir (m.17/e, 58)

İki madde 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasının (i) bendinde birleşir: 11 inci maddeye göre katılamayacağı hâlde ihaleye katılan istekli aynı zamanda 10 uncu madde uyarınca ihale dışı bırakılır. İhale dışı bırakma işlemine karşı başvuru yolu için ihale dışı ve değerlendirme dışı bırakılma yazımıza bakabilirsiniz.

İhale Dışı Bırakılan İsteklinin Savunması

11 inci madde gerekçesiyle ihale dışı bırakılan bir isteklinin savunması, yasağın unsurlarının tek tek sınanmasıyla kurulur. Her bent belirli bir kişi, belirli bir ilişki ve belirli bir idare ister; bunlardan biri eksikse yasak işlemez.

Savunmada sorulacak sorular

Soruİlgili bent
Yasaklama kararı ihale veya son başvuru tarihinden önce Resmî Gazetede yayımlanmış mı?(a); KİGT 28.1.8.2
Engel bir yasaklama kararı mı, yoksa yalnızca kamu davası mı?(a); 4734 m.59/2; KİGT 28.1.9.3
Yasaklı ortakların payı tek başına veya toplamda yarıyı aşıyor mu?KİGT 28.1.9.4
Görevli, ihale konusu işle ilgili bir ihale işleminde gerçekten görev aldı mı?(d)
Görevli, ihaleyi yapan idarede mi görev yapıyor?(c)-(f); KİGT 17.7.2
Hısımlık derecesi doğru hesaplandı mı?(e); TMK m.17, 18
Şirket anonim şirket mi; ilgili kişi ihale tarihinde yönetim kurulunda mı, payı ne kadar?(f); KİGT 17.7.3.1
Danışmanlık ilişkisi aynı işe mi ait?m.11/2
İşleme yürürlükte olmayan (g) bendi gerekçe gösterilmiş mi?AYM E.2018/90, K.2019/85
Süreler kısadır. İhale dışı bırakma işlemine karşı şikâyet, işlemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren on gün, 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan pazarlık ihalelerinde beş gün içinde ve sözleşme imzalanmadan önce idareye yapılır (4734 m.55). Bu işlemin ardından verilen yasaklama kararına karşı dava süresi ise altmış gündür; İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A maddesindeki otuz günlük süre ihaleden yasaklama kararlarını kapsamaz (İYUK m.7, 20/A).

Yasaklama kararı verilirse kararın iptali için ihale yasaklama iptal davası rehberimize ve ihaleden yasaklama süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Teklif Öncesi Kontrol Listesi

  • Şirketin, şahıs şirketi ise bütün ortaklarının, sermaye şirketi ise yarıdan fazla paylı ortaklarının ve teklifi imzalayacak temsilcinin yasaklı olup olmadığını kontrol edin.
  • Birden fazla ortak yasaklıysa paylarının toplamını hesaplayın.
  • Ortaklarınız, yöneticileriniz ve bunların yakınları arasında ihaleyi yapan idarede ihale yetkilisi veya ihale görevlisi olan biri bulunup bulunmadığını sorun.
  • Hısımlık derecesini kan hısımlığında üç, kayın hısımlığında iki derece olarak hesaplayın; eş, evlatlık ve evlat edineni ayrıca kontrol edin.
  • Anonim şirketlerde ilgili kişinin yönetim kurulunda görevi ve pay oranını ihale tarihi itibarıyla belgeleyin.
  • Aynı işin proje, şartname veya kontrollük hizmetinde şirketinizin ya da yarıdan fazla paylı şirketlerinizin yer alıp almadığını kontrol edin.
  • Kamu görevinden son üç yıl içinde ayrılmış ortak veya yöneticiler için 2531 sayılı Kanun yönünden ayrıca değerlendirme yapın.
  • Alt yüklenicilerinizin de bu yasaklar kapsamında olmadığını teyit edin.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Teklif öncesinde şirketinizin ortaklık, yönetim ve hısımlık ilişkilerini 11 inci madde yönünden inceliyor, riskli bir ilişki varsa ihaleye girilip girilmeyeceği konusunda yazılı görüş veriyoruz. 11 inci madde gerekçesiyle ihale dışı bırakılmışsanız on günlük süre içinde şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularını hazırlıyor, yasağın unsurlarını görevlendirme belgeleri, sicil kayıtları ve nüfus kayıtlarıyla birlikte tartışıyoruz. Yasaklama kararı verilirse yürütmenin durdurulması istemli iptal davasını açıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

İhaleye katılamayacak olanlar kimlerdir?

4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre idarelerce veya mahkeme kararıyla yasaklananlar ve terör, örgütlü suç veya kamu görevlisine rüşvet verme suçundan hükümlüler, hileli iflas edenler, ihaleyi yapan idarenin ihale yetkilileri ve ihale görevlileri, bunların eşleri ve belirli derecedeki hısımları, bunların ortakları ve şirketleri, işin danışmanları ve idare bünyesindeki vakıf, dernek, birlik ve sandıklar ihaleye katılamaz.

İhale komisyonundaki akrabamın olduğu idarenin ihalesine girebilir miyim?

Görevlinin eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları, evlatlığı ve evlat edineni, görevlinin bulunduğu idarenin ihalelerine katılamaz (4734 m.11/1-e; KİGT 17.7.2). Kuzen dördüncü derece kan hısmı olduğundan bu bent kapsamında değildir. Başka idarelerin ihalelerine bu bent yönünden engel yoktur.

Yüzde on kuralı nedir?

Görevli veya yakınlarının ortağı olduğu şirketler kural olarak o idarenin ihalesine giremez; ancak bu kişilerin yönetim kurulunda görevli bulunmadığı veya sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip olmadığı anonim şirketler istisnadır (4734 m.11/1-f). Yönetim kurulu üyeliği tek başına katılımı engeller (KİGT 17.7.3.1).

Limited şirketler için yüzde on istisnası uygulanır mı?

Hayır. İstisna Kanunda yalnızca anonim şirketler için öngörülmüştür. Görevli veya yakını limited şirkette ortaksa pay oranına bakılmaksızın şirket o idarenin ihalesine katılamaz.

Hakkımda kamu davası açıldı; ihaleye katılırsam ne olur?

Yargılama sonuna kadar ihalelere katılamazsınız (4734 m.59/2). Katılırsanız teklifiniz değerlendirme dışı bırakılır; ancak 6359 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucu geçici teminatınız gelir kaydedilmez ve hakkınızda yasaklama kararı verilmez (KİGT 28.1.9.3).

Kamudan ayrılan bir mühendis eski idaresinin ihalesine girebilir mi?

2531 sayılı Kanuna göre görevden ayrılanlar, ayrılmadan önceki iki yıl içinde çalıştıkları idareye karşı, ayrılıştan itibaren üç yıl süreyle eski görev alanlarıyla ilgili işlerde taahhüde giremez (2531 m.2). Yasağa rağmen katılım hâlinde teklif değerlendirme dışı bırakılır; teminat gelir kaydedilmez ve yasaklama verilmez (KİGT 17.7.3).

İşin projesini hazırlayan firma yapım ihalesine girebilir mi?

Hayır. İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapanlar o işin ihalesine katılamaz; yasak, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile yarıdan fazla paylı şirketlerini de kapsar (4734 m.11/2).

Belediyenin ortağı olduğu şirket belediyenin ihalesine girebilir mi?

Tebliğe göre 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin ortak oldukları şirketler, (c) ile (f) bentlerindeki hâller dışında, sermaye paylarına bakılmaksızın o idarenin ihalelerine katılabilir. Yasak, idare bünyesindeki vakıf, dernek, birlik ve sandık gibi kuruluşlar ile bunların ortak olduğu şirketler içindir (KİGT 17.7.1.1.3, 17.7.1.1.4).

Terör örgütüyle irtibat bildirimi nedeniyle ihale dışı bırakılabilir miyim?

Bu imkânı tanıyan 11 inci maddenin (g) bendi, Anayasa Mahkemesinin 14/11/2019 tarihli ve E.2018/90, K.2019/85 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; karar 13/2/2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Bu bende dayanan bir işlem yürürlükteki hukukta dayanaktan yoksundur. Bentte sayılan terör suçlarından hükümlülük ise (a) bendi uyarınca engel olmaya devam eder.

Yasağa rağmen katılırsam yasaklama kararı da verilir mi?

Evet. 11 inci maddeye göre katılamayacağı hâlde ihaleye katılmak 17 nci maddenin (e) bendinde yasak fiil olarak sayılmıştır; bu nedenle ihale dışı bırakma ve teminatın gelir kaydının yanında 58 inci madde uyarınca bir yıldan iki yıla kadar yasaklama kararı verilir. Kamu davası açılanlar ve 2531 sayılı Kanun kapsamındakiler bunun istisnasıdır.


İhaleye girmeden önce ortaklık yapınızı inceleyelim

Dosyanızın ilgili kanun, yönetmelik ve süreler yönünden incelenmesi ve başvuru yollarının zamanında kullanılması için hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreleri kaçırmayın

Kamu ihale ve sözleşme uyuşmazlıklarında şikâyet, itirazen şikâyet ve dava süreleri kısa olabilir; bildirim veya tebliğ tarihini not edin. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk